Amerika
AI tıbbi araçlar, kadınlarda ve azınlıklarda görülen semptomları “önemsizleştiriyor”

Doktorlar tarafından kullanılan yapay zeka (AI) araçları, kadınlar ve etnik azınlıklar için daha kötü sağlık sonuçlarına yol açma riski taşıyor.
Financial Times’a (FT) göre giderek artan sayıda araştırma, birçok büyük dil modelinin bu hastaların semptomlarını hafife aldığını gösteriyor.
Son zamanlarda yapılan bir dizi araştırma, sağlık sektöründe AI modellerinin benimsenmesinin “önyargılı tıbbi kararlar” alınmasına yol açabileceğini ve batı toplumlarında farklı gruplar arasında zaten var olan yetersiz tedavi eğilimlerini pekiştirebileceğini ortaya koydu.
ABD ve İngiltere’nin önde gelen üniversitelerindeki araştırmacıların bulguları, büyük dil modelleri (LLM) ile desteklenen tıbbi yapay zeka araçlarının kadın hastaların semptomlarının ciddiyetini yansıtmama eğiliminde olduğunu ve aynı zamanda siyahi ve Asyalı hastalara karşı daha az “empati” gösterdiğini ortaya koyuyor.
Bu uyarılar, Microsoft, Amazon, OpenAI ve Google gibi dünyanın önde gelen AI gruplarının, dünya çapında aşırı yüklenmiş sağlık sistemlerine yardımcı olmak amacıyla, doktorların iş yükünü azaltmayı ve tedaviyi hızlandırmayı amaçlayan ürünler geliştirmek için acele etmesiyle birlikte geliyor.
Dünya çapında birçok hastane ve doktor, Gemini ve ChatGPT gibi LLM’lerin yanı sıra Nabla ve Heidi gibi startup’ların AI tıbbi not alma uygulamalarını kullanarak hasta ziyaretlerinin transkriptlerini otomatik olarak oluşturuyor, tıbbi açıdan önemli ayrıntıları vurguluyor ve klinik özetler oluşturuyor.
Haziran ayında Microsoft, karmaşık rahatsızlıkların teşhisinde insan doktorlardan dört kat daha başarılı olduğunu iddia ettiği AI destekli bir tıbbi araç geliştirdiğini açıkladı.
Fakat MIT Jameel Clinic tarafından haziran ayında yapılan bir araştırma, OpenAI’ın GPT-4, Meta’nın Llama 3 ve sağlık hizmetlerine odaklanan bir LLM olan Palmyra-Med gibi yapay zeka modellerinin kadın hastalara çok daha düşük düzeyde bakım önerdiğini ve bazı hastaların yardım aramak yerine evde kendi kendilerine tedavi olmalarını önerdiğini ortaya koydu.
MIT ekibi tarafından yapılan ayrı bir araştırma, OpenAI’ın GPT-4 ve diğer modellerinin, zihinsel sağlık sorunları için destek arayan Siyah ve Asyalı kişilere karşı “daha az şefkatli” yanıtlar verdiğini gösterdi.
MIT Jameel Clinic’te doçent Marzyeh Ghassemi, “Bazı hastalar, modelin algıladığı ırklarına dayalı olarak çok daha az destekleyici rehberlik alabilirler,” dedi.
Benzer şekilde, London School of Economics tarafından yapılan bir araştırma, Birleşik Krallık’taki yerel yönetimlerin yarısından fazlası tarafından sosyal hizmet uzmanlarını desteklemek için kullanılan Google’ın Gemma modelinin, vaka notlarını oluşturmak ve özetlemek için kullanıldığında kadınların fiziksel ve zihinsel sorunlarını erkeklerin sorunlarına kıyasla önemsizleştirdiğini ortaya koydu.
Ghassemi’nin MIT ekibi, mesajlarında yazım hataları, gayri resmi dil veya belirsiz ifadeler bulunan hastaların, klinik içerik aynı olsa bile, tıbbi ortamda kullanılan AI modelleri tarafından tıbbi bakım almamaları tavsiye edilme olasılığının, mükemmel biçimlendirilmiş iletişime sahip hastalara göre %7-9 daha fazla olduğunu buldu.
Bu, İngilizceyi ana dili olarak konuşmayan veya teknolojiyi kullanmakta rahat olmayan kişilerin haksız muameleye maruz kalmasına neden olabilir.
Zararlı önyargı sorunu kısmen LLM’leri eğitmek için kullanılan verilerden kaynaklanıyor. GPT-4, Llama ve Gemini gibi genel amaçlı modeller, internetten alınan veriler kullanılarak eğitiliyor ve bu kaynaklardaki önyargılar yanıtlara yansıyor.
AI geliştiricileri, model eğitildikten sonra güvenlik önlemleri ekleyerek bunun sistemlere nasıl sızdığını da etkileyebilir.
Kaliforniya Üniversitesi, San Francisco’da yardımcı profesör ve AI tıbbi bilgi startup’ı Open Evidence’ın tıbbi direktörü Travis Zack, “Reddit alt forumunun sağlık kararlarınızda size tavsiyede bulunma ihtimali olan herhangi bir durumda, bunun güvenli bir yer olduğunu düşünmüyorum,” dedi.
Geçen yıl yapılan bir çalışmada Zack ve ekibi, GPT-4’ün tıbbi durumların demografik çeşitliliğini dikkate almadığını ve belirli ırk, etnik köken ve cinsiyetleri stereotipleştirme eğiliminde olduğunu buldu.
Araştırmacılar, sağlık araştırmalarındaki verilerin genellikle erkeklere ağırlık verdiği ve kadınların sağlık sorunlarının kronik olarak yetersiz finansman ve araştırma ile karşı karşıya olduğu için, AI araçlarının sağlık sektöründe halihazırda var olan yetersiz tedavi kalıplarını pekiştirebileceği konusunda uyarıda bulundu.
OpenAI, birçok çalışmanın GPT-4’ün eski bir modelini değerlendirdiğini ve şirketin lansmanından bu yana doğruluğu artırdığını söyledi. Şirket, özellikle sağlığa odaklanarak, zararlı veya yanıltıcı çıktıları azaltmak için çalışan ekipler kurdu.
OpenAI, modellerini değerlendirmek, davranışlarını stres testine tabi tutmak ve riskleri belirlemek için dış klinisyenler ve araştırmacılarla da çalıştığını belirtti.
Grup ayrıca, farklı tarzlarda, farklı düzeylerde ve farklı ayrıntılarda kullanıcı sorgularını dikkate alan, sağlık alanındaki LLM yeteneklerini değerlendirmek için doktorlarla birlikte bir karşılaştırma ölçütü geliştirdi.
Google, model önyargısını “son derece ciddiye” aldığını ve hassas veri kümelerini temizleyebilen ve önyargı ve ayrımcılığa karşı koruma önlemleri geliştirebilen gizlilik teknikleri geliştirdiğini belirtti.
Araştırmacılar, AI’da tıbbi önyargıyı azaltmanın bir yolunun, öncelikle eğitim için hangi veri kümelerinin kullanılmaması gerektiğini belirlemek ve ardından çeşitli ve daha temsil edici sağlık veri kümeleri üzerinde eğitim yapmak olduğunu öne sürdü.
Zack, ABD’de 400.000 doktor tarafından hasta geçmişlerini özetlemek ve bilgi almak için kullanılan Open Evidence’ın modellerini tıbbi dergiler, ABD Gıda ve İlaç İdaresinin etiketleri, sağlık kılavuzları ve uzman incelemeleri üzerinde eğittiğini söyledi ve her AI çıktısının ayrıca bir kaynağa atıfla desteklenmesini istedi.
Bu yılın başlarında, University College London ve King’s College London’daki araştırmacılar, Birleşik Krallık’ın NHS ile işbirliği yaparak Foresight adlı üretken bir AI modeli geliştirdiler.
Model, 57 milyon kişinin hastaneye yatışları ve Covid-19 aşıları gibi tıbbi olaylara ilişkin anonimleştirilmiş hasta verileriyle eğitildi. Foresight, hastaneye yatış veya kalp krizi gibi olası sağlık sonuçlarını tahmin etmek için tasarlandı.
Foresight ekibinin baş araştırmacısı ve UCL’nin onursal kıdemli araştırma görevlisi Chris Tomlinson, “Ulusal ölçekte verilerle çalışmak, demografi ve hastalıklar açısından İngiltere’nin tüm çeşitliliğini temsil etmemizi sağlıyor,” dedi.
Tomlinson, mükemmel olmasa da, daha genel veri kümelerinden daha iyi bir başlangıç sunduğunu söyledi.
Avrupalı bilim adamları ayrıca, UK Biobank’ta yer alan 400.000 katılımcının anonimleştirilmiş tıbbi kayıtlarına dayanarak, gelecek on yıllar içinde hastalıklara yatkınlığı tahmin eden Delphi-2M adlı bir yapay zeka modeli geliştirdiler.
Fakat bu ölçekte gerçek hasta verileri söz konusu olduğunda, gizlilik genellikle bir sorun haline gelir. NHS Foresight projesi, Birleşik Krallık Bilgi Komiseri Ofisinin, modelin eğitiminde hassas sağlık verilerinin kullanımıyla ilgili olarak İngiliz Tıp Birliği ve Kraliyet Genel Pratisyenler Koleji tarafından yapılan veri koruma şikayetini değerlendirmesi için haziran ayında askıya alındı.
Buna ek olarak, uzmanlar AI sistemlerinin sıklıkla “halüsinasyon gördüğünü” veya cevapları uydurduğunu ve bunun tıbbi bağlamda özellikle zararlı olabileceğini uyardı.
Öte yandan MIT’den Ghassemi, AI’ın sağlık hizmetlerine büyük faydalar sağladığını söyledi.
Ghassemi, “Umudum, sağlık alanındaki modelleri, doktorların zaten oldukça iyi oldukları görev performansına ekstra bir yüzde eklemek yerine, önemli sağlık açıklarını gidermeye odaklamaya başlamamızdır,” dedi.
Amerika
Sam Altman, “AI ebeveynlik” tartışması başlattı

OpenAI CEO’su Sam Altman, şirketin ChatGPT Work uygulaması için ebeveynlik işlevlerinin yerini alacak bir ajan olarak bahsedince büyük bir tartışma başladı.
Cuma günü X’te yaptığı paylaşıma yapılan alaycı yorumlar, orijinal gönderiden daha fazla beğeni aldı.
Altman’a yönelik eleştirilerden birinde, “Gerçek insan ilişkilerinin yerine yapay zeka kullanmak, bunun için olabilecek en kötü kullanım örneği,” yazıyordu.
Öte yandan yapay zeka yöneticileri, “meşgul ebeveynlerin” parasını istiyor ve aile yönetimi için yapay zeka kullanım örneklerinden bazıları diğerlerinden daha fazla ilgi görüyor.
New Yorker dergisi yakın zamanda yayınladığı bir makalede, yapay zekanın “ev işlerinin yarattığı zihinsel yükten” kurtulmayı paraya dönüştürmeye çalıştığı sayısız yolu ele aldı.
Kadınların ve annelerin hedef alınması şu gerekçeye dayandırılıyor: “Kadınlar, erkeklere kıyasla yapay zekayı daha az kullanıyor ve ev işlerinde daha fazla zihinsel çaba sarf ediyor. Yapay zeka tabanlı “aile asistanı”, bu iki uçurumu da kapatmayı vaat ediyor.”
AI destekli aile destek uygulamaları arasında Ollie, Cozi (mottosu: “Aile hayatı. Basitleştirilmiş”) ve Ava (mottosu: “Unutulan daha az doğum günü, daha çok sihir”), Maple (mottosu: “Modern ailelerin işletim sistemi”) yer alıyor.
Bu uygulamalar, e-postalardan ve takvimlerden veri alarak önemli günlük etkinlikler hakkında aile üyelerine kısa mesajlar gönderebilir, doğum günlerini hatırlayabilir, paylaşılabilir listeleri yönetebilir ve kayıt tarihleri ile fatura son ödeme tarihlerini işaretleyebilir.
Ollie’nin kurucusu Bill Lennon, uygulamanın ev işleriyle ilgili idari yükün bir kısmını üstlenerek “ailelere önemli olan şeylere daha fazla zaman kazandırdığını” söylüyor.
Skylight ve Cozyla gibi AI ile geliştirilmiş akıllı takvimler ise, tüm aile üyelerinin işlerini takip edebilmesi için paylaşımlı görseller oluşturur ve aynı zamanda ödül takipçisi ve fotoğraf albümü olarak da kullanılabilir.
Anneleri tüketici olarak ele alan bir risk sermayesi şirketinin kurucusu Allison Stern, kısa süre önce Fortune dergisine yazdığı yazıda annelerin “arayüzlere değil, sonuçlara ihtiyacı olduğunu” belirtti.
“Her şey annede başlıyor” iddiasında bulunan Stern, “ABD’de hane halkı harcamalarının %85’ini anneler gerçekleştiriyor ve yıllık tüketici harcamalarının yaklaşık 2,4 trilyon dolarlık kısmını onlar kontrol ediyor,” dedi.
Çocuk bakımı ve ebeveynlik alanlarında yapay zeka kullanımına ilişkin yakın zamanda yapılan bir pazar analizi, bu sektörün 2035 yılına kadar yaklaşık 42 milyar dolarlık bir değere ulaşacağını öngördü.
Amerika
Gençler bütçe yetersizliğinden ilk buluşmaya çıkamıyor

New York’ta akşam yemeği, kokteyl ve sinema biletinden oluşan standart bir buluşmanın maliyeti yükselirken, Z Kuşağı yüksek masraflar nedeniyle ilişki kurmakta zorlanıyor. Araştırmalar, 22 ile 35 yaş arasındaki bekar gençlerin yarısından fazlasının parasızlığı buluşmaların önündeki en büyük engel olarak gördüğünü gösteriyor. Artan kiralar ve sosyal medya baskısı, kentteki gençlerin romantik yaşamını kısıtlıyor.
New York’ta iki kişilik bir akşam yemeği 130 dolar, bir kokteyl 20 dolar, sinema bileti ise 28 dolar seviyesinde seyrediyor. Yetişkinliğe adım atan Z Kuşağı için romantizmin maliyeti, ilişki kurma yolunda ciddi bir engel oluşturuyor.
Brigham Young Üniversitesi ile Aile Araştırmaları Enstitüsünün gerçekleştirdiği ankete dayandırılan The New York Times haberine göre, 22 ila 35 yaş arasındaki bekar gençlerin yarısından fazlası para eksikliğini buluşmaların önündeki temel engel olarak tanımlıyor.
New York kentinde bu durum özellikle keskin bir boyut kazanıyor.
Aylık kira giderlerinin bütçenin büyük kısmını yuttuğu kentte, dışarıda geçirilen sıradan bir akşam bile mali bir sınamaya dönüşüyor.
Complex medya şirketinin sunucusu Jillian Hardeman-Webb ile New York Belediye Başkanı Zoran Mamdani arasındaki diyalog da tablonun derinliğini yansıtıyor.
Sunucu Hardeman-Webb, “New Yorkluların bu koşullarda aşkı bulması nasıl beklenebilir? Karşındaki insanın seni irrite ettiğini daha yeni anlamaya başlamışken tüm paranı harcamış oluyorsun” ifadelerini kullandı.
Belediye Başkanı Mamdani ise bu duruma, “Bu şehirde yaşamak pahalı. Bu şehirde sevmek ise daha da pahalı” sözleriyle karşılık verdi.
Z Kuşağı üyesi New Yorklu kadınlar, düğün masraflarını ödemenin ve gelecekteki çocukların bakımını üstlenmenin “ulaşılmaz göründüğünü” aktarıyor.
Kadınlar, erkeklerin hesabı bölüşmeyi her geçen gün daha sık teklif ettiğini, bunun geçmişte nadir görülen bir durum olduğunu kaydediyor.
BMO Financial Group verilerine atıfta bulunan haberde, Z Kuşağı mensubu Amerikalıların ulaşım ve hazırlık masrafları dahil bir buluşma için harcadığı ortalama tutarın 200 doları aştığı ifade ediliyor.
Kentte ücretsiz müzeler, parklar ve bütçe dostu etkinlikler bulunsa da sosyal medyanın ve “kahve buluşmalarının çıtayı düşürdüğünü” savunan blog yazarlarının yarattığı baskı gençlerin kaygı düzeyini artırıyor.
Brigham Young Üniversitesinden Profesör Brian Willoughby, bugünün kuşağının ebeveynlerine kıyasla çok daha karmaşık bir gerçeklikle karşı karşıya olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bu sadece bir akşam yemeğinden ibaret değil. Çöpçatanlık uygulaması Hinge için ödenen 30 dolarlık abonelik, kıyafetler ve doğru kişiyi bulmak için yapılan sonsuz kaydırmalar da bunun bir parçası.”
Bununla birlikte, çok sayıda genç New Yorklu fahiş masraflar nedeniyle buluşmalardan tamamen vazgeçiyor.
İçecekler dahil iki kişilik bir akşam yemeği 150 doları geçerken, ulaşım ve hazırlık aşamasıyla birlikte akşamın ortalama harcaması 200 dolara ulaşıyor. Asgari ücretin biraz üzerinde kazanan gençler kendilerini “istenmeyen” hissediyor.
Daha yüksek gelire sahip çiftler dahi dışarıda romantik bir akşam geçirme sıklığının ayda birin altına düştüğünü, evde yemek pişirmenin daha kolay olduğunu kabul ediyor.
Ekonomistler de konuya ilişkin bir kısır döngüye dikkat çekiyor. Gençlerin kirayı bölüşmek ve yılda 25 bin dolardan fazla tasarruf etmek için bir partnere ihtiyaç duyduğu, ancak bir partner bulmak için gereken yatırımı karşılayamadığı vurgulanıyor.
Kent sakinleri “Burada buluşmaya çıkmak berbat bir şey” sözleriyle şikayetlerini dile getirirken, yüksek maliyetler, zayıf istihdam piyasası ve uygulamaların yarattığı bıkkınlık romantizmi Z Kuşağının ertelemek zorunda kaldığı bir lükse dönüştürüyor.
Amerika
Trump, Exxon ve Chevron’a çattı

ABD Başkanı Donald Trump, yüksek benzin fiyatları nedeniyle Exxon Mobil ve Chevron’a yönelik baskıyı artırdı.
Başkan, Amerikalılar benzin istasyonlarındaki yüksek fiyatlarla boğuşurken, uzun süredir sektörde müttefiki olan bu şirketleri “çok fazla para kazanmakla” suçladı.
Büyük petrol şirketleri, Orta Doğu’daki arz kesintileri nedeniyle yükselen ham petrol fiyatları ve rafinerilerin hızla artan kâr marjlarının desteğiyle rekor düzeyde çeyrek kârları açıkladı.
Bu durum, şirketleri hedef tahtasına oturtmuş durumda; zira Trump yönetimi, ara seçimler öncesinde yüksek benzin fiyatlarını düşürmek için çaba gösterdiğini kanıtlama konusunda artan bir baskı ile karşı karşıya.
Trump, pazartesi günü Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Bir kıtlığı bahane ederek çok fazla para kazanıyorlar. Bundan hoşlanmıyorum ve bunu söyleyecek en son kişi ben olmalıyım çünkü ben serbest piyasa ekonomisinin en büyük savunucusuyum; benden daha büyük kimse yok.”
Trump, cuma günü her ikisi de güçlü kazançlar açıkladığı için ABD’nin en büyük iki petrol üreticisini isimleriyle özellikle hedef aldı.
Başkan, “Chevron, çok fazla para. Exxon Mobil, çok fazla, çok fazla para. Bunun bir kısmını halka geri vermeliler ve perakende fiyatını, tüketici fiyatını düşürseler iyi olur,” dedi.
ABD’deki ortalama perakende benzin fiyatı, geçtiğimiz hafta boyunca galon başına 4,10 dolar civarında seyretti.
Bu fiyat, şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını başlatmasından önce 3 doların altındaydı.
Haziran sonunda Trump, ham petrol fiyatları düştüğü halde benzin fiyatlarını yeterince hızlı düşürmedikleri gerekçesiyle büyük petrol şirketleri hakkında soruşturma açılması için Adalet Bakanlığı’na talimat vermişti.
Benzin fiyatları genellikle büyük petrol üreticileri tarafından değil, benzin istasyonlarının sahibi olan ve çoğu zaman tek başına faaliyet gösteren perakendeciler tarafından belirleniyor.
İki şirketin CEO’ları cuma günü yapılan kazanç açıklamalarında, rafineri kapasitesi yetersizliğinin sonbahar boyunca benzin fiyatlarını yüksek tutabileceğini belirtti.
Büyük petrol üreticilerini temsil eden Amerikan Petrol Enstitüsü’nün sözcüsü Andrea Woods, yaptığı açıklamada, yüksek fiyatların “tek bir şirketten değil, küresel arz, talep ve Hürmüz Boğazı ile diğer kritik nakliye rotaları etrafındaki süregelen belirsizlikten kaynaklandığını” belirtti.
Woods, “Sektörümüz, tüketicilere uygun fiyatlı ve güvenilir enerji sunma hedefini paylaşıyor,” dedi.
Trump ayrıca pazartesi sabahı bir sosyal medya paylaşımında, şirketin rekor kıran çeyreğini kendi yönetiminin politikalarına atfetmemesi nedeniyle Chevron CEO’su Mike Wirth’i eleştirdi.
Trump, “Onun bahsetmeyi uygun bir şekilde unuttuğu tek şey, TRUMP Yönetimi’nin dehası, öngörüsü, gücü ve istikrarı olmasaydı, Petrol Sektörü’nün ve ülkemizin kendisinin ÖLMÜŞ olacağıdır!” diye yazdı ve tüm petrol şirketlerinin “tüketicilerin (perakende!) petrol fiyatlarını HEMEN DÜŞÜRMELERİ” gerektiğini ekledi.
Dünya Basını1 hafta önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi5 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Dünya Basını1 hafta önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Dünya Basını1 hafta önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Avrupa1 hafta önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü
Asya1 hafta önceÇin, ileri düzey çip üretimi açısından kritik önemedeki yerli litografi makinelerinin seri üretimine başladı










