Diplomasi
Trump Koridoru anlaşmasının detayları

ABD’nin arabuluculuğunda bir araya gelen Ermenistan ve Azerbaycan, barış anlaşmasını parafladı. Washington’da imzalanan ortak bildiriyle, Ermenistan topraklarında ABD yönetimine devredilecek Trump Koridorunun kurulması kararlaştırılırken, iki lider de Donald Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceklerini açıkladı.
Ermenistan ve Azerbaycan, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) arabuluculuğunda ikili barış anlaşmasını parafladı.
İki ülke lideri, görüşmelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceklerini duyurdu.
8 Ağustos’ta Beyaz Saray’da, ABD Başkanı Donald Trump, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya geldi.
Trump, her iki liderle önce ayrı ayrı görüşerek ikili mutabakat zaptlarını imzaladı. Ardından üç lider, basının karşısına geçerek Ortak Bildiri’ye imza attı.
Bildirinin metni, Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı ve Ermenistan Başbakanlığı tarafından yayımlandı.
Beyaz Saray’da yedi maddelik bildiri
Yedi maddeden oluşan belgede şu noktalar öne çıktı:
1) Liderler, Ermenistan ve Azerbaycan dışişleri bakanlarının, iki ülke arasında barışın ve devletlerarası ilişkilerin tesisine yönelik anlaşmayı paraf etmesine (ön onay anlamına gelen baş harfleriyle imzalamasına) tanıklık etti. Anlaşmanın en kısa sürede imzalanması ve onaylanması için çaba göstereceklerini beyan ettiler.
2) Dışişleri bakanlarının, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatına (AGİT) Minsk Süreci’ni sonlandırmak üzere ortak bir başvuru imzalamasına da tanıklık ettiler. Minsk Süreci, Karabağ sorununu çözmek amacıyla 1992’de Rusya, ABD ve Fransa eş başkanlığında AGİT platformunda başlatılmıştı.
3) Bölgesel iletişim hatlarının “devletlerin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve yargı yetkisine saygı temelinde” yeniden açılmasının önemini teyit ettiler. Bu madde, özellikle Azerbaycan’ın batı bölgeleri ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti eksklavı arasında Ermenistan toprakları üzerinden “engelsiz ulaşım” sağlanmasını kapsıyor.
4) Ermenistan, kendi topraklarında “Uluslararası Barış ve Refah için Trump Güzergahı” (Trump Route for International Peace and Prosperity — TRIPP) adlı bir transit yolu oluşturmak için ABD ve üçüncü ülkelerle birlikte çalışacak. ABD Başkanı’na göre bu proje, Ermenistan’ın koridorun yönetimini 99 yıllığına ABD’ye devredeceği özel bir ortaklık çerçevesinde gerçekleşecek.
5) Liderler, “geçmişin çatışmalarından arınmış parlak bir geleceğe yönelik bir yol haritası belirleme” ihtiyacını kabul etti. Bu sürecin, BM Şartı ve 11 Sovyet cumhuriyetinin SSCB’nin sona erdiğini ilan ettiği ve birbirlerinin sınırlarına ve toprak bütünlüğüne saygı duyduğunu belirttiği 1991 tarihli Almatı Deklarasyonu uyarınca yürütüleceği vurgulandı. Liderler, “iyi komşuluk ilişkileri kurmak için koşulların oluştuğunu” ve “bu gerçekliğin halklarımız arasındaki düşmanlığa son verilmesinin yolunu açtığını” ilan etti.
6) Washington zirvesinin “bölgede karşılıklı saygı ve barışın tesisi için” sağlam bir temel oluşturacağına dair güvenlerini ifade ettiler.
7) Başkan Trump’a “nazik misafirperverliği” ve Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki “ikili ilişkilerin normalleşmesine yaptığı önemli katkı” için şükranlarını sundular.
Ermenistan ve Azerbaycan dışişleri bakanlıkları, Mart 2025’te barış anlaşması üzerinde nihai mutabakata varıldığını ve imzaya hazır olduğunu bildirmişti. Fakat Bakü’nün öne sürdüğü iki şart nedeniyle belge henüz imzalanmadı.
Bu şartlardan ilki AGİT Minsk Grubu’nun lağvedilmesi, ikincisi ise Ermenistan’ın anayasasında “Azerbaycan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik iddiaları” ortadan kaldıracak değişiklikler yapması.
Bu talep, Ermenistan’ın 1990 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi’ne atıfta bulunan ve “Ermenistan Sovyeti ile Dağlık Karabağ’ın yeniden birleşmesi” kararını içeren anayasa başlangıcını hedef alıyor.
Bildirinin imzalanmasının ardından Azerbaycan basınına konuşan İlham Aliyev, “Ermenistan Anayasası değiştirildiğinde, ki Ermeni tarafı da bu tür değişikliklerin gerekliliğini belirtiyor, Azerbaycan’a yönelik toprak iddialarının oradan çıkarılacağından şüphem yok. Aksi takdirde bu, öncelikle Amerika Birleşik Devletleri’ne saygısızlık olur,” dedi.
Aliyev, anlaşma parafe edildiği için imzalanmasının fazla zaman almayacağına inandığını da ekledi.
Nikol Paşinyan ise gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bugün tarihi bir olay yaşandı. Ermenistan ile Azerbaycan arasında barışın tesis edildiğini söyleyebiliriz. Ancak sadece bu gerçeği kaydetmek değil, aynı zamanda varılan mutabakatların kurumsallaştırılması yönündeki çalışmalara devam etmek de önemlidir,” diye konuştu.
Trump: Uykucu Joe Biden başaramadı, biz başardık
Donald Trump, basına yaptığı açıklamada, Ermenistan ve Azerbaycan’ın 35 yıldan fazla süredir savaştığını ve kimsenin bu çatışmayı çözemediğini söyledi.
Trump, “Avrupa Birliği de dahil olmak üzere pek çok taraf çözüm bulmaya çalıştı. Ruslar bu konuda çok çalıştı ama başarılı olamadı. Uykucu Joe Biden da denedi ama ne olduğunu biliyorsunuz. Sanırım 12 dakika denedi ama başarısız oldu,” ifadelerini kullandı.
Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ancak bu anlaşma sayesinde nihayet barışı sağlamayı başardık. Az önce Oval Ofis’ten çıktık, orada kapsamlı belgeleri ve anlaşmanın en önemli hükümlerini imzaladık. Ermenistan ve Azerbaycan, tüm çatışmaları kalıcı olarak durdurmayı, ticareti, seyahati ve diplomatik ilişkileri başlatmayı, ayrıca birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi taahhüt ediyor.”
Beyaz Saray’ın sosyal medya hesaplarında Trump, Aliyev ve Paşinyan ile çekilmiş bir fotoğraf “Barışın Başkanı” başlığıyla paylaşıldı.
Aliyev ve Paşinyan’dan Trump’a Nobel sözü
Azerbaycan ve Ermenistan liderleri, ABD Başkanı’na defalarca teşekkür ederek onu Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceklerini açıkladı. Aliyev, 30 yıldır kimsenin mevcut ABD başkanı kadar başarılı olamadığını belirterek, “Nobel Barış Ödülü’nü Başkan Trump’tan başka kim hak edebilir ki?” dedi.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı, “Nobel Komitesi’nin hiçbir şey yapmamış birine ödül verme yönündeki oldukça tuhaf kararlarının tarihine girmek istemiyorum. Ama Başkan Trump altı ayda bir mucize gerçekleştirdi,” diye konuştu ve Ermeni mevkidaşının bu kararı destekleyeceğinden emin olduğunu söyledi.
Paşinyan da bu fikri destekleyerek, “Bunu aktif olarak destekleyeceğiz. Umarım bizi de ödül törenine davet edersiniz,” dedi.
Bu, son bir hafta içinde ikinci kez bir devlet liderinin Trump’ı Nobel’e aday gösterme konusunu gündeme getirmesi oldu. 7 Ağustos’ta Kamboçya Başbakanı Hun Manet’in Nobel Komitesi’ne bu yönde bir mektup gönderdiği bildirilmişti.
Rus basını: Zengezur hamlesi, Erivan ve Bakü’yü Washington’un denetimine sokacak
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’












