Bosna Savaşı sırasında işlediği soykırım ve savaş suçlarından müebbet hapis cezasına çarptırılan eski Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç, Lahey’deki cezaevi hastanesinde 83 yaşında öldü. Sırp televizyonu RTS’nin duyurduğu ölüm haberi, Mladiç’in ailesi ve Sırbistan yönetiminin tedavi amaçlı tahliye taleplerinin reddedilmesinin ardından geldi.

Bosna Savaşı döneminde Bosnalı Sırp güçlerinin komutanlığını yürüten ve soykırım suçundan hüküm giyen Ratko Mladiç, 83 yaşında Lahey’de öldü.

Sırbistan devlet televizyonu RTS’nin haberine göre geçirdiği bir dizi felcin ardından son iki yıldır cezaevi hastanesinde tedavi gören Mladiç, Nisan 2026’da yeni bir felç daha geçirdi.

Mladiç, tedavisinin Sırbistan’da sürdürülmesi için uluslararası yargı organlarına defalarca başvuruda bulundu. Benzer talepler, başta oğlu Darko olmak üzere aile üyeleri tarafından da dile getirildi.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, birkaç gün önce eski generalin sağlık durumu gerekçesiyle serbest bırakılmasını ve evine dönmesine izin verilmesini talep etti ancak bu talep reddedildi.

Mayıs ayında Mladiç’in avukatları, müebbet hapis cezasının insani gerekçelerle durdurulmasını ve Belgrad’daki bir bakımevine sevk edilmesini istedi. Benzer bir talep Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vuyiç tarafından da gündeme getirildi.

Mladiç, Bosna-Hersek’teki savaş sırasında, 1992-1995 yılları arasında Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun genelkurmay başkanlığını yürüttü. Komutasındaki birlikler, 1425 gün süren Saraybosna Kuşatması’nda yer aldı. Sivillerin de hedef alındığı kesintisiz keskin nişancı ateşlerinin yaşandığı kuşatma boyunca yaklaşık 11 bin 500 kişi hayatını kaybetti.

Mladiç hakkındaki suçlamaların en kritik başlıklarından birini Srebrenitsa’da yaşananlar oluşturdu. Bosnalı Sırp ordusu, Hollandalı barış gücü birliğinin çekilmesinin ardından 11 Temmuz 1995’te kenti ele geçirdi. Kadınlar ve kız çocukları Srebrenitsa’dan çıkarılırken, kentte kalan 12 yaş ve üzeri erkekler katledildi. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) verilerine göre, birkaç gün içinde 7 bin ila 8 bin kişi öldürüldü. Srebrenitsa’daki toplu katliam, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’da işlenen en büyük suç olarak kabul ediliyor.

Mahkeme ayrıca, Mladiç’in 1995 yılında 200’den fazla BM personeli ve barış gücü askerinin rehin alınmasından sorumlu olduğunu tespit etti. Rehineler, Bosna-Hersek’in farklı yerleşim yerlerinde stratejik noktalara yerleştirilerek alıkonuldu.

Kaçış dönemi, yargılama ve günlükler

ICTY, Mladiç hakkında soykırım ve insanlığa karşı suçlardan 25 Temmuz 1995’te iddianame hazırladı. Uzun yıllar kaçak yaşayan eski general, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’da, Belgrad yakınlarında yakalandı ve Lahey’e iade edildi.

Lahey’deki mahkeme, 22 Kasım 2017’de Mladiç’i soykırım, insanlığa karşı suçlar ve diğer savaş suçlarından suçlu bularak müebbet hapis cezasına çarptırdı. Temyiz dairesi 8 Haziran 2021’de bu cezayı onadı.

Savaş döneminde Boşnaklara karşı takındığı sert tutumla Sırp askerler arasında tanınan Mladiç’in, 1992-1995 yılları arasında tuttuğu 18 defterden oluşan günlükleri 2010 yılında oğlunun evinde yapılan aramada ele geçirildi. Mladiç’in bu notların birinde Müslüman nüfusun tamamen yok edilmesi gerektiğinden bahsettiği belirlendi.

ABD, Avrupalı müttefiklerini askeri kabiliyet yetersizliği nedeniyle eleştirdi. Financial Times’ın haberine göre Washington, Avrupa ülkelerine kritik silah tedarikini hızlandırma çağrısı yaparken kıtadaki askeri varlığını azaltmayı öngören seçenekleri değerlendiriyor. Pentagon’un kuvvet konuşlandırmasına ilişkin incelemesini aralık ayında tamamlaması bekleniyor.

ABD, Avrupalı müttefiklerini askeri kabiliyet yetersizliği nedeniyle eleştirdi. Financial Times’ın (FT) haberine göre bir NATO diplomatı, Avrupa ülkelerinin askeri kabiliyetlerine ilişkin verilerin yer aldığı renkli tablolarda birçok göstergenin kırmızı alanda bulunduğunu aktardı.

Diplomat, tablonun “pek iyi görünmediğini” ve “kırmızı bir deniz” andırdığını söyledi.

ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon) Politika Müsteşarı Elbridge Colby, Brüksel’de NATO büyükelçileriyle bir araya geldiği toplantıda, Avrupa’nın kendi savunmasını daha aktif güçlendirmesi ve kritik silah alımlarını hızlandırması gerektiğini belirtti. Colby, İngiltere’den daha fazla çaba talep ederken Almanya, Polonya ve Hollanda’nın savunma harcamalarındaki artışa dikkat çekti.

Görüşmeler, Pentagon’un aralık ayında tamamlaması gereken ve ABD güçlerinin Avrupa’daki konuşlanmasını yeniden değerlendiren sürecin paralelinde yapıldı.

Avrupalı yetkililer, inceleme sonuçlarının savunma kabiliyetlerini diğerlerine kıyasla daha yavaş artıran ülkelerden bazı birlik ve silahların çekilmesi kararına yol açmasından endişe duyuyor.

Öte yandan Reuters ajansı, NATO’nun Arktik’teki askeri varlığını güçlendirmeyi planladığını öğrendi.

Colby toplantıda, ABD’nin müttefiklerine ilettiği bir ankete de değindi. Washington bu ankette, ülkelerin Amerikan askeri üslerinin kullanımını sınırlandırıp sınırlandırmadığını, ABD’li şirketlerden silah satın alıp almadığını ve Başkan Donald Trump’ın dış politikasını kamuoyu önünde destekleyip desteklemediğini sordu.

Pentagon, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını değiştirmek amacıyla en az dört farklı seçenek hazırlıyor. ABD’nin Avrupa’daki kuvvet komutanının bu seçenekleri 18 Eylül’e kadar Colby ile görüşmesi, ardından tekliflerin ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’e sunulması öngörülüyor.

Washington değerlendirme sürecinde, müttefiklerin savunma harcamalarını ve Amerikan birliği sayısındaki olası kesintinin ardından doğacak kuvvet eksikliğini telafi etme kabiliyetlerini dikkate almayı amaçlıyor.

Olası kuvvet azaltımı gündemdeyken Doğu Avrupa ülkeleri, kendi topraklarında konuşlu Amerikan askerlerinin bakım maliyetlerinin bir bölümünü üstlenmeyi teklif etti.

ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığı, rotasyonlara ve tatbikatlara bağlı olarak 80 bin ile 100 bin kişi arasında değişiyor.

Rheinmetall, Boxer zırhlı personel taşıyıcıları için yeni siparişlere hazırlanırken, kuzey Almanya’daki araç ve insansız hava aracı (İHA) üretim kapasitelerini genişletmek üzere yaklaşık 270 milyon avro (314 milyon dolar) yatırım yapmayı planlıyor.

Rheinmetall, Kassel’deki üretim tesislerini genişletecek; havaalanında merkezi bir lojistik ve eğitim merkezi ile İHA’lar için bir test merkezi kuracak.

Bu duyuru, KNDS ile ortak bir girişim kapsamında Boxer’ı üreten Rheinmetall’in, Aralık ayına kadar Almanya’dan 12,4 milyar avro değerinde kesin bir sözleşme imzalamayı hedeflediği bir dönemde geldi.

Rheinmetall CEO’su Armin Papperger, bölgenin yerel havaalanında yaptığı açıklamada, “Kassel, Avrupa’nın en büyük tank fabrikasıdır ve öyle kalacaktır. [Siparişlerin alınması] Kassel’deki üretimin temeli ve belkemiğidir,” dedi.

Papperger, Rheinmetall’in birkaç ayda bir yeni bir insansız hava aracı geliştirmeyi hedeflediğini ve bu segmenti bir büyüme itici gücü olarak gördüğünü belirtti.

Kassel bölgesi için ayrılan fonlarla, savunma şirketi önümüzdeki yıllarda 1.000’den fazla işçi istihdam etmeyi hedefliyor.

Hessen Eyaleti Başbakanı Boris Rhein’in açıklamasına göre, bu planlar eyalet tarafından yapılacak 25 milyon avroluk ek yatırımla desteklenecek.

Almanya’nın yeniden silahlanma planlarına rağmen, Rheinmetall zorlu bir yıl geçiriyor.

Ülkenin en büyük savunma şirketinin hisseleri, 2026 yılının başındaki seviyesine kıyasla %24 daha düşük seviyede işlem görüyor.

Rheinmetall, Alman hükümetinin birkaç milyar avro değerindeki bir denizcilik sözleşmesini iptal etmesinin ardından, yıl sonu satış tahminini düşürdü.

Bu yıl olası bir halka arz hakkında yatırımcı toplantılarına yeniden başlaması beklenen KNDS için, Boxer sözleşmesi şirketin değerlemesine ilişkin tartışmaların merkezinde yer alıyor.