Diplomasi
WP: Rusya ve Çin uzayda ABD ile arasındaki farkı kapatıyor

The Washington Post, Rusya ve Çin’in uzay alanında ABD ile arasındaki mesafeyi giderek kapattığını ve Washington’ın teknolojik üstünlüğünün azalmaya başladığını yazdı. Gazete, Moskova ve Pekin’in ilerlemelerinin risk yarattığını belirterek ABD’ye fırlatma sayılarını artırma ve altyapısını modernize etme çağrısında bulundu.
Rusya ve Çin’in uzay alanında ABD ile arasındaki farkı giderek kapattığı bildirildi. The Washington Post (WP) gazetesinin değerlendirmesinde, ABD’nin bu alandaki teknolojik üstünlüğünün azalmaya başladığı, Moskova ve Pekin’in kaydettiği yeni başarıların Washington açısından riskler doğurabileceği belirtildi.
Gazete, Çin’in son dönemdeki ilerlemelerini bu duruma örnek gösterdi. Ağustos ayında Çinli bir havacılık ve uzay şirketi, roketin birinci kademesini ilk kez başarılı bir şekilde Dünya’ya indirdi.
Bu teknolojiye daha önce yalnızca ABD merkezli SpaceX ve Blue Origin şirketleri sahipti. Roket kademelerinin yeniden kullanılabilmesi, fırlatma maliyetlerini önemli ölçüde düşürüyor.
WP, Rusya’nın uzaydan internet bağlantısı sağlaması planlanan Rassvet uydu sistemine de dikkat çekti.
Gazete, bu sistemin Rus ordusu tarafından kullanılabileceğini kaydetti. Haberdeki değerlendirmeye göre Rassvet sistemi, Rusya’ya SpaceX’in Starlink uydu ağının sağladığı kabiliyetlere benzer imkanlar sunabilir.
Gazeteye göre ABD’nin karşılaştığı temel sorunların başında eskiyen fırlatma rampaları ve diğer uzay altyapısı yer alıyor. Söz konusu altyapının modernizasyonu için ABD Kongresi’nden ek bütçe sağlanması gerekiyor.
WP ayrıca günümüzde uzun zaman alabilen ticari fırlatma izin süreçlerinin sadeleştirilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.
ABD’nin güçlü özel uzay sektörü sayesinde üstünlüğünü şimdilik koruduğunu belirten gazete, liderliğin sürdürülebilmesi için Washington’ın fırlatma sayısını artırması ve altyapı yenilemelerine yatırım yapması gerektiğini ifade etti.
The Times gazetesinin Mayıs 2025 tarihli haberine göre ABD; İngiltere ve diğer “Beş Göz” istihbarat ittifakı üyelerine Rusya ile Çin’in uzaydaki operasyonlarına ilişkin bazı verileri aktarmaya başladı.
Bu adım, Washington’ın Pekin’in askeri uzay kabiliyetlerindeki ilerlemeden duyduğu endişeler doğrultusunda atıldı. Bu kapsamda müttefiklere, Rus ve Çin uydularını takip eden ABD Uzay Kuvvetleri birimi Space Delta 9’un bilgilerine erişim sağlandı.
Rusya ve Çin ise ortak uzay projeleri yürütmeyi sürdürüyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Nisan 2025’te yaptığı açıklamada Moskova ve Pekin’in bu alanda “büyük” ve “görkemli” planları olduğunu belirtti.
Rusya, 2024 yılında Çin ile Ay yüzeyinde veya yörüngesinde kurulması planlanan Uluslararası Bilimsel Ay İstasyonu anlaşmasını onayladı.
Eski NASA Başkanı Jim Bridenstine ise Ekim 2025’te Rusya, ABD ve Çin’e uzayda işbirliği yapma çağrısında bulundu. Ülkelerin çıkarlarının ve faaliyetlerinin uzayda kesişebileceğini belirten Bridenstine, tarafların tek başlarına hareket edemeyeceğini söyledi.
Bridenstine ayrıca Moskova ile Washington arasındaki uzay işbirliğinin Soğuk Savaş döneminde başladığını hatırlattı.
Diplomasi
ABD, Avrupa’daki Filistin yanlısı gruplara yaptırım uyguladı

ABD, İngiliz aktivist grubu Palestine Action ve Filistin yanlısı uluslararası hareket Masar Badil’e yaptırımlar uyguladı.
ABD Hazine Bakanlığı ayrıca, Filistin yanlısı gruplar da dahil olmak üzere sol görüşlü örgütlere dijital hizmetler sunan İtalya merkezli Autistici Inventati grubuna da mali yaptırımlar uyguladı.
İngiliz hükümeti tarafından “terör örgütü” olarak yasaklanmasının ardından Birleşik Krallık ile hukuki bir mücadele içinde olan Palestine Action, ABD’nin yaptırımlarını reddetti.
Palestine Action’ın kurucu ortağı Huda Ammori, ABD’nin aldığı önlemleri Birleşik Krallık’ın bu kararıyla ilişkilendirdi ve Başbakan Andy Burnham’dan, selefi Keir Starmer tarafından örgüte uygulanan yasağı kaldırmasını istedi.
Ammori, Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada, “Trump’ın şu anda Filistin’in özgürlüğü için mücadele eden harekete yönelik Birleşik Krallık’ın baskısından ilham alması, bu yasağın ne kadar tehlikeli olduğunu ortaya koyuyor ve ifade özgürlüğü ile sivil özgürlükleri önemseyen herkes için bir uyarı olmalı,” dedi ve şöyle devam etti:
“İngiliz tarihinde ilk kez bir doğrudan eylem protesto grubunu terörle mücadele yasası kapsamında yasaklayarak, Keir Starmer hükümeti, dünyanın dört bir yanındaki otoriter hükümetlere siyasi muhalefeti bastırmak ve yurtdışına seyahat eden ya da yurtdışında yaşayan İngiliz vatandaşla”rını suçlu ilan etmek için bir şablon oluşturdu.”
Palestine Action, “İsrail’in Gazze’ye karşı yürüttüğü soykırım savaşına suç ortağı olduğunu düşündüğü” duruma son vermek için vandalizm de dahil olmak üzere doğrudan eylem taktikleri kullandığını belirtiyor.
Bu tür protestolar yasalara aykırı olsa da, insan hakları savunucuları “terör” tanımlamasının orantısız olduğunu ve ifade özgürlüğünü kısıtlama riski taşıdığını öne sürüyor.
Birleşik Krallık, geçen yıl yasaklanan Palestine Action grubuna destek verdikleri gerekçesiyle binlerce kişiyi gözaltına aldı.
Bir İngiliz mahkemesi Şubat ayında bu yasağı kaldırdı fakat karar Haziran ayında temyiz sonucunda bozuldu.
Palestine Action, yasağa itiraz etmeye devam ederek davayı Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesine taşıdı.
Trump yönetimi, Çarşamba günü uygulanan yaptırımları, “aşırı sol terörist gruplar” olarak nitelendirdiği oluşumlara karşı yürütülen mücadelenin bir parçası olarak sundu.
Hazine Bakanı Scott Bessent yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Aşırı solcu ekstremistler, paravan örgütleri ve onlara destek verenler şunu bilsin: İktisadi araçlarımızın tüm gücünü kullanacağız. Siyasi terörizmin toplumumuzda yeri yoktur ve bu gruplar ortadan kaldırılana kadar finansal kaynaklarını kesmeye devam edeceğiz.”
Yaptırımlar, grupların ABD’deki varlıklarını donduruyor ve Amerikan vatandaşlarının bu gruplarla finansal işlem yapmasını genel olarak yasadışı hale getiriyor.
Fakat Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada, Masar Badil yürütme kurulu üyesi Khaled Barakat, hareketinin yaptırımlara rağmen çalışmalarına devam edeceğini taahhüt etti.
Hareket, ekonomik yaptırımları “Filistin halkına karşı sürmekte olan soykırım savaşının ayrılmaz bir parçası” olarak nitelendirdi.
Barakat, “Filistin’de devam eden soykırımda ve Siyonist sömürge projesinde ABD’nin suçlu rolünü bir kez daha ortaya koyan bu eylemle ne sindirileceğiz ne de susturulacağız,” dedi ve şöyle devam etti:
“Mücadelemizin meşruiyetini bize Washington tanımıyor; bu nedenle bu meşruiyeti bizden alamaz. Filistin için adalet, geri dönüş ve kurtuluş yolunda ilerlemeye kararlıyız. Hiçbir kurtuluş hareketi yaptırımlar ve yasaklarla yenilgiye uğratılamamıştır.”
ABD, Masar Badil’i Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin (FHKC) bir örgütü olmakla suçluyor.
Diplomasi
Wang Yi, Xi-Trump görüşmesi öncesinde ABD’ye ‘engelleri aşma’ çağrısı yaptı

Çin’in en üst düzey diplomatı Wang Yi, ABD elçisiyle görüşmesinde Xi’nin ziyareti için hazırlık yapan iki tarafa “olumlu gündeme odaklanma” çağrısında bulundu.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Devlet Başkanı Xi Jinping’in gelecek ay ABD’ye yapması beklenen ziyaret öncesinde Washington’a üst düzey temasların önündeki “müdahaleleri ortadan kaldırma ve engelleri aşma” konusunda yardımcı olma çağrısında bulundu.
Çarşamba günü Pekin’de ABD’nin Çin Büyükelçisi David Perdue ile görüşen Wang, Çin Dışişleri Bakanlığı’na göre iki tarafın Xi-Trump mutabakatını hayata geçirmesi, olumlu bir gündeme odaklanması ve ilişkileri “istikrarlı, sağlıklı ve sürdürülebilir” tutmak için farklılıkları yönetmesi gerektiğini söyledi.
Perdue ise daha sonra sosyal medyada yaptığı paylaşımda görüşmeleri, “Başkan Xi’nin Washington’a yapacağı karşılıklı ziyaretin hazırlıklarının” bir parçası olarak nitelendirdi.
Wang’ın mesajı, Xi ile ABD Başkanı Donald Trump arasında 24 Eylül’de Beyaz Saray’da yapılması beklenen görüşme öncesinde geldi.
İlişkilerdeki “çeşitli riskler ve zorluklara” işaret eden Wang, “iki devlet başkanının yönlendirmesi altında, iki tarafın stratejik istikrara dayalı yapıcı bir Çin-ABD ilişkisi kurmak için çalıştığını” söyledi.
Wang, “Gerçekler, Çin-ABD ilişkilerini iyileştirmenin ve geliştirmenin, karşılıklı saygı temelinde barış içinde bir arada yaşamanın ve ardından kazan-kazan işbirliğine yönelmenin iki halkın temel çıkarlarına hizmet ettiğini ve uluslararası toplumun ortak beklentilerini karşıladığını kanıtlamıştır” dedi.
Perdue da benzer şekilde uzlaşmacı bir ton benimsedi. Trump’ın mayıs ayında Çin’e yaptığı ziyareti “çok başarılı” olarak nitelendiren Perdue, Washington’ın “iletişimi güçlendirmeye, işbirliğini ilerletmeye” ve “bir sonraki aşamadaki önemli üst düzey temaslara” hazırlanmaya hazır olduğunu söyledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı’na göre ABD Büyükelçisi, iki tarafın “saygı ve karşılıklılık temelinde” yapıcı ve istikrarlı bir ilişki kurması gerektiğini belirtti.
Perdue perşembe günü sosyal medyada yaptığı paylaşımda, bu hafta Wang’ın yanı sıra Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Zhaoxu ile Dışişleri Bakan Yardımcıları Hong Lei ve Cai Wei ile “verimli görüşmeler” gerçekleştirdiğini yazdı.
Perdue, iki tarafın “adalet ve karşılıklılık temelinde stratejik istikrara sahip yapıcı bir ilişki tesis etmek için birlikte çalıştığını” da sözlerine ekledi.
Trump ile Xi’nin geçen yıl ekim ayında Güney Kore’nin Busan kentinde yaptığı görüşmeden bu yana Çin-ABD ilişkileri kırılgan bir ticaret ateşkesi çerçevesinde devam ederken, İran yaptırımları, vizeler, teknoloji ve diğer kısıtlamalar konusunda ortaya çıkan yeni anlaşmazlıklar gerilimi artırdı.
Her iki taraf da hâlâ “stratejik istikrar” istediğini söylüyor ve ticaret ile yatırım düzenlemeleri üzerinde çalışıyor ancak şimdiye kadar çok az somut ilerleme sağlandı.
Bu hafta ABD Hazine Bakanlığı, Hazine Bakanı Scott Bessent’in “Operation Economic Outcast” adını verdiği operasyonu başlattı.
Paket kapsamında İran’ın petrol ticareti, füze programı, nükleer tedarik ve siber faaliyetleriyle bağlantılı olduğu öne sürülen yaklaşık 60 kuruluş hedef alındı. Bunlar arasında Çin ana karası ve Hong Kong bağlantılı şirketler ile bir tanker de yer aldı. Ancak büyük Çin bankalarına yaptırım uygulanmadı.
Pekin ise önlemleri “yasadışı tek taraflı yaptırımlar” olarak nitelendirdi ve çıkarlarını korumak için “gerekli tüm önlemleri” alacağını açıkladı.
Diplomasi
Mark Carney, AB’nin “Birliğin Durumu” konuşmasına katılacak

Washington ile Ottawa arasındaki gerginliğin giderek derinleştiği bir ortamda, Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e eşlik edecek.
Von der Leyen’e yakın bir Avrupa Komisyonu yetkilisi, POLITICO’ya yaptığı açıklamada Carney’in 16 Eylül’de Strazburg’da yapılacak “Birliğin Durumu” konuşmasına katılma davetini kabul ettiğini doğruladı.
Başkan, bu konuşmada AB için önceliklerini ortaya koyacak.
Yetkili şöyle konuştu:
“Yaz tatili öncesinde, Avrupa Komisyonu Başkanı, hem AB ile Kanada arasındaki yakınlığın güçlü bir göstergesi olarak hem de her iki tarafın ortaklığımızı bir üst seviyeye çıkarma niyetini ve hedefini açıkça ortaya koymak amacıyla Başbakan Carney’i [AB Durum Raporu] konuşmasına davet etti. Bu zorlu zamanlarda, dünya çapında ilişkilerimizi güçlendirmek hayati önem taşıyor.”
Carney, bu konuşmaya katılan ilk yabancı hükümet başkanı olacak ve burada onur konuğu olarak karşılanacak.
Hazırlıklara yakın bir yetkili, Kanadalı liderin ayrıca 17 Eylül’de Avrupa Parlamentosu’nda bir konuşma yapacağını belirtti.
Carney, Çarşamba günü bu geziyi kamuoyuna doğruladı ve Strazburg’da geçireceği süreyi, “her iki halkımızın yararına Kanada’nın Avrupa Birliği ile bağlarını güçlendirmek” amacıyla AB milletvekilleriyle görüşmek için de kullanacağını belirtti.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, bu “önemli ziyaretin” “AB-Kanada ilişkilerini derinleştirmek için bir fırsat” olacağını söyledi.
Carney’in hükümeti, geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump ile tarihi bir ticaret anlaşması için yürütülen müzakerelerden çekildi. Her iki taraf da birbirini son dakika şartları dayatmakla suçladı.
Washington, Kanada’nın ihracatına gümrük vergileri uyguladı; bu da Kanada’yı Amerikan çelik ve alüminyumuna sert vergiler uygulayarak misilleme yapmaya sevk etti.
Kanada başbakanı, serbest ticareti destekleyen bir “demokrasi ittifakı” kurulması için baskı yapıyor ve bunun sonucunda AB ile daha yakın ilişkiler kurmaya çalışıyor.
Carney, “Bu sonbaharda, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Avrupa Birliği ile çok daha güçlü ve derin bir iktisati ortaklık ve güvenlik ortaklığı kurmak üzere yoğun görüşmelere başlayacağız,” dedi.
Bu adım, Washington ile ilişkilerin giderek gerginleştiği bir dönemde atıldı.
Gümrük vergileri konusunda tırmanan gerginliğin bir parçası olarak, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance Kanada’yı “bir eyalet” olarak nitelendirdi.
Ardından şaka yollu biçimde, bu ifadenin bir “Freudyen sürçme” olduğunu savundu.
Amerika6 gün önceSteve Jobs’ı iflastan kurtaran gizli CIA anlaşması gün yüzüne çıktı
Dünya Basını1 hafta önceThe Economist, Daron Acemoğlu’nu yerden yere vurdu: “Sığ ve inandırıcılıktan uzak”
Görüş2 hafta önceBüyük Oyun III: Enerji ve Dolar Açlığıyla Şekillenen Yeni Dünya
Dünya Basını2 hafta önceÇin, Buz İpek Yolu yarışını kazanıyor
Söyleşi1 hafta önceEmekli Yarbay Daniel Davis Harici’ye konuştu: ABD, İran savaşını kaybetti
Rusya1 hafta önceDört AB ülkesi daha Rus pasaportlarına kısıtlama getiriyor
Görüş2 hafta önceJaponya’nın Savunma Beyaz Kitabı: Odakta Çin ve “Kapsamlı Ulusal Güç” Stratejisi Var
Dünya Basını2 hafta önceÇin, Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan paktından nasıl fayda sağlayabilir?








