Bizi Takip Edin

Ortadoğu

Irak ve Pakistan, İran ile enerji anlaşmaları imzaladı

Yayınlanma

Hem Irak hem de Pakistan, Körfez’den petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatı yapmak üzere İran’la anlaşmalar imzaladı.

Bu durum, Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji akışını kontrol etme kabiliyetini ortaya koyuyor.

İran savaşı, normalde dünyadaki ham petrol ve LNG’nin %20’sini tedarik eden bu bölgeden yapılan enerji ihracatını büyük ölçüde azalttı. ABD, son haftalarda İran limanlarını abluka altına aldı.

Reuters’ta yer alan habere göre, ham petrol ihracatının büyük bir kısmı genellikle bu boğazdan sevk edildiği için Irak, boğazın kapatılmasından en çok etkilenen üreticiler arasında yer alıyor.

Çatışmada arabuluculuk yapmaya çalışan Pakistan ise Körfez’den yapılan enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlıdır ve artan yakıt maliyetleriyle karşı karşıya kaldı.

Daha önce haber yapılmamış olan Bağdat ile Tahran arasındaki bir anlaşma kapsamında Irak, her biri yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıyan ve pazar günü boğazı geçen iki devasa ham petrol tankeri için güvenli geçiş garantisi aldı.

Irak, bütçesinin %95’ini oluşturan petrol gelirlerini korumaya çalışırken, ilk anlaşma ve mevcut görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir Irak Petrol Bakanlığı yetkilisi Reuters’a, ülkesinin şu anda İran’dan daha fazla transit sevkiyatı için onay almaya çalıştığını söyledi.

Yetkili, “Irak, İran’ın yakın bir müttefikidir ve Irak ekonomisindeki herhangi bir bozulma, İran’ın ülkedeki iktisadi çıkarlarına da zarar verecektir,” dedi.

İkinci bir Irak Petrol Bakanlığı yetkilisi ve bir denizcilik sektörü kaynağı da Tahran ile yapılan görüşmeleri doğruladı.

Benzer şekilde, konuyla ilgili bilgi sahibi iki sektör kaynağı Reuters’a, İslamabad ile Tahran arasında imzalanan ayrı bir ikili anlaşma kapsamında Katar menşeli LNG yüklü iki tankerin Pakistan’a doğru yola çıktığını bildirdi.

Pakistan, savaş öncesinde ayda yaklaşık 10 LNG sevkiyatı alıyordu ve şu anda soğutma amaçlı yüksek yaz dönemi elektrik talebini karşılamak zorunda.

Kaynaklar, ne Irak ne de Pakistan’ın transit taşımacılığıyla ilgili olarak İran’a veya Devrim Muhafızlarına doğrudan ödeme yapmadığını belirtti.

İki sektör kaynağı, Katar’ın ikili anlaşmalarda doğrudan yer almadığını fakat Pakistan’a yapılacak sevkiyatlar öncesinde ABD’yi bilgilendirdiğini söyledi.

Görüşmelere yakın kaynaklara göre, artan enerji maliyetleri ve tedarik kesintilerinin özellikle Asya ekonomileri üzerinde ağır bir yük oluşturması nedeniyle, diğer ülkeler de benzer anlaşmalar üzerinde çalışıyor.

Danışmanlık şirketi MST Marquee’nin araştırma başkanı Saul Kavonic, “İran ile geçiş anlaşmaları yapmaya istekli hükümetlerin sayısı arttıkça, İran’ın Hürmüz Boğazını daha kalıcı bir şekilde kontrol edeceği fikrinin normalleşmesi riski ortaya çıkıyor,” dedi.

Savaştan önce her ay yaklaşık 3.000 gemi Hürmüz’den geçiyordu. Nakliye verilerine göre, trafik şu anda bu seviyenin yaklaşık %5’i civarında.

Bu kesinti, şubat sonunda çatışmanın patlak vermesinden bu yana Brent ham petrolünün %50’den fazla artmasına neden oldu. Avrupa ve Asya’daki LNG fiyatları yaklaşık %35 ila %50 oranında sıçradı.

İran, savaştan sonra Boğaz üzerindeki kontrolünü elinde tutmak istediğini söylüyor. Herhangi bir anlaşmanın parçası olarak tazminat, yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıklara erişim talep etti.

ABD Başkanı Donald Trump bu koşulları “çöp” olarak nitelendirdi ve bu da çatışmayı sona erdirecek bir anlaşma umutlarını şimdilik suya düşürdü.

Bu arada, sektör kaynakları İran’ın Boğaz üzerindeki kontrolünü resmileştirdiğini belirtti. Irak Petrol Bakanlığı yetkililerinden biri, İran’ın, deniz kuvvetlerinin denetimi altındaki belirlenmiş deniz rotaları üzerinden geçişi kolaylaştırmak için Irak’tan her tanker için belgeler sunmasını istediğini söyledi.

Irak Petrol Bakanlığındaki uzman ekipler, olayların önlenmesine yardımcı olmak amacıyla İranlı yetkililere varış noktası, nakliye detayları, sahiplik ve kargo özellikleri dahil olmak üzere her bir gemi hakkında ayrıntılı bilgi sağlıyor.

Gemilerin geçişi konusunda İran ile yürütülen müzakerelerden haberdar olan bir Pakistanlı kaynak, süreçte bazı aksaklıklar yaşandığını söyledi.

Kaynak, “Devrim Muhafızları bazen kuralları değiştiriyor, bu yüzden işleri yolunda tutmak zor, fakat bunun üstesinden gelmeye çalışıyoruz,” dedi.

Ortadoğu

Suudi Arabistan varlık fonunun ABD hisse senedi yatırımlarının %80’i SpaceX’te

Yayınlanma

Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu’nun (PIF), üçüncü çeyrek sonu itibarıyla raporlanabilir ABD hisse senedi portföyünün yaklaşık yüzde 80’ini SpaceX’e yoğunlaştırdığı ortaya çıktı.

Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) sunduğu en son beyannameye göre, PIF’in raporlanabilir ABD hisse senedi portföyünün 30 Eylül itibarıyla 28,99 milyar dolar olduğu ve bu rakamın ikinci çeyrek sonuna kıyasla yüzde 23,5 azaldığı belirtildi.

Bu bildirim, PIF’in yatırımlarını “Vizyon”, “Stratejik” ve “Finansal” olmak üzere üç portföye ayıran 2026-2030 stratejisini uygulamaya koyduğu bir dönemde geldi.

Finansal Portföy, fonun küresel piyasalardaki doğrudan ve dolaylı yatırımlarını denetler ve getirileri en üst düzeye çıkarmak ile daha çeşitlendirilmiş ve dayanıklı bir portföy oluşturmakla görevli.

PIF, 23,25 milyar dolar değerinde SpaceX A Sınıfı adi hisse senedine sahipti; bu, 154,15 milyon hisseye ve bildirilen ABD hisse senedi portföyünün yaklaşık yüzde 80,2’sine tekabül ediyor.

Fonun bildirilen geri kalan ABD hisse senedi pozisyonları ise oldukça daha küçük.

Uber Technologies, 4,99 milyar dolar veya 72,84 milyon hisse ile ikinci en büyük yatırımdı.

Lucid Group, 177,09 milyon hisseyi kapsayan 720,75 milyon dolarlık bir paya sahipken, Claritev Corporation ise 27,12 milyon dolarlık bir paya, yani 1,28 milyon hisseye sahipti.

PIF’in daha önce bildirilen Electronic Arts pozisyonu, şirketin Suudi fonu ve diğer yatırımcıların dahil olduğu bir satın alma işlemiyle özel sektöre geçmesinin ardından üçüncü çeyrek raporunda yer almadı.

SpaceX, hisse başına 135 dolar fiyatla gerçekleştirilen ve şirketin değerini başlangıçta yaklaşık 1,77 trilyon dolar olarak belirleyen halka arzın ardından 12 Haziran’da Nasdaq’ta işlem görmeye başlamıştı.

Şirketin SEC’e sunduğu rapora göre, halka arz sonunda 85,7 milyar dolarlık net gelir elde edildi.

SpaceX, elde edilen gelirlerin yapay zeka hesaplama kapasitesi, fırlatma altyapısı ve araçlarına yapılacak yatırımlar ile uydu ağlarının genişletilmesi dahil olmak üzere büyüme stratejisini destekleyeceğini belirtti.

Ayrı bir gelişme olarak, Ekim ayında yayınlanan Treasury International Capital verilerine göre, Suudi Arabistan Ağustos ayında 141,2 milyar dolarlık ABD Hazine tahvili tutuyordu ki bu rakam bir önceki aya göre yüzde 0,8’lik bir düşüşe işaret ediyor.

Suudi Arabistan, ABD Hazine tahvillerinin en büyük yabancı sahipleri arasında 17. sırada yer aldı.

Suudi Arabistan’ın portföyünde, toplamın yaklaşık yüzde 80’ini oluşturan 112,82 milyar dolarlık uzun vadeli tahviller ile geri kalan yüzde 20’yi temsil eden 28,42 milyar dolarlık kısa vadeli tahviller yer alıyor.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Mossad Başkanı Gofman’dan İran’a yeni saldırı için Washington’da temaslar

Yayınlanma

Mossad Başkanı Roman Gofman, CIA Direktörü John Ratcliffe ve ABD’li yetkililerle görüşerek İran’a yeni bir ortak saldırı düzenlenmesini talep etti. Geçici Başbakan Binyamin Netanyahu ABD Başkanı Donald Trump’ı ikna etmeye çalışırken, İsrail askeri istihbaratı acil askeri harekata gerek olmadığını değerlendiriyor.

Mossad Başkanı Roman Gofman, geçen hafta Washington’da CIA Direktörü John Ratcliffe ve diğer ABD’li yetkililerle bir araya gelerek İran’a yönelik yeni bir ortak saldırı düzenlenmesini talep etti.

Reuters’ın ziyareti bilen iki kaynağa dayandırdığı haberine göre Gofman, görüşmeler sırasında İran hakkında İsrail’in topladığı istihbaratı da ABD’li muhataplarıyla paylaştı.

Kaynaklardan biri, sunulan istihbaratın İran’ın nükleer programına ilişkin veriler içerdiğini aktardı.

İki kaynak, Gofman’ın yürüttüğü bu temasların, geçici Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ı yeni bir askeri müdahaleye ikna etmek amacıyla başlattığı daha geniş kapsamlı girişimin parçası olduğunu bildirdi.

Aynı dönemde Netanyahu’nun yakın çalışma arkadaşlarından eski Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer de Washington’a giderek İran’a karşı ortak savaş seçeneği konusunda ABD’li yetkililerle görüştü.

Netanyahu saldırı için zamanın daraldığını savunuyor

Reuters’a bilgi veren kaynaklar, Netanyahu’nun İran’a saldırı düzenlemek için mevcut fırsat penceresinin daraldığı görüşünü taşıdığını belirtti.

İsrail yönetimi, Washington’ın yıl sona ermeden Batı Asya’daki yoğun askeri varlığını azaltmaya başlamasından kaygı duyuyor.

İsrail askeri istihbaratının hazırladığı değerlendirmeler ise İran’ın İsrail’e yönelik yakın bir tehdit oluşturmadığına ve acil bir askeri harekata ihtiyaç bulunmadığına işaret ediyor.

İsrail basını, Gofman’ın Miami’ye geçerek Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile de görüştüğünü yazdı.

Witkoff, Trump’ın damadı Jared Kushner ile birlikte Washington’ın İran ve Ukrayna dosyalarındaki diplomatik süreçlerini yürütüyor.

The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu, yeniden savaşa dönülmesi talebini iletmek üzere Trump’ı “her gün” telefonla arıyor.

Muhalefet ve Körfez ülkeleri yeni saldırıya karşı çıkıyor

Axios’un 13 Kasım’da kendi kaynaklarına dayandırdığı haberine göre İsrail’deki muhalefet liderleri, Netanyahu’nun Gadi Eisenkot’un hükümet kurma girişimini engellemek amacıyla İran’a saldırı emri verebileceğinden ya da Tahran’ı ilk saldırıyı başlatmaya kışkırtabileceğinden endişeleniyor.

Topraklarında ABD üsleri ve askeri unsurları bulunduran Körfez ülkelerinin liderleri ise İran’ın olası misillemesinden çekindikleri için Trump’tan yeni saldırılardan uzak durmasını istiyor.

Diplomatik girişimler devam ederken İran Devrim Muhafızları Ordusu, 17 Kasım’da insansız hava araçlarıyla Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü’nde yer alan bir ABD askeri radar sistemine hassas saldırı düzenlediğini duyurdu.

Devrim Muhafızları, bu eylemin ABD insansız hava araçlarının İran hava sahasına tekrarlanan ihlallerine yanıt niteliği taşıdığını açıkladı.

Açıklamada ayrıca, bölgedeki üslerin İran’a karşı yeniden kullanılması durumunda karşılık verileceği uyarısı yer aldı.

The National gazetesinin ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre Washington yönetimi, Batı Asya’ya üçüncü uçak gemisi görev grubunu sevk etti.

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi, halihazırda bölgede görev yapan USS George Washington ve USS George H. W. Bush gemilerine katıldı.

ABD ordusu ise İsrail basınında çıkan İran’a yönelik yeni bir saldırı hazırlığı yapıldığına dair haberleri “tamamen spekülasyon” olarak niteledi.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Irak hükümetinden Ketaib Hizbullah’a petrol kaçakçılığı uyarısı

Yayınlanma

Irak hükümeti, Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahar’da petrol kaçakçılığı yapıldığı iddiasıyla Ketaib Hizbullah’a karşı askeri güç kullanabileceği uyarısını yaptı. Suçlamaları reddeden Ketaib Hizbullah komutanı Ebu Talib es-Saidi, söz konusu tesisin boru hatlarından beş kilometre uzakta olduğunu savunarak bölgeden ayrılmayacaklarını açıkladı.

Irak hükümeti, Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahar bölgesinde petrol kaçakçılığı yapıldığı iddiasıyla Ketaib Hizbullah’a karşı askeri güç kullanabileceği uyarısını yaptı.

Hükümet Sözcüsü Haydar el-Abudi, 17 Kasım’daki açıklamasında güvenlik kamerası görüntülerinin, bölgede inceleme yapan resmi komitenin bulgularını doğruladığını savundu.

Abudi, Bağdat yönetiminin “bu stratejik kaynağa müdahale eden her türlü taraf veya grubu Curf es-Sahar’dan çıkaracağını” kaydetti.

Ketaib Hizbullah suçlamaları reddetti

Ketaib Hizbullah’ın üst düzey yetkilisi ve komutanlarından Ebu Talib es-Saidi, aynı gün Curf es-Sahar’da düzenlediği basın toplantısında petrol kaçakçılığı iddialarını reddetti.

Saidi, 13 Kasım’da bölgeye giren ve 17 Kasım’da yeniden inceleme yapan komitenin bulgularına itiraz etti.

Yetkililerin sözünü ettiği petrol tesisinin, bölgedeki boru hatlarından beş kilometre uzakta yer alan terk edilmiş bir alan olduğunu söyledi.

Saidi, Irak’ın iç çatışmanın eşiğinde olduğu uyarısını yaparak “Canımıza mal olsa bile Curf es-Sahar’dan ayrılmayacağız” dedi.

Başbakan Ali Zeydi’yi iç huzursuzluğu ve çatışmayı kışkırtmakla suçlayan Saidi, Zeydi’yi “fitne çıkarmaya yönelen bir maceracı” olarak nitelendirdi.

Saidi, Ketaib Hizbullah’ın soruşturma komitesini taciz ettiği yönünde Irak Haber Ajansına (INA) konuşan kaynakların dile getirdiği iddiaları da reddetti.

Bölgenin devri için 20 Kasım tarihi öne sürüldü

Ketaib Hizbullah’ın 2014’ten bu yana Curf es-Sahar’da faaliyet gösterdiği ve bölgede askeri kampları ile silah üretim tesislerinin yer aldığı ileri sürülüyor.

Irak merkezli Şafak Haber Ajansı, 15 Kasım’da yayımladığı haberde, Ketaib Hizbullah’ın bölgenin güvenlik kontrolünü 20 Kasım’a kadar devlet güçlerine devretmemesi halinde hükümetin askeri müdahale planladığını aktardı.

Haberde, Zeydi’nin bölgeye özel kuvvetler konuşlandırmayı değerlendirdiği bilgisi de yer aldı.

Silahsızlanma takvimi taraflar arasında tartışma yarattı

Söz konusu gelişmeler, Washington’ın Bağdat üzerindeki Iraklı direniş gruplarını silahsızlandırma baskısının arttığı bir dönemde yaşanıyor.

Zeydi yönetimi, silahların yalnızca devletin kontrolünde yer almasını sağlayacağını duyurmuş ve direniş gruplarına silahlarını teslim etmeleri için Haziran 2027’ye kadar süre vermişti.

Ketaib Hizbullah’ın da aralarında yer aldığı gruplar, ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşı sırasında Irak’taki ABD askeri unsurlarını hedef aldı.

Bu gruplar ayrıca Gazze’ye destek amacıyla ve İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına karşı operasyonlar düzenledi.

Ketaib Hizbullah Güvenlik Sorumlusu Ebu Mücahid el-Assaf, 11 Kasım’daki açıklamasında grubun silahlı direnişi sürdüreceğini belirtti.

“Direnişin silahları inanç, ahlak ve ilke meselesidir” diyen Assaf, silahsızlanma konusunda taviz vermeyeceklerini kaydetti.

Assaf, Zeydi’yi yolsuzlukla da suçlayarak başbakanın “devasa mali imparatorluğu” olarak nitelediği varlıklarının soruşturulmasını talep etti.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English