Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier, Çin’e yaptığı son resmi ziyaret sırasında gerginliğin daha da tırmanmasını önlemek için çaba gösteriyor.

Çin, Alman ekonomisinin kilit sektörleri için son derece önemli olmaya devam ediyor. Asya devi, Alman şirketleri için en önemli ikinci yurtdışı lokasyonu.

German Foreign Policy’nin aktardığına göre bu şirketlerin Çin’deki yatırımları toplamda 110 milyar avroyu aşıyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, yalnızca ABD ve Lüksemburg’da Alman yatırım hacmi daha yüksek ve Lüksemburg’daki yatırımlar büyük ölçüde vergi avantajlarından kaynaklanıyor.

Ayrıca Alman şirketleri Çin’e yatırım yapmaya devam ediyor. 2026 yılının ilk yarısında, ABD’ye (4,3 milyar avro) yapılan yatırımdan bile daha fazla olan yaklaşık 5,6 milyar avro yatırım gerçekleştirdiler.

Buna ek olarak, örneğin otomotiv grupları, Çin Halk Cumhuriyeti’nde giderek daha fazla araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütüyor.

Köln Ekonomi Araştırmaları Enstitüsü’nden (IW) bir uzmanın yakın zamanda yaptığı değerlendirmeye göre, bazı şirketler hızlı gelişim hızına sahip bu ülkeyi bir “fitness merkezi” olarak kullanıyor.

Bununla birlikte, aynı zamanda Çin’in satış pazarı olarak önemi keskin bir şekilde azalıyor: Almanya’nın Çin’e yaptığı ihracat, 2022’deki 107 milyar avrodan 2025’te sadece 81 milyar avroya düştü.

Fakat her şeyden önce, Çin’in Avrupa’ya ve özellikle Almanya’ya yaptığı ihracat hızla artıyor ve Alman sanayisinin kendi iç pazarındaki amiral gemisi sektörlerinin, özellikle de otomotiv, makine mühendisliği ve kimya endüstrisinin pazar payını elinden alma tehdidi oluşturuyor.

AB’den Çin’e karşı hamle hazırlığı

AB, savunma amaçlı önlemlerle yanıt veriyor ama bu her zaman hassas bir konu.

Çin misilleme yaparsa, bu ülkedeki güçlü varlığı göz önüne alındığında, özellikle Alman sanayisine ciddi zarar verebilir.

Ekim 2024’te Brüksel, elektrikli otomobil ithalatına yüksek gümrük vergileri uyguladı. Çinli üreticiler bunun üzerine hibrit modelleri Avrupa’ya büyük ölçekte ihraç etmeye başladığından, kısa sürede bunlara da yüksek gümrük vergileri uygulanması konusunda bir tartışma ortaya çıktı.

Öte yandan, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Ekim ortasında Brüksel’de düzenlenen son AB zirvesinde açıkladığı gibi, makine ve kimyasal ürünlerin ithalatına yönelik önlemler de hazırlık aşamasında.

Buna ek olarak, AB “ikinci darbe aracı” olarak adlandırılan bir paket üzerinde çalışıyor. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, yakın zamanda Komisyon’a yazdıkları bir mektupta bu aracın devreye alınmasını talep ettiler.

Bu aracın amacı, yoğun iktisadi güç mücadeleleri durumunda, üçüncü ülkelerden gelen şirketlerin sadece birkaç gün içinde AB tek pazarından kısmen veya hatta tamamen dışlanmasını da içeren sert önlemlerin alınmasını sağlamak.

Avrupa Komisyonu’nun bu tür önlemlere kendi inisiyatifiyle karar verebilmesi öngörülüyor. Bu durumda, önlemlerin alınmasında ısrar eden üye devletlerin kimliğinin o kadar kolay tespit edilemeyeceği ve Çin’in misillemelerinden kaçınmayı umabilecekleri söyleniyor.

Hibrit araç uzlaşması

German Foreign Policy’ye göre AB’nin Çin’e karşı açık bir iktisadi savaşta ayakta kalabileceğine dair şüpheler haklı temellere dayanıyor.

Haziran ortasında, Financial Times gazetesi, düşünce kuruluşları ve akademiden uzmanların bir masa başı tatbikatında iki taraf arasındaki tırmanan iktisadi çatışmaları simüle ettiklerini bildirmişti.

Bu simülasyonda Brüksel, Pekin’i dize getiremedi; aksine, açık bir iktisadi savaşı muhtemelen kaybetmiş olacaktı.

Bu bağlamda AB, Çin menşeli hibrit otomobil ithalatı konusundaki anlaşmazlığı müzakereler yoluyla çözme konusunda anlaşmaya vardı.

Ekim ortasındaki AB zirvesinden birkaç gün önce, AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, Pekin ziyareti sırasında Ticaret Bakanı Wang Wentao ile yaptığı görüşmelerde böyle bir çözümü ana hatlarıyla belirlemeyi başardı.

Anlaşmaya göre, 2025 yılında yaklaşık 302.000 adet olan Çin’den AB’ye ihraç edilen hibrit otomobil sayısı, Aralık ayından itibaren yıllık 350.000 adetle sınırlandırılacak; daha kesin bir ifadeyle, yıllık 350.000 adet artı yüzde altı olacak.

Bu düzenlemenin dört yıl boyunca yürürlükte kalması öngörülüyor. Bu düzenleme, AB’li otomobil üreticilerine Çinli rakiplerine yetişmeleri için biraz nefes alma imkânı sağlayacak.

Makine mühendisliği ve kimya endüstrilerinde ve muhtemelen ilaç sektöründe de benzer düzenlemeler tartışılıyor.

Çin’den karşı hamleler: İhracat kontrolleri

AB bu konuda çalışırken ve iktisadi “ikinci darbe aracını” hazırlarken, Çin Halk Cumhuriyeti de mevcut ekonomik güç mücadelelerinde üstünlük sağlayabilmek için önlemler alıyor.

Bu önlemler öncelikle, şu anda az çok dondurulmuş durumda olan ABD ile iktisadi savaşın olası bir tırmanışına yönelik ama en kötü senaryoda, bu önlemler AB’ye karşı da kullanılabilir.

Özellikle Pekin, şu anda yeni ihracat kontrolleri getirmeye hazırlanıyor; bu kontroller, Çin’in ABD’nin eşi benzeri görülmemiş gümrük vergisi ve yaptırım saldırısını durdurmayı başardığı nadir toprak elementlerine yönelik ihracat kontrollerinin ötesine geçiyor.

Geçen hafta başında bildirildiği üzere, Çin Halk Cumhuriyeti, yapay zekadan (AI) biyoteknolojiye ve fotovoltaiklere kadar uzanan yaklaşık 40 teknolojinin ihracatını sıkı lisans şartlarına tabi tutmayı, hatta tamamen yasaklamayı planlıyor.

Belirtilen gerekçe, ABD’nin çok çeşitli ambargo önlemleri için öne sürdüğü temel gerekçenin bariz bir taklidi olarak, ülkenin yalnızca “ulusal güvenliği korumak” amacıyla önlemler almak istediği yönünde.

Kilit teknolojilerin artık sınırlı bir şekilde ihraç edilebilmesi veya hiç ihraç edilememesi nedeniyle, fotovoltaik piller gibi belirli malların üretimini Çin’den uzaklaştırıp yurtdışına kaydırmak daha zor hale gelecek. Bu durum, Avrupalı şirketleri de etkileyebilir.

Merz, Asya’da yeni pazar arayışında

Steinmeier Çin’e gitti: Gerilimi yatıştırabilir mi?

Bu arka plan karşısında, Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier, pazartesi günü Çin’e son resmi ziyareti için gitti.

Ziyaretinin ilk gününde Steinmeier, Hefei metropolündeki Volkswagen Grubu tesisini ziyaret etti.

Volkswagen, burada yaklaşık 3.000 mühendisi istihdam eden ve Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki elektrikli mobilitenin hızlı gelişimine ayak uydurmaya çalışan bir araştırma merkezi işletiyor.

Hefei’de geliştirilen yenilikler zaman zaman Almanya’daki tesislere aktarılıyor ve bu sayede bu tesislerin küresel ölçekte daha da geride kalması önleniyor.

Hefei, yapay zeka, yarı iletkenler ve yeni enerji araçları gibi gelişmekte olan sektörlere yapılan yoğun yatırımların desteğiyle bir yüksek teknoloji merkezine dönüştü.

VW, bu bölgelerde rekabet gücünü korumak amacıyla Çin’deki tesislerinden Orta Asya ve özellikle Güneydoğu Asya ülkelerine tedarik yapmayı planlıyor.

Cumhurbaşkanlığı Ofisi, Federal Cumhurbaşkanı’nın gezisi vesilesiyle, hedefin “Çin’den kopmak” değil, aksine “yakın ve dayanıklı iktisadi ilişkiler” sürdürmek olduğunu belirtti.

Haberlere göre Steinmeier, şu anda Japonya’yı ziyaret eden Federal Şansölye Friedrich Merz ile koordinasyon sağlamakla kalmamış, aynı zamanda Alman sanayisinin çıkarları doğrultusunda Çin Halk Cumhuriyeti ile sağlam bir ticaret politikası uyumu arayışında olan AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič ile de koordinasyon sağlamıştı.

Steinmeier bu çabayı desteklemeye istekli. Steinmeier’e, özellikle de Alman Sanayiciler Birliği (BDI) Başkanı Peter Leibinger eşlik ediyor.

Cumhurbaşkanı ardından Pekin’e gidecek ve ziyaretini sonlandırmadan önce Çinli mevkidaşı Xi Jinping ve Başbakan Li Qiang’ın da aralarında bulunduğu üst düzey liderlerle görüşecek.

Ofisi, bu gezinin amacının “Almanya’nın Çin ile olan çok yönlü ve karmaşık ilişkilerini ve bu ilişkilerin karşı karşıya olduğu zorlukları ele almak” olduğunu belirtirken, Anhui’de geçireceği sürenin ise “1900 civarında yüzyıl başındaki Çin’i ve bu dönemin Alman-Çin ilişkileri tarihindeki önemini” vurgulayacağını ifade etti.

South China Morning Post’a göre Anhui’nin seçilmesi, Çin’in şiddetli rekabetinin Almanya’nın imalat merkezinin altını oyabileceğine dair Alman endişesinin yol açtığı artan ticaret gerilimleri nedeniyle ikili ilişkilerin bozulmasına rağmen, Berlin’in diyaloga verdiği önemi vurguluyor.

Alman liderin yoğun Çin programı

Pekin’e gitmeden önce Steinmeier, Alman başkanlığının “doğa, mimari ve felsefeyi” bir araya getirdiğini belirttiği tarihi Hongcun köyünü ve Huangshan Dağı’nı da ziyaret edecek.

Başkentte Steinmeier, iklim işbirliğini değerlendirmek üzere Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Atmosfer Fiziği Enstitüsü’nü gezecek ve ardından Pekin Üniversitesi’nde bir konuşma yapacak. Xi’nin daha sonra onu tam askeri törenle karşılaması bekleniyor.

Ziyaret eden liderlerin bölgesel faaliyetleri Anhui’nin çok ötesine uzanıyor; Çin’in finans başkenti Şanghay ise en çok rağbet gören duraklardan biri olmaya devam ediyor.

Şehir, yalnızca Ocak ayında Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ı ağırladı; ardından Ağustos ayında Ürdün Kralı II. Abdullah’ın ziyareti, Şanghay’ın Çin’in teknoloji ve tüketici pazarlarına giriş noktası olarak konumunu daha da sağlamlaştırdı.

Şanghay’ın hemen güneyinde yer alan Hangzhou da benzer şekilde önemli bir diplomatik durak haline geldi. Bir zamanlar öncelikle Batı Gölü’nün klasik manzarasıyla tanınan Zhejiang eyaletinin başkenti, robotik, e-ticaret ve ileri imalat alanlarına odaklanan programlarla yabancı devlet başkanlarını çeken bir inovasyon merkezi haline geldi.

Brown Üniversitesinin “Savaşın Bedeli” projesine göre, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD’nin katıldığı savaşlar dolaylı sonuçlarıyla birlikte 4,5 milyondan fazla, bazı değerlendirmelere göre ise 4,7 milyona kadar insanın ölümüne yol açtı.

ABD’nin 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından girdiği savaşlarda, çatışmaların dolaylı sonuçları da hesaba katıldığında 4,5 milyondan fazla, araştırmacıların değerlendirmelerine göre ise 4,7 milyona kadar insan hayatını kaybetti.

iPaper gazetesinin haberinde yer verilen bu tahminler, Brown Üniversitesinin yürüttüğü “Savaşın Bedeli” (Costs of War) projesine dayanıyor.

Gazete, ABD liderlerinin askeri gücün imkanlarını ve kapasitesini gözlerinde büyüttüğünü, siyasi hedefleri silahlar aracılığıyla çözmeyi umduğunu ve söz konusu can kayıplarının diğer etkenlerin yanı sıra bu yaklaşımla bağlantılı olduğunu yazdı.

Araştırmacıların tahminlerine göre bu savaşlarda yaşamını yitirenlerin 3,6 ila 3,8 milyonu doğrudan doğruya sıcak çatışmalar sırasında değil, savaşların uzun vadeli sonuçları yüzünden öldü.

Antropolog Stephanie Savell, ekonominin, altyapının, kamu hizmetlerinin ve çevrenin tahrip edilmesinin hastalıkların yayılmasına ve çatışmalar sona erdikten yıllar sonra bile yeni ölümlere yol açtığını belirtiyor. Savaşların bu uzun vadeli sonuçları özellikle kadınları ve çocukları ağır biçimde etkiliyor.

Afganistan, Pakistan, Irak, Suriye ve Yemen’deki çatışmaları kapsayan araştırmanın yazarları, bütün bu çatışmalardaki tam can kaybı sayısının bilinmediğini ve ölü sayısının artmaya devam ettiğini vurguluyor.

Vietnam ve Irak savaşlarındaki can kaybı tahminleri farklılık gösteriyor

Başka çatışmalarda görüldüğü gibi ABD’nin yürüttüğü savaşlardaki can kaybı tahminleri de birbirinden ayrılıyor.

Nitekim Vietnam Savaşı sırasında her iki taraftan asker ve sivil toplam Vietnamlı kayıpları yaklaşık birkaç yüz bin ile birkaç milyon kişi arasında tahmin ediliyor.

Vietnam makamları ise 1995 yılında Kuzey Vietnam ve Vietkong saflarından yaklaşık 1,1 milyon savaşçının ve 2 milyona kadar sivilin öldüğünü açıklamıştı.

Irak’taki tahmin aralığı ise çok daha geniş bir tablo ortaya koyuyor. Kayıt altına alınmış şiddet kaynaklı sivil ölümlerini hesaba katan Iraq Body Count projesi, bu sayıyı 200,1 bin ile 226,6 bin aralığında veriyor.

Anket çalışmalarına dayalı araştırmalar ise savaş olmasaydı meydana gelmeyecek bütün ölümleri ifade eden “fazladan ölümleri” hesaplıyor.

Bu kapsamda The Lancet dergisi 2006 yılına kadar 655 bin ölümü, PLOS Medicine dergisi 2011 yılına kadar yaklaşık 461 bin ölümü, PLOS One dergisinde yayımlanan bir araştırma ise 2003-2023 yılları arasında şiddet kaynaklı 670 bin ölümü tahmin etti.

Eleştirilere göre ABD liderleri silahların kapasitesini abartıyor

iPaper, ABD liderlerinin on yıllar boyunca silahların sunduğu imkanları abarttığını ve savaşları demokrasiyi yaymanın yanı sıra güvenliği sağlamanın bir yolu olarak sunduğunu aktarıyor.

Gazetenin yazarı Dominic Erdozain’in değerlendirmesine göre bu sorun, Donald Trump’ın başkanlığından çok daha önce ortaya çıktı.

Yazar Erdozain, bu duruma örnek olarak Vietnam Savaşı’nı gösteriyor. Kuzey Vietnam’ın yıllar süren bombardımanlara maruz kalması ülke yönetimini direnişten vazgeçmeye zorlayamadı ve savaş sekiz yıl daha devam etti.

Gazeteci Walter Lippmann’ın da vaktiyle belirttiği üzere bu tecrübe, “modern silahların ateş gücünün düşmanı yok etme veya etkisiz hale getirme kapasitesine sahip olduğunu, ancak onu kendi iradesine boyun eğdirmeye yetmediğini” ortaya koydu.

ABD, 11 Eylül terör saldırılarının ardından askeri gücü yeniden yalnızca terörle mücadele amacıyla değil, aynı zamanda devlet inşası için de kullanmaya başladı.

Ancak bu askeri harekatların başarısızlıkları, yaklaşımın bizzat kendisindeki yanlışlıkla değil, strateji ve planlama hatalarıyla açıklandı.

Erdozain’in eleştirilerine yer verdiği askeri operasyon gazileri de güç kullanımının yerel halkın güvenini kazanmaya yardımcı olmadığını ve yeni isyancıların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabileceğini ifade ediyor.

Eski komutan McRaven İran savaşı ve ABD stratejisini değerlendirdi

Öte yandan Donald Trump’ın İran ile bir anlaşma yapılması ya da “işinin bitirilmesi” arasında bir seçimden söz ettiği siyasi gündem çerçevesinde, ABD Özel Harekat Komutanlığı eski başkanı Amiral William McRaven da bir hafta önce değerlendirmelerini paylaştı.

İran ile yaşanan çatışma ortamında ABD’nin Vietnam, Afganistan ve Irak’taki askeri harekatlarını inceleyen McRaven, ABD’nin askeri üstünlüğünün siyasi hedeflere ulaşmayı garanti etmediğini ve ülke yönetiminde savaşın gidişatı üzerinde kontrol sahibi olunduğu yanılsaması yaratabileceğini bildirdi.

McRaven’ın iddiasına göre 28 Şubat’ta başlayan İran savaşı, Amerikan kapasitesinin ve imkanlarının abartılmasının yeni bir örneği oldu.

Washington’ın bu savaştaki hedefleri, rejim değişikliğinden ve Tahran’ın nükleer emellerinin caydırılmasından Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasına kadar uzanan bir çizgide değişiklik gösterdi. Üstelik Donald Trump yönetimi, saldırıları başlatmadan önce müttefiklerin desteğini de almadı.

Askeri gücün karmaşık siyasi meseleleri çözme kabiliyetine duyulan inancın, henüz İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Amerikan stratejisinin bir sorunu haline geldiğini düşünen McRaven, özellikle 1991 yılındaki Körfez Savaşı’nda kazanılan zaferin ardından ABD’nin teknolojik üstünlüğün önemini gözünde büyüttüğünü, Afganistan ve Irak’taki harekatların ise uzadığını ve bu harekatların hedeflerinin defalarca değiştiğini belirtti.

McRaven ayrıca yetkinin başkanda toplanmasının, askeri yönetimin siyasallaşmasının ve yapay zeka da dahil olmak üzere yeni teknolojilerin gelişmesinin bu hataların tekrarlanma riskini artırdığını kaydetti.

Öte yandan savaşın sonucu eskiden olduğu gibi bugün de coğrafyaya, düşmanın kararlılığına, kamuoyu desteğine ve siyasi ve askeri liderliğin niteliğine bağlı kalmaya devam ediyor.

Güney Kore, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’nin iki Kuzey Koreli esirin Seul’e naklini BM kürsüsünden duyurmasının ardından Kiev’deki sekiz diplomatik personelini geri çekti. Dışişleri Bakanı Cho Hyun, krizin sürmesi halinde diplomatik ilişkilerin tehdit altına girebileceğini ancak Ukrayna’ya yönelik insani desteğin sürdüğünü söyledi.

Güney Kore, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli savaş esirinin Seul’e nakledildiğini kamuoyuna duyurmasıyla patlak veren kriz üzerine Kiev’deki sekiz diplomatik personelini geri çekti.

Gelişmeyi Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun, parlamentoda bakanlığına yönelik düzenlenen denetim oturumunda açıkladı.

Yonhap ajansının haberine göre Cho, yaşanan diplomatik gerilime rağmen sorunu çözüme kavuşturmak amacıyla Ukraynalı mevkidaşıyla temaslarını sürdürdüğünü söyledi.

İki ülke arasındaki ilişkileri geren süreç, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kürsüsünden yaptığı konuşmayla başladı.

Zelenskiy, konuşmasında iki Kuzey Koreli askerin Güney Kore’ye gönderildiğini açıkça dile getirdi.

Seul yönetimi ise söz konusu askerlerin ve Kuzey Kore’de kalan ailelerinin güvenliğini korumak amacıyla nakil işleminin gizli tutulması konusunda Kiev ile en başından beri anlaştıklarını belirtti.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi daha sonra bu bilginin gizli tutulacağına dair bir mutabakat yapıldığını reddetti.

Bunun üzerine Güney Kore, Ukrayna yönetiminden resmi bir açıklama, özür ve benzer bir durumun tekrarlanmayacağına dair güvence istedi.

Beklenen adımların gelmemesi ve Rusya’nın devam eden hava saldırısı tehditleri gerekçe gösterilerek, ay başında Güney Kore’nin Kiev Büyükelçisi Park Ki-chang ülkeye çağrıldı; ardından da büyükelçilikteki bazı görevlilerin geri çekilmesine karar verildi.

Bakan Cho, Ukrayna’nın meseleyi gereğince ele almaması nedeniyle bu kararın kaçınılmaz hale geldiğini vurgulayarak şimdiye kadar sekiz personelin ülkeye döndüğünü ifade etti.

Diplomatik temsil düzeyinin düşürülmesine karşın elçilikte temel hizmetleri yürütecek personelin görev başında kaldığını belirten Cho, bu ekibin Rus saldırıları altında yaşayan Güney Kore vatandaşlarını korumak için çalışmalarına devam ettiğini aktardı.

Parlamentodaki oturumda krizin Kiev ile diplomatik ilişkileri kopma noktasına getirip getirmeyeceği sorusuna da yanıt veren Cho, gerilimin tırmanmayı sürdürmesi halinde meselenin o boyuta ulaşabileceği uyarısını yaptı.

Cho, sorunun en kısa sürede çözülmesi için Ukrayna Dışişleri Bakanı ile iletişim kanallarını açık tuttuğunu sözlerine ekledi.

Yaşanan diplomatik gerginliğe rağmen Güney Kore’nin Ukrayna’ya sunduğu genel desteğin değişmediğini vurgulayan Dışişleri Bakanı, Seul’ün insani yardımları sürdürdüğünü, Ukrayna’nın yeniden inşası konferanslarına katılmaya devam ettiğini ve savaşın sona erdirilmesine yönelik uluslararası girişimlerde yer aldığını hatırlattı.