Amerika
Trump yönetimi Spirit Airlines’i kurtarmaya hazırlanıyor

Trump yönetimi, jet yakıtı fiyatlarındaki artış karşısında ayakta kalma mücadelesi veren Spirit Airlines için bir kurtarma anlaşmasına yakın.
Konuya yakın kaynakların Wall Street Journal’a (WSJ) aktardığına göre, görüşülmekte olan anlaşma kapsamında ABD hükümeti, zor günler geçiren düşük maliyetli havayolu şirketine 500 milyon dolara kadar kredi verecek ve karşılığında Spirit’te önemli bir hisseye sahip olma hakkı elde edecek.
Bu yatırım, son dönemde ikinci kez iflas başvurusunda bulunan Spirit’in ayakta kalmasına yardımcı olabilir.
Ulaştırma Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı, henüz kesinleşmemiş olan görüşmelere katılıyor ve herhangi bir anlaşmanın şartları hâlâ değişebilir.
Görüşmelerden haberdar olan kaynaklara göre, Başkan Trump salı gecesi Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ile bir araya gelerek Spirit Airlines’ı ayakta tutacak bir anlaşma üzerinde görüştü.
Beyaz Saray basın sekreteri Karoline Leavitt çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Bu, Ticaret Bakanlığı ve başkanın takip ettiği bir konu. Havacılık sektörü, bu başkan ve Beyaz Saray için çok önemli. Milyonlarca Amerikalı bu sektöre bağımlı,” dedi.
Parlak sarı uçakları ve indirimli bilet fiyatlarıyla tanınan Spirit için yapılacak bir kurtarma anlaşması, Trump’ın ikinci döneminde denetlediği bir dizi özel sektör yatırımını genişletecek.
Bunlar arasında, yönetiminin stratejik olarak önemli gördüğü şirketlerdeki devletin sahip olduğu hisseler de yer alıyor.
Geçen yıl, federal hükümet Intel’in en büyük hissedarı olmuş ve 2022 Chips Act hibelerinden 8,9 milyar doları hisse senedine dönüştürerek yarı iletken üreticisinin hisselerinin yaklaşık %10’unu satın almıştı.
Ayrıca devlet, eski bir Intel CEO’su tarafından kurulan bir yarı iletken üretim girişimine yatırım yaptı.
Ticaret Bakanlığı, bu yılın başlarında bir nadir toprak metali üreticisinde hisse satın almak üzere bir anlaşma imzalarken, Pentagon ise geçen yıl başka bir nadir toprak madenciliği şirketinde hisse almak için ayrı bir anlaşma yaptı.
Spirit’i kurtarmak tek bir havayolu şirketini desteklemek için nadir görülen bir müdahale olacak.
Trump salı günü yaptığı açıklamada, yaklaşık 14.000 kişiyi istihdam eden Spirit’in iflas edebileceği düşüncesinden rahatsız olduğunu söyledi.
CNBC’ye verdiği demeçte, “Belki de federal hükümet bu şirkete yardım etmeli,” dedi.
Trump yönetimi yetkilileri, Spirit’i mevcut çıkmazına sürükleyenin Biden yönetimi olduğunu iddia etti.
JetBlue Airways, 2022’de 3,8 milyar dolarlık bir anlaşma ile Spirit’i satın almayı kabul etmişti fakat Adalet Bakanlığı, bu birleşmenin rekabeti engelleyeceği ve bilet fiyatlarının yükselmesine yol açacağı gerekçesiyle anlaşmaya itiraz etmişti.
Bir federal yargıç da bu görüşe katılarak anlaşmayı engelledi.
Massachusetts Bölgesi ABD Bölge Mahkemesi Yargıcı William Young, 2024 tarihli kararında, “Spirit küçük bir havayolu şirketidir. Ancak onu sevenler de var. Spirit’in sadık müşterilerine, bu karar sizin için,” diye yazmıştı.
Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Biden yönetimi, havayolunun JetBlue ile birleşmesini pervasızca engellememiş olsaydı, Spirit Airlines çok daha sağlam bir mali yapıya sahip olacaktı,” dedi.
Spirit o zamandan beri ayakta kalmak için mücadele ediyor. Bazı Pratt & Whitney motorlarında ortaya çıkan bir sorun nedeniyle büyük bir darbe aldı ve filosunun bir kısmı uçamaz hale geldi.
Yıllardır büyük rakiplerin yarattığı rekabet baskısı, düşük maliyetli havayollarının iş modellerini zorladı.
Çarşamba günü bazı muhafazakâr sesler, Spirit’e kurtarma paketi sağlanmasına karşı uyarıda bulundu.
Senato Ticaret Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz, hükümete Spirit’in kontrol hisselerini devredecek bir anlaşmanın “berbat bir fikir” olduğunu söyledi.
Cruz, X platformunda, “Hükümet, (Biden yönetiminin batırdığı) iflas etmiş bir düşük maliyetli havayolunu yönetmekten hiç anlamıyor,” dedi.
United Airlines CEO’su Scott Kirby de çarşamba günü yaptığı açıklamada, Spirit’in asıl sorununun yakıt fiyatlarındaki artış değil, “temelden kusurlu” olarak nitelendirdiği iş modeli olduğunu ileri sürdü.
United’ın kazanç konferans görüşmesi sırasında potansiyel bir hükümet kurtarma paketi hakkındaki bir soruya yanıt veren Kirby, “İyi yönetilen havayolları bu ortamda bile hâlâ sağlam bir kârlılık sergiliyor. Bu krizin, bir havayolu şirketine kurtarma paketi gerektirecek kadar büyük olduğunu sanmıyorum,” dedi.
Spirit, milyarlarca dolarlık borç yükü altında zorlanmasının ardından 2024’ün sonlarında iflasın 11. maddesi kapsamında iflas başvurusunda bulundu.
Şirket birkaç ay sonra mahkeme korumasından çıktı fakat devam eden yüksek kiralama maliyetleri ve borç yükü Spirit’i geçen ağustos ayında tekrar iflasa sürükledi.
O zamandan beri Spirit, uçaklarını sattı, operasyonlarını sadeleştirdi ve uçak bilet fiyatlarını artırdı.
Fakat İran’daki savaşın yol açtığı jet yakıtı fiyatlarındaki artış, havayollarının maliyetlerini daha da artırdı, bu da Spirit’in zorluklarını daha da ağırlaştırdı ve Spirit’in alacaklılarıyla vardığı anlaşmayı tehlikeye attı.
Haberlere göre, şirket son haftalarda olası bir tasfiye de dahil olmak üzere çeşitli seçenekleri değerlendiren alacaklılarla görüşmeler yürütüyordu.
İran savaşı, jet yakıtı fiyatlarını birkaç hafta içinde iki katından fazla artırdı. Sektör yetkilileri, küresel arzın yeniden dengelenmesinin aylar alabileceğini tahmin ediyor.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Amerika
Pentagon’dan Boeing’e 20 milyar dolarlık yeni nesil savaş uçağı sözleşmesi

ABD Donanması, uçak gemisi filosunun yeni nesil muharip uçağı F/A-XX için Boeing ile 20 milyar doları aşan bir geliştirme sözleşmesi imzaladı. 2030’lu yıllarda envantere girmesi hedeflenen sistem, Super Hornet uçaklarının yerini alacak ve insansız hava araçlarıyla koordineli görev yapacak.
ABD Donanması, uçak gemisi filosunda görev yapacak altıncı nesil F/A-XX savaş uçağının kapsamlı geliştirme süreci için havacılık şirketi Boeing ile 20 milyar doları aşan bir sözleşme imzaladı.
29 Eylül’de duyurulan anlaşma uyarınca üretici firma, donanmanın gelecek nesil hava muharebe filosunu şekillendirecek.
Pentagon yetkilileri, geliştirilecek uçağın çekişmeli hava sahalarında üstünlük sağlama ve uçak gemisi görev gruplarının operasyon menzilini artırma hedefi taşıdığını bildirdi.
Pentagon’un tedarik ve idame işlerinden sorumlu müsteşarı Michael P. Duffey, askeri personelin caydırıcılık, güç gösterisi ve hava hakimiyeti için yüksek ateş gücüne sahip ağ bağlantılı sistemlerle donatılacağını belirtti.
Duffey, programı ABD’nin ulusal güvenliği ve hava muharebe kabiliyeti açısından vazgeçilmez bir yatırım olarak tanımladı.
Donanma Bakan Vekili Hung Cao ise işbirliğinden duyulan memnuniyeti dile getirerek hedeflerinin hava sahasındaki hakimiyeti sürdürmek olduğunu kaydetti.
Yeni Nesil Hava Üstünlüğü programı çerçevesinde imzalanan sözleşme; yer testleri, uçuşa elverişlilik denetimleri ile silah ve sistem entegrasyonunda kullanılacak birden fazla test platformunu kapsıyor.
F/A-XX modelinin 2030’lu yıllardan başlayarak hizmetteki F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler filolarını desteklemesi, sonraki aşamada ise bu uçakların yerini alması öngörülüyor.
Uçak, mevcut F-35C filolarıyla ortak görev icra edecek; insanlı ve insansız hava araçlarının birlikte kullanıldığı müşterek harekâtlarda görev üstlenecek.
Bu anlaşma, Boeing’in üstlendiği ikinci altıncı nesil muharip uçak projesi oldu. ABD Hava Kuvvetleri, 2025 yılındaki F-47 projesi için de aynı üreticiyi tercih etmişti.
Şirket, ulusal güvenlik ve ihracat mevzuatı gerekçesiyle F/A-XX’in teknik verilerinin gizli tutulduğunu açıkladı.
Gelişmenin ardından şirketin New York borsasındaki hisseleri yaklaşık yüzde 2 değer kazandı.
Boeing, aynı süreçte İsrail ordusunun hava unsurlarına yönelik tedarik faaliyetlerini de sürdürüyor.
İsrail Savunma Bakanlığı, 3 Mayıs’ta Boeing yapımı F-15IA modellerinden oluşan ikinci bir filonun yanı sıra Lockheed Martin üretimi F-35’lerden oluşan dördüncü filonun alımına onay verdi.
Toplam 119 milyar dolarlık savunma planı kapsamında konuşan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, adımın hava sahasındaki operasyonel üstünlüğü pekiştireceğini ifade etti.
Ekim 2023’ten bu yana İsrail ordusu Gazze Şeridi, Lübnan, Suriye ve İran’da geniş kapsamlı hava saldırıları düzenliyor.
Gazze’de büyük bir yıkıma ve çoğunluğunu kadın ile çocukların oluşturduğu on binlerce sivilin ölümüne yol açan saldırılarda ABD menşeli savaş uçaklarının yanı sıra Boeing üretimi güdümlü mühimmatın okul binaları ve çadır kampları hedef alan operasyonlarda kullanıldığı kaydedildi.
Washington yönetimi, çatışma sürecinde İsrail’e aralarında F-15 uçakları ve hassas güdümlü bombaların da yer aldığı milyarlarca dolarlık askeri sevkiyat anlaşmalarını onaylamayı sürdürdü.
Diplomasi2 hafta önceKanada, Birleşik Krallık liderliğindeki askeri koalisyona katılmak istiyor
Asya2 hafta önceÇin yapay zekâ, çipler ve akıllı fabrikalara büyük yatırım yapıyor
Asya2 hafta önceHindistan ve Vietnam, ‘Çin artı bir’ rekabetini ticari kazanıma dönüştürmeyi hedefliyor
Asya2 hafta önceFed’in faiz artışının ardından Çin parasal gevşemeye devam edecek mi?
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi3 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceABD, Yemen ile görüştü iddiası









