Diplomasi
Barış Kurulu Netanyahu görüşmesi sonrası Gazze çekilme şartını değiştirdi

ABD destekli Barış Kurulu’nun açıklaması, İsrail ordusunun Gazze’den çekilme koşullarının Başbakan Binyamin Netanyahu ile yapılan görüşmenin ardından değiştirildiğine işaret etti. Yayınlanan yeni metin, Sarı Hat’ın gerisine çekilmeyi Hamas’ın tam silahsızlanması şartına bağlarken İsrail askerlerinin bölgede kalmasının önünü açık bıraktı.
ABD destekli Barış Kurulu’nun pazartesi günü yayımladığı açıklama, İsrail ordusunun Gazze’den çekilmesine ilişkin koşulların Başbakan Binyamin Netanyahu ile yapılan görüşmenin ardından değiştirilmiş olabileceğine işaret etti.
Kurul, İsrail ordusunun Sarı Hat’ın gerisine ancak Hamas’ın arabuluculara taahhüt ettiği silahsızlanma tamamlandıktan sonra çekileceğini bildirdi. Açıklamada bu koşulun hafif ve ağır silahların yanı sıra tüneller için de geçerli olduğu belirtildi.
Sarı Hat, Ekim 2025’te varılan ateşkes kapsamında Gazze’yi kabaca İsrail ile Hamas’ın kontrolündeki bölgeler arasında bölen sınırı ifade ediyor. İsrail ordusu ateşkesten sonra daha fazla alanı ele geçirerek Gazze’nin yüzde 60’tan fazlasını kontrolü altına aldı.
Açıklamadaki ‘tam çekilme’ ifadesi kaldırıldı
Times of Israel, geçen hafta adını açıklamadığı bir Barış Kurulu yetkilisine dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun anlaşmanın ilk aşamasında Sarı Hat’a çekilmesinin beklendiğini bildirmişti.
Barış Kurulu’nun pazartesi günü yayımladığı resmi açıklamanın ilk halinde, İsrail ordusunun “tam çekilmesinin” ancak Hamas’ın silahsızlanması tamamlandıktan sonra gerçekleşeceği belirtildi. Ancak “tam” sözcüğü birkaç dakika sonra metinden çıkarıldı.
Times of Israel’a göre ilk metin, silahsızlanma süreci devam ederken kısmi çekilmelerin yapılmasına, süreç tamamlandığında ise İsrail ordusunun bütünüyle çekilmesine imkân tanıyordu. Değiştirilen metin ise Sarı Hat’ın gerisine yönelik herhangi bir çekilmeyi silahsızlanmanın tamamlanması şartına bağladı.
Bununla birlikte “tam” sözcüğünün çıkarılması, silahsızlanma sonrasında İsrail ordusunun Gazze’den bütünüyle ayrılıp ayrılmayacağını da belirsiz bıraktı. Son metin, Hamas bütün silahlarını teslim etse bile İsrail’in Gazze’de asker bulundurmaya devam etmesinin önünü açık bırakıyor.
Bu yaklaşım, Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov’un geçen hafta dile getirdiği “Çekilme ile silahsızlanma eş zamanlı ilerlemeli” açıklamasından farklılık gösteriyor.
Habere göre bu değişiklik, Netanyahu hükümetinin plana onay vermesini sağlama çabasının parçası olabilir. İsrail, Hamas tamamen silahsızlandırılmadan ordunun Gazze’den çekilmesine karşı çıkıyordu. Ancak yalnızca ilk plandaki aşamalı süreci kabul eden Hamas’ın yeni koşullara nasıl yaklaşacağı belirsiz.
Barış Kurulu, Netanyahu’yla yapılan ve “yapıcı” olarak nitelendirilen görüşmenin ardından, hedefin Gazze’deki silahların tamamen devre dışı bırakılması ve “silahların hükmettiği düzenden sivil yönetime geçilmesi” olduğunu açıkladı. Kurul, bunun bir süreç içinde gerçekleştirileceğini ve ayrıntıların çalışmaların bir sonraki aşamasında belirleneceğini bildirdi.
Pazartesi günkü açıklamada İsrail’in çekilmesi için herhangi bir takvim verilmezken askeri operasyonların durdurulmasına ilişkin somut bir hükme de yer verilmedi. Kurul, planın uygulanmasında ilerleme sağlanabilmesinin tarafların üzerinde anlaşılmış çerçevedeki yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olduğunu vurguladı.
Netanyahu saldırıları durdurmayı reddetti
Israel Hayom’un haberine göre Netanyahu, görüşme sırasında Mladenov’a Hamas’ın oluşturduğu tehdidin devam ettiğini ileri sürerek İsrail’in Gazze’de ateşi kesmeyeceğini ve Sarı Hat’tan çekilmeyeceğini söyledi.
İsrail yönetimi ayrıca Kahire’de yürütülen müzakerelere dahil edilmediği ve görüşlerini sunma fırsatı bulamadığı gerekçesiyle silahsızlanma planına ilişkin itirazlarını Barış Kurulu ile ABD’ye iletti.
Konu hakkında bilgi sahibi İsrailli bir yetkili, Times of Israel’a yaptığı açıklamada, İsrail’in Hamas’ın silahsızlandırılmasını denetleyecek Uluslararası Doğrulama Komitesinde Türkiye ve Katar’dan temsilcilerin bulunmasına karşı çıktığını söyledi. Haberde, her iki ülkenin de Hamas liderlerine ev sahipliği yaptığı, Türkiye-İsrail ilişkilerinin ise 7 Ekim 2023 saldırısının ardından koptuğu hatırlatıldı.
Aynı yetkili, İsrail’in Hamas’a ait silahların imha edilmek yerine yalnızca depolanmasını öngören maddeye de itiraz ettiğini söyledi.
Mladenov ise X hesabından yaptığı paylaşımda beklentileri düşürerek “Zorlu aşama şimdi başlıyor” dedi. Yürütülen çalışmanın yavaş, yorucu ve teknik bir süreç olduğunu belirtti.
Silahsızlanma planının başlangıç tarihi belirsiz
Anlaşmaya göre Hamas yönetimindeki polisin elindeki bütün silahların, Gazze’yi yönetmesi planlanan ABD destekli Filistinli teknokratlar komitesine devredilmesi öngörülüyor. Bu yapı, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi (NCAG) olarak biliniyor.
NCAG’nin silahsızlanma planının başlamasından iki hafta sonra Gazze’ye girmesi planlanıyor. İlk iki hafta içinde tarafların, silahların teslimine ilişkin her aşamanın takvimi üzerinde anlaşması gerekiyor.
Barış Kurulu, bu 14 günlük dönemin Hamas’ın planı kabul etmesinin hemen ardından başlamasını istiyordu. Ancak İsrail’in itirazları nedeniyle başlangıç tarihi belirsizliğini koruyor.
Filistinli komitenin Gazze’ye girmesi ve uluslararası güçlerin konuşlandırılmasının ardından ağır silahların devre dışı bırakılarak depolanması, askeri üretim merkezlerinin kapatılması ve tünellerin imha edilmesi sürecinin başlaması öngörülüyor.
Anlaşmaya göre bu süreç, İsrail ordusunun aşamalı olarak çekilmesiyle bağlantılı biçimde yürütülecek. Son aşamada silahlı grupların bütün silahlarını teknokratlar komitesine teslim etmesinin sekiz ay ile bir yıl sürmesi bekleniyor.
Gazze’nin yüzde 60’ından fazlası İsrail işgalinde
İsrail’in kontrolü altında bulunan bölgeler büyük ölçüde yıkılmış ve nüfustan arındırılmış durumda. Gazze’deki yaklaşık 2 milyon Filistinlinin çoğu Hamas’ın kontrolündeki kesimde yaşıyor. Yüz binlerce kişi ağır koşullardaki çadır kamplarında ve yıkılmış mahallelerde hayatını sürdürüyor.
İsrail’in 27 Ekim’de yapılacak seçimlerden önce Gazze’den önemli sayıda asker çekmesi veya başka tavizler vermesi beklenmiyor. Zorlu bir seçim mücadelesiyle karşı karşıya olan Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon ortakları, Hamas üzerindeki askeri baskının sürdürülmesini ve İsrail askerlerinin Gazze’de kalmasını istiyor. Bazı koalisyon üyeleri ise bölgede Yahudi yerleşimleri kurulmasını savunuyor.
Gazze Sağlık Bakanlığına göre Ekim 2025’te ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana bölgede en az 1230 kişi hayatını kaybetti. Bakanlığın açıkladığı sayı siviller ile silahlı grup mensupları arasında ayrım yapmıyor ve bağımsız olarak doğrulanmış değil. Bununla birlikte İsrail, Hamas’ın açıkladığı toplam can kaybı rakamlarını genel olarak kabul ediyor.
Ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana Gazze’de beş İsrail askeri öldürüldü.
Diplomasi
The Economist’ten 2027 öngörüleri: Trump sonrası dünya, İran savaşı ve Ozempic etkisi

İngiliz dergisi The Economist, “The World Ahead 2027” kapağında gelecek yıl dünyayı şekillendireceğini öngördüğü 10 temel eğilimi paylaştı. Cleon Peterson’ın tasarladığı kolajda ABD’de Trump sonrası yarış, İran savaşının etkileri, yapay zekanın yarattığı riskler, Tayvan meselesi ve zayıflama ilaçları gibi başlıklar yer aldı.
İngiliz dergisi The Economist, 2027 yılına dair 10 temel küresel eğilimi içeren geleneksel kapak tasarımını yayımladı.
Kırmızı, siyah ve beyaz renklerin kullanıldığı “The World Ahead 2027” kapağı, Cleon Peterson imzalı küre şeklindeki ayrıntılı bir kolajdan oluşuyor.
Tasarımda dünya liderleri, askeri teçhizat, füzeler, uydular, yapay zeka sembolleri, borsa grafiği, para, Spasskaya Kulesi, Zafer Takı, tanklar ve içinde insanların bulunduğu çadırlar yer alıyor.
Dergi editörleri 2027’de dünyayı İran’la savaşın sonuçlarının, ABD ve Avrupa’daki siyasi belirsizliğin, yapay zekanın yol açtığı risklerin ve ekonomik yeniden yapılanmanın beklediğini öngörüyor.
Modern life can feel like being in a sci-fi story—all that is missing is the aliens. They probably won’t appear in 2027. Here are ten other things to watch out for https://t.co/xKBryc4hSW
Illustration: Cleon Peterson pic.twitter.com/bnV12C0ZOX
— The Economist (@TheEconomist) November 17, 2026
ABD’de Trump sonrası yarış ve İran savaşının etkileri
Derginin öne çıkardığı başlıca siyasi sınamalar arasında Donald Trump’ın ardından ABD başkanlığı için yürütülecek yarış yer alıyor.
The Economist, ABD’deki ara seçimlerin ardından Trump’ın yerine geçecek isim olmak için verilecek mücadelenin şiddetleneceğini tahmin ediyor.
Dergiye göre Trump bu süreçte “topal ördek” değil, daha çok “yıkıcı bir öfkeli kuş” konumunda olacak.
Yayın, Ortadoğu’daki savaşın sonuçlarına da geniş yer ayırıyor.
İran’la savaşın enerji güzergahlarını değiştireceği, müttefiklerin ABD’ye duyduğu güveni zayıflatacağı, gübre kıtlığına yol açacağı ve küresel gıda güvenliğini tehdit edeceği belirtiliyor.
Dergi, Çin’in 2027’ye kadar Tayvan’a yönelik olası bir operasyona hazır olmak amacıyla askeri kapasitesini artırmayı sürdüreceğini öngörüyor.
Avrupa’da sağ popülizm, borç baskısı ve iklim krizi
Avrupa’daki sağ popülist güçlerin yükselişine dikkat çeken dergi, Marine Le Pen’in Fransa’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanması halinde Avrupa Birliği’ndeki güç dengelerinin değişebileceğini yazıyor.
Dergi, gelişmiş ülkelerde artan kamu borcunun tahvil piyasaları üzerinde baskı kurarak mali çalkantılara yol açabileceği uyarısını yapıyor.
Gazeteciler ayrıca 2027’nin kayıtların tutulmaya başlandığı tarihten bu yana en sıcak yıl olabileceğini, rekor sıcaklıkların yanı sıra kuraklık ve orman yangınlarının yaşanabileceğini tahmin ediyor.
Yapay zekaya yönelik tepkiler, Ozempic’in yarattığı etkiler ve uzay yarışı da kapakta yer buldu
Büyük teknoloji şirketlerine ve yapay zekaya yönelik toplumsal hoşnutsuzluğun artacağını öngören The Economist, yapay zeka şirketlerinin mali risklerinin, siber tehditlerin ve yapay sinir ağlarının kullanımına bağlı siyasi sonuçların öne çıkacağını vurguluyor.
Dergi, “Ozempic etkisi” başlığı altında zayıflama ilaçlarının tüketici davranışlarını değiştirdiğini ve ilaç şirketlerinin ömrü uzatmaya yönelik çalışmalara daha fazla yatırım yapacağını kaydediyor.
Yayın, uzay alanında Starship’in geliştirilmesinin süreceğini, özel uzay istasyonlarının ortaya çıkacağını ve yörüngede veri merkezleri inşa etme imkanlarının belireceğini belirtiyor.
Dergi, büyük film stüdyolarının bilinen serileri yeniden başlatarak yeni izleyici çekmeye çalıştığını, ancak bağımsız üreticilerin ve YouTube içerik oluşturucularının başarısının izleyicilerin tanıdık hikayelerin devamına gerçekten ihtiyaç duyup duymadığını sorgulattığını yazıyor.
Derginin 40 yıllık tahmin geleneği
The Economist, gelecek yıla dair tahminlerini içeren özel yıllık sayısını 1986’dan bu yana her kasım ayında yayımlıyor.
Daha önce “The World in…” adını taşıyan sayı, sonradan “The World Ahead” olarak adlandırıldı.
Derginin geçen yılki sayısı 40. yıl dönümü özel baskısı oldu.
2026 kapağında bir kürenin içine yerleştirilen önemli olaylar arasında bir önceki yıl olduğu gibi ABD Başkanı Donald Trump’ın figürü merkezde yer aldı.
Trump’ın yanında üzerinde 250 sayısı şeklinde mumlar bulunan dev bir pasta çizildi; zira ABD bu yıl Bağımsızlık Bildirgesi’nin kabulünün 250. yıl dönümünü kutladı.
Kapakta ayrıca yaz aylarında düzenlenen Dünya Kupası, füzeler, robotlar, eriyen buz kütleleri, ilaçlar ve bir kadeh şarap da yer aldı.
Dergi, The World Ahead’i gelecek yılın ana eğilimlerini ve olaylarını analiz eden yıllık bir sayı olarak tanımlıyor.
Ancak derginin tüm öngörüleri isabetli çıkmıyor.
Kasım 2025’te “A look back over the first 40 years of The World Ahead” (The World Ahead’in İlk 40 Yılına Bakış) başlıklı bir retrospektif yayımlayan editörler, Doğu Avrupa’daki komünist rejimlerin çöküşünü ve Yugoslavya’nın dağılmasını öngöremediklerini kabul etti.
Temmuz 2026’da ise “Is The Economist always wrong?” (The Economist Her Zaman Yanılıyor mu?) başlıklı bir yazı yayımlandı.
Yazarlar bu çalışmada 2000 ile 2026 yılları arasında yayımlanan yaklaşık 7 bin başyazıyı yapay zeka yardımıyla inceleyerek yapılan hataların listesini çıkardı.
Dergi yönetimi ise mutlak doğruluk peşinde olmadıklarını sık sık vurguluyor:
“Tahminlerde kusursuz bir doğruluk peşinde değiliz; temel amacımız bilgi vermek ve düşünmeye teşvik etmek. Yine de ideal olan, yanıldığımızdan daha sık haklı çıkmamız olurdu.”
Diplomasi
Kallas: Suriye ile ilişkilerimizde önemli bir ilerleme hedefliyoruz

AB Dışişleri Komiseri Kaja Kallas, bloğun “Suriye ile ilişkilerinde önemli bir ilerleme” hedeflediğini belirtti.
Avrupa Birliği’nin 27 üyesi, Suriye ile daha fazla ticarete ve daha yakın siyasi bağlara yol verecek bir anlaşmaya varılmasına yönelik öneriyi destekledi.
2008 yılında, Suriye’de Beşar Esad’ın iktidarda olduğu dönemde bir ortaklık anlaşması taslağı hazırlanmış ama daha sonra rafa kaldırılmıştı.
Kallas, AB’nin mevcut metni imzalayabileceğini, ardından da “modernize edilmiş bir anlaşma” için müzakere yapabileceğini belirtti:
“Suriye’nin yatırıma ve başarılı bir geçiş sürecine ihtiyacı var. Amaç, Avrupa ve Suriye’ye ticaret, siyasi diyalog ve daha yakın işbirliği için bir çerçeve sunmak ve bunu mümkün olan en kısa sürede gerçekleştirmek.”
Kallas, “istikrarlı bir Suriye’nin Avrupa’nın menfaatine” olduğunu da sözlerine ekledi.
AB’nin Mısır, Ürdün ve İsrail gibi birçok ülkeyle ortaklık anlaşmaları bulunuyor; bu anlaşmalar genellikle ilgili ülkelere ticari avantajlar sağlıyor ama bu anlaşmalar, AB üyeliğine yol açmıyor.
AB’nin Ürdün Büyükelçisi Pierre-Christophe Chatzisavas, The National gazetesine verdiği demeçte, Hürmüz Boğazı’na alternatif bir ticaret yolu haline gelen Kızıldeniz’deki Akabe limanındaki trafiğin artmasıyla birlikte Ürdün’ün iş dünyası için cazip bir yer haline geldiğini belirtti.
Chatzisavas, Avrupa’nın geleneksel yardımların ötesine geçerek Ürdün’deki “stratejik kalkınma projelerine” odaklanmak istediğini söyledi.
Bu arada AB dışişleri bakanları, Suriye’ye yönelik daha fazla girişimde bulunulması çağrısında bulundu.
Kallas, Suriye’nin savaştan toparlanmaya devam edebilmesi için “çok fazla yatırıma ihtiyacı olduğunu” belirtti.
Brüksel’deki toplantıda yaptığı açıklamada, “Suriye ile ilişkilerimizi diğer Akdeniz ortaklarımızla olan düzeye çıkarmayı umuyoruz,” dedi.
Toplantı, AB’nin Akdeniz’den Sorumlu Komiseri Dubravka Suica’nın perşembe günü (19 Kasım) düzenlenecek AB-Ürdün yatırım konferansından önce Şam’a gideceği bir haftanın başlangıcını oluşturuyor.
Avrupalı yetkililer, önceliklerinin “istikrar, ticaret ve mültecilerin Suriye’ye geri dönüşü” olduğunu belirttiler.
Ürdün hükümetinin, yatırım konferansını limanlar, yollar, demiryolları ve lojistik merkezleri dahil olmak üzere 15 milyar dolar değerindeki projeleri tanıtmak için kullanması bekleniyor.
Krallığın, ABD-İran savaşı nedeniyle kısıtlanan bölgesel ticaretin bir koridoru haline gelmesi umuluyor.
The National gazetesine verilen bilgiye göre, AB tarafından Orta Doğu’nun en istikrarlı ülkelerinden biri olarak görülen Ürdün’e yatırım yapmak için yaklaşık 60 ila 70 Avrupalı şirket ilgi gösterdi.
Chatzisavas, “Ürdün, benzersiz bir hayatta kalma içgüdüsü ve şokları absorbe etme kapasitesi sergiliyor,” dedi.
İran savaşı, karayoluyla Ürdün’den geçen mal miktarının artmasına neden oldu. Akabe konteyner terminali, 2026 yılının ilk yarısında 60.000 yirmi fitlik eşdeğer birim (TEU) elleçledi (handling).
Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre üç kat daha fazla.
Fakat nakliyeciler, Suriye ve Irak ile olan kara sınır geçişlerinde tıkanıklıklar ve gecikmelerle karşılaştıklarını belirtiyor.
Suica, AB’nin “Suriye yetkililerine tüm güvenimizi vereceğimizi, çünkü onların doğru yolda olduklarını düşündüğümüzü” söyledi.
Bugün (17 Kasım) Şam’da bir Suriye Ortaklığı Koordinasyon Forumu düzenlenecek.
Eylül ayında Şam’ı ziyaret eden ve savaşın yol açtığı “yıkımın” büyük bir kısmının hâlâ devam ettiğini belirten Kallas, Suriye’nin ülkeyi yeniden inşa etmek için daha fazla desteğe ihtiyacı olduğunu söyledi:
“Avrupa tarafında biz de Suriyeli mültecilerin geri dönmesini istiyoruz ve Suriye de ülkeyi yeniden inşa etmek için onların geri dönmesini istiyor fakat aynı zamanda geri dönmeleri için gerekli koşulların sağlanması gerekiyor. Birlikte yapabileceğimiz çok şey var; çünkü Suriye’nin istikrarı bizim de çıkarımıza, bölgenin çıkarına ve şu ana kadar mevcut çatışmanın dışında kalmayı başarmış olmaları da olumlu bir gelişme.”
Bu arada Ürdünlü yetkililer, Akabe’den Amman’a su sağlayacak bir boru hattı ve deniz suyu arıtma tesisi için bu yıl 5,8 milyar dolarlık finansman sağlamış olmaktan memnuniyet duyuyor.
Kral II. Abdullah’ın çarşamba günü projenin temelini atması bekleniyor.
Chatzisavas, bunun “geleneksel kalkınma yardımından Ürdün ile yeni bir ikili işbirliği modeline” geçişi başlatmaya yardımcı olabileceğini söyledi.
Yeni yaklaşımın “Ürdün’ün dayanıklılığına” odaklanması gerektiğini belirten Chatzisavas, bunun yanı sıra inovasyon, girişimcilik ve “stratejik kalkınma projelerine” yapılan yatırımlara da ağırlık verilmesi gerektiğini ekledi.
Diplomasi
APEC Zirvesi öncesi bilinmesi gerekenler

Ticaret, teknoloji ve güvenlik alanındaki gerilimler, Shenzhen’de titizlikle hazırlanan APEC zirvesinin gündemine damga vurabilir.
Çin, bu hafta ülkenin güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen’de 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu’na ev sahipliği yapıyor. Liderler zirvesi çarşamba ve perşembe günleri düzenlenecek. Konuklar arasında ABD Başkanı Donald Trump ve Japonya Başbakanı Sanae Takaichi de bulunuyor. Zirve kapsamında çok sayıda ikili ve çok taraflı görüşmenin yapılması bekleniyor. Bunlar arasında Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in katılacağı ilk üçlü zirve de yer alıyor.
Trump, Cumhuriyetçi Partinin bu ay ABD’de yapılan ara seçimlerde aldığı ağır yenilginin ardından Çin’e gelecek. Analistlere göre etkinlikler, Xi’yi ve Çin’i küresel siyasetin merkezine yerleştirecek şekilde titizlikle planlanacak. Ancak zirve öncesindeki gündem, ABD’li teknoloji devi Nvidia’da patlak veren skandalın gölgesinde kaldı. Skandal, CEO Jensen Huang’ın istifasına yol açarken şirketin gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e nasıl ulaştığına ilişkin tartışmaları da alevlendirdi.
Nikkei Asia APEC toplantıları hakkında bilinmesi gereken beş önemli konuyu derledi:
APEC nedir, gündeminde neler var?
APEC, ticaret ve ekonomi konularını görüşmek üzere 21 üyeyi bir araya getiren bir forum. Üyeleri, dünya gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 60’ını ve küresel ticaretin yarısını oluşturuyor. Bir başka çok taraflı platform olan G20 ile karşılaştırıldığında APEC, ağırlıklı olarak Asya ekonomilerinden oluşuyor. Forumun sekretaryası Singapur’da bulunuyor. Bölgenin en büyük ekonomilerinden biri olan Hindistan ise APEC üyesi değil.
Üye ekonomilerin liderleri her yıl bir araya geliyor ve toplantıların sonunda genellikle ortak bir bildiri yayımlanıyor. Ancak son yıllarda ABD ile Çin arasındaki gerilimler müzakereleri zorlaştırıyor. Trump’ın gümrük tarifesi politikalarının yol açtığı aylar süren ticari çalkantıların ardından, geçen yıl Güney Kore’de düzenlenen zirvenin ortak bildirisinde Dünya Ticaret Örgütüne ve çok taraflı ticaret sistemine destek veren herhangi bir ifadeye yer verilmemişti.
APEC’in bir diğer önemli boyutu da iş dünyasıyla kurduğu işbirliği. Salı ve çarşamba günleri, yaklaşık 2 bin kişinin katılımıyla geleneksel CEO Zirvesi düzenlenecek. Xi Jinping de zirvenin açılış konuşmasını yapacak.
ABD’li iş dünyası liderleri geçmişte bu zirvelere geniş katılım gösteriyordu. Ancak hazırlık sürecini bilen bir kaynağa göre bu yıl takvim uyuşmazlıkları nedeniyle çok sayıda Amerikalı iş insanının toplantıya katılmaması bekleniyor.
Çin’le uzun süredir güçlü bağları bulunan Tesla ve SpaceX’in patronu Elon Musk’ın zirveye katılması bekleniyor. Buna karşılık, geçen yılki zirvenin yıldız isimlerinden biri ve yapay zekâ devriminin önde gelen temsilcilerinden Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang’ın toplantıda yer alması düşük bir ihtimal olarak görülüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi de dahil olmak üzere evlilik dışı ilişkilerine dair haberlerin ardından geçen hafta görevinden ayrılmıştı.
Zirve kapsamında gerçekleştirilecek ikili görüşmeler de yakından takip edilecek.
Trump ve Xi, geçen yılki APEC Zirvesi’nden kısa süre önce Güney Kore’de ticari ateşkes üzerinde anlaşmıştı. İki lider, Shenzhen’de bu uzlaşmayı sürdürmeye çalışacak.
Çin, APEC’e üçüncü kez ev sahipliği yapıyor. Resmî gündemde temiz enerji, tedarik zincirlerinde işbirliği, yapay zekâ ve serbest ticaret bulunuyor.
APEC İcra Direktörü Eduardo Pedrosa, bu haftaki toplantılardan somut sonuçlar çıkacağı konusunda iyimser. Üyelerin yıl boyunca 300 hazırlık toplantısı gerçekleştirdiğini belirten Pedrosa, “Çok taraflılık canlılığını koruyor ve iyi işliyor” dedi.
Trump ve Xi’nin bu yılki üçüncü görüşmesinden ne çıkacak?
İki taraf ticari ateşkesi ocak ayına kadar uzattı. Ancak eylül ayında açıklanan ve karşılıklı 60 milyar dolarlık ticarete uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesini öngören plan henüz sonuçlandırılmadı. Her iki ülkedeki şirketler de bu konuda alınacak kararı endişeyle bekliyor.
Devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle daha kapsamlı uzlaşmalara varılması yönündeki beklentiler düşük.
Çin’in nadir toprak elementleri ihracatına uyguladığı lisans zorunluluğu, ABD’li üreticiler üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor. Xi’nin ise Trump’tan Tayvan’ın “bağımsızlığına” karşı çıkmasını ve adaya silah satışlarından kaçınmasını istemeyi sürdürmesi bekleniyor.
Pekin ayrıca ileri teknolojilere yönelik ihracat kontrollerini gündeme getirebilir. Yarı iletken çiplerin ABD düzenlemeleri ihlal edilerek Çin’e ulaştırılıp ulaştırılmadığına ilişkin soru işaretlerinin ortaya çıkmasının ardından Washington’daki Çin karşıtı şahinler, daha sıkı kısıtlamalar getirilmesi için baskı yapıyor.
Bunlardan ayrı olarak, iki tarafın yapay zekâ alanında ilk ikili diyalog toplantısını gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu görüşmelerin amacı, yapay zekâdan kaynaklanabilecek ortak risklere karşı önlem almak.
ABD ve Çin daha önce yapay zekâyla bağlantılı acil durumlarda kullanılmak üzere bir doğrudan iletişim hattı kurulması konusunda anlaşmıştı.
Johns Hopkins Üniversitesi Amerika, Çin ve Küresel İlişkilerin Geleceği Enstitüsünde kıdemli araştırmacı olan Samm Sacks, Pekin ile geçmişte kurulan geleneksel doğrudan iletişim hatlarının pek başarılı olmadığını, ancak taraflar arasında resmî bir iletişim kanalına ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Sacks, “Hangi yapay zekâ olaylarının bilgi paylaşımı kapsamına girdiğini, hangilerinin girmediğini tanımlamak için daha fazla çalışma yapılması gerekiyor” dedi.
Trump-Xi-Putin üçlü zirvesinden neler bekleniyor?
Çin, Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales’in cuma günü gazetecilere Trump’ın “dünyadaki nükleer silahların azaltılmasını görüşeceğini” söylemesinin ardından, üçlü zirvenin perşembe günü gerçekleştirileceğini açıkladı.
Wales, aynı zamanda “Herhangi bir anlaşmaya varılmasını beklemiyoruz” dedi.
Wall Street Journal’ın haberine göre Putin ise görüşmenin Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını sona erdirme konusunu ele almak için kullanılmasını önerdi.
Trump, Putin ile son olarak Ağustos 2025’te Alaska’da bir araya gelmiş ve Ukrayna’daki savaşı görüşmüştü.
Analistler, gerçekleşmesi halinde üçlü zirveden somut sonuçlar çıkmasını beklemiyor. Ancak görüşmenin siyasi mesajlar vermek için önemli bir platform oluşturabileceğini düşünüyor.
ABD’nin deneyimli diplomatlarından ve The Asia Group’un yönetici ortaklarından Kurt Tong’a göre zirve, Xi’ye Çin’i diplomatik girişimlerin merkezinde yer alan bir aktör olarak sunma fırsatı verecek.
Öte yandan Tong, Trump’ın bu görüşmeye farklı bir açıdan yaklaşabileceğini belirtti. Ona göre Trump, Putin ile ilişkilerini güçlendirerek Rus lideri taviz vermeye ikna edebileceğini ve böylece Ukrayna’daki savaşın sona ermesini sağlayarak bu başarıyı hem kendisine hem de Xi’ye mal edebileceğini düşünüyor olabilir.
Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi (CNAS) kıdemli araştırmacısı Jake Stokes ise zirvenin zamanlaması ve düzenleneceği ortamın yanlış mesajlar verebileceği uyarısında bulundu.
Stokes, “Görüşmenin yaratacağı görüntü ve atmosferin bazı yönleri, Trump’ın Amerika’nın geleneksel dostları ve müttefikleriyle ilişkilerini geliştirmekten ziyade otoriter rakipleriyle ilişkilerini iyileştirmeye daha fazla ilgi duyduğu izlenimini veriyor” dedi.
Pekin ile gerilim yaşayan Japonya zirveye nasıl yaklaşacak?
Japon hükümeti, Başbakan Sanae Takaichi’nin Shenzhen’e gideceğini cuma günü nihayet doğruladı. Takaichi, Çin ziyaretinden önce Filipinler’in başkenti Manila’ya uğrayarak Güneydoğu Asya Uluslar Birliğinin (ASEAN) yıllık toplantısına katılacak.
Takaichi, seyahatinin ilk durağı olan Filipinler ile ikinci durağı Çin’de birbirinden oldukça farklı diplomatik ortamlarla karşılaşacak.
Filipinler, Japonya’nın yakın ortaklarından biri. Çin ile Japonya arasındaki ilişkiler ise 1972’de diplomatik ilişkilerin normalleşmesinden bu yana en düşük seviyelerinden birinde bulunuyor.
Takaichi’nin 7 Kasım 2025’te parlamentoda yaptığı ve Tokyo ile Pekin arasında diplomatik ilişkilerin donmasına yol açan açıklamalarının üzerinden bir yıldan biraz fazla zaman geçti.
Takaichi, Çin’in Tayvan’a saldırdığı ve ABD ordusunun deniz ablukasını güç kullanarak kırmak için müdahale ettiği varsayımsal bir senaryoyu değerlendirerek, bunun Japonya açısından “ülkenin varlığını tehdit eden bir durum” oluşturabileceğini iddia ederek müdahale edeceklerini söylemişti. Ayrıca Japonya son savunma belgesinde Çin’i bir kez daha “tehdit” olarak nitelendirdi.
Takaichi’nin Shenzhen’de Çin tarafından soğuk karşılanacağı neredeyse kesin. Pekin’in Japon lideri mümkün olduğunca yalnızlaştırmaya çalışması bekleniyor.
Takaichi ile Xi arasında planlanmış herhangi bir ikili görüşme bulunmuyor. Bununla birlikte iki liderin selamlaşması ya da kısa bir sohbet gerçekleştirmesi ihtimali var.
Takaichi açısından böyle bir temas bile diplomatik kazanım sayılabilir.
Shenzhen’de Takaichi’nin karşı karşıya kalacağı tek sınav Çin ile ilişkiler olmayacak. Japon hükümeti, Rusya ile de giderek derinleşen gerilimler yaşıyor.
Daha genel olarak Takaichi’nin bu fırsatı, Japonya’nın ikili ilişkiler ve bölgesel meselelerdeki tutumunu vurgulamak için kullanması bekleniyor.
Zirveyi hangi diğer jeopolitik sorunlar zorlaştırabilir?
Bölgenin birçok noktasında anlaşmazlıklar devam ediyor.
Japonya örneğinde olduğu gibi Çin’in Filipinler’e nasıl yaklaşacağı da yakından izlenecek. Güney Çin Denizi’nde, Filipinler’in Batı Filipin Denizi olarak adlandırdığı sularda deniz yetki alanlarına ilişkin gerilimler giderek tırmanıyor.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., ASEAN toplantılarına ev sahipliği yaptıktan sonra Shenzhen’e gidecek. Ancak Xi ile baş başa bir görüşme yapıp yapmayacağı henüz belli değil.
Bir diğer önemli gündem maddesi de ev sahibi Çin’in Tayvan’la ilgili vereceği mesajlar olacak.
Tayvan, “Çin Taypesi” adı altında APEC’in tam üyesi konumunda.
Tayvan lideri Lai Ching-te, Çin’de geniş ticari faaliyetleri bulunan bilgisayar üreticisi Acer Group’un kurucusu Stan Shih’i APEC toplantısına temsilcisi olarak atadı.
Lai’nin Sözcüsü Karen Kuo, Pekin’e “ev sahibi olarak sorumluluklarını yerine getirmesi” çağrısında bulunarak Tayvan heyeti için “eşitlik, onur ve güvenlik” garantisi verilmesini istedi.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise “Tayvan bölgesinin” katılımının “Tek Çin ilkesi ile ilgili APEC mutabakat zabıtlarının kural ve teamüllerine uygun biçimde” ele alınacağını açıkladı.
APEC üyesi olmayan Kuzey Kore meselesi de zirvenin gündemini etkileyebilecek konular arasında bulunuyor. Pyongyang, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımlarına rağmen nükleer silah ve balistik füze geliştirme faaliyetlerini sürdürüyor.
Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un, Trump’ın ilk başkanlık döneminde gerçekleştirdikleri bir dizi görüşmenin ardından yeniden bir araya gelebilecekleri yönünde spekülasyonlar ortaya çıkmıştı. Ancak her iki taraf da böyle bir görüşme planlandığını reddetti.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Asya2 hafta önceBMW, Çin’deki iştirakinde yüzlerce çalışanı işten çıkarıyor
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceİktisatçı Pettifor: Yapay zeka şirketlerine borç verenler kamu maliyesinden daha büyük risk altında












