Hâlâ hayatta olan Nazizm mağduru Polonyalıları temsil eden kuruluşlar, Federal Almanya Cumhuriyeti’nden yaşlı ve çoğu zaman yoksul üyelerine insani yardım sağlamasını bir kez daha talep ediyor.

German Foreign Policy’de yer alan habere göre Polonyalılar, federal hükümetin son derece yavaş hareket etmesi nedeniyle özel şahıslara bağış çağrısında bulunuyorlar.

Özellikle Nazi kurbanlarının bugün çoğu zaman sefalet içinde yaşadığı bildiriliyor; çünkü Almanlar tarafından kendilerine verilen ağır fiziksel ve psikolojik zararlar çalışma yeteneklerini kısıtladı ya da çocukken sürgün edildiklerinden eğitim alamadıkları için sadece düşük ücretli işlerde çalışabildiler.

Mağdur dernekleri, Alman çıkarlarını savunmak istediğinde her zaman “sorumluluk”tan bahseden federal hükümetin, hukuki selefinin işlediği suçlara ilişkin gerçek sorumluluğunu yerine getirmediğini savunuyor.

Nazilerin Polonyalı kurbanlarından 50.000’e yakın kişi hâlâ hayatta; her ay ortalama 800 kişi hayatını kaybediyor.

Federal Almanya Cumhuriyeti, satın almayı planladığı sekiz adet F127 sınıfı fırkateyninden sadece birini bile almaktan vazgeçse, 5,6 milyar avro kaynak yaratabilir.

Berlin bunun yerine, Nazi işbirlikçileri ve SS suçlusu olduğu iddia edilen kişilerin emekli maaşlarını finanse etmeye devam ediyor.

Alman hükümeti Nazilerin mağdur ettiği Polonyalıların zararını tazmin etmiyor

Alman hükümetinin bugüne kadar Nazilerin Polonyalı kurbanlarına sağladığı fonlar, Almanya’nın Polonya’yı işgalinden İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar geçen yıllarda Alman devlet kurumları ve Alman şirketleri tarafından Polonya’da işlenen suçlarla ciddi bir orantısı olmayan, önemsiz meblağlardan ibaret.

Toplamda, Almanlar o yıllarda altı milyon Polonyalıyı öldürdü (bunların üç milyonu Yahudiydi) ve bu sayı, savaş öncesi 35 milyonluk Polonya nüfusunun altıda birinden fazlasını oluşturuyordu.

Bunların birçoğu toplama ve imha kamplarında katledildi; çok sayıda kişi ise Almanya’nın Polonya’ya karşı yürüttüğü imha savaşı sırasında, esaret altında ya da zorla çalıştırılmak üzere İmparatorluk’a sürgün edildikten sonra hayatını kaybetti. Toplamda 2,5 milyon Polonyalı, zorla çalıştırılmak üzere Almanya’ya sürgün edildi.

Almanya Federal Cumhuriyeti, ancak 1991 yılında tek seferlik bir jestle, Nazilerin hayatta kalan 800.000 Polonyalı kurbanına 500 milyon Alman markı tahsis etti.

Bu, kişi başına ortalama 600 Alman markının biraz üzerinde bir miktardı; eski toplama kampı mahkumları biraz daha fazla, eski zorla çalıştırılanlar ise biraz daha az aldı.

2000 yılında, özellikle ABD’den gelen yoğun baskıların ardından, Nazi zorla çalıştırdıklarına ödenen fonlardan 15.000 Alman markı eski Polonyalı toplama kampı mahkumlarına, 4.400’ü sanayide çalışan Polonyalı zorla çalıştırılanlara ve 2.200’ü tarımda çalışan Polonyalı zorla çalıştırılanlara aktarıldı.

Nazizmin kurbanları sefalet içinde yaşıyor

Bugün hayatta olan Nazi kurbanlarının çoğu (Polonyalı kurban derneklerinin tahminlerine göre toplamda 50.000’in biraz altında yaşlı insan) sefalet içinde yaşıyor ve çoğu durumda bu durum, tam da Almanların elinde maruz kaldıkları suçlar yüzünden.

Örneğin, Frankfurter Allgemeine Zeitung’un Polonya muhabiri (ki kendisi Nazilerin Polonyalı kurbanlarına tazminat ödenmemesi konusunu düzenli olarak ele alan az sayıdaki Alman gazeteciden biri) Varşova’nın kuzeyindeki küçük bir kasabada yaşayan ve çocuksuz bir dul olarak ayda 660 avroyla kira, market alışverişi ve ilaç masraflarını karşılamak zorunda kalan 94 yaşındaki bir kadından bahsediyor.

Muhabir, kadının ciddi bir hastalık ve geçirdiği bir kaza nedeniyle bir bakıcının yardımına muhtaç olduğunu aktarıyor.

Hayatta kalan birçok Nazizm kurbanının sadece yetersiz emekli maaşı almasının nedeni, ağır fiziksel ve psikolojik yaralanmaların çalışma yeteneklerini kısıtlamış olması ya da (çocukken sürgün edilmişlerse) eğitim alamamış olmaları ve sadece düşük ücretli işlerde çalışabilmeleri.

Örneğin, 94 yaşındaki bu kadın, 1940 yılında sekiz yaşındayken ailesiyle birlikte Saarland’da (Fransa sınırındaki bir Alman eyaleti) zorla çalıştırılmak üzere sürgün edildi ve 1945 yılına kadar orada kalmaya zorlandı.

Onun gibi hayatta kalanlar şu anda Polonya-Almanya Uzlaşma Vakfı tarafından destekleniyor.

Bu vakıf, aylık 680 avrodan az gelir elde eden tüm Nazi kurbanlarına yaklaşık 340 avroluk tek seferlik bir ödeme yapmaya çalışıyor. Vakfın başka bir fonu bulunmuyor.

Alman devleti, Nazizmin Doğu Avrupa’daki suçlarına karşı sessiz

Polonya, Federal Almanya Cumhuriyeti’nin en azından hukuki selefinin hayatta kalan mağdurlarına yardım sağlaması gerektiği konusunda defalarca ısrar etti.

Bu talep, Polonya tarafında zaten bir taviz anlamına geliyor. Polonya devleti, pek çok başka ülke gibi, Almanların soykırım savaşı sırasında gerçekleştirdiği katliam niteliğindeki kundaklama saldırıları için aslında gerekli olan tazminatları hiçbir zaman almadı.

Bu tazminatlar, zaman zaman PiS (Hukuk ve Adalet) partisi tarafından talep edilmişti. Parti, şu anda iktidarda olan PO’dan (Sivil Platform) farklı olarak Almanya ile siyasi uyum konusuna daha az önem verdiği için bunu yapma lüksüne sahip.

PiS tarafından 1 Eylül 2022’de sunulan bir uzman raporunda, fiilen ödenmesi gereken tazminat tutarının 6,2 trilyon Polonya zlotisi olduğu tahmin ediliyor; bu tutar, o tarihte 1,3 trilyon avroya denk geliyordu.

Bu bağlamda, Başbakan Donald Tusk’un Temmuz 2024’ün başlarında Varşova’da Almanya Başbakanı Olaf Scholz’u kabul ettiğinde, Nazi rejiminin hayatta kalan mağdurlarına insani bir jest olarak 200 milyon avro aktarma teklifini öfkeyle reddetmesi anlaşılabilir bir durum olarak görülüyor. Bu teklif, kişi başına yalnızca 3.300 avroluk tek seferlik bir ödeme anlamına geliyordu.

Aralık 2025’te yapılan Alman-Polonya hükümet istişareleri sırasında Berlin, Nazilerin Polonyalı kurbanlarına yönelik “ek destek imkânlarını analiz etmeyi” kabul etti.

Bugüne kadar, Almanya’nın bu “analiz”inin sonuçları kamuoyuna açıklanmadı.

Almanya’nın “ahlaki sorumluluğu” siyasi manevralara kurban gidiyor

Mayıs ortasında, Almanya’nın harekete geçmemesi üzerine, Nazi rejiminin Polonyalı kurbanlarını temsil eden dernekler ilk ortak kamuoyu açıklamasını yayınlayarak Berlin’i en azından hayatta kalanlara “insani yardım” sağlamaya çağırmıştı.

Belgede, “Almanya’nın defalarca vurguladığı ahlaki sorumluluğun bürokrasiye veya siyasi manevralara kurban gitmesi” durumunda bunun “anlaşılması zor ve kabul edilmesi neredeyse imkansız” olacağı belirtildi.

Dernekler, her ay yaklaşık 800 Nazi rejimi mağdurunun hayatını kaybettiğine dikkat çekerek, federal hükümetin gerçekten harekete geçme niyetinde olması halinde zamanın çok önemli olduğunu vurguladı: “Artık zamanımız kalmadı!”

Berlin bu çağrıya yanıt vermedi. Geçen hafta, mağdur dernekleri bir çağrı daha yayınladı. Dernekler, Alman federal hükümetinin kararının “hâlâ beklemede” olduğunu belirtti.

Berlin’e çağrılarını sürdürürken, “daha fazla bekleyerek daha fazla zamanın kaybedilmesini” istemediler: “Bu nedenle bugün, her şeyden önce Almanya’daki sivil topluma sesleniyor ve maddi destek istiyoruz.”

Polonya-Almanya Uzlaşma Vakfı’nın başkanının bildirdiğine göre, son zamanlarda federal hükümetin harekete geçmemesine öfkelenen Almanya’dan bir dizi özel şahıs, Nazi mağdurlarına yardım etmek için bağışta bulundu; vakıf da bu çağrıyı destekliyor.

Bu çağrı, federal hükümetin silah alımına neredeyse hayal edilemeyecek miktarlarda para aktardığı bir dönemde geliyor.

Örneğin, hükümet sekiz adet F127 sınıfı fırkateyn satın almayı planlıyor. Son tahminlere göre, toplam maliyet 25 değil, 45 milyar avroya ulaşıyor.

Federal hükümet bu fırkateynlerden sadece birinden bile vazgeçse, hayatta kalan Polonyalı Nazi kurbanlarına 5,6 milyar avro ayırabilir. Fakat Berlin için bu söz konusu bile değil.

Nazi suçlularına emekli maaşı

Başka yerlerde de fonlar mevcut. Geçen yıl, Waffen-SS’ten Nazi işbirlikçilerine ve savaş suçlusu olduğu iddia edilen kişilere hâlâ Alman emekli maaşı ödendiği ortaya çıktı.

Bu durum, o dönemde Stern dergisi ve Frag den Staat adlı çevrimiçi portal tarafından yürütülen araştırmalarla doğrulanmıştı.

Bir habere göre, 1990’ların sonlarından farklı olarak, savaş yaralanmalarını gerekçe göstererek bu ödemeleri talep edebilen yaklaşık 50.000 şüpheli savaş suçlusuna artık mağdur emekli maaşı ödenmiyordu.

Bununla birlikte, resmi hükümet istatistiklerine göre, “yurtdışında yaklaşık 650 kişi” “savaş mağduru emekli maaşı” almaya devam ediyordu.

Uzmanlar, bu kişilerin yaklaşık yüzde beşinin “savaş suçlusu olduğu iddia edilenler” olarak sınıflandırılabileceğini tahmin ediyordu.

Emekli maaşlarının tutarı, alıcının yaralanma veya hastalık derecesine bağlı olarak aylık 164 ila 1.055 avro arasında değişiyordu ve vergiden muaftı.

Fransa’nın kuzeyindeki Calais-Fréthun tren istasyonunda verilen bomba alarmı, Londra ile kıta Avrupası arasındaki Eurostar seferlerinde gecikmelere yol açtı. Son günlerde kıta genelinde yayılan asılsız ihbar dalgasında İtalya’da yaklaşık 6 bin okula tehdit e-postası gönderilirken, Avrupa’da en az 18 uçak acil iniş yapmak veya yön değiştirmek zorunda kaldı.

Fransa’nın kuzeyindeki Calais-Fréthun tren istasyonunda bu sabah verilen bomba alarmı, Londra ile Paris ve kıta Avrupası’nı birbirine bağlayan Eurostar trenleri dahil uluslararası demir yolu seferlerini aksattı.

Fransız makamlarının istasyondan tren geçişlerini durdurma talimatı vermesi üzerine, yetkililer olaya müdahale ederken trenlerin istasyondan geçişi geçici olarak engellendi ve zincirleme aksamalar Birleşik Krallık’ın başkentine gidiş-dönüş seferlerini etkiledi.

Eurostar’ın resmi açıklamasında, “Fransız makamlarının talebi üzerine trenler şu anda Calais-Fréthun istasyonundan geçemiyor. Bu, Londra’ya gidiş ve dönüşlerdeki bazı seferlerde gecikmelere yol açıyor” ifadeleri yer aldı.

Fransız devlet hizmetlerinin resmi hesabı da alarmı doğrulayarak halka “Lütfen dikkatli olun” uyarısı yaptı.

Ulusal demir yolu işletmecisi SNCF, jandarmanın seferlerin yeniden başlamasına izin vermesiyle tren seferlerinin sabahın ilerleyen saatlerinde normale döndüğünü açıkladı.

Aksamanın ne kadar süreceği ilk etapta netlik kazanmazken, perşembe günkü alarmın son haftalarda ve aylarda Fransa ile diğer Avrupa ülkelerinde uçuşları, havalimanlarını, ulaşım ağlarını, okulları ve bazı durumlarda medya kuruluşlarını hedef alarak tahliyelere, uçuş yönlendirmelerine ve kıta genelinde artırılan güvenlik önlemlerine yol açan artan bomba tehditleri ve asılsız ihbar dalgasıyla bağlantılı olup olmadığı da belirsizliğini korudu.

Yetkililer bugünkü alarm ile daha önceki olaylar arasında bir bağlantı kuramadı ve Calais-Fréthun’daki son alarmın aynı örüntünün parçası olup olmadığı belirsizliğini korurken, tekrarlanan tehditlerin seyahatleri aksatması ve acil müdahaleleri zorunlu kılması Avrupa’nın ulaşım ve güvenlik makamları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Olaydan yalnızca bir gün önce, çarşamba günü İtalya, İskoçya, Kuzey İrlanda, İngiltere ve İrlanda’daki okullar tehdit e-postaları ve asılsız bomba ihbarlarıyla hedef alındı.

İtalya genelinde çarşamba sabahı ülke çapında bomba alarmı olarak nitelendirilen bir dizi asılsız bomba tehdidinin ardından okullar tahliye edildi, ancak İtalya Başbakanı Giorgia Meloni “somut tehlike” olmadığını söyledi.

Meloni tehditler üzerine çarşamba günü güvenlik ve istihbarat şefleriyle hükümet toplantısı çağrısı yaparken, İtalyan haber ajansı ANSA eğitim bakanlığına dayandırdığı haberinde tehditlerin yaklaşık 6 bin okula gönderildiğini duyurdu.

Tehditleri aldıktan sonra kaç okulun öğrencilerini tahliye ettiği netlik kazanmadı.

Ülkenin farklı kesimlerinde tahliye edilen öğrenci kalabalıkları okullarının önünde görülürken, bazıları hızla tahliye olmak zorunda kaldıklarını ve polis kontrollerinden önce geri alamadıkları eşyalarını içeride bıraktıklarını anlattı.

Roma’daki Virgilio lisesinde okuyan 19 yaşındaki öğrenci Sofia De Ponte, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Müdür avluya çıktı ve bize bir e-posta, bir bomba tehdidi geldiğini söyledi ve hemen ardından bina tahliye edildi” dedi.

De Ponte, “tüm okullarla birlikte uzun bir bekleme listesi olduğu” için polisin hala gelmediğini belirtti.

De Ponte’nin 19 yaşındaki sınıf arkadaşı Elena Sicignano da “Hala burada bekliyoruz” diye konuştu.

Milano’daki Brera okulunda resim öğretmeni olan Violetta Uboldi ise öğrencilerin tahliye edilmekten mutlu göründüğünü söyleyerek, “Sanırım okul bittiği için bir sevinç çığlığı koptu. Tepki buydu” ifadelerini kullandı.

Öte yandan aynı okulda okuyan 16 yaşındaki öğrenci Angelica, bir öğretmenin kendisine bunun tatbikat olmadığını söylediğini ve “bu yüzden biraz paniklediklerini” anlattı.

İtalyan medyası, bomba tehdidinin sözde “Misoginistan Vilayeti lideri Mikhail Andropov” tarafından gönderilen bir e-postayla geldiğini bildirdi.

E-postada, “Binanıza, plastik bir poşetin içinde uzaktan patlatmalı güçlü bir patlayıcı bıraktım” ifadeleri yer aldı.

Aynı sözde yazar, bir önceki hafta İrlanda ve Bulgaristan’daki tehditlerin sorumluluğunu da üstlenmişti.

Olayın etkisini azaltmaya çalışan hükümet adına Facebook hesabından paylaşım yapan Meloni, “Şu anda yapılan kontrollere dayanarak somut bir tehlike olduğunu düşündürecek hiçbir unsur ortaya çıkmamıştır” değerlendirmesini yaptı.

Meloni paylaşımında, “İhbarlar daha ziyade alarm ve endişe yaratmayı amaçlayan bir stratejiyle bağlantılı görünüyor ki bu da şu anda gerekli tüm kapsamlı soruşturmaların konusudur” ifadelerine yer verdi.

İtalyan okul müdürleri derneği ANP’nin Başkanı Antonello Giannelli de açıklamasında tehditlerin “açıkça sahte” olduğunu belirtti.

Giannelli açıklamasında şunları kaydetti: “Bu olay, ne kadar büyük bir sorumsuzluğun bugün sahip olduğumuz araçların olağanüstü iletişim gücüyle birleştiğinde büyük ölçekte hasara ve aksamaya yol açabileceğini gösteriyor.”

Giannelli ayrıca, “Bu tehditlerin kaynağının hızla tam olarak aydınlatılmasını ve sorumluların tespit edilmesini umuyoruz” dedi.

Diğer taraftan çarşamba günü İngiltere ve İrlanda’daki polis teşkilatları yüzlerce okula gönderilen tehdit e-postalarını soruşturduklarını açıkladı, mesajları asılsız ihbar olarak değerlendirerek reddetti ve öğretmenlere tahliye yapmamaları çağrısında bulundu.

Bunun yanı sıra İskoçya ve Kuzey İrlanda’daki okullar tehdit e-postaları aldıktan sonra tahliye edildi; İskoçya Polisi mesajların asılsız ihbar olarak ele alındığını açıklarken, Edinburgh Şehir Konseyi öğrencilerin “önlem amacıyla kısa süreliğine tahliye edildiğini” doğruladı.

Glasgow gazetesi The Herald da birçok İskoç okulunun tahliye edildiğini ve öğrencilerin evlerine gönderildiğini yazdı.

Daha önce de Kuzey İrlanda’da 160’tan fazla okula binaların içinde “aktif düzenekler” bulunduğu uyarısı içeren endişe verici mesajlar gönderilmiş, Stormont Eğitim Bakanı Paul Givan e-postaların “Allahu Ekber” sözleriyle imzalandığını söylemişti.

Ulaşım ağları da tekrarlanan aksamalarla karşı karşıya kalırken, geçen hafta Avrupa genelinde yapılan bomba tehditleri üzerine Londra Stansted kalkışlı bir Ryanair uçuşu dahil en az 18 uçak acil iniş yapmak veya yön değiştirmek zorunda kaldı.

Şüpheli patlayıcı düzenekler içeren tehditlerin ardından Bulgaristan’a giden üç, İtalya’ya giden altı, Prag’a giden dört, Madrid’e giden üç ve Brüksel ile Viyana’ya giden birer uçuş yere indirildi veya başka yönlere yönlendirildi.

Aksama sırasında Fransız ve İtalyan savaş uçakları acil olarak havalanırken, bomba tehdidi alan Heathrow ve Birmingham havalimanlarının her ikisi de daha sonra olayların çözüme kavuşturulduğunu doğruladı.

Ulaşım Bakanı Heidi Alexander, tehditlerin kötü niyetli asılsız ihbarlar gibi göründüğünü kabul etmekle birlikte hükümetin uyarıları ciddiye aldığını belirtti.

Alexander, “Bu tehditleri ciddiye alıyoruz ancak bunların kötü niyetli asılsız tehditler olduğunu anlıyoruz” dedi.

Öte yandan son haftalarda İtalya dahil birçok Avrupa ülkesinde süpermarket soğutma sistemlerine yönelik siber saldırılar da düzenlendi.

İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani cumartesi günü yaptığı açıklamada, İtalya’nın Ukrayna’ya verdiği destek nedeniyle kişisel verilerini internette paylaşan “siber suçlular” tarafından hedef alındığını söyledi.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesinde başlayan idari krizin ardından Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’yi ailesiyle birlikte Sopot’taki evine davet etti. Tusk, Noel öncesinde bir araya gelerek gerilimi doğrudan görüşmeyle aşmak istediğini kaydetti.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesi krizi devam ederken Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’yi evinde görüşmeye davet etti.

Tusk, bu daveti Bağımsızlık Günü dolayısıyla düzenlenen törende yaptığı konuşmada duyurdu.

Başbakanlığın sosyal medya hesabından yayınlanan konuşmasında Tusk, normal şartlarda cumhurbaşkanından bir davet beklediğini dile getirdi.

Tusk, buna rağmen inisiyatif alarak Nawrocki’yi eşi, ailesi ve çocuklarıyla birlikte Sopot’taki evine çağırdığını belirtti.

Polonya Başbakanı davetinde, “Noel arifesi öncesinde ekmeğimizi bölüşelim, konuşalım” ifadesini kullandı.

Evinin küçük olduğunu ancak masada herkese yer bulunacağını kaydeden Tusk, “Eskiden olduğu gibi, bir Polonyalının bir Polonyalıyla konuştuğu gibi konuşuruz” dedi.

Tusk daha önce, kasım ayı başında da anayasa krizinin çözümü için cumhurbaşkanıyla baş başa görüşme teklif etmişti.

Polonya Anayasa Mahkemesinde yargıç Anna Korwin-Piotrowska, 30 Ekim’de Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkanvekili Bartlomiej Sochanski’nin geçici olarak görevden uzaklaştırıldığını açıklamıştı.

Bu gelişmenin ardından mahkeme binası önünde protestocular toplanmış, polis ise Anayasa Mahkemesi yerleşkesine girmişti.

Nawrocki ertesi gün yaptığı açıklamada, gece saatlerinde Varşova’da ülkenin en yüksek yargı organlarından Anayasa Mahkemesine yönelik bir güç kullanımı ve el koyma girişimi yaşandığını savunmuştu.

Anayasa Mahkemesi etrafında patlak veren krizin tüm sorumluluğunu Başbakan Tusk’a yükleyen Nawrocki’ye hükümet kanadından tepki gelmişti.

Başbakan Tusk, cumhurbaşkanının Ulusal Güvenlik Kurulu toplantısındaki hitabını “çatışmacı” ve “gerçeklikle hiçbir bağı olmayan” sözler olarak nitelemişti.

Avrupa Birliği Komisyonu ise Anayasa Mahkemesi çevresinde yaşanan krizde Tusk’ın benimsediği tutuma destek vermişti.

Varşova’da kumanda kavgası