Rusya
Rusya’da İHA saldırıları akaryakıt krizine yol açtı
Rusya’da Ukrayna’nın İHA saldırıları nedeniyle Merkez Federal Bölgesi’ndeki büyük rafinerilerin durması, haziran ayının ikinci on gününün sonunda benzin üretimini geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 düşürerek akaryakıt krizine yol açtı. Hükümetin standart dışı yakıt üretimine izin vermesine ve rafinerilerin sevkiyatları ertelemesine rağmen, pompa fiyatlarındaki rekor artış üzerine birçok bölge ve akaryakıt şirketi satışlara kota koymak zorunda kaldı.
Rusya’da insansız hava araçlarının (İHA) düzenlediği ardı arkası kesilmeyen saldırılar nedeniyle Merkez Rusya’daki bazı büyük petrol rafinerilerinin (NPO) faaliyetlerini durdurması, haziran ayının ikinci on gününün sonu itibarıyla otomobil benzini üretiminde geçen yılın haziran ayına kıyasla yüzde 25 oranında bir düşüşe yol açtı ve piyasada ciddi bir açık meydana getirdi. Hükümet, yaşanan akaryakıt sıkıntısıyla mücadele etmek amacıyla rafinerilere iç piyasa için daha düşük kalite standartlarına sahip benzin ve motorin üretme izni verdi. Bu açığa bağlı olarak birçok rafineri, bayilerin borsadan satın aldığı kaynakların sevkiyatını sınırlamak ve ertelemek zorunda kaldı; bunun sonucunda benzin ve motorinin piyasa değeri borsa fiyatının neredeyse iki katına ulaştı. Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi (Rosstat), 16-22 Haziran tarihleri arasında akaryakıt istasyonlarında benzin fiyatlarındaki artışın yüzde 3,0 ile rekor seviyeye ulaştığını, motorin fiyatlarının ise yüzde 2,7 oranında yükseldiğini bildirdi.
Şirketler düzeyinde kısıtlamalar ve uygulamalar
Rosneft Genel Müdürü İgor Seçin, 19 Haziran’da RIA Novosti ajansının aktardığı açıklamasında, şirket istasyonlarında yakıt alımına yönelik neredeyse hiçbir kısıtlama bulunmadığını belirterek, “Kendi istasyonlarımızda yakıt ikmali konusunda pratik olarak hiçbir sınırlama yok. Belki bidon kullanımını pek desteklemiyoruz ancak depoları normal şekilde dolduruyoruz” ifadesini kullandı.
Tatneft şirketi ise 15 Haziran’dan itibaren Rusya genelindeki tüm istasyonlarında benzin ve motorin satışına geçici limit getirdi. Ancak şirket, Interfax ve TASS ajanslarının aktardığı bilgilere göre, 17 Haziran’da Ai-92 tipi benzin ve motorin satışındaki kısıtlamaları kaldırırken, Ai-95 tipi benzin için araç başına 30 litrelik limiti koruma kararı aldı.
Merkez Federal Bölgesi’nde tedarik önlemleri ve sınırlamalar
Moskova Belediyesi’nin internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, 23 Haziran’dan itibaren tanker sürücülerinin kamyon geçiş izni almadan şehre 24 saat boyunca giriş yapmasına izin verildi. Moskova Petrol Rafinerisi’ne yönelik İHA saldırısının ardından, Moskova Kent Ekonomisi Birimi’nin resmi kanalından 18 Haziran’da yapılan açıklamada, şehre petrol ürünleri sevkiyatının ve tüm istasyonların faaliyetlerinin normal seyrinde devam ettiği bildirildi. Rusya Federal Rekabet Kurumu (FAS), 18 ve 19 Haziran tarihlerinde Moskova ve Moskova Oblastı’nda büyük istasyon ağlarına sahip Trassa ve NeftMagistral operatörlerine fiyatlandırma konusunda resmi yazılar gönderdi; bu girişimin ardından NeftMagistral fiyatlarında indirime gittiğini duyurdu.
Belgorod Oblastı Ekonomik Kalkınma ve Sanayi Bakanlığı, 23 Haziran’da yaptığı açıklamada Lukoil, Rosneft ve Gazpromneft istasyonlarının benzin ve motorin satışına kısıtlama getirdiğini bildirdi.
Bryansk Oblastı Vali Vekili Egor Kovalçuk, 23 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı paylaşımda, araç depoları dışındaki kaplara ve bidonlara yakıt doldurulmasının yasaklandığını duyurdu.
Vladimir Oblastı’nda yerel basın, 21 Haziran’da lojistik kaynaklı geçici zorluklar nedeniyle istasyonlarda kuyruklar oluştuğunu ve çalışan pompalarda araç başına 30 ila 60 litre sınırlandırma uygulandığını aktardı. Vali Aleksandr Avdeev, bölge halkına araç yolculuklarını azaltma ve benzini sadece acil ihtiyaç miktarında satın alma çağrısında bulundu.
Voronej Oblastı hükümetine dayandırılan Kommersant gazetesinin 16 Haziran tarihli haberine göre, büyük federal akaryakıt zincirlerinin temsilcileri, büyük ölçekli kaplara yakıt satışını sınırlandırdı.
Kaluga Oblastı Rekabet Politikası Bakanlığı, 19 Haziran’da yaptığı açıklamada münferit istasyonlarda kuyruklar oluşabileceğini belirtti. Bakanlık, bölgede Ai-95 benzini için 2 haftalık, Ai-92 ve motorin için ise 3 haftalık yakıt rezervi oluşturulduğunu ve bu stokların sürekli yenilendiğini ekledi.
Kursk Oblastı Valisi Aleksandr Hinşteyn, 24 Haziran’dan itibaren istasyonlarda yakıt satışının sadece araç depolarına yapılacağını kendi Telegram kanalından duyurdu.
Lipetsk Oblastı Valisi İgor Artamonov, 24 Haziran ile 28 Haziran tarihleri arasında istasyonların bireysel müşterilere araç başına en fazla 30 litre Ai-92, Ai-95 ve Ai-100 tipi benzin satacağını, motorin için ise kısıtlama uygulanmayacağını açıkladı. Vali, daha önce 20 Haziran’da yaptığı açıklamada Yelets, Lipetsk ve bölgedeki diğer idari birimlerde bazı yakıt türlerinde kesintiler yaşandığını bildirmişti.
Orlov Oblastı’nda, Kommersant gazetesinin 24 Haziran’da Vali Andrey Klıçkov’a dayandırdığı habere göre, tek seferlik yakıt alım sınırı 30 litre, otoyol üzerindeki istasyonlarda ise en fazla 50 litre olarak belirlendi.
Ryazan Oblastı Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, halkın yakıt yetersizliği şikayetlerine yanıt olarak 21 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, bölgede bir açık bulunmadığını, ancak bağımsız ve zincir olmayan bazı istasyonlarda yerel düzeyde geçici benzin yokluğu görülebileceğini ifade etti.
Tambov Oblastı’nda ajiotajı ve aşırı yığılmayı önlemek amacıyla bidon ve benzeri kaplara yakıt satışına kısıtlamalar getirildiğ açıklandı.
Tver Oblastı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 20 Haziran’da Surgutneftegas ve Tatneft istasyonlarında bireysel müşteriler için geçici satış kısıtlamalarının devreye alındığını açıkladı.
Tula Oblastı Valisi Dmitriy Milyayev’e dayandırılan 19 Haziran tarihli Kommersant haberine göre, bazı ilçelerdeki özel istasyonlarda belirli yakıt türleri tükenirken, büyük zincirlerin tedarik süreçlerinde herhangi bir sorun yaşanmadı.
Rusya’da rekabet kurumu, akaryakıt piyasasında fiyat artışlarını incelemeye aldı
Kuzeybatı Federal Bölgesi’nde durum
Kommersant gazetesinin 23 Haziran tarihli haberine göre, St. Petersburg’daki Gazpromneft istasyonlarında ön ödemeli olmak kaydıyla araç başına en fazla 30 litrelik satış limiti getirilirken, benzer kısıtlamalar bazı Tatneft istasyonlarında da uygulanmaya başlandı. Daha önce, 16 Haziran’da Kommersant’ta yer alan haberde, St. Petersburg yetkililerinin kentteki petrol depolarındaki motorlu taşıt yakıtı durumunu “stabil” olarak nitelendirdiği ve araç başına uygulanan 100 litrelik sınırı “koruyucu bir önlem” olarak tanımladığı aktarılmıştı.
Leningrad Oblastı Valisi Aleksandr Drozdenko, 9 Haziran’da kendi Telegram kanalında büyük akaryakıt operatörlerinin normal işleyişine devam ettiğini yazdı.
Kaliningrad Oblastı Valisi Aleksey Besprozvannıh, 25 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bölgede akaryakıt satışına kısıtlamalar getirildiğini; büyük operatörlerin istasyonlarında benzin satışının en fazla 30 litre, motorin satışının ise en fazla 60 litreyle sınırlandırıldığını duyurdu.
Güney Federal Bölgesi’nde askeri hareketlilik etkisi
Rusya Enerji Bakanlığı, 8 Haziran’da yaptığı açıklamada, enerji sektörü kuruluşlarının hedef alındığı hava saldırılarındaki artışın, bazı güney bölgelerinde yakıt tedarikinde geçici zorluklara neden olduğunu belirtti.
Kırım’daki akaryakıt istasyonları, 21 Haziran’dan itibaren bireysel ve kurumsal müşterilere yakıt satışını tamamen durdurarak yalnızca kamu hizmeti veren araçlara yakıt sağlamaya başladı. Bölgede daha önce, 31 Mayıs’tan itibaren kupon uygulaması ve satış sınırlamaları yürürlükteydi.
Sivastopol’de tedarik sorunları nedeniyle 31 Mayıs’tan bu yana uygulanan kısıtlamalar ve kupon sistemine ilişkin olarak Vali Mihail Razvojayev, 16 Haziran’da durumun genel olarak düzeldiğini açıklamıştı. Ancak Vali, 21 Haziran’da yaptığı yeni açıklamada yakıt ikmalinin yalnızca özel kamu hizmeti araçları için gerçekleştirileceğini duyurdu.
Adigey Cumhuriyeti lideri Murat Kumpilov, 24 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, binek araçlar için yakıt ikmali hacmine sınırlamalar getirildiğini, bununla birlikte tedarikçilerin elindeki benzin ve motorin stoklarının yasal standart seviyelerde bulunduğunu bildirdi.
Kommersant gazetesinin haberine göre Astrahan Oblastı’nda yerel makamlar, istasyonlar üzerindeki yerel yoğunluk artışını kabul etti.
Krasnodar Krayı Operasyonel Karargahı, 24 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada bölgede yakıt sıkıntısı bulunmadığını, olası kısıtlamaların doğrudan istasyonların kendileri tarafından uygulandığını duyurdu.
Rostov Oblastı’nda ise yerel basın, 17 Haziran’da bazı istasyonlarda benzin eksikliği yaşandığını bildirdi.
Volgograd Oblastı Sanayi, Ticaret ve Enerji Komitesi’ne dayandırılan 25 Haziran tarihli Kommersant haberine göre, Lukoil bölgedeki istasyonlarında benzin satış limitini 20 litreye düşürdü. Motorin için ise şehir içinde 60 litre, otoyollarda 200 litre olan eski limitler korunmaya devam etti.
Rusya’nın dörtte birinde akaryakıt satışına sınırlama getirildi
Kuzey Kafkasya Federal Bölgesi’ndeki kısıtlamalar
Dağıstan Cumhuriyeti Enerji Bakanlığı, 25 Haziran’da yaptığı açıklamada, araç başına benzin satışının en fazla 20 litre, motorin satışının ise en fazla 50 litre olacak şekilde sınırlandırıldığını duyurdu.
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti lideri Raşid Temrezov, 25 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı paylaşımda, petrol ürünlerine yönelik artan talebin bağımsız akaryakıt istasyonu ağlarında yerel kesintilere yol açtığını bildirdi.
Volga Federal Bölgesi’nde iki haftalık önlemler
Mordovya Cumhuriyeti lideri Artyom Zdunov, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, 23 Haziran’dan itibaren benzin satışına kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.
Penza Oblastı Valisi Oleg Melniçenko, 23 Haziran’dan itibaren geçerli olmak üzere bireysel müşteriler için benzin satışının araç başına 100 litre, motorin satışının ise 200 litre ile sınırlandırıldığını Telegram üzerinden bildirdi.
Samara Oblastı Valisi Vyaçeslav Fedorişçev, 24 Haziran’da Telegram kanalında yaptığı açıklamada, binek araçlar için akaryakıt satış kısıtlamalarının iki hafta süreyle yürürlüğe girdiğini; sınırın benzin için en fazla 40 litre, motorin için en fazla 100 litre olduğunu ve bidonlara yakıt dolumunun durdurulduğunu açıkladı.
Saratov Oblastı Valisi Roman Busargin, 22 Haziran’da Telegram kanalında, bireysel müşteriler için benzin satışına araç başına en fazla 30 litre olmak üzere 30 Haziran’a kadar kısıtlama getirildiğini yazdı. Bölgesel medya, 18 Haziran’dan itibaren bazı istasyonlarda Ai-92 ve Ai-95 tipi benzinlerin bulunmadığını aktardı. Bölgede daha önce uygulanan motorin satış kısıtlamaları ise 15 Haziran itibarıyla kaldırılmıştı.
Tataristan’daki bazı istasyonlarda geçici limitlerin uygulandığı, resmi devlet sitesi Ofitsialniy Tatarstan üzerinden duyuruldu.
Udmurtya Cumhuriyeti’ndeki Tatneft istasyonlarında Ai-95 tipi benzin satışındaki araç başına 30 litrelik limitin korunduğu, ancak şirketin istasyonlarının normal seyrinde çalışmaya devam ettiği öğrenildi.
Ulyanovsk Oblastı valiliği ve hükümetinin internet sitesinde yer alan açıklamada, akaryakıt satış kısıtlamalarının 25 Haziran itibarıyla devreye alındığı duyuruldu.
Çuvaşistan Cumhuriyeti’nde, özellikle Ai-95 tipi benzinde kısa süreli tedarik kesintileri yaşandığı, yerel basının 23 Haziran’da cumhuriyet hükümetine dayandırdığı haberlerle bildirildi. Bu aksaklığın rafinerilerden yapılan sevkiyatlardaki gecikmelerden kaynaklandığı aktarıldı.
Ural Federal Bölgesi’nde otoyol ve şehir içi kotası
Kurgan Oblastı yetkilileri, 24 Haziran’da Telegram kanalından yaptıkları açıklamada, akaryakıt satış kısıtlamalarının yürürlüğe girdiğini bildirdi. Buna göre yerleşim yerlerinde araç başına en fazla 40 litre benzin ve 80 litre motorin verilirken, otoyol üzerindeki istasyonlarda bu sınırlar sırasıyla 40 litre ve 200 litre olarak belirlendi.
Tyumen Oblastı Valisi Aleksandr Moor, 23 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bölgedeki Gazpromneft istasyonlarının satışları sınırlandırdığını duyurdu. Yerleşim birimlerinde araç başına 40 litre benzin ve 80 litre motorin kotası uygulanırken, otoyollarda bu sınırın sırasıyla 40 ve 200 litre olduğu ve bidonlara dolum yapılmasının tamamen yasaklandığı belirtildi.
Hantı-Mansi Özerk Okrugu (HMAO) lideri Ruslan Kuharuk, 23 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bazı istasyonların satılan yakıt miktarına yönelik kısıtlamalar getirdiğini aktardı.
Yamalo-Nenets Özerk Okrugu (YNAO) Ekonomik Kalkınma Departmanı’na dayandırılan Kommersant gazetesinin 23 Haziran tarihli haberine göre, artan talep doğrultusunda bazı istasyonlarda yakıt satışına sınırlamalar getirildi.
Sibirya Federal Bölgesi’nde “manuel” yönetim
İrkutsk Oblastı Valisi İgor Kobzev, 22 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bölgenin akaryakıt tedarikinde “manuel çalışma rejimine” geçmek zorunda kaldığını ve her bir alıcı için yakıt hacimlerini bireysel olarak belirlediklerini bildirdi. Daha önce, 16 Haziran’da İrkutsk Oblastı Tarım Bakanı Marina Kojarina, tarım üreticileri için yakıt tedarikinde zorlu bir süreçten geçildiğini ifade etmişti.
Kemerovo Oblastı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na dayandırılan Kommersant’ın 24 Haziran tarihli haberine göre, bölgedeki Gazpromneft istasyonları motorlu taşıt yakıtı satışına kısıtlamalar getirdi.
Novosibirsk Oblastı Valisi Andrey Travnikov, 23 Haziran’da yaptığı açıklamada, istasyonlarda yakıt satış kısıtlamalarının uygulanmaya başlandığını bildirdi.
Omsk Oblastı Valisi Vitaliy Hotseyko, 22 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, yakıtın yalnızca araç depolarına doldurulacağını belirtti. Vali, benzin limitinin 40 litre, motorin limitinin ise 80 litre olduğunu, otoyollarda ise bu limitlerin sırasıyla 40 litre ve 200 litre olarak uygulanacağını açıkladı.
Uzak Doğu Federal Bölgesi’nde uzak ilçelerde sıkıntı
Amurskaya Oblastı’nda bölgesel istasyonlarda yakıt satışına yönelik kısıtlamaların devrede olduğu bildirldi.
Sahalin Oblastı’na bağlı Severo-Kurilsk bölgesinde yerel makamlar, 25 Haziran’da yaptıkları açıklamada tek seferlik yakıt alımına 20 litrelik limit getirildiğini duyurdu.
Primorskiy Krayı’nın merkezi Vladivostok’ta NNK istasyonlarının bidonlara benzin satışını durdurduğu, diğer büyük şebekelerin ise en fazla 20 litreye kadar olan sınırlı miktarlarda satış yapmaya devam ettiği bildirildi.
Habarovsk Valisi Dmitriy Demeşin, 16 Haziran’da yaptığı açıklamada Sovetsko-Gavanskiy ve Vaninskiy ilçelerinde tedarik yetersizliği sebebiyle benzin satışına kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.
Rus alüminyum üreticisi Rusal, yıllık 800 milyon dolar zarar getiren dört boksit ve alümina tesisini geçici olarak kapatmayı planlıyor. Kararın tek sanayili kentlerde istihdam kaybına yol açabileceği belirtilirken şirket hükümetten destek talep ediyor.
Rus milyarder Oleg Deripaska tarafından kurulan alüminyum üreticisi Rusal, bünyesindeki dört boksit ve alümina tesisinde üretimi geçici olarak durdurmayı planlıyor. Şirket verilerine göre söz konusu işletmeler Rusal’a yıllık 800 milyon dolar zarar getiriyor.
Kommersant gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre şirket, tesislerin geçici olarak korumaya alınması planını Rusya Başbakanı Mihail Mişustin’e bildirdi. Olası kapatma kararının Pikalevo Alümina Fabrikası, Severouralsk Boksit Madeni ile Bogoslovsk ve Ural alümina fabrikalarını kapsaması bekleniyor.
Pikalevo, Bogoslovsk ve Ural fabrikaları 2025 yılında 2,1 milyon ton alümina üreterek şirketin bu hammaddedeki toplam üretiminin yaklaşık yüzde 30,7’sini karşıladı. Bu tesislerde hammadde işlemeden kaynaklanan zararın üretilen her bir ton alüminyum başına 400 dolar düzeyinde olduğu hesaplanıyor.
Kommersant’a konuşan metalurji sektörü kaynakları, temel riskin söz konusu işletmelerin yer aldığı tek sanayili şehirlerde yaşanabilecek işten çıkarmalar olduğuna dikkat çekiyor.
Rusal, planlanan üretim durdurma kararı nedeniyle hükümetten hem bölgelere yönelik destek hem de tesislerin modernizasyonu için finansal katkı talep etti. Sosyo-ekonomik sonuçları en aza indirme taahhüdünde bulunan Rusal, konuya ilişkin resmi bir yorum yapmadı.
T-Investitsii kıdemli analisti Ahmed Aliyev, işletmelerin tamamen durdurulması halinde Rusal’ın hammaddeyi dış pazarlardan temin etme yoluna gidebileceğini ve mevcut düşük alümina fiyatları dikkate alındığında bunun daha karlı olacağını ifade etti.
Rusal, 2025 yılı sonuçlarına göre gelirini yüzde 22,6 artırarak 14,81 milyar dolara yükseltmesine rağmen 455 milyon dolar net zarar açıkladı. Şirketin 2026 yılının ilk altı ayındaki net karı ise bir önceki yılın aynı dönemindeki 87 milyon dolarlık zarara kıyasla 419 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Buna karşın şirket hissedarlarına gelir sağlamamaya devam ediyor. Hissedarlar 26 Haziran’da, 2025 yılı sonuçlarına göre temettü dağıtılmaması yönündeki kararı onayladı. Şirket ortakları en son 2022 yılının ilk yarısı için temettü almıştı.
Metalurji sektöründe maliyet kısıtlamaları
Gelirlerde yaşanan sıkıntılar sektördeki diğer metalurji şirketlerini de harcamalarını kısmaya yöneltti. Milyarder Aleksey Mordaşov, mayıs ayında yaptığı açıklamada sahibi olduğu Severstal şirketinin işe alımları durdurduğunu ve sektördeki kriz nedeniyle işten çıkarma olasılığını değerlendirdiğini duyurmuştu.
Mordaşov, şirketin bu yılki yatırım programını yüzde 24 oranında daralttığını, gelecek yıl ise harcamalarda daha sert kesintilere gitmeyi planladığını belirterek negatif nakit akışıyla karşı karşıya kaldıklarını kaydetmişti.
Çin dışındaki en büyük alüminyum üreticisi konumundaki Rusal’ın yüzde 56,88’i En+ grubuna ait. Oleg Deripaska ise şirketteki oy hakkına sahip hisselerin yüzde 35’ini kontrol ediyor.
2025 verilerine göre küresel alüminyum üretiminin yüzde 5,3’ünü, alümina üretiminin ise yüzde 4,7’sini Rusal gerçekleştirdi.
Şirketin Rusya, İrlanda, İtalya, Gine ve Jamaika’da 11 alümina tesisi bulunuyor. Rusal ayrıca Çin’deki Wenfeng fabrikasında yüzde 30, Hindistan’daki Pioneer fabrikasında yüzde 26 ve Avustralya’daki QAL fabrikasında yüzde 20 hisseye sahip.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, CIA Direktörü John Ratcliffe’in Moskova ziyaretine ilişkin açıklamalarda bulunarak istihbarat servislerinin kendi kuralları çerçevesinde temas kurduğunu söyledi. Ratcliffe’in Rus mevkidaşı Sergey Narışkin ile gerçekleştirdiği görüşme Washington ve Moskova tarafından çalışma ziyareti olarak nitelendirilirken, NATO konusundaki uyarı iddiaları yalanlandı.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, RBK meda kuruluşuna verdiği mülakatta, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe’in 25 Ağustos’ta Moskova’ya gerçekleştirdiği ziyareti değerlendirdi.
Amerikan basınında yer alan iddiaları yorumlayan Lavrov, istihbarat servislerinin işbirliği kurallarına dikkati çekerek “Biliyorsunuz, ben orada değildim. Bütün dünyada olduğu gibi bizde de özel servislerin birbirleriyle etkileşim kurduğu kurallar vardır. Bunda olağandışı bir durum yok ve bu çalışmaları sessizlik içinde yürütmelerinde de şaşılacak bir şey bulunmuyor. Biz de diplomaside büyük ölçüde sessiz çalışıyoruz. Ancak diplomatlar gelenekleri ve mesleklerinin gereği olarak bir şeyler anlatmak zorundadır” ifadelerini kullandı.
Lavrov, diplomaside ve müzakerelerde henüz üzerinde çalışılan, olası uzlaşı ve tavizleri riske atmamak adına hassas ayrıntıların kamuoyuna açıklanmadığını vurguladı.
Ratcliffe’in yanı sıra Vatikan Devletler ve Uluslararası Örgütlerle İlişkiler Sekreteri Başpiskopos Paul Richard Gallagher’ın ziyaretine de değinen Lavrov, her iki temasın da Moskova’ya gelen tarafların doğrudan görüşme isteğinden kaynaklandığını kaydetti.
Öte yandan The Wall Street Journal gazetesi, ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde Ratcliffe’in Moskova’ya bizzat ABD Başkanı Donald Trump tarafından gönderildiğini yazdı.
Haberde, görevin son derece hassas olması nedeniyle Beyaz Saray’daki bazı üst düzey yetkililerin dahi seyahatten önceden haberdar edilmediği aktarıldı.
Ratcliffe’in Letonya’dan ABD’ye ait bir C-17 askeri nakliye uçağıyla Moskova’ya geçtiği, temasın duyulmasının ardından Avrupalı yetkililerin alelacele bilgi edinmeye çalıştığı kaydedildi.
Amerikan basınında, Ratcliffe’in Moskova’ya Rusya’yı NATO ülkelerine, özellikle Estonya, Letonya ve Litvanya’ya yönelik gerilimi tırmandırmaması konusunda uyarmak amacıyla gittiği iddiaları yer aldı.
Politico da CIA Direktörünün Moskova’ya ittifak üyelerine yönelik olası adımlar konusunda uyarı ilettiğini yazdı.
ABD Başkanı Donald Trump ise bu iddiaları reddederek seyahati “yarı rutin” bir çalışma ziyareti olarak tanımladı. Trump, Ratcliffe’in Moskova’ya herhangi bir uyarı mesajı iletmediğini belirterek “Hiçbir mesaj verilmedi ve olağandışı bir şey yaşanmadı” dedi.
Ratcliffe’in Rusya Dış İstihbarat Servisi (SVR) Direktörü Sergey Narışkin ile altı ayda bir veya yılda bir görüştüğünü ve ikili arasında çok iyi ilişkiler bulunduğunu kaydeden Trump, Rusya’nın NATO’ya saldıracağı yönündeki kaygılara katılmadığını ifade etti.
Rusya Dış İstihbarat Servisi Başkanı Sergey Narışkin de Ratcliffe ile Moskova’da görüştüğünü doğruladı. Dünyanın tüm kıtalarından istihbarat başkanlarıyla neredeyse her hafta bir araya geldiğini belirten Narışkin, “Dolayısıyla John Ratcliffe ile gerçekleşen görüşme de bir çalışma formatıydı” açıklamasını yaptı.
Narışkin, görüşmede doğrudan özel servislerin yetki alanındaki konuların ele alındığını bildirdi.
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise temasın istihbarat birimleri hattında gerçekleştiğini, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ratcliffe ile görüşmediğini ancak gelişmelerin derhal Putin’e rapor edildiğini duyurdu.
Peskov, Batı basınında çıkan haberleri “asılsız iddialar” ve “gerçekliğin çarpıtılması” olarak nitelendirdi. Putin’in daha önce dile getirdiği ifadelere atıfta bulunan Rus yetkililer, Moskova’nın NATO ülkeleriyle savaşmak için jeopolitik, ekonomik, siyasi ya da askeri hiçbir gerekçesi ve çıkarı bulunmadığını vurguladı.
Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki sevkiyatın kesintiye uğramasıyla küresel buğday fiyatları haziran ayından bu yana yüzde 30 artarak Temmuz 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı. Chicago Ticaret Borsası’nda günlük üst limit olan 0,45 dolar sıçrayan kote fiyatlar bushel başına 7,62 dolara yükselirken, piyasa aktörleri Karadeniz’deki emniyet riski çözülmediği takdirde tırmanışın süreceğini belirtiyor.
Küresel buğday fiyatları haziran ayından bu yana yüzde 30 oranında tırmanarak Temmuz 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Chicago Ticaret Borsası’nda gerçekleşen işlemlerde kote fiyatlar, gün içinde izin verilen en yüksek artış limiti olan 0,45 dolar yükselerek bushel başına 7,62 doları gördü.
Piyasa katılımcıları, Rusya ile Ukrayna arasında Karadeniz ve Azak Denizi’nde yaşanan gerilimin küresel gıda piyasasında yaklaşık üç yıldır devam eden dengeleri sarsmasından endişe duyuyor.
Dünya buğday ihracatının çeyrekten fazlasını tek başına karşılayan Rusya ve Ukrayna; arpa, mısır ve ayçiçeği yağı tedarikinde de küresel ölçekte sürükleyici rol oynuyor.
İki ülkenin sunduğu nispeten ucuz tarım ürünleri, Afrika ve Asya’daki dar gelirli ülkelerin gıda güvenliği açısından hayati önem taşıyor.
Advantage Grain Genel Müdürü Chris Nicolaou, Bloomberg’e yaptığı değerlendirmede, “Karadeniz’de bir uzlaşıya varılamaz ve deniz taşımacılığının güvenliği sağlanamazsa fiyatlardaki tırmanış devam edecektir” ifadelerini kullanarak tedarik zincirindeki aksamaların piyasayı derinden korkuttuğuna dikkati çekti.
“Tarihte eşi benzeri görülmemiş bir arz şoku”
Tarım danışmanlık firması SovEcon’un Direktörü Andrey Sizov, mevcut durumu “Rusya ve Ukrayna’nın Karadeniz ile Azak Denizi’ndeki limanlarının durması nedeniyle yaşanan, eşi benzeri görülmemiş bir arz şoku” olarak nitelendirdi.
Piyasa dinamiklerini değerlendiren Sizov, “Modern tahıl piyasası tarihinde böyle bir tablo yaşanmadı; ne Rusya’nın tahıl ihracatına ambargo koyduğu 2010 yılında ne de savaşın başladığı 2022’nin ilk yarısında buna benzer bir süreç görüldü” değerlendirmesinde bulundu.
Saha şartlarındaki ağırlaşmanın ihracat rakamlarına doğrudan yansıması bekleniyor. Ukrayna’nın tarımsal ihracatının bu sezonda, Temmuz 2025’te başlayan tırmanış öncesinde Tarım Bakanlığınca açıklanan öngörülerin yarısından bile az seviyede kalabileceği belirtiliyor. Rusya’nın buğday ihracatının ise ağustos ayında, 2025 yılının aynı dönemine kıyasla yüzde 50’den fazla düşeceği tahmin ediliyor.
Sevkiyat noktalarındaki kilitlenme fiilen başlamış durumda. Novorossiysk’teki tahıl terminalleri Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının saldırıları nedeniyle faaliyetlerini durdururken, Odessa limanlarına ise Rusya’nın füze atışları yüzünden ticari gemiler artık uğramıyor.
Piyasanın mevcut tehlikeyi “felaket düzeyinde” hafif kurguladığını savunan Sizov, Avrupa’da buğday ton fiyatının 300 dolara doğru dayandığına işaret etti.
Durumun bir şekilde düzeleceğine son ana kadar inanan ithalatçıların artık tedirgin olmaya başladığını vurgulayan Sizov, küresel tahıl fiyatlarında çok daha yüksek seviyelerin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu.
Öte yandan, küresel piyasalardaki bu yükselişin Rusya ve Ukrayna’daki üreticilere bir fayda sağlamadığı belirtiliyor.
Hasat döneminin sürmesi, iç pazara ürün girişinin devam etmesi ve dış satım imkanlarının neredeyse tamamen tıkanması nedeniyle her iki ülkede de yerel tahıl fiyatları sert düşüş kaydediyor.
Kıyamete beş kala – 2: Kiliseler savaşı
Ukrayna’nın bütçe açığı 2027’de beklenenden yüksek olabilir
Rusal yıllık 800 milyon dolarlık zarar nedeniyle dört fabrikasını kapatıyor
Cumhuriyetçilerin NASA anlaşmazlığı Trump’ın Ay planını zorluyor
ABD, Japonya ve Güney Kore’den Kuzey Kore’ye karşı ortak tatbikat
Amerika1 hafta önceSteve Jobs’ı iflastan kurtaran gizli CIA anlaşması gün yüzüne çıktı
Dünya Basını2 hafta önceThe Economist, Daron Acemoğlu’nu yerden yere vurdu: “Sığ ve inandırıcılıktan uzak”
Görüş2 hafta önceBüyük Oyun III: Enerji ve Dolar Açlığıyla Şekillenen Yeni Dünya
Söyleşi2 hafta önceEmekli Yarbay Daniel Davis Harici’ye konuştu: ABD, İran savaşını kaybetti
Görüş2 hafta önceJaponya’nın Savunma Beyaz Kitabı: Odakta Çin ve “Kapsamlı Ulusal Güç” Stratejisi Var
Dünya Basını3 gün önceMilanovic uyardı: Dünya 1914 öncesine benzer bir uçurumun kenarında
Rusya2 hafta önceDört AB ülkesi daha Rus pasaportlarına kısıtlama getiriyor
Dünya Basını2 hafta önceÇin, Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan paktından nasıl fayda sağlayabilir?
