Diplomasi
İsrail, ABD baskısına nasıl direniyor?
Aşağıda çevirisini okuyacağınız makale, ABD’nin diplomatik baskı girişimlerine rağmen İsrail’in Gazze’deki saldırılarını sınırlandırmayı reddetmeyi nasıl başardığına odaklanıyor. Makalenin yazarı Stephen M. Walt’a göre ABD’nin İsrail üzerindeki sanıldığı kadar etkisi yok. Ancak yine de hatırı sayılır bir nüfuzunu var. Elindeki kozları masaya koysa da İsrail’in geri adım atacağı şüpheli. Walt, İsrail’e geri adım attırmasa bile ABD’nin İsrail’e verdiği desteği önemli ölçüde kesmesi gerektiği görüşünde:
***
ABD’nin İsrail Üzerinde Sanıldığı Kadar Nüfuzu Yok
ABD nüfuzunun temellerine ve bunun yokluğuna yakından bir bakış.
Stephen M. Walt
Biden yönetimi, İsrail’in Gazze’deki misilleme harekâtını durdurmadaki başarısızlığı nedeniyle acımasız eleştirilere maruz kaldı. ABD Başkanı Joe Biden ve yardımcılarının artan ölü sayısından (şu anda 30.000 kişiyi aşmış durumda) endişe duydukları ve İsrail’in evlerini terk etmek zorunda kalan yüz binlerce masum Filistinliye yeterli insani yardımın ulaşmasına izin vermemesinden dolayı hayal kırıklığına uğradıkları bildiriliyor. Yine de Biden ABD’nin silah akışını durdurmadı ve ABD ateşkes çağrısında bulunan üç BM Güvenlik Konseyi kararını veto etti (ABD’nin onaylayabileceği bir kararın üzerinde çalışıldığı bildiriliyor). Kanada’nın aksine ABD, Gazze’deki Birleşmiş Milletler Yardım ve Çalışma Ajansı (UNRWA) personelinin Hamas destekçileriyle dolu olduğu yönündeki suçlamalar artık şüpheli görünse de, UNRWA’ya yönelik finansmanı durdurma kararından henüz geri adım atmadı.
Biden’ı eleştirenler, ABD’nin bu durum üzerinde muazzam bir etkisi olduğunu ve Başkan’dan gelecek sert bir sözün -ABD yardımını azaltma ya da durdurma tehditleriyle birleştiğinde- İsrail’i hızla rotasını değiştirmeye zorlayacağını varsayıyor. Ancak bu varsayım sorgulanmayı hak ediyor çünkü zayıf devletler ABD’nin taleplerine uymayı reddediyor ve bazen de bundan paçayı sıyırıyorlar. Sırbistan 1999’da Rambouillet konferansında NATO’nun taleplerini reddetti; İran ve Kuzey Kore on yıllardır yaptırımlara katlanıyor ve meydan okumaya devam ediyor; Nicolás Maduro hâlâ Venezuela’da iktidarda; ve Beşar Esad daha önce ABD’nin “gitmesi gerektiği” yönündeki ısrarına rağmen hâlâ Suriye’yi yönetiyor.
Bu liderler ABD baskısına karşı koyabildiler çünkü Amerikan desteğine bağımlı değillerdi ve her biri boyun eğmekle kaybedecek daha çok şeyleri olduğuna inanıyordu. Ancak Almanya’nın ABD’nin itirazlarına rağmen Kuzey Akım 2 boru hattını inşa etmeye devam etmesinde olduğu gibi, ABD’nin yakın müttefikleri de bazen ABD baskısına direnebiliyor. ABD’ye son derece bağımlı devletler bile şaşırtıcı derecede inatçı olabiliyor: Afgan liderler ABD’li yetkililerin talep ettiği reformları hayata geçirmekte defalarca başarısız oldular ve Ukraynalı komutanların geçen yaz yaptıkları talihsiz karşı saldırıyı planlarken ABD’nin tavsiyelerini reddettikleri bildirildi. Kabil ve Kiev neredeyse tamamen ABD’nin maddi desteğine bağımlıydı ama Washington onlara istediğini yaptıramadı. Benzer şekilde, David Ben-Gurion’dan Binyamin Netanyahu’ya kadar İsrailli liderler her zaman olmasa da birçok kez ABD baskısına direndiler; bu da ABD’nin herhangi bir anda sahip olduğu nüfuzun, ABD’nin cömertliğinin salt büyüklüğünden daha fazlasına bağlı olduğunu gösteriyor. Biden’dan gelecek bir telefon ve ABD yardımını kesme tehdidinin İsrail’in Amerika’nın isteklerini yerine getirmesini sağlayacağını otomatik olarak varsaymamalıyız.
Nüfuz nereden geliyor? Bu konuyu 1987 yılında ilk kitabımın 7. bölümünde uzun uzun yazmıştım. Bağımlı devletlere ekonomik ve askeri yardım, diplomatik koruma ve diğer faydalar sağlamak, hamilere, sağlanan yardım üzerinde neredeyse tekel olduklarında, eldeki konu(lar)a neredeyse bağımlı devlet kadar önem verdiklerinde ve bağımlı devleti itaat etmeye zorlamak için yardım seviyesini manipüle etmenin önünde hiçbir iç engel olmadığında önemli bir koz sağlar. Eğer bir bağımlı devlet benzer yardımı başka birinden alabiliyorsa, ihtilaflı konulara hami devletten çok daha fazla önem veriyorsa ve bu nedenle daha az desteğin bedelini ödemeye istekliyse veya hami devlet yerel veya kurumsal kısıtlamalar nedeniyle desteğini azaltamıyorsa, kozun etkisi azalır.
Bu koşullar, bazı bağımlı devletlerin hamilerinin tercihlerine neden ve nasıl karşı koyabildiklerini ve buna istekli olduklarını açıklar. Eğer hami devlet, zayıf bir müttefikin özünde değerli olduğuna inanıyorsa (örneğin hayati bir stratejik konumda olduğu, benzer değerleri paylaştığı vb. için) ya da bağımlı devletin başarısı haminin itibarına ya da prestijine bağlıysa, o zaman hami devlet, inatla meydan okusa bile bir bağımlı devleti kesip atma konusunda isteksiz olacaktır. Örneğin Sovyetler Birliği çeşitli bağımlı Arap devletlerini hizada tutmakta çok zorlandı çünkü bu devletler Orta Doğu’daki etkisi için kritik öneme sahipti ve Kremlin onların başarısız olmasını (ya da ABD ile yeniden hizalanmasını) istemiyordu. Benzer şekilde ABD, desteğini çekme tehdidiyle Güney Vietnamlı ya da Afgan liderlere baskı yapamazdı çünkü bunu yaparsa bu bağımlı devletin çökeceğini biliyordu. Vietnam Devlet Başkanı Nguyen van Thieu ve Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai bunu gayet iyi anladılar elbette, bu yüzden Washington’un onların davranışlarını kontrol etmesi neredeyse imkansızdı.
Daha da kötüsü, yardım sağlamak kısa vadede kişinin elindeki kozu azaltır, çünkü bir kez verildikten sonra geri almanın bir yolu yok. Henry Kissinger bir gazeteciye verdiği demeçte bu dinamiği mükemmel bir şekilde yakalamıştı: “[İsrail Başbakanı Yitzhak] Rabin’den taviz vermesini istiyorum, o da İsrail zayıf olduğu için taviz veremeyeceğini söylüyor. Ben de ona daha fazla silah veriyorum, o da İsrail güçlü olduğu için taviz vermesine gerek olmadığını söylüyor.” Dahası, zayıf ve bağımlı devletler, daha savunmasız oldukları ve daha fazla risk altında bulundukları için, söz konusu meseleleri genellikle hamilerinden daha fazla önemserler. Ve eğer bir müttefik, ülkesindeki kilit siyasi seçmenler tarafından destekleniyorsa, hamisinin elindeki kozu kullanma ihtimali daha da azalacaktır.
Şimdi ABD-İsrail ilişkilerinin mevcut durumunu ve bunun Biden’ın kullanabileceği gerçek kozlar hakkında bize ne söylediğini düşünün.
Birincisi, İsrail her ne kadar ABD desteğine önceki dönemlerde olduğu kadar bağımlı olmasa da, hem F-35 uçakları ya da Patriot hava savunma füzeleri gibi gelişmiş silah sistemleri hem de hassas güdümlü bombalar ve top mermileri gibi ABD silahlarına erişime hâlâ büyük ölçüde bağımlı. Elbette gelişmiş silahlar üreten tek ülke ABD değil ve İsrail’in de kendine ait sofistike savunma sanayileri var, ancak ABD’nin olası bir kesintisi durumunda, kuvvetlerini yeniden donatmak zor ve maliyetli bir süreç olacak. İsrailli stratejistler uzun zamandır potansiyel rakiplere karşı niteliksel üstünlüğü korumanın hayati önem taşıdığına inanıyor ve ABD desteğinin kesilmesi uzun vadede bunu yapma kabiliyetini tehlikeye atacaktır. Buna BM Güvenlik Konseyi vetoları ya da İsrail’i eleştirmekten kaçınmaları için diğer devletlere yapılan baskılar gibi ABD’nin diplomatik korumasının değeri de eklendiğinde İsrail’in ABD’den aldığı desteğin yerini doldurmak imkansız olmasa da zor olacağı açık. Bu nedenle pek çok gözlemci Biden’ın tek yapması gerekenin ABD desteğini azaltmakla tehdit etmek olduğuna ve Netanyahu’nun buna uymaktan başka çaresi kalmayacağına inanıyor.
İkinci olarak, her ne kadar zayıf devletlere söz konusu meseleleri daha fazla önemsediklerinde baskı yapmak zor olsa da, kararlılık dengesi artık ABD’nin elini güçlendirecek şekilde değişiyor olabilir. ABD, daha önceki Orta Doğu çatışmalarında olduğu gibi, kendi çıkarları daha ağır bastığında İsrail’in davranışını değiştirmesini sağlayabilmiştir. Başkan Dwight D. Eisenhower 1956’daki İkinci Arap-İsrail Savaşı’ndan sonra İsrail’e Sina’dan çekilmesi için başarılı bir şekilde baskı yaptı ve ABD yetkilileri 1969-70 Yıpratma Savaşı ve 1973 Arap-İsrail Savaşı sırasında İsrail’i ateşkes anlaşmalarını kabul etmeye ikna edebildi. Başkan Ronald Reagan’ın İsrail Başbakanı Menachem Begin’le yaptığı öfkeli bir telefon görüşmesi de İsrail’in 1982’de Lübnan’ı işgali sırasında Batı Beyrut’u bombalamasına son verdi. Bu vakaların her birinde ABD liderleri, ABD’nin daha geniş çıkarlarının risk altında olduğuna inandıkları için güçlü ve başarılı bir şekilde hareket etmişlerdir.
Ancak şu anda hangi tarafın daha kararlı olduğunu söylemek zor. Netanyahu kendi ülkesinde giderek daha az seviliyor olsa da kamuoyu Gazze’deki askeri harekâtı destekliyor ve Netanyahu’nun en yakın siyasi rakipleri bile şu ana kadar onun yanında yer aldı. Buna Netanyahu’nun iki devletli çözüme (ya da Filistinlilerle herhangi bir adil barışa) karşı çıkması, yolsuzluktan yargılanmaktan kaçınma arzusu ve iktidarda kalmak için aşırı sağcı kabine üyelerine bağımlılığı da eklendiğinde, ortaya ABD’nin yardımları kesmeye yönelik açık tehdidine meydan okuyabilecek bir İsrail lideri çıkıyor. İsrail’in bir “muz cumhuriyeti” olmadığını ilan eden Netanyahu, ABD’nin açık uyarılarına rağmen İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF) Gazze’nin kalabalık şehri Refah’a saldırmaya devam edeceğinde ısrar ediyor. Ancak konuyla ilgili istişarelerde bulunmak üzere Washington’a bir heyet göndermeyi de kabul etti.
Dahası, Gazze’deki kriz Amerika’nın dünya çapındaki imajına ciddi zarar veriyor ve Biden yönetiminin hem vicdansız hem de etkisiz görünmesine neden oluyor. Sonuçlar bu kadar rahatsız edici olmasaydı, ABD politikasındaki çelişkiler komik olurdu: Washington, Gazze’nin yerinden edilmiş ve aç sakinlerine havadan gıda yardımı yaparken aynı zamanda onları kaçmaya zorlayan ve açlıktan ölme riskiyle karşı karşıya bırakan askeri silahları da tedarik ediyor. Bu durum Biden’ın yeniden seçilme şansını da tehlikeye atabilir ki bu da Beyaz Saray’a sertleşmek için bir neden daha verir.
ABD’nin Gazze’deki durumu İsrail’den daha fazla önemsediğini iddia etmiyorum – İsrail/Filistin’de ne olursa olsun, İsrailliler (ve Filistinliler) için ABD’de nispeten güven içinde yaşayan bizler için olduğundan daha büyük önem taşıdığı açıktır. Demek istediğim basitçe, kararlılık dengesinin Washington yönünde ilerlediğidir, ancak ne kadar olduğunu söylemek mümkün değildir.
Son olarak, iç kısıtlamalar ne olacak? Geçmiş ABD başkanlarının tahmin edilenden daha az baskı gücüne sahip olmalarının ana nedeni, ABD desteğinde anlamlı bir azalma tehdidinde bulunmayı siyasi açıdan riskli hale getiren İsrail lobisinin gücüydü. Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) ve diğer grupların Capitol Hill’de sahip olduğu nüfuz göz önüne alındığında, İsrail’e ciddi bir baskı uygulamak isteyen bir başkan, kendi partisinin üyeleri de dahil her zaman sert eleştirilerle karşı karşıya kaldı. Başkan Gerald Ford bu dersi 1975 yılında, İsrail’in uzun süreli uzlaşmazlığına ilişkiyi yeniden değerlendirmekle tehdit ederek karşılık verdiğinde ve hemen 75 senatör tarafından imzalanan ve bu hamlesini kınayan bir mektup aldığında öğrendi. Barack Obama da aynı dersi başkanlığının ilk yılında Netanyahu’ya yerleşim birimleri inşasını durdurması için baskı yapmaya çalıştığında hem Cumhuriyetçilerden hem de Demokratlardan benzer tepkilerle karşılaştığında aldı. Lobinin etkisi, ABD’li müzakerecilerin uzun ve nihayetinde başarısızlıkla sonuçlanan Oslo barış sürecinde İsrail’den taviz koparmak için neden sadece olumlu telkinler -sopa değil havuç- kullanabildiklerini de açıklıyor.
Bu durum da yavaş yavaş değişiyor olabilir. Apartheid sistemi uygulayan bir devleti savunmak kolay bir iş değil, özellikle de şu anda soykırım yaptığına dair kanıtlanmamış olsa da makul suçlamalarla karşı karşıyayken. Hiçbir hasbara* Gazze’den akan görselleri ya da bizzat IDF askerleri tarafından yayınlanan rahatsız edici TikTok ve YouTube videolarını tamamen ortadan kaldıramaz ve AIPAC gibi grupların nüfuzlarını korumalarını zorlaştırır. Uzun zamandır İsrail’in en sadık savunucularından biri olan Senatör Chuck Schumer, Senato kürsüsünde Netanyahu’nun politikalarının İsrail için kötü olduğunu ilan eden bir konuşma yaptığında, siyasi rüzgarların değişmekte olduğunu bilirsiniz. Amerikan siyasetindeki tutumlar da değişiyor, özellikle de gençler arasında. Her ne kadar ABD desteğinin İsrail’in davranışlarına bağlı kılınmasının önünde hâlâ zorlu siyasi engeller olsa da -özellikle de seçim yılında- bu durum birkaç yıl önceki kadar düşünülemez değil.
Sonuç olarak Washington’un elinde çok sayıda potansiyel koz var ve bu kozu kullanmasının önündeki engeller geçmişte olduğundan daha az. Ancak İsrail’in mevcut liderleri bu konuda son derece kararlı oldukları için, ABD desteğini azaltmaya yönelik inandırıcı tehditler bile onların rotalarını önemli ölçüde değiştirmelerine yol açmayabilir. Biden ya da danışmanlarının mevcut başarısız yaklaşımlarından daha etkili bir yaklaşıma geçmek için gerekli düzenlemeleri yapıp yapamayacakları da belli değil. İsrail’e baskı yapmanın işe yarayıp yaramayacağına odaklanmak yerine sorulması gereken asıl soru, büyük ve giderek kötüleşen bir insani trajediye aktif olarak suç ortaklığı yapmanın Amerika’nın stratejik ya da ahlaki çıkarına olup olmadığı. Amerika Birleşik Devletleri bunu durduramasa bile daha da kötüleşmesine yardımcı olmak zorunda değil.
*İsrail Devleti’nin bakış açışı ve siyasetini savunmaya çabalayan iletişim girişimlerini tanımlamak için kullanılan İbranice “açıklama” anlamına gelen bir terim.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, iki gün süren üçlü müzakerelerin sonucunda geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı. Her iki taraftan bini aşkın esirin yer alacağı takasın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleştirilmesi öngörülürken, ABD’li müzakereciler yarın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşecek.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya, ABD ve Ukrayna arasında iki gün süren üçlü müzakereler bugün tamamlandı.
Vedomosti gazetesinin müzakere sonuçlarına ilişkin derlediği bilgilere göre taraflar geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı, tutumlarını karşılaştırdı ve ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu açıkladı.
Görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, toplantının ardından basın toplantısı düzenledi.
ABD tarafı da müzakerelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve ABD Başkanı’nın temsilcilerinin Moskova’ya yapacağı ziyareti duyurdu.
Ukrayna tarafı ise geride kalan müzakere turunu zorlu olarak nitelendirdi.
Rus heyeti başkanı Medinskiy, Abu Dabi’deki görüşmeler kapsamında Ukrayna’daki çözüme ilişkin Rusya ve ABD’nin tutumlarının karşılaştırıldığını belirtti.
Medinskiy, “Amerikan tarafının katılımıyla tutumlarımızı karşılıklı olarak paylaştık, bazı noktalarda karşılıklı anlayış bulduk, bazılarında ise bulamadık. Ve bu görüşme şüphesiz devam edecek” dedi.
Toplantının organizasyonu için BAE makamlarına teşekkür eden Medinskiy, “Tüm Rus heyetimiz adına, üçlü müzakerelerin mükemmel organizasyonu, dostane ve iş odaklı bir atmosfer oluşturulması dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Abu Dabi yönetimine teşekkür etmek isterim” diye konuştu.
Abu Dabi’deki müzakere sürecinin somut ayrıntıları, nihai bir anlaşmaya varılana kadar açıklanmayacak.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da görüşmelerin ardından ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu ifade etti.
Taraflar 1000’er kişiyi aşan esir takasında anlaştı
Rusya ve Ukrayna’nın geniş çaplı esir takası konusunda anlaştığını bildiren Medinskiy, “Bunun somut parametreleri yakın zamanda açıklanacak” ifadelerini kullandı.
Müzakereler sırasında insani konuların da gündeme geldiğini belirten Medinskiy, konuya ilişkin bir soruya yanıt verirken, “Heyetimizin üyeleri özel olarak bu konuyla ilgilendi” dedi.
Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, Vesti medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya ile Ukrayna arasındaki takasta yer alacak esir sayısının her iki taraftan da bini aşacağını bildirdi.
Zorin’in aktardığına göre takas önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleşebilir.
Medinskiy: “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı”
Medinskiy, müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada Avrupa’daki güvenlik mimarisi sorununun çözülmesi gerektiğini belirterek, “Azımsanmayacak kadar yıl geçti ve nihayet bu konu artık ses getirdi ve çözülmesi gerektiği yönünde bir anlayış kazandı” dedi.
Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından ne olacağına dair sorunun ortaya konulmasının bile başlı başına doğru olduğunu kaydeden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Medinskiy, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyanın yeni, modern, yenilenmiş, adil ve belirli bazı ülkelerin zararına olmayan bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız.”
Medinskiy’nin değerlendirmesine göre şu anda tüm dünya organizması hasta durumda.
Medinskiy, durumu “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı. Bu nedenle organizmayı bir bütün olarak tedavi etmek gerekiyor. Burada yara bandıyla yetinemezsiniz” sözleriyle açıkladı.
Abu Dabi’deki Rus heyeti, aynı günlerde BAE’de bulunan Avrupa temsilcileriyle görüşmedi.
Medinskiy, “Hayır, onlarla görüşmedik, burada hangi statüde bulunduklarını pek anlamıyoruz. Müzakereler üçlü nitelik taşıyor” ifadelerini kullandı.
Avrupa ülkelerinden hiçbir barış girişimi gelmediğini söyleyen Rus heyeti başkanı Medinskiy, “Avrupa ülkelerinden tek bir barış girişimi, tek bir barış teklifi almadık. Bu yüzden neyi tartışacağımız belirsiz. Eğer buraya turist olarak geldilerse, otelin lobi barında sohbet etsinler” diye konuştu.
Avrupa ülkeleri, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik barış müzakerelerine “vicdanları uyandığında” katılabilecek.
Witkoff ve Kushner Moskova ile Dublin’e gidecek
ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, kendisinin ve Steve Witkoff’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere yarın Moskova’ya gideceğini bildirdi.
Amerikalı müzakereciler bu ziyaretin ardından İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmeyi planlıyor.
Kushner ayrıca üçlü müzakereler sırasında tarafların, çözüm sürecinin en zorlu konusu olacak toprak meselesi de dahil olmak üzere karmaşık konuları ele aldığını anlattı.
Tarafların savaş sonrası güvenlik konularını görüştüğünü kaydeden Kushner, ABD’nin Avrupalı temsilcileri müzakere formatına dahil etmeye çalıştığını belirtti.
Avrupa’ya Rusya ile diyalog için tek bir müzakereci seçme çağrısı yapan Trump’ın Özel Temsilcisi, üçlü müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada, “Bu, Rusları Avrupa’yı müzakerelere dahil etmeye ikna etmekten daha büyük bir başarı olurdu” dedi.
Donald Trump’ın damadı, toprak konularında anlaşmaya varılmadan Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.
Kushner’e göre toprak anlaşmazlıklarının çözümü müzakerelerin en karmaşık kısmı olacak.
Ayrıca Kushner’in aktardığına göre Rus tarafı, Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy yüz yüze görüşmeden önce daha fazla ilerleme kaydedilmesini istiyor.
Arahamiya: “Yılbaşına kadar çözüme ulaşmak için iyi bir dinamiğimiz var”
Ukrayna’daki Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya, bu müzakere turunun “en zorlulardan biri olduğunu” açıkladı.
Arahamiya, “Ruslar çok katı talimatlarla geldiler” dedi.
Öte yandan ileriki görüşmeler konusunda iyimserliğini dile getiren Arahamiya, “Bence yılbaşına kadar bir çözüme ulaşmak için şu anda iyi bir dinamiğimiz var” diye konuştu.
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirill Budanov ise basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bir sonuç alınana kadar müzakerelerin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi verilmeyeceğini belirterek, “Sadece sonuç önemlidir. Buna ulaştığımızda kamuoyuna açıklanacaktır” ifadelerini kullandı.
Budanov, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Donbass’tan çekilmesinin görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı.
Abu Dabi’deki müzakereler ilk gün olan 10 Kasım’da 4,5 saat, ikinci gün olan 11 Kasım’da ise iki saatten az sürdü.
Rus heyetinde Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin ile Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı temsilcileri İgor Kostyukov ve Yuriy Jigarlovskiy yer aldı.
Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov’un başkanlık ettiği Ukrayna heyetinde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ofis Başkanı Kirill Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı Sergey Kislitsa ve Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya yer aldı.
Müzakere masasında ABD tarafından ise Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner hazır bulundu.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışı operasyonlarını azaltarak Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak üzere yeni askeri hedeflerini müzakere ediyor.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışındaki operasyonlarını azaltmak ve Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak istiyor.
İttifak ülkeleri, olası bir savaş durumunda müttefiklerin hangi güçleri ve silahları sağlamak zorunda kalacağını ve maliyetleri kimin üstleneceğini belirlemek amacıyla blokun yeni hedef göstergelerine ilişkin müzakerelere başladı.
NATO’nun askeri kapasitesine yönelik yeni şartları onaylaması gereken “Siyasi Yönlendirme” (Political Guidance) adlı taslak belgeye göre, müttefiklerden artık hem Avrupa’daki bir çatışma hem de yurt dışındaki operasyonlar için aynı anda yeterli güç sağlamaya hazır olmaları talep edilmeyecek.
Bunun yerine müttefiklerin, bu iki senaryodan yalnızca birini veya diğerini hayata geçirmeye hazırlanmaları öngörülüyor.
Eski NATO Genel Sekreterinin Savunma Yatırımlarından Sorumlu Yardımcısı Camille Grand, belgenin “her koşulda NATO için Avrupa’da geniş çaplı bir çatışmanın patlak vermesinin diğer tüm görev veya olaylardan öncelikli olacağına dair çok net bir anlayış” öngördüğünü açıkladı.
Müttefiklerin söz konusu belge üzerinde şubat ayına kadar nihai mutabakata varması bekleniyor.
Üst düzey bir ittifak yetkilisi, ülkelerin kaynaklarının akılcı şekilde harcandığından emin olmak istediklerini belirtti.
Aynı yetkili, “Rusya’nın kendi kapasitesini yeniden inşa etmekle meşgul olduğu mevcut jeopolitik koşullarda bu büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Politico’ya göre müttefikler, hem Avrupa’daki geniş çaplı bir çatışma hem de NATO sınırları dışında operasyonlar yürütmek için yeterli güce sahip olma şartından vazgeçilip vazgeçilmemesi gerektiği yönünde zorlu bir soruyla karşı karşıya kaldı.
Taslak belgede “ve” bağlacının “veya” ile değiştirilmesi öneriliyor; bu değişiklik, her iki senaryo için aynı anda değil, bunlardan yalnızca biri için güç bulundurulması anlamına geliyor.
Blokun üst düzey diplomatlarından biri, “Kolay olmayacak. ‘Ve’ ile ‘veya’ arasındaki seçim muazzam önem taşıyor” dedi.
Aynı diplomat, sözlerine şunları ekledi:
“Kimse kriz durumlarına yanıt olarak operasyon yürütme imkanından vazgeçtiğimizi söylemiyor. Nihayetinde askerlerin nereye gönderileceğine dair karar siyasi bir karardır.”
Habere göre bu değişiklik, NATO’nun Kosova veya Irak’taki misyonları gibi halihazırda yurt dışında devam eden operasyonları otomatik olarak etkilemeyecek.
NATO’nun Ankara zirvesinde ülkeler, ortak bildiride “Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için oluşturduğu uzun vadeli tehdide” işaret etmişti.
Öte yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova tehdidine ve Rusya ile savaşa hazırlanma gerekliliğine ilişkin açıklamaları “provokasyon” ve “durumun kasıtlı olarak körüklenmesi” olarak nitelendirmişti.
Putin, eylül ayında yaptığı açıklamada, “Bir kez daha vurgulamak istiyorum: Avrupa ile herhangi bir askeri çatışmaya hazırlanmıyoruz, böyle planlarımız ve gerekçelerimiz yok, en önemlisi de Avrupa ile durumu tırmandırmak için hiçbir gerçek teşvik edici nedenimiz yok” ifadelerini kullanmıştı.
Putin, daha sonra yaptığı bir uyarıda da Rusya’nın kimseyi tehdit etmediğini ve “ne 29, ne 30 ne de 50’nci yılda kimseye saldırma” niyetinde olmadığını, ancak bir saldırı durumunda karşılık vereceğini belirtmişti.
Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
Polonya’da “Bağımsızlık Yürüyüşü”ne on binlerce kişi katıldı
Rusya ile Ukrayna arasında 1000’er kişiyi aşan esir takası yapılacak
Kuzey Amerika ile Avrasya piyasalarındaki gaz fiyat makası açılıyor
Rusya’da eski Bakan Abızov’a 5 milyon dolarlık zimmete para geçirmeden 14 yıl hapis
“NATO yurt dışı operasyonlarını azaltıp Rusya’ya odaklanacak”
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
