Amerika
Tarife savaşlarında ABD Hazine Bakanı Bessent öne çıkıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel ekonomiyi vuran gümrük tarifeleri uygulamasına Çin hariç 90 gün ara vermesiyle birlikte, “piyasalar” rahat bir nefes almış görünüyor.
Süreç, aynı zamanda Trump kampındaki çelişkileri de su yüzüne çıkardı. Elon Musk ve Trump’ın ticaret ve üretimden sorumlu danışmanı Peter Navarro arasında sosyal medyaya da yansıyan atışmalar buzdağının görünen yüzü. Musk, tarifelerin sonuna kadar uygulanmasından ziyade bir tehdit olarak kullanılmasını savunan kampta yer alırken, Navarro “Amerika’yı Yeniden Büyük Yap” (MAGA) koalisyonu içerisinde “sonuna kadar gidilsin” diyenlerin sözcüsü konumunda.
Tarife savaşlarında “iyi polis” rolüne soyunan isim ise Hazine Bakanı Scott Bessent. Örneğin POLITICO’da yer alan bir analizde, Bessent’in Trump’ın gümrük tarifeleri stratejisi konusunda Beyaz Saray’ın önde gelen seslerinden biri olduğuna dikkat çekildikten sonra şimdi de ticaret anlaşmaları konusunda başarılı olmak zorunda olduğu vurgulanıyor.
Wall Street ile Beyaz Saray arasındaki arabulucu
POLITICO, “Eski hedge fonu yöneticisi, çoğu üç aylığına askıya alınmış olan ve ekonomiyi sarsan gümrük vergilerini engellemek için 75’ten fazla hükümetle yapılacak anlaşmaların müzakeresinde başrolü üstlenecek. Patronu Başkan Donald Trump’ın nefesi ensesinde olacak. Wall Street’teki müttefikleri ve gümrük tarifelerine şüpheyle yaklaşan Cumhuriyetçi Kongre üyeleri, finans piyasalarına kesinlik getirmesi için umutlarını ona bağlayacak,” diye yazıyor.
Bessent’in, huzursuz Wall Street yöneticileri ile Beyaz Saray arasında tarifeler konusunda arabuluculuk rolüne soyunduğu belirtiliyor.
Bessent, Ticaret Bakanlığı ve ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) ile birlikte çalışmak üzere “bir süreci uygulamaya koyduğunu” söylemek dışında, yönetimin bu göreve nasıl yaklaşacağına dair kamuoyuna çok az ipucu verdi. Bununla birlikte Japonya gibi “hızlı davranan” ülkelere müzakerelerde öncelik verileceği gelen bilgiler arasında. Bakan ayrıca yönetimin her ülkeyle “ısmarlama” ticaret anlaşmaları yapacağını da söylüyor.
Bu arada Bessent, POLITICO’ya göre, kesinlik arayan finans piyasalarının baskısı altında. 90 günlük duraklamaya rağmen, ABD gümrük vergileri şu anda 1903’ten bu yana en yüksek oran olan ortalama yüzde 27 civarında ve Trump Çin mallarına yüzde 145 gümrük vergisi uygulayarak Çin ile tam ölçekli bir ticaret savaşı başlattı.
Ticaret müzakereleri için de Bessent rol üstlenecek
Beklenti, Hazine şefinin başarılı bir anlaşmanın neye benzeyebileceğini hızlı bir şekilde gösterebilmesi.
Bessent’in ticaret müzakerelerinde önemli bir figür olarak ortaya çıkması, Trump’ın gümrük vergisi planının finans piyasalarını sarstığı son günlerde beklenmedik bir gelişme oldu; çünkü tarifeler ve ticaret müzakereleri geleneksel olarak Hazine’nin değil USTR’ın görev kapsamında yer alıyor.
Bessent ayrıca 2 Nisan’da açıklanan gümrük vergisi planıyla arasına mesafe koyarak bu hafta bir televizyon röportajında gümrük vergisi oranlarının belirlenmesinde yaygın olarak kullanılan formülde yer almadığını söyledi.
Çarşamba günü banka yöneticilerinin katıldığı bir konferansta konuşan Bessent, “Açıkçası tarifeler konusunda tavsiyelerde bulunuyordum, [ama] daha çok vergi tasarısı üzerinde çalışıyordum. Şimdi ise birçok gümrük tarifesinde baş müzakereci rolünü üstleneceğim,” ifadelerini kullanmıştı.
Bakan, Trump’ın son birkaç haftadır uyguladığı tarife stratejisiyle “kendisi için maksimum müzakere kozu” yarattığını söyleyerek Musk’ın da yer aldığı kampta olduğunun işaretlerini veriyor.
POLITICO’ya göre Wall Street, Bessent’in rolünü bir “kriz yöneticisi” olarak görmeye başladı ve son birkaç gündür yönetimin tarife yaklaşımı üzerinde artan etkisini memnuniyetle karşıladı.
JPMorgan şefi Dimon, Bessent’i göreve çağırdı
Bloomberg’de yer alan bir haberin başlığı da Bakanın yeni rolünü ilan ediyor: “Bessent Wall Street’in En İyi Ticaret Müzakerecisi Olarak Ortaya Çıktı”
Haberde, “Hazine Bakanı Scott Bessent, İkinci Dünya Savaşı öncesinden bu yana en yüksek Amerikan gümrük vergisi oranlarının belirlenmesinde doğrudan yer almadı. Fakat şimdi bunların uygulanmasını önlemek için yürütülen müzakerelerden sorumlu,” deniyor.
Analizde, ABD finans dünyasının tartışmasız en büyük ismi olan JPMorgan CEO’su Jamie Dimon’ın, çarşamba günü özellikle Bessent’in liderliği üstlenmesi çağrısında bulunduğuna işaret ediliyor.
Dimon, Trump’ın izlediğini söylediği bir Fox Business programında, ticaret ortaklarıyla anlaşmalar yapmak için “Scott’ın zaman ayırmasına izin verin” demişti.
Kısa bir süre sonra Bessent, Cumhuriyetçilerin vergi kesintisi tasarısını tartışmak üzere Capitol Hill’de (ABD Kongresi) Cumhuriyetçilerle yapacağı öğlen görüşmesini iptal etti.
Günün ilerleyen saatlerinde yönetimin yüzü olarak gazetecilere konuşmak üzere Beyaz Saray’da ortaya çıktı ve Trump’ın görüşmelere olanak tanımak üzere “karşılıklı” vergilerin çoğu için 90 günlük bir duraklama kararını detaylandırdı.
İyi polis, kötü polis ve kenara çekilenler
Hazine şefi olarak seçilmeden önce Bessent, Trump’ın yaklaşımını “gerilimi azaltmak için gerilimi tırmandırmak” olarak tanımlamıştı ve bu anlayışı resmi olarak ekibe katıldıktan sonra bırakmıştı.
Fakat Bloomberg’e göre şimdi tartışmalı bir şekilde ortaya çıkan şey bu. Perşembe günü yapılan kabine toplantısında Trump, Bessent ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick’i “anlaşmalar üzerinde çalışan kişiler” olarak gösterdi. Bessent o oturumda Hazine, Ticaret ve USTR ofislerinin “bir süreci uygulamaya koyacaklarını” söyledi ve Trump’ın müzakerelerde doğrudan yer alacağını da yineledi.
Atlantic Council GeoEconomics Center’ın üst düzey direktörü Josh Lipsky, “Dün olan şey, piyasanın Bessent’te bir sözcüye sahip olduğunu görmesiydi,” diyerek Bakan’ın yeni rolünü tanımlıyor
Bessent için Lipsky, çarşamba günü “görev süresinin şu ana kadarki en önemli günlerinden biriydi, ancak daha önümüzde pek çok sınav var,” diyor.
Bllomberg, “Geçtiğimiz haftalarda Ulusal Ekonomik Konsey Direktörü Kevin Hassett ile birlikte Cumhuriyetçi Kongre üyeleri ile vergi paketi müzakerelerini yürüten Hazine şefi için bu ani bir değişim oldu,” diye yazıyor.
Geçtiğimiz kasım ayında, “tartışmasız ticaret çarı” olarak görünen Ticaret Bakanı Howard Lutnick’ti, çünkü Trump onu sadece ticaret şefi olarak seçmekle kalmadı, aynı zamanda “tarife ve ticaret gündemine liderlik edeceğini” ve Greer’in USTR ofisinden de “doğrudan sorumlu” olduğunu söylemişti.
Daha yakın bir zamanda, başkanlık danışmanı Peter Navarro, Trump’ın “Kurtuluş Günü” olarak adlandırdığı 2 Nisan’da açıklanan karşılıklı tarifelerde önemli bir rol oynayarak yükselişe geçmişti.
POLITICO’daki başka bir değerlendirmede, Lutnick’in “kötü polis”, Bessent’in ise “iyi polis” rolünü oynamaya başladığına, Navarro’nun ise “kenara çekildiğine” işaret ediliyor.
Çin gümrük vergilerini yüzde 125’e çıkararak ABD’ye karşılık verdi
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi5 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya2 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya2 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak









