Alman istihbarat kurumlarının yetkilerini genişletmek üzere federal hükümet tarafından onaylanan yasa tasarısına karşı protestolar giderek artıyor.

Hükümet, yeni bir yasa aracılığıyla Alman istihbarat kurumlarına kapsamlı yeni yetkiler vermeyi hedefliyor.

Tasarı, diğer hususların yanı sıra, kurumların bilgi teknolojisi sistemlerine erişimini kolaylaştırmayı, veri saklama sürelerini uzatmayı ve veri analizini otomatikleştirmeyi amaçlıyor. 

Teşkilatların gelecekte “çevrimiçi aramalar” yapmasına da izin verilecek.

German Foreign Policy’ye göre önemli bir değişiklik ise, Alman faşizminin sona ermesinden bu yana ilk kez istihbarat ajanslarının yeniden “operasyonel tedbirler” uygulama yetkisine sahip olması.

“Hibrit saldırılara karşı savunma” adı altında Berlin, polis, istihbarat ajansları ve ordu arasındaki sınırları daha da bulanıklaştırıyor ve dış düşmanlarla iç eleştirmenler arasındaki ayrımı giderek ortadan kaldırıyor.

Yeni istihbarat yasası, Federal Cumhuriyet’in “stratejik özerkliğe” doğru attığı bir başka adım.

İstihbarat servislerinin kabarık “istek listesi”

“İstihbarat Servisi Yasası’nın reformu”na ilişkin yasa tasarısıyla federal hükümet, Alman istihbarat servislerinin yetkilerini hemen hemen her alanda sistematik olarak genişletmeyi hedefliyor.

Bu bağlamda İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, Savunma Bakanı Boris Pistorius’a açıkça teşekkür etti. İki bakanlık, yakın işbirliği içinde, İstihbarat Servisleri Kanunu’nu tamamen yeniden yazmayı başardı ve bunu “sessizce” yaptı.

İngiliz gazetesi The Guardian’a göre, yeni yasa “istihbarat servislerinin istek listesini” yerine getiriyor.

Bu kapsamda gelecekte, istihbarat kurumları topladıkları telekomünikasyon verilerini daha uzun süre saklayabilecekler (içerik verilerini altı ay, meta verileri ise on iki aya kadar). Böylece bu verileri “geriye dönük” olarak da analiz edebilecekler.

Yasa ayrıca, örneğin yapay zeka destekli otomatik analizlere izin vererek ve “idari engelleri ortadan kaldırarak” analiz sürecini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

“Görüntü verilerinin biyometrik karşılaştırılması, yapay zekanın uygulanması ve araştırma ve geliştirme amaçlı verilerin daha ileri düzeyde işlenmesi için araçların kullanımı”, hatta verilerin “diğer devlet kurumlarına ve özel kuruluşlara” aktarılması, kolaylaştırılacak.

Açıklamaya göre genel olarak amaç, “akıllı buzdolaplarından” özel cep telefonlarına ve kamusal alanlardaki güvenlik kameralarına kadar uzanan “bilgi teknolojisi sistemlerine erişimi güçlendirmek.”

BND’ye operasyonel yetkiler veriliyor

Bu yasa ile federal hükümet, Federal İstihbarat Servisi’ne (BND) ve Federal Anayasa Koruma Dairesi’ne, İçişleri Bakanı Dobrindt’in ifadesiyle “istihbarat toplamayı çok aşan” kapsamlı yetkiler de veriyor.

Amaç, kurumların gelecekte sadece “daha iyi görebilmesi ve duyabilmesi” değil, her şeyden önce “düşmanlara karşı aktif önlemler alabilmesi.”

Çevrimiçi aramaların yanı sıra bu, gelecekte verileri “tahrif etme” iznini de içeriyor. Bakan bu meseleyi, “Görevimiz bu,” diyerek meşrulaştırıyor.

Bu önlem tarihi bir dönüm noktası gibi görünüyor. Nazizmin yenilgisinden bu yana ilk kez, Alman istihbarat kurumlarına “operasyonel yetkiler”, yani “aktif önlemler” alma izni veriliyor. Bu yetkiler 1945’ten beri yalnızca polise ayrılmıştı.

Yeni yetkiler açıkça “suçlarda kullanılan araçlarla oynama […]”yı da içeriyor. Ayrıca “kusurlu bileşenler ekleyerek mal sevkiyatlarının manipüle edilmesine, sabotaj amacıyla insansız hava aracı fabrikaları veya kimyasal silah laboratuvarlarındaki bilgi teknolojisi sistemlerine hedefli sızmaya ya da devlet destekli siber saldırı gruplarına veya dezenformasyon aktörlerine ait sunucuların kapatılmasına veya devre dışı bırakılmasına” da izin veriyor.

Üstelik bunların tümü artık “proaktif” olarak da gerçekleştirilebilir.

Muhalefetten tepkiler

Önerilen yasa tasarısı geniş çapta eleştirilere maruz kaldı. Örneğin, İstihbarat Servisleri Parlamento Denetim Komitesi’nin eski başkanı Konstantin von Notz (İttifak 90/Yeşiller), tasarıyı polis çalışmaları ile istihbarat çalışmaları arasında ayrım yapmamakla eleştiriyor.

Notz, dış istihbarat servisinin (BND) yetkilerinin genişletilmesini destekliyor; fakat iç istihbarat servisine (BfV) aynı yetkilerin verilmesini “hukukun üstünlüğü açısından tartışmalı”, “kötü tasarlanmış ve tehlikeli” olarak değerlendiriyor.

Yeni yasaya göre, iç istihbarat servisi gelecekte örneğin doktorların ve terapistlerin muayenehanelerine fark edilmeden girebilecek.

Sonuç olarak, Ulusal Yasal Sağlık Sigortası Hekimleri Birliği (KBV) ve Alman Tabipler Birliği, bu önlemi “doktorların gizlilik hakkını zedeleyeceği ve korunması gereken doktor-hasta arasındaki gizli ilişkiyi ihlal edeceği” gerekçesiyle sert bir şekilde eleştirdi.

Hessen Eyaleti Tabipler Birliği başkanı, taslağı “tıp mesleğine saygısızlık” olarak değerlendiriyor; bunun doktor ile hasta arasındaki güven ilişkisini zedelediğini söylüyor.

Dobrindt ise bu eleştiriyi reddederek, “Buna hiç katılmıyorum, çünkü her zaman uygun şekilde hareket ediyoruz,” diyor.

Alman Gazeteciler Birliği (DJV), yaptığı açıklamada, tasarıda “çok geniş terimler” kullanıldığını vurguluyor. DJV’ye göre bu da “barışçıl faaliyetlerin bile” istihbarat kurumlarının denetimi altına girebileceği anlamına geliyor.

Gazeteciler gelecekte artık kaynak korumasını garanti edemeyecek. Ayrıca, “müdahale eşiklerinin uyruk ve ikamet yerine göre derecelendirilmesi” anayasaya aykırı.

Birliğe göre tasarıda öngörülenin aksine, yabancı gazeteciler ile yurtdışında çalışan Alman gazeteciler de istihbarat servislerinden korunmalı.

İstihbarat kurumlarını kim denetleyecek?

Eski Federal Veri Koruma Komiseri Louisa Specht-Riemenschneider ise, BND üzerindeki denetim yetkisinin Bağımsız Denetim Kurulu bünyesinde merkezileştirilmesine karşı önceden uyarıda bulunmuştu.

Veri etiği alanında fahri profesör olan ve Specht-Riemenschneider’in selefi Ulrich Kelber de bu eleştiriyi paylaşıyor: İstihbarat teşkilatları, “neyin denetime tabi tutulabileceğine” dair “nihai kararı” kendileri veriyor.

Veri koruma uzmanının değerlendirmesine göre, gelecekte tek denetim organı olacak Bağımsız Denetim Kurulu, reddedilen erişim hakkına itiraz edemeyecek.

Tasarıda getirilen “rıza durumu”, BND’ye “kapsamlı özel yetkiler” verirken denetim imkânlarını daha da kısıtlıyor.

Üstelik bunu, şimdiye kadar gerekli olan Federal Meclis’in gerginlik durumu veya savunma durumu ilan etmesini gerektirmeden yapabilecek.

Kelber bunu, “seçilmiş parlamentodan anayasal açıdan tartışmalı bir yetki kayması” olarak görüyor.

Federal hükümetin kısmen denetim mekanizmalarında sözde bir iyileşmeye atıfta bulunarak desteklediği bu yasa tasarısı, ona istihbarat servislerinin “bağımsız denetiminin kasıtlı olarak sabote edildiği izlenimini” veriyor.

İstihbarat, kaynağı belirsiz olayları “Rus hibrit saldırısı” sayıyor

Dobrindt de içeride atılan bu adımı Rusya’dan gelen bir tehdidi gerekçe göstererek meşrulaştırıyor.

Dobrindt, Almanya’nın “her gün hibrit savaşın hedefi” olduğunu iddia ediyor; istihbarat teşkilatlarının yetkilerinin genişletilmesinin ise yalnızca “mevcut tehdit durumuna bir yanıt” olduğunu söylüyor.

Parlamento denetim komitesi önünde yapılan bir oturumda, Anayasa Koruma Dairesi Başkanı Sinan Selen, kurumunun belirli bir kaynağa açıkça atfedilemeyen olayları da Rusya’nın “hibrit saldırıları” olarak sınıflandırdığını itiraf etti.

Bu durum, dış düşmanlar ile iç muhalifler arasındaki ayrımı daha da bulanıklaştırıyor.

Dolayısıyla, yeni yasa uyarınca iç istihbarat servisi gelecekte sadece gerçek ya da iddia edilen “hibrit saldırıları” değil, aynı zamanda “nüfusun geniş kesimlerinde yaşanan önemli kargaşaları” da operasyonel tedbirler için gerekçe olarak kullanabilecek.

Berlin, NATO birliklerinin yeni Doğu Cephesi’ne giderken Almanya’dan geçmesi durumunda, savaş halinde halkın direnç göstereceğini öngörüyor.

Alman “stratejik özerkliği” militarizasyonla el ele

İçişleri Bakanı Dobrindt, Almanya’nın şimdiye kadar yabancı istihbarat servislerinin desteğine bağımlı olduğunu iddia ediyor.

Berlin, güçlendirilmiş Alman istihbarat servislerinin kendisine Washington, Paris ve Londra karşısında daha iyi bir konum kazandıracağını ve “eşit şartlarda” ciddi bir muhatap haline gelerek, ikincil ortak olmaktan uzaklaşacağını umuyor.

Önerilen yasa tasarısı, Alman istihbarat kurumlarının “artık diğer Avrupalı ortakların gerisinde kalmamasını” sağlamayı amaçlıyor.

Bakana göre bu sayede Berlin, “Avrupa güvenlik politikasında liderlik rolü üstlenme iddiasını haklı çıkaracak.”

Ortadoğu’daki savaşın küresel enerji piyasalarını sarsmasıyla birlikte Kuzeybatı Avrupa’da LNG fiyatları, Gazprom sevkiyatlarının neredeyse tamamen kesildiği Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Yeraltı depolama tesislerindeki doluluk oranının son beş yılın en düşük düzeyine gerilediği Avrupa’da, gösterge doğalgaz fiyatları savaş öncesine kıyasla iki kattan fazla artış kaydetti.

Ortadoğu’daki savaş öncesinde Basra Körfezi’nden yapılan sevkiyatlar Avrupa Birliği’nin LNG ihtiyacının yalnızca yüzde 8’e kadar olan kısmını karşılamasına rağmen, sıvılaştırılmış yakıt fiyatlarında dünya genelinde yaşanan yükseliş Avrupa pazarını da doğrudan etkiledi.

Financial Times gazetesinin haberine göre, Kuzeybatı Avrupa’da LNG fiyatları, AB’nin Gazprom sevkiyatlarından neredeyse tamamen mahrum kalarak ilk savaş kışını geçirdiği Ocak 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

Fiyatlandırma ve piyasa verileri kuruluşu Argus Media’nın verilerine göre, Avrupalı alıcılar bu haftanın başında 1 milyon İngiliz ısı birimi (BTU) LNG için 22,83 dolar ödedi. Bu rakam, bir yıl öncesine ve bu yılın ocak-şubat dönemine kıyasla iki kattan fazla bir artışa işaret ediyor.

Avrupa’nın LNG ithalatının yüzde 60’ını karşılayan ABD’de ise doğalgazın fiyatı, sıvılaştırma ve taşıma maliyetleri hariç tutulduğunda 1 milyon BTU başına 3 doların altında.

LNG fiyatlarındaki sert yükseliş, Avrupa’da doğalgaz depolama tesislerindeki düşük doluluk oranlarıyla birleşiyor.

Gas Infrastructure Europe verilerine göre, depolardaki doluluk oranı yüzde 63,3 seviyesinde kalarak önceki beş yılın aynı dönemlerindeki tüm seviyelerin altına geriledi.

Bu gelişmelerin etkisiyle, kıta Avrupası’nda geleneksel doğalgaz fiyatları için temel gösterge kabul edilen Hollanda vadeli TTF kontratı, çarşamba günü megavatsaat başına 66 euroya (1000 metreküp için 815 dolar) yükseldi.

Söz konusu gösterge, İran ile savaş başlamadan önce yaklaşık 30 euro seviyesinde işlem görüyordu.

Piyasadaki enerji tüccarları hükümetlerin olası müdahalelerini takip ediyor. Örneğin depolardaki doluluk oranının yüzde 51,3’e kadar düştüğü Almanya’da yasalar, özel şirketlerin depolama tesislerinde rezerve ettikleri kapasiteleri kullanmaması durumunda hükümete doğalgaz satın alma ve depolama zorunluluğu getiriyor.

Küresel LNG piyasası, Ortadoğu’daki savaştan petrol piyasasına kıyasla çok daha ağır etkilendi. Hürmüz Boğazı kapatılmadan önce her iki yakıt türünün küresel toplam arzının yaklaşık yüzde 20’si bu su yolu üzerinden sevk ediliyordu.

Fakat petrol sevkiyatları son dönemde, ABD Donanması’nın tankerlere sağladığı koruma ve boğazdaki mayın temizleme faaliyetleri sayesinde savaş öncesi hacminin yaklaşık yarısı düzeyinde sürüyor; ayrıca Suudi Arabistan da ihracatının büyük bölümünü boru hattıyla Kızıldeniz’e yönlendirmiş durumda.

Gaz sevkiyatlarında ise durum farklılık gösteriyor.

Kpler verilerine göre, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günde ortalama üç LNG tankeri geçerken, temmuz ayı boyunca bu rotadan yalnızca sekiz LNG tankeri çıkış yapabildi.

FT’nin aktardığına göre, bu tablonun sonucunda Avrupalı alıcılar LNG kargolarını çekebilmek için halihazırda 1 milyon BTU başına yaklaşık 24 dolar ödeyen Asyalı alıcılarla rekabet etmek zorunda kalıyor.

Fransız güvenlik birimleri, Fransa’nın kendi topraklarında daha şiddetli saldırılarla karşı karşıya kalacağını belirtti.

DGSI Genel Müdürü Céline Berthon, bu ay Almanya’daki Leipzig Havalimanı’nda bir Ukrayna kargo uçağının yakınında patlayıcı bir cihazın bulunmasına atıfta bulundu.

Söz konusu havalimanı, Ukrayna’ya askeri teçhizat nakliyesi için önemli bir lojistik merkezi.

Berthon, Paris’te iş dünyası liderlerinin katıldığı yüksek profilli bir toplantı olan La Ref’te yaptığı konuşmada şunları söyledi:

“Leipzig’de patlayıcı yüklü bir insansız hava aracının bulunması, topraklarımızda doğrudan ve daha şiddetli düşmanca eylemlerin gerçekleşme olasılığını dikkate almamız gerektiğine dair bir uyarı niteliğinde.”

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz salı günü yaptığı açıklamada, henüz kimseye atfedilmeyen bu başarısız saldırının arkasında kimin olduğunu belirlemek için hükümetin “yoğun bir şekilde çalıştığını” belirtti.

Berthon, Leipzig ile ilgili açıklamalarında Rusya’dan bahsetmedi fakat konuşmasının başlarında “Rusya’nın tutumunun sertleşmesinin [endişe verici] önemli bir unsur olduğunu” söyledi.

“2022’den bu yana, topraklarımızda eylem girişimlerinde dramatik ve önemli bir artış gördük,” diyen Berthon, Paris’teki binalara Davut Yıldızı çizilmesi gibi yüksek profilli sembolik saldırılar ile Rusya bağlantılı ağlar tarafından yürütüldüğü ileri sürülen dezenformasyon kampanyalarına atıfta bulundu.

Berthon, Medef iş dünyası lobi konferansında yaptığı konuşmada, “Tüm bunlar, fiziksel bir savaş olmayan, askeri bir savaş olmayan ve topraklarımızı hedef aldığı açıkça kabul edilmeyen ama ülkemize yönelik saldırıları şimdiden içeren bir savaşın başlangıcının parçası,” dedi.