Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesinde başlayan idari krizin ardından Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’yi ailesiyle birlikte Sopot’taki evine davet etti. Tusk, Noel öncesinde bir araya gelerek gerilimi doğrudan görüşmeyle aşmak istediğini kaydetti.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesi krizi devam ederken Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’yi evinde görüşmeye davet etti.

Tusk, bu daveti Bağımsızlık Günü dolayısıyla düzenlenen törende yaptığı konuşmada duyurdu.

Başbakanlığın sosyal medya hesabından yayınlanan konuşmasında Tusk, normal şartlarda cumhurbaşkanından bir davet beklediğini dile getirdi.

Tusk, buna rağmen inisiyatif alarak Nawrocki’yi eşi, ailesi ve çocuklarıyla birlikte Sopot’taki evine çağırdığını belirtti.

Polonya Başbakanı davetinde, “Noel arifesi öncesinde ekmeğimizi bölüşelim, konuşalım” ifadesini kullandı.

Evinin küçük olduğunu ancak masada herkese yer bulunacağını kaydeden Tusk, “Eskiden olduğu gibi, bir Polonyalının bir Polonyalıyla konuştuğu gibi konuşuruz” dedi.

Tusk daha önce, kasım ayı başında da anayasa krizinin çözümü için cumhurbaşkanıyla baş başa görüşme teklif etmişti.

Polonya Anayasa Mahkemesinde yargıç Anna Korwin-Piotrowska, 30 Ekim’de Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkanvekili Bartlomiej Sochanski’nin geçici olarak görevden uzaklaştırıldığını açıklamıştı.

Bu gelişmenin ardından mahkeme binası önünde protestocular toplanmış, polis ise Anayasa Mahkemesi yerleşkesine girmişti.

Nawrocki ertesi gün yaptığı açıklamada, gece saatlerinde Varşova’da ülkenin en yüksek yargı organlarından Anayasa Mahkemesine yönelik bir güç kullanımı ve el koyma girişimi yaşandığını savunmuştu.

Anayasa Mahkemesi etrafında patlak veren krizin tüm sorumluluğunu Başbakan Tusk’a yükleyen Nawrocki’ye hükümet kanadından tepki gelmişti.

Başbakan Tusk, cumhurbaşkanının Ulusal Güvenlik Kurulu toplantısındaki hitabını “çatışmacı” ve “gerçeklikle hiçbir bağı olmayan” sözler olarak nitelemişti.

Avrupa Birliği Komisyonu ise Anayasa Mahkemesi çevresinde yaşanan krizde Tusk’ın benimsediği tutuma destek vermişti.

Varşova’da kumanda kavgası

Polonya’nın 107 yıl önceki bağımsızlığı için her sene yapılan yürüyüş, Polonya ve Avrupa sağının gövde gösterisine dönüştü.

Krakow’da meydana gelen toplu silahlı saldırı nedeniyle yaşanan siyasi gerginliğin gölgesinde, aralarında Avrupa’nın dört bir yanından gelenlerin de bulunduğu binlerce aşırı sağcı destekçinin çarşamba günü yıllık yürüyüş için başkent Varşova’da toplanması üzerine, bölgeye ek polis gücü sevk edildi

Bağımsızlık Günü yürüyüşü, uzun süredir sağ partiler ile şu anda iktidarda olan “merkezciler” arasında gerginliğe neden oluyor.

Merkezciler, bu yürüyüşün ırkçılık ve antisemitizmin bir platformu olduğunu savunuyor.

Katılımcılar ise bu iddiaları reddederek, “Polonya’da ev sahibi Polonyalıdır” sloganıyla düzenlenen bu toplanmanın ulusal gururun bir ifadesi olduğunu belirtiyor.

Yürüyüşün organizatörleri, insanlara Krakow’daki saldırıyı “siyasi amaçlarla istismar etmemeleri” çağrısında bulundu.

Yürüyüş organizatörlerinin sözcüsü Rafal Buca, “Bu trajediyle bağlantılı siyasi saldırıları –ister sağdan ister soldan gelsin– kınadık,” dedi.

Organizatörler, Vox ile bağlantılı bir gençlik hareketi olan İspanya’daki Revuelta ve Macaristan’ın aşırı sağcı Mi Hazánk partisinin üyeleri de dahil olmak üzere çok sayıda farklı ülkeden milliyetçinin katılımıyla rekor bir katılım olduğunu savundular.

Binlerce kişilik bir kalabalık, bulutlu bir havada şehir merkezindeki bir meydanda toplandı; birçoğu büyük Polonya bayrakları taşıyordu.

Buca, “Yabancı başkentlerden bağımsız, egemen bir Polonya istiyoruz… Ayrıca, mümkün olduğunca tek etnili bir Polonya hayal ediyoruz,” dedi.

Polis, Varşova’nın dışından daha fazla memur görevlendirdiğini belirtti fakat sayı hakkında bilgi vermedi. Şehir merkezindeki başlangıç noktasına bitişik caddelere beton bariyerler yerleştirilirken, memurlar da çevre bölgeleri aradı.

Yetkililer, geçmişte bazı katılımcılar ile siyasi muhalifleri veya polis arasında yaşanan çatışmaların ardından yürüyüşün yapılmasını engellemeye çalışmıştı.

Organizatörler, katılımı tetikleyen şikayetler arasında, kendi deyimleriyle “kontrolsüz göç” ve Polonya Anayasa Mahkemesi’ne ilişkin tırmanan anlaşmazlıkı gösteriyor.

Buca, muhalefetin Donald Tusk hükümetine yönelttiği suçlamaları yineleyerek, “Anayasal bir kurumun zorla ele geçirilmesine tanık olduk ve bu durum çok sayıda Polonyalı grubu harekete geçirdi,” dedi.

Anayasa krizi, Ekim ayı sonunda Yargıç Anna Korwin-Piotrowska’nın Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Święczkowski ile yardımcısını, parlamentonun seçtiği yargıçların görevini yerine getirmesini engelledikleri gerekçesiyle görevden uzaklaştırmasıyla tırmandı.

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, bu hamleyi yasadışı bir devralma olarak kınadı ve Başbakan Tusk’tan 11 Kasım Bağımsızlık Günü’nden önce bu kararı geri almasını talep ederek, anayasal düzeni savunmak için tüm cumhurbaşkanlığı yetkilerini kullanacağı tehdidinde bulundu.

Bağımsızlık Yürüyüşü Derneği Başkanı Bartosz Malewski, Mahkeme genel merkezinin dışındaki protesto kampını ziyaret ederek, potansiyel katılımcılara, yürüyüşe daha önce hiç katılmamış, hayal kırıklığına uğramış hükümet destekçileri de dahil olmak üzere dört kişi daha getirmeleri çağrısında bulundu.

Onet tarafından yaptırılan ve SW Research tarafından gerçekleştirilen son ankete göre, ankete katılanların %47,8’i hükümetin Mahkeme’de önerdiği değişiklikler için yasal dayanağı olmadığına inanırken, %33,1’i bu değişikliklerin haklı olduğunu düşünüyor. %19,1’i ise kararsız kaldı.

Muhalefet ve Nawrocki de bu tartışmayı fırsat olarak değerlendirdi. Nawrocki cuma günü yaptığı açıklamada, “11 Kasım’da, Polonya için bu özel günde, her yıl olduğu gibi Varşova’daki Bağımsızlık Yürüyüşü’ne katılacağım,” demişti.

Bu arada, Cumartesi günü Kraków’ta meydana gelen silahlı saldırı sonrasında güvenlik endişeleri arttı. 24 yaşındaki şüpheli saldırgan, daha sonra hastanede hayatını kaybetti.

Saldırı, yürüyüşün düzenlenip düzenlenmemesinin yeniden değerlendirilmesi yönünde çağrılara yol açtı.

Eski Cumhurbaşkanı Bronisław Komorowski, benzer saldırıların tekrarlanabileceği uyarısında bulunarak kitlesel toplantıların geçici olarak kısıtlanmasını istedi.

Fakat Tusk, bir yasaklama olasılığını reddetti. Başbakan, X’te şöyle yazdı: “Kimse Bağımsızlık Yürüyüşü’nü yasaklamayı düşünmüyor.”

Bunun yerine yetkililer güvenlik önlemlerini sıkılaştırdı ve çarşamba günü Varşova’da silah ve piroteknik malzemelerin kullanımını yasakladı. Polis ayrıca Krakow saldırısının ardından benzer saldırı tehditlerini de takip ediyor.

Financial Times’a göre Fransa, Rusya ile olası çatışmada Avrupa’nın istemeden nükleer savaşa sürüklenmemesi için Almanya’dan uzun menzilli füzelerin kullanım planına açıklık getirmesini istiyor. Paris yönetimi, Almanya ve Birleşik Krallık’ın 2034’e kadar 2 bin kilometre menzilli füze geliştirmeyi hedeflediği 35 milyar euroluk gizli programı kendi nükleer stratejisiyle uyumlu kılmaya çalışıyor.

Financial Times (FT) gazetesinin altı kaynağa dayandırdığı haberine göre Fransa, belirsizliğin Avrupa’yı istemeden nükleer savaşa sürükleme riski yarattığını değerlendirerek Almanya’dan Rusya ile yaşanabilecek olası bir savaşta uzun menzilli füzeleri nasıl kullanmayı planladığına açıklık getirmesini talep ediyor.

Gazeteye göre Almanya’nın uzun menzilli silah edinme çabası, Fransa cephesinde bu silahların kullanımı ve Rusya’nın vereceği karşılık konusunda soru işaretleri doğuruyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, daha önce yaptığı açıklamada bu tür silahların kullanılmasının Batı’nın Rusya ile savaştığı anlamına geleceğini belirtmişti.

Paris yönetimi, Almanya ve Birleşik Krallık’ın yaklaşık 35 milyar euro maliyetli gizli füze programı Deep Precision Strike’ı (DPS) kendi nükleer stratejisiyle uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor.

Almanya ve Birleşik Krallık, söz konusu program kapsamında 2034 yılına kadar menzili 2 bin kilometreye ulaşan bir füze geliştirmeyi hedefliyor.

The Telegraph ve Die Welt gazetelerinin temmuz ayında yazdığına göre programda alçaktan uçan seyir füzesi ile ses hızının beş katına çıkabilen hipersonik füze olmak üzere iki seçenek değerlendiriliyor.

FT, mayıs ayında yayımladığı haberde Fransa’nın da uzun menzilli füze üretimine yönelik bu programa katılmak istediğini aktarmıştı.

Gazeteye konuşan Fransız bir yetkili, Rus hedeflerine konvansiyonel silahlarla yapılacak bir saldırının “nükleer karşılığı” tetikleyebileceği bir tablonun ortaya çıkabileceği uyarısını yaptı.

Yetkili, “Rusya sinyali yanlış yorumlarsa farkına bile varmadan nükleer çatışmanın eşiğine gelinebilir” dedi.

Gazetenin aktardığına göre Berlin yönetimi, derinlikteki hedefleri vurmak amacıyla menzili 500 kilometreden 2 bin kilometrenin üzerine kadar uzanan bir dizi karadan fırlatılan füze tedarik ediyor ve geliştiriyor.

Öte yandan uzun menzilli silah edinme arayışı, bu silahların ne zaman ve nasıl kullanılabileceği ile Rusya’nın buna nasıl karşılık verebileceği yönünde soruları beraberinde getiriyor.

Fransız tarafı, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un ortaya koyduğu caydırıcılık konseptinin, ortaklarının düzenlediği saldırıların sorumluluğunu Moskova’nın Paris’e yüklemesine yol açabileceğinden endişe duyuyor.

Avrupa’ya “nükleer şemsiye” sağlamak isteyen Macron, ilkbaharda “gelişmiş nükleer caydırıcılık” konseptini önermişti.

Bu çerçevede Paris ve Berlin; konvansiyonel silahlar, füze savunması ve Fransız nükleer kapasitesi üzerine istişareler yürütecekleri bir nükleer yönetim grubu kurdu.

Almanya, 2026 yılından itibaren Fransız nükleer tatbikatlarına katılacak ve Alman temsilciler ortaklarının stratejik tesislerini ziyaret edecek.

Yetkililerden biri, “Evinize birini davet ederseniz o kişinin evi ateşe vermesinden siz sorumlu olursunuz” diye konuştu.

FT’ye konuşan kaynaklardan birine göre nükleer silaha sahip olan Fransa, kendine özgü bir nükleer dil bilgisi ve kelime dağarcığı geliştirdi.

Kaynak, “Zamanla yerleşmiş alışkanlıklarımız var. Almanlarda ise bunlar yok” ifadelerini kullandı.

Aynı kaynak sözlerini şöyle sürdürdü: “Rusya’nın sinyali asla yanlış yorumlamaması ve ters anlamaması için açık bir kamusal doktrine sahip olmak çok daha iyi olurdu.”

Üst düzey bir Alman yetkili ise Almanya’nın, Avrupa ülkelerinin “ortak bir doktrine ve tırmanma basamaklarına dair ortak bir anlayışa” ihtiyaç duyduğu görüşüne katıldığını belirtti.

Alman yetkili, “Bu kesinlikle Fransızların talep ettiği, bizim ise direndiğimiz bir konu değil” değerlendirmesini yaptı.

Yetkili ayrıca şunları kaydetti: “DPS kabiliyetlerinin edinilmesine, bunların tam olarak nasıl kullanılacağına dair ortak bir anlayışın eşlik etmesi kaçınılmazdı. Bu en başından beri açıktı.”

Alman yetkilinin açıklamasına göre müzakereler, Fransa’da nükleer stratejinin geleceğine ilişkin yürütülen iç tartışmalar nedeniyle uzadı.

Olası seçeneklerden birinin Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’ın ortak yaklaşımlarını ortaya koyacakları ortak bir bildiri yayımlaması olabileceği kaydediliyor.

Üst düzey bir İngiliz yetkili, “Almanya’nın stratejik kültürü hızla değişiyor ve geçmişin kalıplarına tutunmak yerine bu değişimleri benimsememiz gerektiğine yürekten inanıyoruz” görüşünü paylaştı.

Birleşik Krallık, NATO üyesi Avrupa ülkeleri arasında Fransa dışında nükleer güce sahip tek ülke olarak Almanya ile benzer görüşmeler yürütüyor.

İngiliz yetkiliye göre her iki ülke de Fransa’nın füze programına katılma ihtimalini ele alıyor.

Aynı yetkili, DPS programının temel amacının komuta merkezleri, lojistik noktalar, mühimmat depoları veya silah fabrikaları gibi tesislere saldırılar düzenleyerek düşmanın “muharebe potansiyelini” zayıflatmak olduğunu, hükümet binaları ve nükleer tesislerin ise hedef alınmadığını anlattı.

İngiliz yetkili, “Hepimiz tırmanmanın nükleer düzeye ulaşmasını engelleme gerekliliğinin farkındayız” diye vurguladı.