Reuters’a konuşan konuya vakıf dört kaynağa göre NATO, yaşlanan AWACS erken uyarı uçaklarının yerine İsveçli Saab’ın GlobalEye gözetleme uçaklarını almayı planlıyor. Kaynaklar, kararın 7 ve 8 Temmuz’da Ankara’da yapılacak NATO toplantısında açıklanacağını belirtti.

Reuters’a konuşan konuya vakıf dört kaynağa göre NATO, yaşlanan AWACS erken uyarı uçakları filosunu İsveçli savunma şirketi Saab’ın GlobalEye gözetleme uçaklarıyla değiştirmeyi planlıyor.

Kaynaklar, bu adımın ABD Başkanı Donald Trump ile zaten hassas seyreden ilişkileri sınayabileceğini ifade etti.

Trump, NATO müttefiklerine Amerikan yapımı silah satın almaları yönünde baskı uyguluyor.

Avrupa ülkelerini kıtanın güvenliğinin mali yükünü ABD’ye bırakarak “bedavacılık yapmakla” suçlayan Trump, NATO’dan ayrılma tehdidini de defalarca dile getirdi.

Kaynaklar, NATO’nun GlobalEye planını 7 ve 8 Temmuz’da Türkiye’nin başkenti Ankara’da düzenlenecek üye ülkeler toplantısında açıklayacağını söyledi.

Dokuz metre genişliğindeki karakteristik radar kubbeleriyle adeta uçan radar kulelerini andıran NATO’nun 14 Havadan Erken İhbar ve Kontrol Sistemi (AWACS) uçağı, 1982’den bu yana ittifakın hava gözetleme kapasitesinin temel unsurlarından biri olarak görev yapıyor.

Almanya’daki Geilenkirchen Hava Üssü’nde konuşlu AWACS filosu, Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahale başlatmasının ardından NATO’nun ittifakın doğu kanadındaki gözetleme görevlerinde yaygın biçimde kullanıldı.

Kaynaklar, hazırlanan yenileme planı kapsamında Geilenkirchen üssünün zamanla dünyanın en büyük GlobalEye gözetleme uçağı filosuna ev sahipliği yapabileceğini belirtti.

İlk uçuşunu 2018’de gerçekleştiren GlobalEye sistemi, Kanada merkezli Bombardier’in ürettiği Global 6500 iş jetini temel alıyor.

GlobalEye, Boeing’in 737 yolcu uçağı platformu üzerine geliştirilen, erken uyarı ile komuta ve kontrol görevleri için tasarlanan E-7 Wedgetail uçağıyla rekabet ediyor.

E-7 Wedgetail, muharebe sahasını gözetlemek ve harekâtı yönlendirmek amacıyla geliştirildi.

NATO, 2025’te altı Boeing E-7 Wedgetail uçağı satın alma yönündeki ilk planından vazgeçmişti.

Bu karar, uçağın en büyük müşterisi olan Pentagon’un 26 adet E-7 satın alma planını iptal ederek bunun yerine uydu sistemlerine daha fazla ağırlık verme kararı almasının ardından alınmıştı.

Ancak ABD Kongresi üyelerinin baskısı üzerine Savaş Bakanı Pete Hegseth, mayıs ayında Kongre’deki bir oturumda Pentagon’un E-7 uçağını yeniden bütçeye dahil etmek için çalıştığını söyledi.

Litvanya’da parlamentoda temsil edilen partiler, ülkede nükleer silah ve yabancı askeri üslerin konuşlandırılmasını yasaklayan anayasal hükmün kaldırılması konusunda uzlaştı. Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, değişikliğin kısa vadede nükleer silah konuşlandırılması anlamına gelmediğini, ancak güvenlik ortamının daha da kötüleşmesi halinde ülkeye hareket alanı sağlayacağını söyledi.

Litvanya’da parlamentoda temsil edilen partiler, ülkede nükleer silah ve yabancı askeri üslerin konuşlandırılmasını yasaklayan anayasal hükmün kaldırılmasını öngören plan üzerinde uzlaştı.

Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda’nın açıklamasına göre, anayasa değişikliği Sovyetler Birliği’nden ayrılmanın ardından getirilen kısıtlamaları kaldırmayı amaçlıyor.

Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için parlamentoda yapılacak iki ayrı oylamada milletvekillerinin üçte ikisinin desteği gerekiyor.

Nauseda, perşembe günü parlamento parti liderleriyle yaptığı görüşmenin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, “Jeopolitik ortam kötüleşiyor. Anayasamız, jeopolitik koşulların bugünkünden tamamen farklı olduğu dönemde kabul edildi” ifadelerini kullandı.

Reuters’ın aktardığı açıklamaya göre Cumhurbaşkanı, hükümetin yakın vadeli planlarında Litvanya’ya nükleer silah konuşlandırılmasının yer almadığını, ancak yasağın kaldırılmasının güvenlik koşullarının daha da kötüleşmesi halinde ülkeye gerekli adımları atma imkanı sağlayacağını söyledi.

Nauseda, Litvanya’nın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf olmaya devam edeceğini de vurguladı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2024 yılının sonunda nükleer caydırıcılık alanındaki devlet politikasını düzenleyen güncellenmiş doktrini onaylamış, böylece nükleer güçler tarafından desteklenen nükleer olmayan tehditlere karşı da Rusya’nın nükleer silah kullanma imkanını genişletmişti.

Rus yetkililer arasında NATO ülkelerine yönelik nükleer tehditlerde en sık öne çıkan isimlerden biri olan Dmitriy Medvedev’in açıklamaları da bu tartışmaların parçası oldu.

Geçen yıl Medvedev’in açıklamalarından birinin ardından Donald Trump, kendisine “sözlerine dikkat etmesi” çağrısında bulunmuştu.

Bazı Rus uzmanlar da caydırıcılık amacıyla nükleer saldırı düzenlenmesi yönünde çağrılar yaptı. Bunlar arasında Dış ve Savunma Politikası Konseyi Başkanlık Divanı Başkanı Sergey Karaganov ile savaş öncesinde Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’nın Rusya ofisini yöneten Dmitriy Trenin de yer aldı.

Kaynak metne göre bu gelişmeler ve Donald Trump’ın Avrupa ülkelerini savunma konusundaki kararlılığına ilişkin belirsizlikler, Avrupa’da kendi nükleer caydırıcılık kapasitesinin oluşturulmasına yönelik tartışmaları güçlendirdi.

Bu kapsamda İngiltere ve Fransa’nın katkısıyla ortak bir nükleer şemsiye oluşturulması olasılığı da gündeme geliyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron mart ayı başında ülkesinin nükleer stratejisinde değişiklik yapılacağını ve “Fransız caydırıcılığında yeni bir aşamaya” geçileceğini açıklamıştı.

Fransa’nın halen yaklaşık 290 nükleer savaş başlığı bulunduğu, bunların sayısının artırılmasının planlandığı ve Fransız nükleer şemsiyesinin müttefik ülkelere genişletilmesinin hedeflendiği belirtiliyor.

Macron, Almanya, Polonya, Yunanistan, Hollanda, Belçika, Danimarka ve İsveç ile yürütülecek işbirliğinin nükleer silahların kullanılacağı ortak tatbikatları ve Fransız savaş uçaklarının bu silahlarla söz konusu ülkelerde geçici olarak konuşlandırılmasını da kapsayacağını duyurmuştu.

Dört ay önce Finlandiya da ülkesinde nükleer silah konuşlandırılmasını yasaklayan düzenlemeyi kaldırma planını açıklamıştı.

Vilnius merkezli Jeopolitik ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi Direktörü siyaset bilimci Linas Kojala, Reuters’a yaptığı değerlendirmede, Litvanya’da mevcut anayasal kısıtlamanın günümüzün jeopolitik koşullarıyla bağdaşmadığı konusunda geniş bir siyasi uzlaşının oluştuğunu söyledi.

Kojala, NATO müttefiklerinin nükleer silahlarının caydırıcılığın temel unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, “Bu nedenle caydırıcılığın bu unsurunun güçlendirilmesinin önünde engel bulunmaması önem taşıyor” ifadelerini kullandı.

Litvanya ayrıca Almanya’ya ait zırhlı tugaya ev sahipliği yapıyor. İlk aşamada yaklaşık 500 askerden oluşan birlik için altyapı çalışmaları sürüyor.

Hızlandırılmış konuşlandırma planına göre tugayın personel sayısının 2027 yılına kadar 5 bine ulaşması ve tam operasyonel kapasiteye erişmesi öngörülüyor.

Almanya’da Kuzey Akım doğal gaz boru hatlarına yönelik sabotajla ilgili davada tutuklanan ilk ve tek şüpheli hakkında iddianame kabul edildi. Federal Başsavcılık, 50 yaşındaki Ukrayna vatandaşını sivil enerji altyapısına saldırı düzenlemekle ve bunun uluslararası ceza hukuku kapsamında “savaş suçu” oluşturduğu gerekçesiyle yargılıyor.

Almanya’da Kuzey Akım doğal gaz boru hatlarına yönelik sabotajla ilgili soruşturmada tutuklanan ilk ve tek şüpheli mahkeme önüne çıktı. Federal Başsavcılık, 50 yaşındaki Ukrayna vatandaşı Sergey K.’yı sivil enerji altyapısına saldırı düzenlemekle suçluyor.

Savcılığa göre bu eylem, uluslararası ceza hukuku kapsamında “savaş suçu” niteliği taşıyor. Sanık ayrıca patlayıcı kullanarak sabotaj düzenlemek ve altyapı tesislerini tahrip etmekle de yargılanıyor.

İddianameye göre Sergey K., yaklaşık 2015 yılına kadar Ukrayna Güvenlik Servisi’nde (SBU) görev yaptı.

Federal Başsavcılığın değerlendirmesine göre daha sonra yedi kişilik gruba liderlik eden Sergey K., Eylül 2022’de Baltık Denizi’nin tabanındaki Kuzey Akım boru hatlarına yönelik sabotaj operasyonunu organize etti.

Savcılığın anlatımına göre sanık, 2022 yazının sonlarında “Andromeda” adlı Bavaria Cruiser 50 sınıfı kiralık yelkenliyle olay yerine ulaştı.

Teknede dört profesyonel dalgıç, patlayıcı uzmanı ve bir kaptan yer alıyordu. İddianameye göre ekip, yaklaşık 80 metre derinlikte boru hatlarına heksojen ve oktojen karışımından oluşan yüksek etkili patlayıcılar yerleştirdi. Patlamalar sonucunda 26 Eylül 2022’de Kuzey Akım’ın üç hattı tahrip oldu.

Soruşturma kapsamında Rügen Adası’nda kışlama alanında bulunan “Andromeda” yatında heksojen ve oktojen karışımına ait izler tespit edildi.

Savcılığa göre bu örnekler, hasar gören Kuzey Akım boru hatlarından alınan numunelerle eşleşti. Yatta ayrıca parmak izleri, üzerinde saç telleri bulunan siyah tişört, beyzbol şapkası, termos ve kullanılmış kahve fincanları bulundu.

Federal Başsavcılığa göre sabotajı gerçekleştirdiği öne sürülen özel timde yedi Ukrayna vatandaşı yer alıyordu.

ARD, Die Zeit ve Süddeutsche Zeitung’un haberine göre bu kişilerden biri daha sonra Rusya’ya karşı yürütülen savaşta hayatını kaybetti.

Die Zeit’in incelediği askeri kimlik belgesine göre Sergey K., sabotajın gerçekleştirildiği dönemde Ukrayna Silahlı Kuvvetleri mensubuydu.

Kasım ayından bu yana Almanya’da tutuklu bulunan sanığın, 2025 yazında İtalya’da tatil yaptığı sırada gözaltına alındığı belirtildi.

Almanya Federal Yüksek Mahkemesi’nin (BGH) açıklamasına göre Sergey K., Ukrayna ordusunun seçkin birliklerinden birinde subay rütbesiyle görev yaptı.

Mahkemenin Aralık 2025 tarihli değerlendirmesinde, Kuzey Akım boru hatlarına yönelik sabotajın “yüksek olasılıkla yabancı bir devletin talimatıyla” ve bir istihbarat operasyonu kapsamında gerçekleştirildiği ifade edildi.

Deutsche Welle’nin aktardığına göre mahkeme belgesinde bu operasyonlardan Kiev’deki devlet kurumlarının sorumlu olduğu değerlendirmesi yer aldı.

Federal Başsavcılığın yayımladığı açıklamada da sabotaj emrinin “Ukrayna devlet kurumlarından” geldiği belirtildi. Açıklamaya göre sanığın suç ortaklarından, “bu boru hatları üzerinden doğal gaz sevkiyatını tamamen durdurmaları ve Rusya’nın doğal gaz ticaretinden elde ettiği gelirleri savaşın finansmanında kullanmasını engellemeleri” amacıyla patlamayı gerçekleştirmeleri istendi. Sergey K. ise hakkındaki suçlamaları kabul etmiyor.