Diplomasi
Xi, ŞİÖ liderlerini ‘dış müdahalelere’ karşı direnmeye çağırdı

Çin lideri Xi Jinping perşembe günü, Batı’ya karşı bir denge unsuru olarak görülen Avrasya güvenlik bloğu ŞİÖ’nün toplantısında bölge liderlerini “dış müdahaleye” karşı direnmeye çağırdı.
Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) Kazakistan’daki yıllık liderler zirvesinde konuşan Xi, üye devletleri “müdahale ve bölünmenin gerçek meydan okuması” karşısında “birliğin gücünü pekiştirmeye” davet etti.
Çin devlet televizyonu CCTV’nin aktardığına göre Xi, “Dış müdahalelere direnmek için birlikte çalışmalı… ve kendi geleceğimizi, kaderimizi, bölgesel barış ve kalkınmayı kendi ellerimizle sağlam bir şekilde kavramalıyız” dedi.
Xi, 10 üyeli bloğun iç farklılıkları barışçıl bir şekilde ele alması, ortak zemin araması ve zorlukları işbirliği içinde çözmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
2001 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan tarafından terörle mücadele ve sınır güvenliğini artırmak amacıyla kurulan ŞİÖ, Orta Asya’ya odaklanan bölgesel bir güvenlik örgütünden ABD ve müttefiklerinin başını çektiği Batılı kurumlara karşı jeopolitik bir denge unsuruna dönüşüyor.
Perşembe günü, Belarus, İran’ın geçen yıl tam üye olmasının ardından ŞİÖ’ye katılan en son devlet oldu. Blok ilk genişlemesini 2017 yılında Hindistan ve Pakistan’ı kapsayacak şekilde gerçekleştirdi.
Xi zirvede “Soğuk Savaş zihniyetinin gerçek tehdidi” olarak adlandırdığı cepheleşmeye karşı uyarıda bulundu ve üye devletleri “güvenlik temelimizi korumaya” çağırdı.
Ayrıca, ABD’nin Çin’den gelen kilit teknolojileri kısıtlamak için benimsediği stratejiye atıfta bulunarak, ülkeleri “yüksek çitli küçük bahçelerin gerçek riskleri” karşısında kalkınma hakkını korumaya çağırdı.
Çin lideri bilimsel ve teknolojik inovasyonun ortaklaşa teşvik edilmesi ve sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrar ve düzgünlüğünün korunması gerektiğini vurguladı.
Çin-Rusya uyumu
Zirve öncesinde ŞİÖ’nün genişlemesini sağlayan iki lider Xi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin bir araya gelerek ülkelerinin derinleşen uyumunu selamladılar.
Putin ikili görüşme öncesinde yaptığı açılış konuşmasında Rusya-Çin ilişkilerinin “tarihlerinin en iyi döneminden” geçtiğini ve dünya için “dengeleyici” bir güç olarak görülmesi gerektiğini söyledi.
Putin çarşamba günü Xi’ye “Küresel meselelerde Rusya-Çin işbirliği uluslararası sahnede ana dengeleyici faktör olarak hizmet ediyor ve bunu daha da geliştirmeye devam ediyoruz” dedi.
Rusya Devlet Başkanı ayrıca Moskova ve Pekin’in ŞİÖ’nün kuruluşundaki rollerinin altını çizdi ve son yıllardaki hızlı genişlemesine dikkat çekti.
Putin, “Katılımcı sayısı arttıkça … ŞİÖ de çok kutuplu adil bir dünya düzeninin temel direklerinden biri olarak daha büyük bir rol kazandı” dedi.
Putin’in mayıs ayında Pekin’e yaptığı ziyaretin ardından iki liderin iki ay içinde ikinci kez yüz yüze görüştüğü toplantı, Rusya Devlet Başkanı’nın Kuzey Kore ile önemli bir savunma anlaşması imzalamasından kısa bir süre sonra gerçekleşti.
ABD ve Avrupa’yı oldukça rahatsız eden Çin ve Rusya işbirliği, Putin ve Xi’nin, Rus liderin Pekin’i ziyaret ettiği Şubat 2022’de, “sınır tanımayan” bir ortaklık ilan etmelerinden bu yana siyasi, ekonomik ve askeri olarak daha da derinleşti.
Çin, Avrupa Birliği’ni geride bırakarak Rusya’nın en büyük ticaret ortağı haline geldi ve ağır yaptırımlara maruz kalan ekonomisine önemli bir can simidi sundu.
Çarşamba günü yaptığı açılış konuşmasında Xi, Putin’e Çin ve Rusya’nın “çalkantı ve değişimlerle dolu uluslararası bir durum karşısında kalıcı dostluklarını korumaya devam etmeleri” gerektiğini söyledi.
Xi ayrıca Çin-Rusya ilişkilerindeki “eşsiz değeri” selamlayarak iki ülkeyi “meşru hak ve çıkarlarını” ve “uluslararası ilişkileri yöneten temel normları” korumak için yeni çabalar sarf etmeye çağırdı.
Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Xi, “Çin ve Rusya kapsamlı stratejik koordinasyonu güçlendirmeye, dış müdahalelere karşı çıkmaya ve bölgesel huzur ve istikrarı ortaklaşa korumaya devam etmelidir” dedi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’










