Ortadoğu
ABD, Suriye’de kalan nükleer materyalin çıkarılmasına aracılık ediyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), ABD yönetiminin Suriye ve İsrail ile mutabakata varmasının ardından, Suriye’deki gizli bir tesiste depolanan nükleer materyali yakında buradan kaldıracak.
Axios’ta yer alan habere göre Trump yönetimi ve IAEA, söz konusu hassas tesisle ilgili olarak İsrail, Suriye ve hatta muhtemelen Türkiye’yi de içine alan bir gerginliğin tırmanmasını önlemek ve materyali güvence altına almak için acilen diplomatik bir anlaşmaya varmaya çalıştı.
ABD’li yetkililer, bu olayın Başkan Donald Trump’ın Suriye’ye yönelik yaklaşımını teyit ettiğini ve ABD’nin yeni Suriye hükümetiyle olan yakın ilişkilerini, potansiyel bir krizi etkisiz hale getirmek için nasıl kullandığını gösterdiğini belirtiyor.
Tesisle ilgili olarak aylarca süren ve birkaç hafta önce bir çözüme ulaşılan dramatik, perde arkasındaki tehdit ve diplomasi alışverişi gizli tutuldu.
Esad yönetimi, gizli El-Kibar reaktörünü merkezine alan gizli bir nükleer program geliştirmişti.
İsrail’in 2007 yılında reaktörü bombalamasının ardından Suriye’nin nükleer programı büyük ölçüde yok edildi.
Fakat birkaç araştırma-geliştirme ve depolama tesisi kaldı ve bunlar çoğunlukla faal değildi.
Esad hükümetinin düşüşünün ardından IAEA, yeni Şam hükümetiyle bir anlaşma imzaladı.
Bu anlaşma, IAEA’nın El-Kibar reaktörünü ve Suriye’nin geçmişteki nükleer faaliyetleriyle bağlantılı diğer birkaç tesisi ziyaret etmesine izin verdi.
Orta Doğu Enstitüsü’nün yerleşik araştırmacısı Charles Lister, Suriye’nin yeni yönetiminin, “ülkenin uluslararası itibarını yeniden kazanma çabalarına zarar verebilecek, nükleer ve kimyasal silah dosyaları da dahil olmak üzere Esad rejiminden miras kalan hassas meseleleri çözmeye istekli olduğunu” söyledi.
İsrail’in son iki yıldır yakından izlediği tesislerden biri “Site 99” olarak adlandırılıyor.
İki İsrailli yetkiliye göre, Esad yönetimi burada El-Kibar nükleer reaktör projesinin bir parçası olan nükleer malzeme depolamıştı.
Bir ABD’li yetkili, bu malzemenin, nükleer yakıt döngüsünün bir parçası olarak daha sonra işlenip nihayetinde zenginleştirilebilen uranyum cevherinden elde edilen bir toz olan “yellowcake”i içerdiğini belirtti.
ABD’li yetkili, Esad yönetiminin El-Kibar tesisinden çıkan diğer kalıntıları ve “artıkları” da “Site 99”da depoladığını belirtti.
Bu tesisteki malzeme nükleer silah yapımında kullanılamasa da, bir “kirli bomba” yapımında kullanılabilir.
Bu, nükleer bir patlama yaratmak yerine, bir bölgeyi radyoaktif maddeyle kirletmek amacıyla radyoaktif maddeyi etrafa saçan konvansiyonel bir patlayıcı cihaz.
İsrailli yetkililer, Esad’ın düşüşünden kısa bir süre sonra İsrail Savunma Kuvvetleri’nin tesise erişimi engellemek amacıyla tesisin girişlerini bombaladığını belirtti.
Bir ABD’li yetkili, İsrail ve ABD’nin bir yılı aşkın süredir “Site 99” ile başa çıkmanın en iyi yolunu tartıştıklarını söyledi.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi ile İsrail Başbakanlık Ofisi’ndeki muadili kurumun üst düzey yetkilileri, bu konu üzerinde yakın işbirliği içinde çalışıyorlar.
Bir İsrailli yetkiliye göre, İsrail, Trump yönetimine bu tesiste nükleer malzemenin kalmasına müsamaha göstermeyeceğini açıkça belirtti.
İsrailli yetkililer, nükleer malzemenin kaldırılmaması veya Suriye’nin bu malzemeye erişmeye çalıştığına dair işaretler olması halinde İsrail’in tesisi tekrar bombalamakla tehdit ettiğini bile söylediler.
Bir ABD’li yetkili, İsraillilerin endişeli olsalar da hiçbir zaman tesisi bombalamanın eşiğine gelmediklerini belirtti.
Sonunda, bir ABD’li yetkiliye göre, ABD ve İsrail, en iyi yaklaşımın malzemenin kaldırılması için Suriye hükümetinden “onay” almak olduğu konusunda anlaştılar.
Kaynaklara göre, Trump yönetimi konuyu Suriye hükümetine gündeme getirdiğinde, Suriyeli yetkililer tesiste nükleer malzeme bulunduğundan haberdar olmadıklarını söylediler.
Bir ABD’li yetkili, “ABD, İsrail ve Suriye’de bu durumdan haberdar olan çok az kişi vardı,” dedi.
Aynı yetkili, ABD’nin Esad sonrası rejimle verimli bir ilişki kurduğunu belirtti. ABD’li yetkili, “Suriyelilerle çeşitli konularda işbirliği yaptığımızda, onlar iyi ortaklar oluyorlar,” dedi.
İsrailli ve ABD’li yetkililere göre, birkaç hafta önce bölgeyi izleyen İsrailliler, yeni Suriye hükümetinin mutabakatlardan caydığı ve nükleer malzemeye erişmeye çalıştığı şüphesini uyandıran hareketler tespit etti.
İsrailliler, Türkiye’nin Suriye hükümetine nükleer malzemeye ulaşmasında yardım ettiği konusunda bile endişeliydi.
Bir ABD’li yetkili, “İsrailliler her zaman her şeyi titizlikle inceliyorlar; her şeyin yolunda olduğundan emin olmak için bunu yapıyorlar ve bu iyi bir şey,” dedi.
Trump yönetimi, İsrail’den herhangi bir adım atmamasını istedi ve IAEA’yı devreye soktu.
Sonuç olarak, üç hafta önce IAEA ile Suriye hükümeti arasında, tesisten nükleer malzemenin kaldırılmasına yönelik bir anlaşma imzalandı.
ABD’li yetkililer, “Site 99”deki çalışmaların hâlâ devam ettiğini belirtiyor. Malzemeler henüz kaldırılmadı.
Fakat ABD’li yetkili, “Sonuçtan herkesin memnun olduğunu düşünüyoruz. Umuyoruz ki yakında kaldırma sürecini başlatabilir ve yıl sonuna kadar tamamlayabiliriz,” dedi.
Ortadoğu
Suudi Arabistan varlık fonunun ABD hisse senedi yatırımlarının %80’i SpaceX’te

Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu’nun (PIF), üçüncü çeyrek sonu itibarıyla raporlanabilir ABD hisse senedi portföyünün yaklaşık yüzde 80’ini SpaceX’e yoğunlaştırdığı ortaya çıktı.
Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) sunduğu en son beyannameye göre, PIF’in raporlanabilir ABD hisse senedi portföyünün 30 Eylül itibarıyla 28,99 milyar dolar olduğu ve bu rakamın ikinci çeyrek sonuna kıyasla yüzde 23,5 azaldığı belirtildi.
Bu bildirim, PIF’in yatırımlarını “Vizyon”, “Stratejik” ve “Finansal” olmak üzere üç portföye ayıran 2026-2030 stratejisini uygulamaya koyduğu bir dönemde geldi.
Finansal Portföy, fonun küresel piyasalardaki doğrudan ve dolaylı yatırımlarını denetler ve getirileri en üst düzeye çıkarmak ile daha çeşitlendirilmiş ve dayanıklı bir portföy oluşturmakla görevli.
PIF, 23,25 milyar dolar değerinde SpaceX A Sınıfı adi hisse senedine sahipti; bu, 154,15 milyon hisseye ve bildirilen ABD hisse senedi portföyünün yaklaşık yüzde 80,2’sine tekabül ediyor.
Fonun bildirilen geri kalan ABD hisse senedi pozisyonları ise oldukça daha küçük.
Uber Technologies, 4,99 milyar dolar veya 72,84 milyon hisse ile ikinci en büyük yatırımdı.
Lucid Group, 177,09 milyon hisseyi kapsayan 720,75 milyon dolarlık bir paya sahipken, Claritev Corporation ise 27,12 milyon dolarlık bir paya, yani 1,28 milyon hisseye sahipti.
PIF’in daha önce bildirilen Electronic Arts pozisyonu, şirketin Suudi fonu ve diğer yatırımcıların dahil olduğu bir satın alma işlemiyle özel sektöre geçmesinin ardından üçüncü çeyrek raporunda yer almadı.
SpaceX, hisse başına 135 dolar fiyatla gerçekleştirilen ve şirketin değerini başlangıçta yaklaşık 1,77 trilyon dolar olarak belirleyen halka arzın ardından 12 Haziran’da Nasdaq’ta işlem görmeye başlamıştı.
Şirketin SEC’e sunduğu rapora göre, halka arz sonunda 85,7 milyar dolarlık net gelir elde edildi.
SpaceX, elde edilen gelirlerin yapay zeka hesaplama kapasitesi, fırlatma altyapısı ve araçlarına yapılacak yatırımlar ile uydu ağlarının genişletilmesi dahil olmak üzere büyüme stratejisini destekleyeceğini belirtti.
Ayrı bir gelişme olarak, Ekim ayında yayınlanan Treasury International Capital verilerine göre, Suudi Arabistan Ağustos ayında 141,2 milyar dolarlık ABD Hazine tahvili tutuyordu ki bu rakam bir önceki aya göre yüzde 0,8’lik bir düşüşe işaret ediyor.
Suudi Arabistan, ABD Hazine tahvillerinin en büyük yabancı sahipleri arasında 17. sırada yer aldı.
Suudi Arabistan’ın portföyünde, toplamın yaklaşık yüzde 80’ini oluşturan 112,82 milyar dolarlık uzun vadeli tahviller ile geri kalan yüzde 20’yi temsil eden 28,42 milyar dolarlık kısa vadeli tahviller yer alıyor.
Ortadoğu
Mossad Başkanı Gofman’dan İran’a yeni saldırı için Washington’da temaslar

Mossad Başkanı Roman Gofman, CIA Direktörü John Ratcliffe ve ABD’li yetkililerle görüşerek İran’a yeni bir ortak saldırı düzenlenmesini talep etti. Geçici Başbakan Binyamin Netanyahu ABD Başkanı Donald Trump’ı ikna etmeye çalışırken, İsrail askeri istihbaratı acil askeri harekata gerek olmadığını değerlendiriyor.
Mossad Başkanı Roman Gofman, geçen hafta Washington’da CIA Direktörü John Ratcliffe ve diğer ABD’li yetkililerle bir araya gelerek İran’a yönelik yeni bir ortak saldırı düzenlenmesini talep etti.
Reuters’ın ziyareti bilen iki kaynağa dayandırdığı haberine göre Gofman, görüşmeler sırasında İran hakkında İsrail’in topladığı istihbaratı da ABD’li muhataplarıyla paylaştı.
Kaynaklardan biri, sunulan istihbaratın İran’ın nükleer programına ilişkin veriler içerdiğini aktardı.
İki kaynak, Gofman’ın yürüttüğü bu temasların, geçici Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ı yeni bir askeri müdahaleye ikna etmek amacıyla başlattığı daha geniş kapsamlı girişimin parçası olduğunu bildirdi.
Aynı dönemde Netanyahu’nun yakın çalışma arkadaşlarından eski Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer de Washington’a giderek İran’a karşı ortak savaş seçeneği konusunda ABD’li yetkililerle görüştü.
Netanyahu saldırı için zamanın daraldığını savunuyor
Reuters’a bilgi veren kaynaklar, Netanyahu’nun İran’a saldırı düzenlemek için mevcut fırsat penceresinin daraldığı görüşünü taşıdığını belirtti.
İsrail yönetimi, Washington’ın yıl sona ermeden Batı Asya’daki yoğun askeri varlığını azaltmaya başlamasından kaygı duyuyor.
İsrail askeri istihbaratının hazırladığı değerlendirmeler ise İran’ın İsrail’e yönelik yakın bir tehdit oluşturmadığına ve acil bir askeri harekata ihtiyaç bulunmadığına işaret ediyor.
İsrail basını, Gofman’ın Miami’ye geçerek Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile de görüştüğünü yazdı.
Witkoff, Trump’ın damadı Jared Kushner ile birlikte Washington’ın İran ve Ukrayna dosyalarındaki diplomatik süreçlerini yürütüyor.
The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu, yeniden savaşa dönülmesi talebini iletmek üzere Trump’ı “her gün” telefonla arıyor.
Muhalefet ve Körfez ülkeleri yeni saldırıya karşı çıkıyor
Axios’un 13 Kasım’da kendi kaynaklarına dayandırdığı haberine göre İsrail’deki muhalefet liderleri, Netanyahu’nun Gadi Eisenkot’un hükümet kurma girişimini engellemek amacıyla İran’a saldırı emri verebileceğinden ya da Tahran’ı ilk saldırıyı başlatmaya kışkırtabileceğinden endişeleniyor.
Topraklarında ABD üsleri ve askeri unsurları bulunduran Körfez ülkelerinin liderleri ise İran’ın olası misillemesinden çekindikleri için Trump’tan yeni saldırılardan uzak durmasını istiyor.
Diplomatik girişimler devam ederken İran Devrim Muhafızları Ordusu, 17 Kasım’da insansız hava araçlarıyla Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü’nde yer alan bir ABD askeri radar sistemine hassas saldırı düzenlediğini duyurdu.
Devrim Muhafızları, bu eylemin ABD insansız hava araçlarının İran hava sahasına tekrarlanan ihlallerine yanıt niteliği taşıdığını açıkladı.
Açıklamada ayrıca, bölgedeki üslerin İran’a karşı yeniden kullanılması durumunda karşılık verileceği uyarısı yer aldı.
The National gazetesinin ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre Washington yönetimi, Batı Asya’ya üçüncü uçak gemisi görev grubunu sevk etti.
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi, halihazırda bölgede görev yapan USS George Washington ve USS George H. W. Bush gemilerine katıldı.
ABD ordusu ise İsrail basınında çıkan İran’a yönelik yeni bir saldırı hazırlığı yapıldığına dair haberleri “tamamen spekülasyon” olarak niteledi.
Ortadoğu
Irak hükümetinden Ketaib Hizbullah’a petrol kaçakçılığı uyarısı

Irak hükümeti, Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahar’da petrol kaçakçılığı yapıldığı iddiasıyla Ketaib Hizbullah’a karşı askeri güç kullanabileceği uyarısını yaptı. Suçlamaları reddeden Ketaib Hizbullah komutanı Ebu Talib es-Saidi, söz konusu tesisin boru hatlarından beş kilometre uzakta olduğunu savunarak bölgeden ayrılmayacaklarını açıkladı.
Irak hükümeti, Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahar bölgesinde petrol kaçakçılığı yapıldığı iddiasıyla Ketaib Hizbullah’a karşı askeri güç kullanabileceği uyarısını yaptı.
Hükümet Sözcüsü Haydar el-Abudi, 17 Kasım’daki açıklamasında güvenlik kamerası görüntülerinin, bölgede inceleme yapan resmi komitenin bulgularını doğruladığını savundu.
Abudi, Bağdat yönetiminin “bu stratejik kaynağa müdahale eden her türlü taraf veya grubu Curf es-Sahar’dan çıkaracağını” kaydetti.
Ketaib Hizbullah suçlamaları reddetti
Ketaib Hizbullah’ın üst düzey yetkilisi ve komutanlarından Ebu Talib es-Saidi, aynı gün Curf es-Sahar’da düzenlediği basın toplantısında petrol kaçakçılığı iddialarını reddetti.
Saidi, 13 Kasım’da bölgeye giren ve 17 Kasım’da yeniden inceleme yapan komitenin bulgularına itiraz etti.
Yetkililerin sözünü ettiği petrol tesisinin, bölgedeki boru hatlarından beş kilometre uzakta yer alan terk edilmiş bir alan olduğunu söyledi.
Saidi, Irak’ın iç çatışmanın eşiğinde olduğu uyarısını yaparak “Canımıza mal olsa bile Curf es-Sahar’dan ayrılmayacağız” dedi.
Başbakan Ali Zeydi’yi iç huzursuzluğu ve çatışmayı kışkırtmakla suçlayan Saidi, Zeydi’yi “fitne çıkarmaya yönelen bir maceracı” olarak nitelendirdi.
Saidi, Ketaib Hizbullah’ın soruşturma komitesini taciz ettiği yönünde Irak Haber Ajansına (INA) konuşan kaynakların dile getirdiği iddiaları da reddetti.
Bölgenin devri için 20 Kasım tarihi öne sürüldü
Ketaib Hizbullah’ın 2014’ten bu yana Curf es-Sahar’da faaliyet gösterdiği ve bölgede askeri kampları ile silah üretim tesislerinin yer aldığı ileri sürülüyor.
Irak merkezli Şafak Haber Ajansı, 15 Kasım’da yayımladığı haberde, Ketaib Hizbullah’ın bölgenin güvenlik kontrolünü 20 Kasım’a kadar devlet güçlerine devretmemesi halinde hükümetin askeri müdahale planladığını aktardı.
Haberde, Zeydi’nin bölgeye özel kuvvetler konuşlandırmayı değerlendirdiği bilgisi de yer aldı.
Silahsızlanma takvimi taraflar arasında tartışma yarattı
Söz konusu gelişmeler, Washington’ın Bağdat üzerindeki Iraklı direniş gruplarını silahsızlandırma baskısının arttığı bir dönemde yaşanıyor.
Zeydi yönetimi, silahların yalnızca devletin kontrolünde yer almasını sağlayacağını duyurmuş ve direniş gruplarına silahlarını teslim etmeleri için Haziran 2027’ye kadar süre vermişti.
Ketaib Hizbullah’ın da aralarında yer aldığı gruplar, ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşı sırasında Irak’taki ABD askeri unsurlarını hedef aldı.
Bu gruplar ayrıca Gazze’ye destek amacıyla ve İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına karşı operasyonlar düzenledi.
Ketaib Hizbullah Güvenlik Sorumlusu Ebu Mücahid el-Assaf, 11 Kasım’daki açıklamasında grubun silahlı direnişi sürdüreceğini belirtti.
“Direnişin silahları inanç, ahlak ve ilke meselesidir” diyen Assaf, silahsızlanma konusunda taviz vermeyeceklerini kaydetti.
Assaf, Zeydi’yi yolsuzlukla da suçlayarak başbakanın “devasa mali imparatorluğu” olarak nitelediği varlıklarının soruşturulmasını talep etti.
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Görüş4 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Ortadoğu1 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü










