Çin’de mahkeme, temerrüde düşen gayrimenkul devi Evergrande’nin kurucusu Xu Jiayin’i geniş çaplı finansal dolandırıcılık ve rüşvet suçlarından ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.

Çin’de mahkeme, borç krizindeki gayrimenkul devi Evergrande’nin kurucusu Xu Jiayin’i dolandırıcılık dahil çeşitli suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırdı ve şirkete 2 milyar doların üzerinde para cezası verdi.

Guangdong’daki Shenzhen Orta Halk Mahkemesi, resmi WeChat hesabından yaptığı açıklamada, Kantonca Hui Ka Yan olarak da bilinen kurucu Xu Jiayin’in “büyük ölçekli finansal dolandırıcılık” dahil bir dizi suçtan mahkum edildiğini duyurdu.

Mahkeme, Xu’nun birden fazla suçtan ceza ve para cezası aldığını, siyasi haklarından ömür boyu menedildiğini ve tüm kişisel mal varlığına el konulduğunu belirtti.

Mahkeme kararına göre Evergrande ve şirketin gayrimenkul birimine toplam 15,82 milyar yuan (2,4 milyar dolar) para cezası kesildi.

Şirket ve tepe yöneticisi Xu’nun 2016 ile 2021 yılları arasında varlıkları şişirmek ve yükümlülükleri gizlemek amacıyla sürekli ve büyük ölçekli finansal dolandırıcılığa başvurarak ulusal yasaları ihlal ettiği kaydedildi.

Mahkeme ayrıca, kurumların isimlerini açıklamaksızın, tarafların rüşvet yoluyla finans kuruluşlarının kontrolünü ele geçirdiğini ifade etti.

Xu ve Evergrande’nin eylemlerinin sosyalist piyasa ekonomisi düzenini ciddi biçimde bozduğu ve kamu personelinin resmi görev yürütme dürüstlüğünü zedelediği belirtildi.

Mahkeme, koşulların son derece vahim olduğunu, özellikle ağır ekonomik kayıplara ve toplumsal zarara yol açtığını kaydetti.

Duruşmaya bazı milletvekilleri, siyasi danışmanlar ve sanık yakınları da katıldı. Yasa dışı kazançlardan kalan açıkların iadesine de hükmedildi.

Şirketin beş üst düzey yöneticisi daha dolandırıcılık dahil suçlardan 6 ila 18 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı.

Çin’in resmi haber ajansı Xinhua, dava kapsamında en kısası 1 yıl 10 ay olmak üzere toplam 56 kişiye hapis cezası verildiğini duyurdu.

67 yaşındaki Xu, nisan ayındaki kamuya açık duruşmada zimmete para geçirme, rüşvet, yasa dışı mevduat toplama, bağış toplama dolandırıcılığı, usulsüz kredi kullandırma ve fonları yasa dışı biçimde harcama suçlamalarını kabul etmişti.

Evergrande, onlarca yıllık hızlı kentleşme ve yükselen yaşam standartlarının desteğiyle ev sahibi olma hayalleri satarak uzun süre Çin emlak sektörünün simgesi haline gelmişti.

2009’da Hong Kong’da halka arz edilen şirket, Xu’nun yönetiminde 50 milyar doların üzerinde piyasa değerine ulaştı.

Xu, bu süreçte Çin’in en zengin milyarderlerinden biri ve Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı üyesi oldu.

Perşembe günü sosyal medyada Xu’nun iki farklı döneme ait fotoğrafları yan yana paylaşıldı.

Hükümetin aşırı borçlanmayı ve spekülasyonu engellemek amacıyla 2020’de uygulamaya koyduğu kısıtlamalar Evergrande’nin krediye erişimini daralttı ve ödeme kabiliyetini tıkadı.

Şirket, alacaklılarına ödeme yapmakta zorlanmasının ardından 2021’de temerrüde düştü. Sektör genelinde hisseler sert düşerken nakit akışı kurudu ve inşaat projelerini tamamlama mücadelesi başladı.

Evergrande için 2024’te Hong Kong’daki bir mahkeme tarafından tasfiye kararı verildi ve şirketin hisseleri geçen yılın ağustos ayında Hong Kong Borsası kotundan çıkarıldı.

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin gidişatını izleyen uzmanlar, Evergrande krizini ve Country Garden, Vanke ile Kaisa gibi diğer gayrimenkul devlerinin yaşadığı benzer sorunları yakından takip ediyor. Çin’de yeni konut fiyatları üç yıldır geriliyor.

Bu hafta açıklanan resmi veriler, yeni konut fiyatlarının temmuz ayında bir önceki aya kıyasla daha hızlı düştüğünü gösterdi.

Natixis Asya-Pasifik Başekonomisti Alicia Garcia-Herrero, AFP’ye yaptığı değerlendirmede Evergrande’nin sorunun daha yapısal hale gelmesine yol açtığını ve sistemin zayıflığını gösterdiğini söyledi.

Garcia-Herrero, hanehalkının harcanabilir gelirindeki durgunluk ve azalan nüfus dahil olmak üzere konut sektöründeki talep yetersizliğinin çok sayıda gerekçesi olduğunu ifade etti.

Emlak sektöründeki borç krizleri tüketici güvenini zedeleyerek konut alımlarını baskılarken, ekonomistler Çin’in gayrimenkul ve altyapı yatırımları yerine iç tüketime dayalı bir büyüme modeline geçmesi gerektiğini savunuyor.

Pekin yönetimi, emlak sektöründeki yerleşik sorunları yönetirken iç ekonomideki dalgalanmayı asgari düzeyde tutmaya çalışıyor.

Eurasia Group Çin Masası Direktörü Dan Wang ise, mahkeme kararlarının merkezi hükümetin politika çizgisini değiştirmediğine ve gayrimenkul sektörünü kurtarmayacağına dair kesin bir işaret olduğunu, şirketlere borç konusunda bilinçli olmaları mesajı verdiğini belirtti.

Yıllardır yavaşlayan büyümeyi canlandırmaya çalışan Çin yönetimi, bu yıl için son yılların en düşük resmi hedefi olan yüzde 4,5 ile 5,0 aralığında bir GSYH büyümesi hedefliyor.

Hükümet verileri ikinci çeyrek büyümesinin bu hedefin altına indiğini gösterirken, temmuz verileri perakende satışların geçen yıla göre gerilediğini ortaya koydu.

Temmuz sonu itibarıyla gayrimenkul geliştirme yatırımları yıllık bazda yaklaşık beşte bir oranında azaldı.

Pekin’in Güney Çin Denizi’ndeki gerilim noktası olan Scarborough Sığlığı etrafında yürüttüğü ekolojik girişimler, Manila ve Washington’ı endişelendiriyor.

Çin, Filipinler ile Güney Çin Denizi’ndeki gerilimlerin sürekli odak noktalarından biri olan tartışmalı Scarborough Sığlığı’nı da kapsayan bir bölgeyi izleyecek deniz çevresi gözlem istasyonunun inşasını onayladı.

Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Güney Çin Denizi Oşinoloji Enstitüsü (SCSIO) tarafından önerilen Zhongsha Adaları Deniz Ekolojisi ve Çevresi Saha Gözlem ve Araştırma İstasyonu, 31 Temmuz’da onay aldı. SCSIO bunu salı günü duyurdu.

SCSIO’nun açıklamasına göre onay, Çin Bilimler Akademisi’nin “Güney Çin Denizi’ndeki ulusal stratejiyi desteklemek için bilim ve teknolojiden yararlanma” konusundaki kararlılığını yansıtıyor.

Açıklamada, planlanan istasyonun Zhongsha Adaları’ndaki deniz izleme faaliyetlerinde “kilit bir boşluğu dolduracağı”, enstitünün Paracel ve Spratly adalarındaki —Çince adlarıyla Xisha ve Nansha adalarındaki— mevcut istasyonlarını tamamlayacağı ve Çin’in tüm Güney Çin Denizi’ni kapsayan ekolojik gözlem ağını tamamlayacağı belirtildi.

Çin’in Zhongsha Adaları olarak adlandırdığı bölge, Güney Çin Denizi’nin orta kesimindeki bir grup resif ve atollden oluşuyor. Uluslararası alanda kısmen Macclesfield Bank olarak bilinen bölgeyle bağlantılı olan bu alan, Pekin ile Manila arasında ihtilaf konusu olan Scarborough Sığlığı’nı da kapsıyor.

Pekin bu ayın başında, Çin’de Huangyan Adası olarak adlandırılan Scarborough Sığlığı çevresinde biyolojik çeşitlilik ve ekolojik korumaya ilişkin idari bir düzenleme yayımladı. Pekin geçen yıl tartışmalı atolü “ulusal doğa rezervi” ilan etmişti.

Zhongsha Adaları, kendine özgü jeolojik oluşumlara, çeşitli mercan resifi ekosistemlerine ve akıntılar ile şiddetli fırtınaların etkilediği dinamik oşinografik koşullara sahip.

Enstitüye göre yeni istasyon, “deniz tabanlı çift çekirdek ve kara tabanlı lojistik” esasına dayanan üç boyutlu ve çok katmanlı bir deniz gözlem ağı kuracak; okyanus koşulları, ekoloji, jeoloji ve balıkçılık kaynaklarına ilişkin veri sağlayacak.

SCSIO, “ulusal öncelikleri hayata geçirmek, ulusal görevleri tamamlamak ve Güney Çin Denizi’nin sürdürülebilir kalkınmasını desteklemek” amacıyla Zhongsha Adaları’nda bilimsel araştırma ve ekolojik izleme faaliyetlerini sürdürdüğünü bildirdi.

Pekin, Güney Çin Denizi’ndeki ada ve kayalık oluşumların büyük bölümünde egemenlik iddiasında bulunuyor. Çin’in bazı iddiaları Filipinler, Vietnam, Malezya ve Brunei’nin iddialarıyla çakışıyor.

Çin, Filipinler’de Bajo de Masinloc veya Panatag Shoal olarak bilinen Scarborough Sığlığı’nın kontrolünü 2012 yılında ele geçirdi.

Çin, 2024 yılında sığlık çevresindeki karasuları için kendi esas hatlarını ilan etti ve o tarihten bu yana donanma ve sahil güvenlik devriyelerini yoğunlaştırdı.

Son aylarda Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki ekolojik koruma girişimleri, Filipinler ve müttefiki ABD ile giderek büyüyen bir sürtüşme kaynağı haline geldi.

Çin, geçen yıl Scarborough Sığlığı’nda ilan ettiği “ulusal doğa rezervinin” yönetimine ilişkin düzenlemeyi 1 Ağustos’ta yayımladı. Kurallar yasa dışı balıkçılığı ve kaçak avcılığı yasaklıyor, çevreye zarar veren eylemlere karşı yaptırım uygulanmasına izin veriyor ve düzenli devriyeler öngörüyor.

Washington, 8 Ağustos’ta Çin’in doğa rezervi oluşturmasını reddetti ve Pekin’i Filipinli balıkçıların “geleneksel balıkçılık sahalarına erişimini engellemekle” suçladı.

Geçen hafta ABD’nin Filipinler Büyükelçiliği, Palawan Adası’nda yerel balıkçılardan Güney Çin Denizi’ndeki “şüpheli yasa dışı balıkçılık ve olağandışı gemi faaliyetleri” hakkında ihbar toplamak ve bunları Filipin makamlarına iletmek amacıyla bir toplum ihbar merkezi faaliyete geçirdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı salı günü gelişmeleri “yakından izleyeceğini” açıkladı.

Bakanlık Sözcüsü Lin Jian, “ABD ile Filipinler arasındaki normal işbirliğine karşı değiliz ancak bu işbirliği herhangi bir üçüncü tarafı hedef almamalı veya üçüncü tarafın çıkarlarına zarar vermemelidir” dedi.

Malezya, ABD destekli Filipin askeri üssü konusunda endişeli

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ülkesinin savunma kapasitesini güçlendirme sözü verirken, Malezya’nın doğusundaki Sabah eyaletine yalnızca birkaç kilometre uzaklıkta bulunan ve ABD tarafından desteklenen Filipinler’e ait bir askeri üs konusunda endişelerini dile getirdi.

Enver İbrahim, Filipinler’in stratejik tesisleri modernize ettiği ve 3 kilometre uzunluğunda bir pist inşa ettiği Palawan’ın güneyindeki Balabac Adası’nı özellikle işaret etti. Ada, ABD kuvvetlerinin belirlenen noktalara erişmesine izin veren ve Washington’ın altyapı yatırımlarını finanse edebilmesini sağlayan Geliştirilmiş Savunma İşbirliği Anlaşması (EDCA) kapsamındaki dokuz Filipin üssünden biri.

Enver, salı günü başkent Putrajaya’da düzenlenen bir bütçe etkinliğinde, “Sabah üzerindeki hak iddialarından doğrudan etkilenen komşu bir ülke olarak, Filipinler ile ikili ilişkilerimiz çok iyi olmaya devam etse de bu gerilimden bir ölçüde endişe duyuyoruz” dedi.

Enver, Malezya’nın Balabac’ta geliştirilen askeri tesislerin ve hava üssünün ölçeğine ulaşamayacağını ancak ABD ile Çin arasındaki rekabetin şekillendirdiği giderek karmaşıklaşan güvenlik ortamı nedeniyle ülkenin temel savunma kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Bunun yüz milyonlarca, hatta milyarlarca ringgitlik ek harcamayı gerektirebileceğini belirtti.

“En azından temel savunma kapasitemizi güçlendirmeliyiz” diyen Malezya Başbakanı, Balabac’ın konumunun Kuala Lumpur açısından özellikle hassas olduğuna dikkat çekti.

Enver’e göre Balabac, Malezya’nın Banggi Adası’ndan yaklaşık 20 dakikalık mesafede bulunuyor. Bölgenin hassasiyetinin temelinde ise Sabah üzerindeki uzun süredir devam eden anlaşmazlık yatıyor. Filipinler, 1963’te federasyonun kurulmasıyla Malezya’ya katılan Sabah üzerinde hak iddiasını sürdürüyor. Kuala Lumpur ise bu iddiayı kesin biçimde reddediyor.

İki taraf Sabah nedeniyle hiçbir zaman geniş çaplı bir savaşa girmemiş olsa da anlaşmazlık zaman zaman ilişkilerde gerilime neden oldu. 2013 yılında, kendisini Sulu Sultanlığı’nın varisi ilan eden bir kişinin silahlı destekçileri tarihî hak iddiasını ileri sürmek amacıyla Sabah’ın doğusunu işgal etmiş, bunun sonucunda bir aydan uzun süren bir karşı karşıya geliş ve çatışmalar yaşanmıştı. Ancak Manila yönetimi çatışmalara katılmamıştı.

Filipinler ordusu, Balabac’ı hava kuvvetleri için ileri harekât üssüne dönüştürmeyi planlıyor. Ordu, tesisin ülkenin hava savunma kapasitesinin menzilini önemli ölçüde genişleteceğini belirtiyor. Manila ayrıca, Filipin gemilerinin Çin gemileriyle sık sık karşı karşıya geldiği Güney Çin Denizi’ndeki çıkarlarını güçlendirmek amacıyla adadaki projeleri hızlandırdı.

Mayıs ayında düzenlenen ve Balikatan adı verilen askerî tatbikatlar sırasında ABD, Filipinler ve Avustralya kuvvetleri adadaki havaalanını ele geçirme ve elde tutma tatbikatı yaptı. ABD Kara Kuvvetleri ayrıca adaya HIMARS roketatar sistemleri konuşlandırdı ve açık denizdeki temsili deniz hedeflerine karşı gerçek mühimmatlı atışlar gerçekleştirdi.

Washington ve Manila, EDCA kapsamındaki yatırımların ortak eğitimleri, tatbikatları ve askerî birlikte çalışabilirliği desteklediğini belirtiyor. ABD, 2023 yılında bu amaçla 100 milyon doların üzerinde kaynak ayırmayı planladığını açıklamıştı.

Filipinler Batı’nın Hint-Pasifik çıkarları için bir geçit mi oluyor?