ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş, Alman sanayisindeki mevcut yapısal krizi önemli ölçüde şiddetlendiriyor.

Basra Körfezi’nde petrol, doğal gaz ve helyum gibi diğer stratejik öneme sahip hammaddeleri etkileyen üretim kesintileri, dünya çapında fiyatların fırlamasına ve tedarik risklerinin artmasına neden oluyor.

Bu durum, söz konusu hammaddelerin ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan Alman sanayisini özellikle sert bir şekilde vuruyor.

İş dünyası dernekleri şimdiden sanayi üretiminde durgunluk yaşanacağı konusunda uyarıda bulunurken, Almanya’daki şirket iflaslarının sayısı 2009 finans krizinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Federal hükümet, kısa süre önce Almanya’nın enerji ithalatını çeşitlendirmeye ve ABD’den gelen sıvılaştırılmış doğalgaza (LNG) olan hızla artan bağımlılığı azaltmaya çalışmıştı. Bu çaba, şimdi ABD’nin saldırı savaşının sonuçları nedeniyle de engelleniyor.

Enerji yoğun endüstriler önemli bir baskı altında kalırken, hammadde şirketleri ve finansal aktörler fiyat artışlarından yararlanıyor.

Yenilenebilir enerji ve nükleer enerjinin artan kullanımından kâr eden şirketler de satışların artmasını umabilir.

Sanayi serbest düşüşte

German Foreign Policy’nin aktardığına göre Alman Sanayiciler Birliği (BDI), İran savaşının bir sonucu olarak bu yıl sanayi üretiminde büyüme beklemiyor.

BDI Başkanı Peter Leibinger, geçtiğimiz günlerde Hannover Fuarı’nın açılışında yaptığı açıklamada, en iyi ihtimalle durgunluğun devam edeceğini söyledi.

Buna göre, sanayi üretimi önceki seviyesinin oldukça altında kalıyor; kapasite kullanımı sadece yüzde 78 seviyesinde.

Aynı zamanda, satın alma fiyatları Kasım 2022’den bu yana hiç olmadığı kadar keskin bir şekilde yükseldi ve sanayi sektöründe bu artış daha da hızlı oldu.

Şirketler bu yüksek maliyetleri doğrudan tüketicilere yansıtıyor: Hizmet sağlayıcılar ve imalat firmaları, fiyatları sırasıyla 35 ve 39 ay önceki seviyelere kadar yükseltti.

Durgunluk ve artan enflasyonist baskıya ek olarak, şirket iflasları da artıyor. Halle Leibniz Ekonomi Araştırma Enstitüsü (IWH), 2026 yılının Ocak-Mart ayları arasında toplam 4.573 iflas vakası bildirdi.

Bu, 2005 yılının üçüncü çeyreğinden bu yana kaydedilen en yüksek rakam. Ortaklıklar ve şirketler arasındaki iflas vakaları şu anda 2009 finansal krizi sırasında görülen seviyenin üzerinde.

Körfez’deki tedarik zincirleri Almanya için kritik

Krizin nedenleri arasında özellikle küresel tedarik zincirlerindeki aksaklıklar yer alıyor.

Mart ortasında, Katar’daki Shell’in ortak olduğu bir gazdan sıvıya dönüştürme tesisi ve ExxonMobil’in hissesi bulunan bir LNG üretim tesisi İran’a ait insansız hava araçları tarafından vuruldu.

Ras Laffan terminalleri, küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini oluşturuyor. Ayrıca, dünyadan ihraç edilen helyumun yaklaşık yüzde 40’u burada üretiliyor.

İHA saldırısının ardından, LNG üretimi ve buna bağlı helyum üretimi durdurulmak zorunda kalınmıştı.

Katar’ın en önemli helyum pazarları AB (yüzde 33), Çin (yüzde 29) ve Güneydoğu Asya (yüzde 31).

Buna karşılık, AB helyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını Katar’dan karşılıyor.

AB, helyumu kritik bir hammadde olarak sınıflandırmıştı. Helyum, elektronik endüstrisinde (yarı iletken üretimi), kriyojenik ve havacılık sektörlerinde vazgeçilmez.

Katar ve İran’ın yanı sıra Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Irak da kesintilerden etkilendi.

Emirlikler’de, Habşan gaz sahasındaki ana işleme tesisinde ciddi hasar meydana gelmiş; tesisin geçici olarak tamamen kapatılması gerekmişti. Nisan ortasında şirket, hasarın hâlâ değerlendirildiğini duyurdu.

Suudi Arabistan’da, dünyanın en büyük LNG bileşenleri işleme ve ihracat tesisi hasar gördü. Suudi Aramco, buradaki tesisinde etan, propan ve bütan üretiyor.

Bu ürünler artık küresel piyasalarda da bulunmuyor ve bu durum, diğerlerinin yanı sıra Alman sanayisini de olumsuz etkilemektedir.

Yapısal kriz derinleşiyor

Alman Kimya Endüstrisi Birliği (VCI) Başkanı Markus Steilemann’ın yakın zamanda uyardığı gibi, küresel pazarlarda yaklaşan kaynak kıtlığı, on yıllardır öngörülebilen bir gelişmeyi hızlandıracak: fosil hammaddelere büyük ölçüde bağımlı olan Alman kimya endüstrisinin sürekli gerilemesi.

Steilemann, İran’daki savaşın sektörde önemli kıtlıklara yol açmasını bekliyor.

VCI başkanının değerlendirmesine göre, Orta Doğu’da çatışmaların daha da tırmanmaması durumunda bile, krizin tam etkisi henüz hissedilmedi.

Bu durum, jet yakıtının bulunabilirliği gibi tüketicileri doğrudan etkileyen alanlar için de geçerli.

Bunun yanı sıra, savaş, Almanya’nın enerji tedarikini çeşitlendirme çabalarını baltalamakla tehdit ediyor.

Ocak ayında, Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA), 2030 yılına kadar AB’nin toplam LNG ithalatındaki ABD payının yüzde 80’e kadar çıkabileceğini öngördü.

Bunun arkasındaki faktörlerden biri, Avrupa Komisyonu’nun Temmuz 2025’in sonlarında, ABD ile yaptığı ticaret anlaşmasının bir parçası olarak, 2028 sonuna kadar ABD’den 750 milyar dolar değerinde enerji ithalatı (öncelikle sıvılaştırılmış doğalgaz) satın alma taahhüdüydü.

Şu anda AB’nin LNG ithalatının yaklaşık yüzde 55’ini karşılayan ABD’nin yanı sıra Katar da en önemli tedarikçiler arasında yer alıyor.

Yılın başında Alman hükümeti, ABD’ye olan bağımlılığını azaltmaya çalışmıştı. Şubat ayında Şansölye Friedrich Merz, bir iş heyetiyle birlikte Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde, yeni gaz tedarik sözleşmeleri için olasılıkları araştırmak üzere görüşmeler yapmıştı.

ABD, İran’a yönelik saldırısıyla bu çeşitlendirme girişimine, en azından şimdilik son verdi. Bu saldırının ardından Tahran’ın duyurduğu üzere Hürmüz Boğazı neredeyse tamamen kapatıldı.

Savaşın galipleri: Emtia şirketleri ve bankalar

Alman ekonomisi savaşın açıkça kaybedenleri arasında yer alırken, bazı emtia şirketleri şimdiden yüksek kârlar elde etti.

Bloomberg’e göre, Shell ve BP gibi İngiliz petrol şirketleri önemli ölçüde daha yüksek kârlar bildiriyor.

Örneğin, Almanya’da yaklaşık 2.400 Aral benzin istasyonu işleten BP, ilk çeyrekte üç milyar doların üzerinde rekor bir kâr açıkladı. Yılın başından bu yana şirketin piyasa değeri yaklaşık üçte bir oranında arttı.

Diğerleri de patlama yaşıyor. Örneğin, çok uluslu petrol ticareti şirketi Gunvor Group, 2026’nın ilk çeyreğinde önceki yılın tamamından daha fazla kâr elde etti.

Büyük bankalar da kazananlar arasında yer alıyor: örneğin Bank of America, ilk çeyrekte gelirinde yüzde 60’lık bir artış bildirdi.

Fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrıları kuvvetleniyor

Petrol ve gaz fiyatlarındaki dramatik artış ve hammadde kıtlığının yaklaşması, diğer şeylerin yanı sıra, orta vadede fosil yakıtlardan mümkün olduğunca uzaklaşılması yönünde yeni çağrılara yol açıyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçtiğimiz günlerde CDU/CSU parlamento grubu toplantısında şunları söyledi:

“İthal fosil yakıtlara olan ağır bağımlılığımızın bizi savunmasız hale getirdiğini açıkça görmeliyiz.”

Bağımlılığın, AB içinde üretilen enerji yoluyla hızla azaltılmasını isteyen von der Leyen, “Burada üretilen her kilovat-saat enerji, ekonomik istikrara, uygun fiyatlı enerjiye ve dolayısıyla Avrupa’nın bağımsızlığına katkıda bulunuyor,” diye konuştu.

Buna göre von der Leyen, hem yenilenebilir enerjinin hem de nükleer enerjinin yaygınlaştırılması çağrısında bulundu.

İsveçli enerji şirketi Vattenfall’un Almanya’daki başkanı Robert Zurawski de benzer bir açıklamada bulunup gaz fiyatlarının orta vadede de yüksek kalacağına dikkat çekti.

Ona göre tek mantıklı sonuç, “Mümkün olan her yerde fosil yakıtların kullanımından vazgeçmek.”

Bir Alman şirketi için bu eğilim şimdiden meyvesini veriyor gibi görünüyor: Siemens Energy, yılın başında siparişlerde beklenmedik bir artış bildirdi.