Diplomasi
Hollanda’daki ABD mezarlığından siyah askerleri anan panolar kaldırıldı

Hollanda’nın güneyindeki bir Amerikan askeri mezarlığında, İkinci Dünya Savaşı’nda görev yapan siyah ABD askerlerini onurlandıran iki pano kaldırıldı.
Hollanda’nın güneyindeki bir Amerikan askeri mezarlığında, İkinci Dünya Savaşı’nda savaşan siyah ABD askerlerini onurlandıran iki panonun kaldırılması; ziyaretçiler, yetkililer ve ölenlerin aileleri arasında öfkeye yol açtı.
Margraten’deki Amerikan Mezarlığı ziyaretçi merkezinden sergilerin kaldırılmasının ardından, konuklar merkezin ziyaretçi defterini kararı kınayan mesajlarla doldurdu.
Belçika ve Almanya sınırlarına yakın bir konumda bulunan mezarlık, İkinci Dünya Savaşı sırasında hayatını kaybeden yaklaşık 8 bin 300 ABD askerinin ebedi istirahatgahı olma özelliğini taşıyor.
Panolar, bu bahar aylarında denizaşırı askeri mezarlıklardan sorumlu ABD devlet kurumu olan Amerikan Savaş Anıtları Komisyonu (ABMC) tarafından söküldü.
Trump’ın kararnameleriyle bağlantılı
Söz konusu karar, ABD Başkanı Donald Trump’ın federal kurumlardaki çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık (DEI) girişimlerini ortadan kaldırmayı amaçlayan bir dizi başkanlık kararnamesini takip etti.
Trump, mart ayında Kongre’de yaptığı konuşmada, “Ülkemiz artık ‘woke’ (duyarcı) olmayacak” demişti.
Panoların kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmadan kaldırılması; Hollandalı yetkililerin, ABD askerlerinin akrabalarının ve mezarların bakımını uzun süredir üstlenen yerel halkın tepkisini çekti.
ABD Büyükelçisinden destek sinyali
ABD’nin Hollanda Büyükelçisi Joe Popolo, tartışmaların ortasında mezarlığı ziyaret ettikten sonra yaptığı bir sosyal medya paylaşımıyla hamleyi savundu.
Popolo, “Margraten’deki tabelaların amacı Amerika’yı eleştiren bir gündemi teşvik etmek değil” diye yazdı. Büyükelçi, kendisine ulaşıldığında daha fazla yorum yapmaktan kaçındı.
Kaldırılan panolardan biri, 1945 yılında Margraten’de bir silah arkadaşını boğulmaktan kurtarmaya çalışırken hayatını kaybeden ve buraya gömülen 23 yaşındaki siyah asker George H. Pruitt’in hikayesini anlatıyordu.
İkinci pano ise İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD ordusunda uygulanan ırk ayrımı politikasını açıklıyordu.
Savaş sırasında yaklaşık bir milyon siyah Amerikalı, büyük ölçüde ayrıştırılmış birliklerde silahlı kuvvetlerde görev yaptı. Birçoğu ağır işçiliğe verilirken, bazıları muharebe görevlerinde yer aldı. Tamamı siyah askerlerden oluşan bir birlik, Hollanda’nın hâlâ Nazi işgali altında olduğu 1944-45 yıllarındaki yıkıcı “Açlık Kışı” sırasında Margraten’de binlerce mezar kazmaktan sorumluydu.
“Tarihin önemli bir parçası siliniyor”
Babası siyah bir Amerikalı asker, annesi ise Hollandalı olan 79 yaşındaki Cor Linssen, panoların kaldırılmasının tarihin temel bir parçasını sildiğini belirtti.
Mezarlıktan yaklaşık 50 kilometre uzakta büyüyen Linssen, kimliğini öğrenmeden önce bile babasının siyah bir asker olduğunu bildiğini ifade etti.
Linssen, The Associated Press haber ajansına verdiği demeçte, “Doğduğumda hemşire rengim yanlış olduğu için bende bir sorun olduğunu düşünmüş. Okuldaki tek esmer çocuk bendim” dedi.
Linssen, şubat ayında, şu anda çoğunlukla 70’li ve 80’li yaşlarında olan siyah askerlerin diğer çocuklarıyla birlikte mezarlığı ziyaret etti.
Linssen, “Bu tarihin önemli bir parçası. Panoları geri koymalılar” diye konuştu.
Siyasi motivasyon belgelerle doğrulandı
Aylarca süren belirsizliğin ardından, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası (FOIA) kapsamında elde edilen ve bu ay Jewish Telegraphic Agency ile Dutch News tarafından yayımlanan e-postalar, Trump’ın DEI direktiflerinin ABMC’nin kararını doğrudan etkilediğini ortaya koydu.
E-postaların yayımlanmasının ardından ne Beyaz Saray ne de ABMC, AP’nin sorularına yanıt verdi.
Komisyon daha önce, ırk ayrımcılığını anlatan panonun “anma misyonuna uymadığını” öne sürmüş, Pruitt’i onurlandıran panonun ise sadece “rotasyon” nedeniyle kaldırıldığını iddia etmişti.
Pruitt’in panosunun yerini, 1945’te Almanya’da öldürülen ve Margraten’de gömülü olan beyaz asker Leslie Loveland’ı anlatan bir pano aldı.
Hollandalı yetkililerden tepki
Hollandalı senatör ve panoların 2024’te yerleştirilmesini savunan Siyah Kurtarıcılar Vakfı Başkanı Theo Bovens, panoların kaldırılacağından haberdar edilmediklerini açıkladı.
Aynı ABD komisyonunun panoları sadece bir yıl önce onayladığına dikkat çeken Bovens, kararı şaşırtıcı olarak nitelendirdi.
Bovens, “Amerika Birleşik Devletleri’nde bir şeyler değişti” değerlendirmesinde bulundu.
Bovens, mezarlıktaki kabirlerin bakımını üstlenen binlerce bölge sakini arasında yer alıyor. Hollandalı aileler geleneksel olarak mezarları “evlat ediniyor”, yıl boyunca bakımını yapıyor ve askerleri doğum günleri ile bayramlarda anıyor. Nesilden nesile aktarılan bu uygulama için bir bekleme listesi dahi bulunuyor.
Hem Eijsden-Margraten şehri hem de eyalet yönetimi, panoların iade edilmesi için resmi çağrıda bulundu.
Hafızayı koruma çabaları
Kasım ayında bir Hollanda televizyon programı, kaldırılan panoları yeniden oluşturarak mezarlığın dışına yerleştirdi. Polis bunları kısa sürede kaldırdı ancak program yapımcıları şimdi kalıcı bir yer arayışında.
Siyah Kurtarıcılar Vakfı da Hollanda’yı özgürleştirirken hayatını kaybeden siyah askerleri onurlandırmak için kalıcı bir anıt dikmek üzere çalışmalarını sürdürüyor.
Eijsden-Margraten belediye binasının önündeki America Meydanı adlı küçük bir park, Margraten’deki mezarların çoğunun kazılmasına yardım ettiğinde henüz 19 yaşında olan siyah asker Jefferson Wiggins’i anıyor.
Wiggins, ölümünden sonra 2014 yılında yayımlanan anılarında, hayattayken sosyalleşmesinin yasak olduğu beyaz silah arkadaşlarını nasıl gömdüğünü anlatmıştı.
D-Day çıkarmasındaki siyah askerlerin deneyimlerini ve eve döndüklerinde karşılaştıkları ayrımcılığı belgeleyen Forgotten (Unutulanlar) kitabının yazarı Linda Hervieux, “Siyah askerler İkinci Dünya Savaşı’nda Avrupa’ya geldiklerinde, onları kabul eden, hoş karşılayan ve kahraman muamelesi yapan insanlarla karşılaştılar. Buna Hollanda da dahil” dedi.
Hervieux, panoların kaldırılmasının “ABD’deki siyahi erkek ve kadınların hikayelerini silmeye yönelik tarihsel bir modeli takip ettiğini” vurguladı.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












