ABD’nin Almanya’ya Tomahawk satmaması ve askerlerini çekeceğini açıklaması, kendi güvenliğini Kıta’nın güvenliğinden ayırmaya çalıştığının kanıtı olarak görülüyor.

POLITICO’da yer alan analize göre Pentagon’un Almanya’ya uzun menzilli Tomahawk füzeleri satmayacağı haberi ve ABD’nin Almanya’dan 5.000 askerini geri çekmesinin yanı sıra NATO planlarına ABD katkılarının ciddi ölçüde azaltılması da gündem oldu.

Pentagon, bu adımların Kıta’nın savunmasına yönelik Avrupa ve ABD katkıları arasında yeniden denge sağlamak için gerekli olduğunu iddia ediyor.

Fakat POLITICO’ya göre Tomahawk satışını durdurma kararı, “çok daha tedirgin edici” bir gerçeğe işaret ediyor: Washington artık Avrupa’ya derin hassas vuruş sistemleri konuşlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda Rusya’nın tepkisinden korktuğu için Avrupalı müttefiklerinin bu sistemlerle silahlanma imkânını da elinden alıyor.

Haberde, “Başka bir deyişle, ABD şu anda güvenliğini Avrupa’nınkinden aktif olarak ayırmaya çalışıyor,” deniyor.

POLITICO’ya göre bu, transatlantik ilişkilerde “ayrışmanın” bir sorun haline gelmesinin ilk örneği değil. Bu tür bir ayrıştırmaya ilişkin endişeler ilk olarak 1950’lerin sonlarında, Sovyetler Birliği’nin ABD anakarasını doğrudan hedef alabilecek kapasiteyi geliştirdiği dönemde ortaya çıktı.

Daha sonra da 1970’lerin ortalarında, Sovyetler Birliği’nin tüm Avrupa’ya ulaşabilen ama ABD’ye ulaşamayan SS-20 nükleer balistik füzelerini konuşlandırmasının ardından yeniden gündeme geldi.

O dönemin Almanya Şansölyesi Helmut Schmidt’in bu duruma karşı NATO’dan bir yanıt verilmesini talep etmesinin ardından, ittifak ülkeleri 1979’da Sovyetler Birliği’ne ulaşabilecek uzun menzilli nükleer füzeler konuşlandırmayı kabul ederken, bu tür füzelerin sınırlandırılmasına ilişkin müzakere teklifinde bulundular.

1987 yılına gelindiğinde NATO, yüzlerce nükleer füze konuşlandırmıştı; bu durum, Washington ve Moskova’nın, menzili 500 ile 5.000 kilometre arasında olan tüm orta menzilli nükleer silahların yasaklanması konusunda anlaşmasına yol açtı.

Bu silahlar arasında Sovyet SS-20 füzeleri ile NATO’nun karadan fırlatılan seyir füzeleri ve Pershing II füzeleri de yer alıyordu.

O yıl imzalanan Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması, 30 yıldan fazla bir süre boyunca yürürlükte kaldı; ta ki 2019’da ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk yönetimi anlaşmadan çekilme kararı alana kadar.

O günden bu yana NATO ülkeleri, Rusya’daki hedeflere ulaşabilecek uzun menzilli füzelerin konuşlandırılması gerekliliğini tartışıyor.

Tomahawk füzelerinin konuşlandırılması ve Berlin’e satışı, Almanya ve diğer NATO ülkeleri kendi uzun menzilli füze sistemlerini geliştirip konuşlandırana kadar bu boşluğu kapatacak gibi görünüyordu.

Avrupa’da füze geliştirme çalışmaları devam ediyor ama bu sistemlerin konuşlandırılması için hâlâ uzun yıllar var.

Şimdi ise Washington’un satışı durdurma kararı, NATO’nun caydırıcılık stratejisinde önemli bir deliği yeniden açıyor.

Dahası, POLITICO’ya göre ayrışma korkusu NATO’nun tarihi boyunca derin bir şekilde yerleşmiş olsa da, 1970’lerde Schmidt tarafından dile getirilen ayrışma endişeleri ile bugün yaşananlar arasında büyük bir fark bulunuyor:

“O zamanlar ayrışma, Sovyetlerin eylemlerinin bir sonucuyken, bugün ise ABD’nin eylemlerinin bir sonucu. Nitekim Pentagon, NATO’nun caydırıcılık gereksinimlerinden çok Rusya’nın endişelerinden etkilenmiş görünüyor.

Elli yıl önce Avrupa, ABD’nin geri çekilmesinden korkuyordu. Bugün ise Washington, dikkatini ve kapasitelerini başka bölgelere kaydırırken, geri çekilme açıkça ABD’nin politikası haline gelmiştir.”

POLITICO’ya göre NATO’nun Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı Alexus G. Grynkewich’in ABD’nin kapasitelerine yönelik “sağlıksız karşılıklı bağımlılık” olarak nitelendirdiği durumu sona erdirmek uygun olabilir ama Avrupalı müttefiklerin kendilerini savunma yeteneğini ellerinden almak tamamen farklı bir konu.

Bu ABD kararlarının zamanlaması, Trump yönetiminin haftalarca süren “NATO’nun ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşını desteklemek için yeterince çaba göstermediği” yönündeki şikayetlerinin ardından özellikle ironik bir hal almış durumda.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NATO’nun “Amerika’nın sadece Avrupa’yı savunma konumunda olduğu tek yönlü bir yol” haline geldiğini ama müttefiklerin buna karşılık vermediğini savundu.

POLITICO, “Oysa Avrupa kendini savunmak için harekete geçtiğinde, hatta bunu yapmak için ABD’den teçhizat satın almak istediğinde, cevap birdenbire ‘hayır’ oluyor,” iddiasında bulunuyor.

Trump ve danışmanlarının uzun süredir “Avrupalıların kendilerini terk etmesinden şikayet ettiğini” kaydeden POLITICO, “Avrupalılar ise artık ABD’nin kendilerini terk etmesinden korkuyor. Her iki taraf da haklı ve her ikisi de daha fazla kopma yoluna giderek tepki gösteriyor,” diye yazıyor.

ABD geri çekilirken, Avrupa’nın savunma harcamalarını artırdığını ve çeşitli uzun menzilli saldırı yetenekleri geliştirdiğini hatırlatan POLITICO, “Bunlar egemenlik kapsamındaki sistemler. ABD, bunların ne zaman veya nasıl kullanılacağı konusunda söz sahibi olmayacak. Sonuç olarak, Washington’un Avrupa’dan ayrışmaya çalışmak ve Rusya ile bir savaşa karışmaktan kaçınmak için daha da büyük bir teşviki olacak,” diyor.

“Bağlantıların kopması”nın Avrupa’nın savunmasız kalacağı anlamına gelmeyeceğini savunan POLITICO, bilakis bunun artık “Avrupa ve ABD’nin güvenliğinin birbiriyle iç içe görülmediği anlamına geldiğini” vurguluyor.

Bu durumda Washington, Varşova veya Tallinn’i tehdit eden bir krizi artık otomatik olarak ABD’nin güvenliğine yönelik bir tehdit olarak görmeyebilir ve bu da, “son 80 yıldır barışı koruyan entegre caydırıcılık sisteminin sonu anlamına gelir.”

İran’ın Meksika Büyükelçisi, FIFA Dünya Kupası’ndan elenen ülkenin milli futbol takımını överken, turnuvanın sonucunu etkileyen tartışmalı video incelemesi kararlarına da dikkat çekti.

POLITICO’ya yaptığı uzun açıklamada Büyükelçi Ebulfazl Pasandide, İran’ın sadece rakipleriyle değil, aynı zamanda “kameraların önünde nadiren görülen yorgunluk, adaletsizlik ve zorluklarla” da mücadele ettiğini savundu ve daha sonra “sahte VAR” müdahalelerini eleştirdi.

Pasandide, “Belki de bazı toplar milyonlarca İranlıya sevinç getirmekten sadece birkaç santimetre uzaktaydı, bu santimetreler yan hakemin bayrağıyla bile ölçülmedi ama ‘sahte VAR’ müdahaleleriyle abartıldı. Fakat hiçbir şey kararlılığınızın büyüklüğünü asla azaltamaz,” dedi.

Pasandide, oyuncuları Araş ve Rüstem gibi efsanevi Pers kahramanlarıyla karşılaştırdı ve “gerçek şampiyonluğun bayrağa sadakatinde yattığını” savundu.

Oyunculara “İran’ın cesur oğulları” diye hitap eden Pasandide, onların “İran için hayatlarının son damlasını bile feda etmeye” hazır olduklarını gösterdiğini söyledi ve milli takımın gelecekteki uluslararası turnuvalara “daha güçlü, daha deneyimli ve daha parlak” bir şekilde döneceğini öngördü.

İran milli takımının gruptaki son maçında Mısır ile karşı karşıya gelmiş ve uzatma dakikalarında attığı gol VAR kararıyla iptal edilmişti.

İranlı futbolcular, ABD’nin çıkardığı vize zorlukları nedeniyle antrenmanlarını Meksika’da yaparken maç için ABD’ye gitmek zorunda kalmışlardı.

ABD Başkanı Donald Trump ile Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in oğullarının, Kazakistan’daki büyük bir volfram madeni projesine yönelik yatırım ortaklıklarında yer aldığı öğrenildi. Kazakistan yönetimi, Rusya ve Çin karşısında dengeleri koruma amacıyla ABD ile stratejik ve ekonomik ilişkileri güçlendirmeyi hedefliyor.

ABD Başkanı Donald Trump ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in oğullarının, Kazakistan’daki büyük bir volfram yatağının işletilmesiyle ilgili anlaşmaya bağlı yatırım faaliyetlerinde yer aldığı belirtildi.

The New York Times gazetesinin ulaştığı belgelere dayandırdığı haberine göre, taraflar bu projede çeşitli finansal ortaklıklar üzerinden pay sahibi oldu.

Haberde aktarılan ayrıntılara göre, ABD liderinin oğulları Donald Trump Jr. ve Eric Trump’ın ortağı olduğu Dominari Securities şirketinin yatırımcıları, diğer ortaklarla birlikte Kazakistan’daki projeyle ilişkili tüzel kişilikten yüzde 20 oranında pay satın aldı.

Lutnick ailesinin kontrolünde bulunan ve bakanın oğulları Brandon ile Kyle Lutnick tarafından yönetilen Cantor Fitzgerald yatırım şirketi de projede Dominari ile ortak hareket eden kilit bir yatırımcıya 210 milyon dolar yeni sermaye sağlanması sürecine aracılık etti.

Daha önce Financial Times gazetesi de Trump’ın oğullarının Kazakistan’daki volfram çıkarma projesine dahil olduğunu yazmıştı.

Trump kardeşler, 2025 yılının Ağustos ayında inşaat grubu Skyline Builders bünyesinden hisse satın aldı. Gerçekleştirilen bir dizi işlemin ardından Skyline, yatırım grubu Cove Capital ile bağlantılı Kaz Resources şirketinden yüzde 20 oranında pay edindi.

Sürecin devamında Kaz Resources ile Cove Capital’ın Kazakistan’daki projeleri kontrol eden yapısı Cove Kaz Capital, Skyline ile birleşti.

Geçen yıl ABD İhracat-İthalat Bankası (US Export-Import Bank) ile ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kuruluşu (DFC), Kazakistan’daki volfram madenciliği projelerini desteklemek üzere 1,6 milyar dolara kadar kaynak sağlanmasını onaylamıştı. Bahse konu projelerdeki yüzde 70 oranındaki çoğunluk hissesi Cove Kaz Capital yapısına geçti.

Kazakistan yönetiminin, Trump’ın ikinci başkanlık döneminde ABD ile ilişkileri aktif bir şekilde geliştirmeyi amaçladığı, bu yolla en büyük komşuları olan Rusya ve Çin arasında denge kurmaya çalıştığı ifade ediliyor.

“Pragmatik bir yaklaşım izliyoruz”

Kazakistan Varlık Fonu Yönetim Kurulu Başkanı Nurlan Jakupov konuya dair yaptığı açıklamada, “Pragmatik bir yaklaşım izliyoruz” ifadesini kullandı.

Jakupov, “Eğer ABD, AB, Çin, Rusya, Kore, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri veya başka bir ülke firmasıyla işbirliği yapmanın fayda sağlayacağını görürsek, bu ortaklığın verimliliğini değerlendirir ve bizim için en iyi olanı seçeriz” dedi.

Amerikan Ticaret Odası Kazakistan Temsilcisi Jeff Erlich ise “Ticari ilişkiler benzeri görülmemiş bir düzeyde seyrediyor” değerlendirmesini yaptı.

The New York Times, Trump’ın Kazakistan gibi ülkeleri sunabilecekleri ticari anlaşmalar çerçevesinde değerlendirdiğini yazdı.

ABD için kritik maden rezervlerine erişim sağlanması ve bu madenlerin Rusya’yı devre dışı bırakan, Hazar Denizi ile Kafkasya üzerinden geçen “Orta Koridor” rotasıyla ihraç edilmesi büyük önem taşıyor.

Geçen yıl Washington’da, Kazakistan devlet madencilik şirketi Tau-Ken Samruk ile yatırım firması Cove Capital arasında ülkedeki büyük bir volfram yatağının işletilmesi amacıyla anlaşma imzalanmıştı.

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, kurulan ortak girişimde Cove Capital yüzde 70 hisseyle metal satış haklarını kontrol ederken, Tau-Ken Samruk kalan yüzde 30’luk payı elinde bulunduruyor. Kazakistan, ABD’li şirketlerle toplam değeri 17 milyar doları aşan 29 anlaşmaya imza atmış durumda.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, geçen yıl gerçekleştirdiği ABD ziyareti sırasında Donald Trump için “gökten gönderilmiş” lider ifadesini kullanmıştı.