Rusya’da en yoğun kullanılan 100 güzergahtaki karayolu yük taşımacılığı maliyetleri, ülkede yaşanan yakıt krizi nedeniyle tarihi en yüksek seviyeye ulaştı. Sektör temsilcileri, akaryakıt tedarikinde yaşanan aksaklıklar ve artan fiyatlar sebebiyle lojistik tarifelerinde zorunlu artışlara gidildiğini bildiriyor.

Rusya’da en fazla tercih edilen 100 güzergahtaki karayolu yük taşımacılığı maliyetleri, ülkede derinleşen yakıt krizinin gölgesinde tarihi en yüksek seviyeye ulaştı.

Karayolu taşımacılığı borsası ATI verilerine göre, taşımacılık firmalarının belirlediği navlun oranlarındaki kolektif değişimi ölçen ATI endeksi, 30 Haziran tarihinde kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana ilk kez 2057 puana yükseldi.

Endeks, 1 Temmuz itibarıyla hafif bir gerilemeyle 2046 puan seviyesinde dengelendi. Sektörde bundan önceki rekor, taşımacılık faaliyetlerinin en yoğun olduğu dönem olan 8 Ocak tarihinde 2033 puanla kaydedilmişti.

Lojistik borsasından elde edilen ayrıntılı veriler, Rusya’nın en stratejik nakliye hatlarından biri olan St. Petersburg-Moskova güzergahındaki frigorifik olmayan kapalı kasa kamyon taşımacılığı tarifelerinin, 18 Haziran tarihindeki Moskova Petrol Rafinerisi’ne yönelik insansız hava aracı saldırısının hemen ardından yükselişe geçtiğini ortaya koyuyor.

Söz konusu saldırının gerçekleştiği gün kilometre başına 58,9 ruble olan taşıma ücreti, 1 Temmuz itibarıyla yüzde 3,2 oranındaki artışla 60,8 rubleye ulaştı. Bu güzergahta son bir yıl içinde kaydedilen toplam fiyat artışı ise yüzde 19,2 olarak hesaplandı.

ATI tarafından yayımlanan ve piyasadaki yük arzı ile boş araç dengesini gösteren “Atrax” göstergesi de Rusya taşımacılık pazarında ciddi bir nakliye aracı yetersizliği yaşandığına işaret ediyor.

Rusya yakıt krizine karşı kükürt oranını artırdı

Lojistik şirketleri tarifeleri yükseltiyor

Sektör temsilcilerinin Rus ekonomi gazetesi Kommersant’a aktardığına göre, Rus lojistik firmaları müşterilerini 1 Temmuz tarihinden itibaren geçerli olmak üzere taşıma tarifelerinde en az yüzde 10 oranında artış yapılacağı hususunda uyarmaya başladı.

VIG Trans firmasının kurucusu Igor Rebelskiy, bölgesel düzeyde akaryakıt istasyonlarında uygulanan kısıtlamalar ve yakıt tedarikinde yaşanan kesintiler nedeniyle sefer planlaması yapmanın son derece güçleştiğini ifade etti.

Optimalog lojistik şirketinin genel müdürü Georgiy Vlastopulo da akaryakıt maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle Çin’den yapılan karayolu yük taşımacılığı maliyetlerinin sefer başına ortalama 700 dolar arttığını açıkladı.

Vlastopulo ayrıca, Çin güzergahındaki taşımacılıkta araçların günlük katettiği mesafenin de yakıt sorunları sebebiyle 600 ila 700 kilometreden 500 kilometreye gerilediğini aktardı.

Pontis Expedition Genel Müdürü Andrey Zelinskiy, akaryakıt istasyonlarında yakıt bulunup bulunmayacağına dair belirsizlikler nedeniyle taşımacıların uzun mesafeli seferler düzenlemekten kaçındıklarını belirtti.

Zelinskiy, nakliye firmalarının bunun yerine merkez noktalardan en fazla 100 ila 150 kilometre uzaklıktaki şehir içi veya yakın çevre sevkiyatlarını tercih ettiklerini kaydetti.

Sektörün diğer önemli aktörlerinden NC Logistic firması tarafından yapılan açıklamada da taşımacılık şirketlerinin mevcut şartlar altında yeni siparişleri kabul etmekten tamamen kaçındıkları veya alternatif olarak taşıma maliyetlerini olağan dışı seviyelerde yüksek belirledikleri ifade edildi.

Rus milyarder Oleg Deripaska, Rusya Merkez Bankası’nın yüksek faiz politikasını eleştirerek Japonya’nın düşük faiz ve bilinçli devalüasyon modelinin örnek alınması gerektiğini belirtti. Deripaska, yüksek teknoloji ihracatını hedefleyen ülkelerin politikalarını yüksek faiz üzerine kurmadığını vurguladı.

Rus milyarder Oleg Deripaska, Rusya’nın mevcut para ve kredi politikalarını eleştirerek ülkesinin uyguladığı yüksek faiz oranlarına tepki gösterdi.

Forbes verilerine göre 7,6 milyar dolarlık serveti bulunan Deripaska, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Tokyo yönetiminin para politikası kararlarını “Japonya’nın başarıya giden basit ama kanıtlanmış yolu” olarak nitelendirdi.

Deripaska, ihracatı teşvik etmek ve yatırımları çekmek için uygulanan yüzde 2 ila 4 seviyesindeki düşük faiz oranları ile ulusal para biriminin son üç yılda bilinçli olarak yüzde 15 oranında zayıflatılmasının Japonya’nın başarısındaki temel unsurlar olduğunu ifade etti.

Rus iş insanı, Rusya’daki mevcut uygulamalara atıfta bulunarak “Biz ne yapıyoruz, kimse anlamıyor” ifadesini kullandı.

Gelişmiş büyümeyi ve yüksek teknoloji ihracatını artırmayı hedefleyen devletlerin, güçlü ekonomik rezervlere sahip olsalar dahi ekonomi politikalarını yüksek faiz oranları üzerine inşa etmediğini belirten Deripaska, bu ülkelerin, mal ihraç ettikleri ve yatırım çektikleri ülkelere karşı kendi para birimlerini güçlendirmediğini kaydetti.

Japonya’nın uzun vadeli yatırım stratejisi

Deripaska’nın açıklamaları, Japonya’da Haziran ayında Başbakan Sanae Takaichi tarafından sunulan 14 yıllık ve 370 trilyon yen (yaklaşık 2,3 trilyon dolar) hacimli yatırım planına ilişkin haberlerin ardından geldi.

Yapay zeka, yarı iletkenler ve uzay teknolojileri dahil olmak üzere 17 stratejik alanı kapsayan bu plan, güçlü ve müreffeh bir Japonya için yatırım mekanizması oluşturmayı hedefliyor.

Plan kapsamında Japonya, bütçe kısıtlamalarının teknolojik projeleri engellememesi amacıyla yıllık birincil bütçe fazlası hedefleri belirlemeyi de durdurma kararı aldı.

Japonya’nın bu stratejik hamleyle 2040 yılına kadar gayrisafi yurtiçi hasılasını (GSYİH) 1100 trilyon yene (yaklaşık 6,9 trilyon dolar) yükseltmeyi amaçladığı belirtiliyor.

Ülkenin bir önceki mali yıldaki GSYİH’si 670 trilyon yen (yaklaşık 4,1 trilyon dolar) seviyesinde gerçekleşmişti. Japonya Merkez Bankası, Haziran ayında yaptığı artışla politika faizini yıllık yüzde 1 seviyesinde tutuyor.

Rusya, yıl sonunda yüzde 0,5 büyüme bekliyor

Rusya Merkez Bankası’ndan stagflasyon uyarısı

Diğer taraftan, Rusya Merkez Bankası yaklaşık iki hafta önce, 19 Haziran’da politika faizini yüzde 14,25 seviyesine çekti. Merkez Bankası verilerine göre, halkın ve şirketlerin enflasyon beklentilerinde gerileme kaydedilse de bu beklentiler yüksek seviyesini koruyor.

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, Rusya Merkez Bankası Finans Kongresi’nde yaptığı konuşmada, yüksek enflasyon koşullarında politika faizini düşürme yönündeki girişimlere karşı uyarıda bulundu.

Bu tür adımların Rusya ekonomisi için oldukça tehlikeli deneyler olduğunu ifade eden Nabiullina, fiyat baskısının sürdüğü bir ortamda para politikasının zamanından önce gevşetilmesinin ekonomiyi stagflasyon sürecine sokabileceğini belirtti.

Rusya Merkez Bankası, gelecek üç yıllık dönemi kapsayan yeni devlet bütçesinin ekonomik tahminler üzerindeki etkilerini en erken ekim ayındaki toplantıda değerlendirmeye alacağını açıkladı. Banka, 24 Temmuz’da yapacağı bir sonraki toplantıda ise bütçe verileri henüz netleşmediği için öncelikli olarak yakıt piyasasındaki gelişmeleri ve bunların enflasyon üzerindeki etkilerini analiz edecek.

Rusya Merkez Bankası Başkan Danışmanı Kirill Tremasov, düzenlediği basın toplantısında, kurumun gelecek üç yıllık döneme ait devlet bütçesini ancak ekim ayındaki toplantıda tahminlerine dahil edeceğini bildirdi.

Tremasov, 24 Temmuz’da yapılacak bir sonraki toplantıya kadar ellerinde bütçeye ilişkin yeni verilerin bulunmayacağını ifade etti.

Bütçe politikasına dair takvimi paylaşan Tremasov, “Temmuz ayı değerlendirme sürecinde bütçeye ilişkin yeni girdilerimiz olmayacak. Sonbaharda ise hükümetin bütçe politikası kapsamındaki planı şekillenmiş olacak ve bu plan tahminlerimize yansıtılacak” dedi.

Haziran ayındaki ihtiyatlı sinyal geçerliliğini koruyor

Temmuz ayındaki toplantıda faiz indirim alanının ne ölçüde daraldığına yönelik somut bir değerlendirme yapmaktan kaçınan Tremasov, haziran ayında verilen ılımlı gevşeme sinyalinin geçerliliğini koruduğunu belirtti.

Reuters ajansının aktardığına göre Tremasov, “Son toplantıdan bu yana çok az zaman geçti ve bu süreçte olağanüstü derecede beklenmedik bir gelişme yaşanmadı” diye konuştu.

Yakıt piyasasındaki mevcut duruma dikkat çeken Tremasov, “Yakıt piyasasındaki durumun odak noktasında olacağı aşikar. Bu gelişmeyi analiz etmemiz, ikincil etkilerini ve enflasyon beklentileri üzerindeki yansımalarını değerlendirmemiz gerekiyor. Şu aşamada gelecekteki faiz adımı hakkında konuşmak zor” ifadelerini kullandı.

Tremasov, Merkez Bankasının bu yıl için belirlediği yüzde 4,5 ile yüzde 5,5 aralığındaki enflasyon tahminini yükseltip yükseltmeyeceği sorusunu ise yanıtsız bıraktı.

Nabiullina: Yakıt şokunun enflasyona etkisi geçici

Yakıt piyasasının etkileri temmuz tahminlerinde yer alacak

Nisan ayında açıklanan tahminlerde yakıt piyasasındaki gelişmelerin öngörülmediğini kaydeden Tremasov, “Yakıt piyasasında ortaya çıkan durum, nisan ayı tahminlerimizde yer almayan bir gelişmeydi. Dolayısıyla bu olayların etkilerini analiz edeceğiz ve bu durum yeni tahminlerimize yansıtılacak” dedi.

Ülkede yıllık enflasyonun halihazırda yüzde 6 seviyesine yaklaştığını belirten Tremasov, buna karşın temmuz ayında oranda bir gerileme görülebileceğine işaret etti. Geçen yılın temmuz ayında konut ve kamu hizmetleri tarifelerinde artışa gidildiğini hatırlatan Tremasov, bu yıl ise söz konusu tarifelerin temmuzda değil, 1 Ekim itibarıyla artırılacağını aktardı.

Tremasov, bu baz etkisi nedeniyle temmuz ayında yıllık enflasyon göstergelerinde düşüş yaşanabileceğini ifade etti.

Ekonomik büyüme performansına da değinen Tremasov, Rusya ekonomisindeki genel gidişatın gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) büyümesi açısından şu an için Merkez Bankasının tahmin sınırları dahilinde kalmaya devam ettiğini sözlerine ekledi.

Rusya Merkez Bankası Başkanı Nabiullina’dan özelleştirme ve dijital ruble açıklaması