Amerika
Trump, Musk’ı “federal bütçe verimliliğini” denetlemekle görevlendirecek

Eski ABD Başkanı ve kasım ayında yapılacak seçimlerde Cumhuriyetçilerin başkanlık adayı Donald Trump “fiyatları düşürmek” ve “bürokrasiyi azaltmak” için kapsamlı bir plan açıkladı ve dünyanın en zengin adamı Elon Musk’ı kendisine yardımcı olması için atayacağını söyledi.
Perşembe günü New York Ekonomi Kulübü’nde konuşan Cumhuriyetçi başkan adayı, ABD’nin enerji üretimini artırma, vergileri azaltma ve ülkenin regülasyon rejiminde reform yapma sözü verdi.
Trump, rakibi Kamala Harris’e de yüklenerek, “O komünist fiyat kontrolleri, servete el koyma, enerjiyi yok etme, tazminat, şimdiye kadar uygulanan en büyük vergi artışı ve trilyonlarca dolarlık federal yardımları tüketecek ve sosyal güvenlik ve Medicare’i yok edecek on milyonlarca göçmen için toplu af ve vatandaşlık vaat ediyor,” iddiasında bulundu.
Trump buna karşılık kendisinin düşük vergiler, düşük regülasyon, düşük enerji maliyetleri, düşük faiz oranları, güvenli sınırlar, düşük suç oranı ve “her ırktan, dinden, renkten ve inançtan vatandaşlar için artan gelirler” vaat ettiğini savundu.
Trump, “Planım enflasyonu hızla yenecek, fiyatları hızla düşürecek ve patlayıcı ekonomik büyümeyi yeniden canlandıracaktır,” dedi.
Musk: Amerika’ya hizmet etmeyi dört gözle bekliyorum
Trump oluşturulan her yeni regülasyon için en az 10 regülasyonu kaldıracağını ve Tesla, X ve Space X’in patronu Elon Musk’ı “tüm federal hükümetin tam bir mali ve performans denetimini yapmak ve köklü reformlar için tavsiyelerde bulunmakla görevli” yeni bir verimlilik komisyonunun başına atayacağını söyledi.
Bunun üzerine Musk X’te yaptığı açıklamada “fırsat doğarsa Amerika’ya hizmet etmeyi dört gözle beklediğini” söyledi ve Maaşa, unvana, tanınmaya gerek yok,” dedi.
Wall Street yöneticilerinin bulunduğu bir topluluğa konuşan Trump, “Kamala ve Joe’nun [Biden] ekonomik bir felakete dönüştürdüğü bir ekonomik mucize gerçekleştirdik,” dedi ve son yıllardaki yüksek enflasyondan Harris’i sorumlu tuttu.
Trump ayrıca seçimi kazanması halinde “yerli enerji arzında büyük bir artış” sağlamak için derhal ulusal acil durum ilan ederek “enerji bolluğu, enerji bağımsızlığı ve hatta enerji hakimiyeti” sağlama sözü verdi.
Harris ile Trump arasında kurumlar vergisi tartışması
Trump, ürünlerini yurt içinde üreten şirketler için kurumlar vergisi oranını yüzde 21’den yüzde 15’e düşürme ve araştırma ve geliştirmeye odaklanan işletmeler için vergi indirimlerini genişletme planını tekrarladı.
Harris geçtiğimiz ay kurumlar vergisi oranının yüzde 21’den yüzde 28’e çıkarılmasını desteklemişti. Çarşamba günü de en zengin Amerikalılar için uzun vadeli sermaye kazançları üzerindeki vergi oranının, Biden’ın önerdiğinden daha az bir artışla yüzde 28’e çıkarılmasını önerdi.
Biden, bu oranın yüzde 35’e çıkarılması gerektiğini söylemişti. Her iki adayın da ABD vergi kanununda değişiklik yapılmasına yönelik tekliflerinin Kongre tarafından yasalaştırılması gerekiyor.
Trump ayrıca göçmenlik konusundaki katı tutumunu yineleyerek belgesiz kişilerin toplu olarak sınır dışı edilmesine yönelik planını tekrarladı. Olası Trump Beyaz Saray’ı, federal yardımların belgesiz insanlara ulaşmasını engellemeye çalışacak.
Gümrük tarifeleri hakkında da konuşan başkan adayı, planının “burada üretimi teşvik etmek için tarifeleri kullanan Amerikan yanlısı bir ticaret politikası” olduğunu ve “ulusal bir ekonomik rönesansa” yol açacağını savundu.
Trump’tan “varlık fonu” çağrısı
Trump, gümrük vergilerinden elde edilecek geliri bir varlık fonu kurmak için kullanabileceğini öne sürdü, fakat ABD’nin şu anda trilyon dolarlık açıklar verdiği göz önüne alındığında bunun pratikte nasıl işleyeceğine dair hiçbir ayrıntı vermedi.
Trump, “Neden bizim bir varlık fonumuz yok? Diğer ülkelerin varlık fonları var. Bizde ise hiçbir şey yok. Bir varlık fonumuz olacak ya da adını farklı bir şey koyabiliriz,” dedi.
Trump’ın varlık fonu çağrısına ilk destek, hedge fonu milyarderi John Paulson’dan geldi. Paulson, ABD’nin Norveç’in 1,7 trilyon dolarlık para havuzunu aşan bir egemen varlık fonu kurması gerektiğini söyledi.
Varlık fonu, kamu şirketlerinde hisse senedi satın almak veya yeni kurulan şirketleri ve diğer özel şirketleri desteklemek gibi farklı finansal stratejiler izleyen, hedge fonları veya özel sermaye şirketleri gibi faaliyet gösteren devlete ait kuruluşları tanımlayan kurumlara verilen isim.
Varlık fonlarının kurulması genellikle petrol patlamalarının bir sonucu olarak bütçe fazlalarıyla aynı zamana denk gelmişti. İlk örneklerden biri 1953’te bir yatırım otoritesi kuran Kuveyt’ti; bunu 1967’de Norveç’in Norges Bank Yatırım Yönetimi ve 1976’da Abu Dabi Yatırım Otoritesi izledi ve bunların her üçü de fazla petrol gelirini yönetmişti.
Fortune’da yer alan habere göre ABD’nin bile petrol parasından doğan kendi yerli fonu var: Alaska 1976’da, 1980’den bu yana her eyalet sakinine yıllık ödeme sağlayan bir fon kurmuştur.
2023 yılında çocuklar da dahil olmak üzere her Alaska vatandaşı 1.312 dolar almıştı.
Amerika
ABD, bütçe açığı ekimde 404 milyar dolarla rekor kırdı

ABD federal bütçe açığı, Ekim 2026’da bir önceki aya göre neredeyse 15 kat artarak 404 milyar dolarla ekim ayı rekorunu kırdı. Yıllık bazda yüzde 42 büyüyen açıkta, bütçe gelirlerinin 369 milyar dolara gerilemesi ve harcamaların 773 milyar dolara çıkması belirleyici oldu.
ABD federal bütçe açığı, ekim ayında bir önceki aya göre neredeyse 15 kat artarak 27 milyar dolardan 404 milyar dolara yükseldi.
Reuters’ın ABD Hazine Bakanlığı verilerine dayandırdığı haberine göre bu rakam ekim ayı için rekor seviye oldu.
Bütçe açığı, geçen yılın ekim ayına kıyasla 120 milyar dolar veya yüzde 42 artış gösterdi.
Bu artış, bütçe gelirlerinin azalması ve kamu harcamalarının yükselmesiyle bağlantılı olarak gerçekleşti.
Ekim ayında federal bütçe gelirleri yıllık bazda 35 milyar dolar veya yüzde 9 azalarak 369 milyar dolara geriledi.
Özellikle net gümrük vergisi gelirleri yüzde 39 düşüşle 31,3 milyar dolardan 19,2 milyar dolara indi.
Ekim 2025’te ABD Başkanı Donald Trump’ın getirdiği gümrük vergilerinden elde edilen gelirler en yüksek seviyesine ulaşmıştı.
İşverenler tarafından kesilmeyen bireysel gelir vergisi tahsilatı da 29 milyar dolar veya yüzde 36 azalarak 51 milyar dolara düştü.
Bir yıl önce bu kalemdeki gelir, 2025 başındaki büyük orman yangınlarının ardından beyanname verme süreleri uzatılan Kaliforniya sakinlerinin vergi ödemeleri nedeniyle daha yüksekti.
Öte yandan bütçe harcamaları 84 milyar dolar veya yüzde 12 artarak ekim ayı için rekor seviye olan 773 milyar dolara ulaştı.
Bu artışın nedenlerinden biri, çiftçilere yapılan ödemeler sebebiyle Tarım Bakanlığı harcamalarının 14 milyar dolar veya yüzde 80 yükselmesi oldu.
Askeri harcamalar ise 28 milyar dolar veya yüzde 30 artış kaydetti.
Bu yükseliş, kısmen geçen yılki ABD hükümetinin kapanması nedeniyle ertelenen askeri özel fonlara yapılan para transferlerinden kaynaklandı.
Ayrıca kamu borcuna ilişkin brüt faiz ödemeleri 11 milyar dolar veya yüzde 11 artarak 115 milyar dolara çıktı.
Kasım ayı sosyal yardımlarının ekime kaydırılmasıyla ilgili takvim düzeltmeleri dikkate alındığında bütçe açığı 285 milyar dolar olacaktı.
Bu tutar da geçen yılın aynı dönemindeki rakamın 94 milyar dolar veya yüzde 49 üzerinde yer alıyor.
Ekim, ABD’de 1 Ekim 2026’da başlayan 2027 mali yılının ilk ayı oldu.
Önceki mali yılın sonunda ABD bütçe açığı, beş yılın en yüksek seviyesi olan neredeyse 2 trilyon dolara ulaşmıştı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent daha önce bütçe açığını gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3’üne düşürme hedefi koymuştu.
Ancak 2026 mali yılı sonunda bu oran, bir önceki yılki yüzde 5,8 seviyesine kıyasla yüzde 6,2 olarak tahmin edildi.
Mayıs ayında ABD kamu borcu 31,27 trilyon dolara ulaşarak 1946’dan bu yana ilk kez ABD ekonomisinin büyüklüğünü aştı.
2026 başında Kongrenin bağımsız bütçe ofisinin yayımladığı 10 yıllık bütçe ve ekonomik tahmine göre ABD, 2030 yılına kadar kamu borcunun GSYH’ye oranında yüzde 108’e ulaşarak savaş sonrası rekoru kıracak.
Tahminlere göre kamu borcunun GSYH içindeki payı 10 yıl içinde yüzde 120’ye ulaşacak.
Bundan önce eski Hazine Bakanı ve ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Janet Yellen, Trump’ın kamu borcunun maliyetini düşürmek amacıyla faiz oranlarını indirmeye yönelik agresif kampanyasının muz cumhuriyeti söylemiyle kıyaslanabileceğini ifade etti.
Amerika
Trump, Vance’i İran politikasından azletti

ABD Başkanı Donald Trump, “İran’la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok” diyerek, Başkan Yardımcısı JD Vance’e, iç politikaya yoğunlaşma talimatı verdi.
Vance, İran savaşının Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki şaşırtıcı hezimetine yol açtığı sonucuna vardıktan sonra, Trump ikinci adamının odak noktasını yeniden ayarladı ve ona, başkanın “YOLSUZ VE KÖTÜ” olarak nitelendirdiği Demokrat yönetimlerin peşine düşmesini emretti.
Trump’ın paylaşımı, İran savaşının neredeyse sona ermiş gibi davranan piyasaya yeniden bir belirsizlik havası getirince, petrol fiyatları yükseldi ve hisse senetleri düştü.
Trump, Truth Social’da, “İran’la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı,” diye yazdı.
Vance’ten, Demokratların yönettiği şehir ve eyaletlerdeki sözde “yolsuzluk ve suç” meselelerine “tüm dikkatini tamamen” yoğunlaştırmasını istediğini belirten Trump, Minnesota, Kaliforniya ve Illinois’ı örnek gösterdi.
Vance, Trump’ın, başkanın bu yılın başlarında başkanlık kararnamesiyle kurduğu Dolandırıcılığı Ortadan Kaldırma Görev Gücü’nün başkanlığını üstlenmişti.
Axios muhabiri Barak Ravid’in haberine göre, Vance son zamanlarda İran ile yeni bir ateşkes sağlanması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik bir girişimde aktif rol alıyor.
Ravid’in haberine göre, Vance, Trump’ın yakın çevresinde savaş konusunda şüpheci bir ses olarak öne çıkmış ve savaşın başlamasının ardından ABD müzakere heyetlerine liderlik etmişti.
Vance, ara seçimlerdeki ağır yenilgiye ilişkin şaşırtıcı derecede samimi bir değerlendirme yapmış ve geçen hafta X’te paylaştığı bir gönderide “Kaybetmemizin nedeni savaş” diye yazmıştı.
Vance şöyle devam etmişti:
“Eğer bunun değdiğini, önümüzdeki 6 yıl boyunca Senato’yu kaybetmenin buna değdiğini savunmak istiyorsanız, savunun. Bunun ödenmesi gereken değerli bir bedel olduğunu savunun. Katılın ya da katılmayın, en azından bu dürüst bir tutumdur. Ama neden kaybettiğimizi herkes biliyor.”
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, salı günü Paris’te G7’deki meslektaşlarıyla bir araya geldi. Rubio, bu görüşmede Trump’ın savaşı yeniden başlatmayı ya da bir anlaşma yapmayı düşündüğünü ama bunun yerine “İran rejimini boğmaya” karar verdiğini söyledi.
Rubio, diplomatik bir ilerleme konusunda şüpheci olduğunu ima etti ve Trump’ın paylaşımı da bu kapının şimdilik kapalı olduğunu gösteriyor.
Amerika
Beyaz Saray’da Ticaret Bakanı Lutnick’in görevden alınması gündemde

Üst düzey Beyaz Saray yetkilileri, Nvidia’daki casusluk skandalı ve Çin’e çip ihracatı denetimlerindeki eksiklikler nedeniyle ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in görevden alınmasını tartışıyor. Senatörler ve Hazine Bakanı Scott Bessent, Megaspeed şirketinin ihracat kısıtlamaları listesine neden alınmadığına dair Lutnick’ten açıklama talep ediyor.
Reuters’ın konuya aşina iki kaynağa dayandırdığı haberine göre, üst düzey Beyaz Saray yetkilileri, Nvidia’daki casusluk skandalı ve Jensen Huang’ın görevden alınmasının ardından ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in görevden alınıp alınmayacağını tartışıyor.
Habere göre Lutnick’e yönelik eleştiriler, yönetimin onlarca Çinli şirketi ABD’nin temel ticaret kara listesine eklemeyi reddetmesi ve Nvidia çiplerinin Çin’e ihracatının yeterince denetlenmemesiyle bağlantılı.
Washington’ın Pekin ile gerilimi tırmandırmamak için Ekim 2025’ten bu yana bu listeyi genişletmediği belirtiliyor.
Beyaz Saray’dan bir sözcü daha önce Başkan Donald Trump’ın “Bakana ve görevlerini yerine getirme becerisine tam güven duyduğunu” açıklamıştı.
Senato ve Hazine Bakanlığından Lutnick’e baskı
Ancak aralarında Elizabeth Warren’ın da yer aldığı senatörler, Lutnick’ten açıklama talep ediyor ve gelişmiş çiplerin ihracatı ile ulusal güvenlik risklerine ilişkin tüm belgelerin korunmasında ısrar ediyor.
Kongre üyeleri ayrıca Trump’ın Aralık 2025’te Nvidia’nın satışlardan pay karşılığında Çin’e H200 çipi satmasına izin verme kararını da sorgulayarak bunu “anayasaya aykırı ihracat vergisi” olarak nitelendirdi.
Axios’un 11 Kasım’da konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in, Nvidia’nın müşterisi Megaspeed şirketinin neden ABD Ticaret Bakanlığının ihracat kısıtlamaları listesine (Entity List) alınmadığını Lutnick’e sorduğu aktarıldı.
Habere göre yönetim ve istihbarat yetkilileri, 2025 sonbaharından bu yana Lutnick ve en yakın danışmanlarından şirkete karşı önlem alınmasını talep etse de sonuç alamadı.
Megaspeed, Nvidia’nın görevden alınan üst yöneticisi Jensen Huang etrafındaki skandalın merkezinde yer alıyor.
ABD istihbarat birimleri, şirketin eski yöneticisi Alice Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan ve Nvidia yöneticisi hakkında bilgi topladığından şüphelendi.
İkilinin arasında romantik bir ilişki olduğu daha sonra ortaya çıktı.
ABD makamları, Megaspeed’in Amerikan yapay zeka çiplerinin Çin’e sevkiyatına yönelik kısıtlamaların aşılmasında rol oynayıp oynamadığını da inceliyor.
Amerika7 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı










