Bizi Takip Edin

Amerika

Brezilya’dan yabancı ortaklarına “nadir toprak elementlerini burada işleyin” şartı

Yayınlanma

Brezilya, rezervlerine erişim için yabancı ortaklardan nadir toprak elementlerini ülke içinde işlemeyi şart koşacak.

South China Morning Post’ta (SCMP) yer alan habere göre bu şartlar, Çinli ve Batılı firmaların ülkenin uzun süredir ham haliyle ihraç ettiği kaynaklar için rekabet etme şeklini yeniden şekillendirebilir.

Brezilya Sanayi Bakanlığının üst düzey yetkililerinden Leonardo Durans, pazartesi günü uluslararası basınla düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi:

“Brezilya’nın yabancı yatırımlara kapıları açık, fakat tutumumuz olgunlaştı. Herkesten talep edeceğimiz taahhüt, yurt içinde teknolojik gelişme ve istihdam yaratılması.”

Bu politikanın Brezilya’yı kritik mineraller konusunda ABD-Çin rekabetinde taraf seçmeye zorlayıp zorlamayacağı sorulduğunda, Durans bu iddiayı reddetti.

Yetkili, “ABD, Avrupa Birliği ve Çin’e açığız. Herkesle konuşacağız,” dedi.

Brezilya, küresel kritik mineral rezervlerinin yaklaşık yüzde 10’una sahip; nadir toprak elementleri ve grafit rezervlerinde dünyada ikinci, nikel rezervlerinde ise üçüncü sırada yer alıyor.

Fakat yurt içinde işleme konusunda gösterilen ısrar, Çin’in on yıllardır kontrolü altında tuttuğu tedarik zinciriyle çelişiyor.

Uluslararası Enerji Ajansına göre, Çin küresel nadir toprak elementleri ayırma ve arıtma faaliyetlerinin yaklaşık yüzde 91’ini kontrol etmektedir ve kalıcı mıknatıs üretimindeki payı, yirmi yıl önceki yaklaşık yüzde 50’den bugün yüzde 94’e yükseldi.

ABD-Suudi anlaşmasıyla Çin’le nadir toprak elementleri yarışı kızışıyor

Pekin, ekim ayında nadir toprak elementleri, işleme ekipmanları ve teknolojilerini kapsayan ihracat kontrolleriyle bu kontrolünü daha da sıkılaştırdı.

Bu kurallar, sınır ötesi yargı yetkisini öne sürerek yeni bir çığır açmış ve Çin menşeli nadir toprak elementlerini yüzde 0,1 değer eşiğinin üzerinde içeren veya Çin’in teknik bilgisi kullanılarak üretilen ürünler için Çin dışında üretilmiş olsalar bile ihracat lisansı zorunluluğu getirmişti.

Bu kontroller, daha geniş kapsamlı bir ABD-Çin ticaret anlaşması kapsamında kasım ayına kadar askıya alınmıştı ama Pekin yeni bir düzenleme hazırlamadan bunları yeniden yürürlüğe koyabilir.

Bununla birlikte, geçen yıl nisan ayında yedi nadir toprak elementi için getirilen ayrı bir lisans rejimi hâlâ yürürlüktedir.

Bu önlemler, Çin ekipmanı veya teknik bilgisiyle inşa edilen herhangi bir işleme tesisinin, üretimini ihraç etmek için Pekin’in onayına ihtiyaç duyabileceği anlamına geliyor.

Brezilya, ülkenin ilk yerli kalıcı mıknatıs tedarik zincirini kurmayı amaçlayan, hükümet destekli araştırma ağı SENAI tarafından yönetilen MagBras programı ile bu boşluğu kendi başına kapatmaya çalıştı.

Çin, canlı bitkilerden nadir toprak minerallerinin ilk kez elde edildiğini açıkladı

Program, madencilik devi Vale ve Hollanda merkezli otomobil üreticisi Stellantis dahil olmak üzere özel sektörle ortaklık kurdu.

Girişim, pilot ölçekte mıknatıslar üretti, fakat endüstriyel üretime geçilmesi için hâlâ yıllar var ve 73 milyon real (12,6 milyon dolar) tutarındaki bütçesi, Çin’in işleme alanındaki hakimiyetini kurmak için harcadığı miktarın sadece bir kısmını oluşturuyor.

Brezilya Madencilik Enstitüsünün madencilik işleri direktörü Julio Nery, nadir toprak elementlerinin işlenmesi için gerekli ekipmanın “çoğunlukla tek bir ülke tarafından” üretildiğini belirterek bu çıkmazı kabul etti ve teslimat sürelerinin uzun olduğunu ekledi.

Brezilya Ulusal Madencilik Ajansı genel müdürü Mauro Sousa ise daha açık sözlüydü: “Çin’in kısa sürede kaydettiği 10, 15, 30 yıllık sıçramayı biz tekrarlayamayız.”

Yerli işleme kapasitesi olmadan, hammaddenin kendisi bir ganimet haline geliyor ve Brezilya’da faaliyet gösteren tek nadir toprak madeni olan Serra Verde’de, bu rekabet son aylarda Washington’un lehine dönmüş durumda.

Şirket, aralık ayında Çinli alıcılarla olan uzun vadeli tedarik sözleşmelerini sonlandırdı ve başlangıçta yaklaşık on yıl sürmesi beklenen anlaşmalardan çekildi.

ABD, Çin’in nadir toprak elementleri egemenliğini kırmak istiyor

İki ay içinde, Washington’un yurtdışı yatırım kolu DFC ile 565 milyon dolarlık bir finansman paketi imzaladı; bu pakete, ABD hükümetinin azınlık hisse satın alma opsiyonu da dahildi.

Bu yön değişikliği, Çin sermayesinin sektöre daha geniş çapta akışını durdurmadı, fakat yatırımın niteliği değişti.

Brezilya-Çin İş Konseyine göre, 2024 yılında madencilik, Brezilya’daki Çin yatırımlarının yüzde 13’ünü oluşturdu ve toplam 556 milyon dolar tutarında oldu. 

Fakat o yıl yapılan her anlaşma, yeni bir proje değil, mevcut bir işletmenin satın alınmasıydı.

Sousa, lisanslama sürecinin kendisinin sadece Çinli değil, tüm yabancı yatırımlar için bir engel olmaya devam ettiğini söyledi.

Pentagon, 400 milyon dolar ile nadir toprak elementleri şirketine ortak oluyor

Nadir toprak element yataklarının araştırılmasına yönelik 3.500’den fazla başvurunun beklemede olduğunu belirten Sousa, çevre koruma, yerli halkın arazi hakları ve kültürel miras alanlarından sorumlu federal kurumlar arasında dağınık bir sistemden bahsetti ve yatırımcılar için tek bir başvuru noktası bulunmadığını belirtti:

“Ülkemizde yargı yoluyla itirazların çok yaygın olduğu bir kültür var. Bu durum, yatırım yapmak isteyen herkes için risk algısını artırıyor. Daha öngörülebilir bir ortam sunabilmemiz için bu sorunu çözmemiz gerekiyor.”

Amerika

SpaceX hisseleri bir günde yüzde 10 değer kaybetti

Yayınlanma

Elon Musk’ın uzay şirketi SpaceX’in hisseleri, şirketin tarihindeki ilk yatırım yapılabilir tahvil ihracını duyurmasının ardından bir günde yüzde 10 değer kaybetti. Şirketin piyasa değeri yaklaşık 225 milyar dolar gerilerken, en az 20 milyar dolarlık tahvil ihracıyla köprü kredinin kapatılması hedefleniyor.

Elon Musk’ın uzay şirketi SpaceX’in hisseleri bir günde yüzde 10 değer kaybederek 166,17 dolara geriledi.

The Wall Street Journal gazetesinin aktardığı gelişmeyle birlikte, şirketin piyasa kapitalizasyonu yaklaşık 225 milyar dolar azaldı.

Bloomberg’in haberine göre SpaceX, 22 Haziran’da tarihindeki ilk yatırım yapılabilir tahvil ihracını duyurdu. Şirketin, mevcut bir köprü krediyi kapatmak amacıyla en az 20 milyar dolar değerinde borç senedi ihraç etmesi bekleniyor.

Sürece yakın bir kaynağın aktardığı bilgilere göre, aralarında Goldman Sachs Group Inc. şirketinin de bulunduğu aracı bankalar, pazartesi günü yatırımcılarla telefon konferansları düzenleyecek. Bu görüşmelerin ardından, vadeleri 5 ila 30 yıl arasında değişen tahvillerin satışının gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

SpaceX’in tahvil ihracına ilişkin hazırladığı ve Bloomberg tarafından incelenen memorandumda şirketin hedefleri şu ifadelerle yer aldı:

“Misyonumuz, evrenin gerçek doğasını anlamak, bilincin ışığını yıldızlara yaymak ve yaşamın birden fazla gezegende var olması için gerekli sistem ve teknolojileri yaratmaktır.”

Haziran ayında gerçekleştirdiği halka arz sürecinde 85 milyar dolardan fazla kaynak yaratan SpaceX’in piyasa değeri, halka arzın ardından 2,9 trilyon doları aşmıştı.

Bu yükselişle bir süreliğine Microsoft ve Amazon’u geride bırakarak dünyanın en değerli ilk dört halka açık şirketi arasına giren SpaceX’in piyasa değeri, o dönem ulaştığı haftalık zirve noktasına göre yaklaşık 550 milyar dolar gerilemiş oldu.

İngiliz iktisatçı Pettifor: Yapay zeka çöküşü kaçınılmaz bir krize yol açacak

Okumaya Devam Et

Amerika

Kolombiya Devlet Başkanı: İsrail seçimlere müdahale etti

Yayınlanma

Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro, İsrail’in ulusal seçim kayıt sisteminin yazılımını ele geçirerek seçimlere müdahale ettiğini öne sürdü. Sunucuların IP adreslerinin değiştirildiğine dair kanıt bulunduğunu savunan Petro, oyların tüm sandıklarda yeniden sayılmasını talep etti.

Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro, İsrail’in ulusal seçim kayıt sisteminin yazılımını ele geçirerek seçimlere müdahale ettiğini öne sürdü. Petro, X sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, sunucuların IP adreslerinin değiştirildiğine dair kanıt bulunduğunu ve bunun sisteme dışarıdan müdahale edildiğini gösterdiğini savundu.

Petro, yazılımın güvenlik açığına ilişkin ilk uyarıyı 2018 yılında yaptığını belirtti. Danıştay’ın o dönem aldığı karar uyarınca yazılımın kamuya açık bir sistemle değiştirilmesi gerektiğini hatırlatan Petro, uzman denetimi talep ettiğini ancak seçim kayıt yetkilisinin buna izin vermediğini söyledi.

Kolombiya Devlet Başkanı, “Bugün Ulusal Seçik Kaydı’na ait birkaç sunucunun IP adreslerinin değiştiğine dair kanıtımız var. Bu, yazılımın ele geçirildiği ve sandık verilerini başka birinin kaydettiği anlamına geliyor. Dünyada bunu yapabilecek tek ülke İsrail devletidir” ifadelerini kullandı.

Petro, seçim yazılımına yönelik uzman incelemesi yapılmasını ve tüm sandıklardaki oyların yeniden sayılmasını talep etti.

Halka sükunet ve soğukkanlılık çağrısında bulunan Petro, vatandaşların gerçek iradesini yansıtan titiz ve doğru bir sayım yapılmasını sağlamak gerektiğini vurguladı.

İlk sonuçlara göre Kolombiya’da sağcı aday De la Espriella başkan seçildi

BlackCore soruşturmaları

Seçimlere müdahale iddiaları daha önce İsrailli BlackCore şirketine yöneltilmişti. Reuters’ın Mayıs ayı sonunda bildirdiğine göre Paris Savcılığı, mart ayında yapılan yerel seçimlerde Boyun Eğmeyen Fransa partisinden üç adayın mağdur olduğu müdahale vakasına ilişkin soruşturma başlatmıştı.

Fransa’nın yabancı müdahaleyle mücadele birimi Viginum, söz konusu operasyonun arkasında kendisini “etki, siber teknoloji ve teknoloji alanında elit şirket” olarak tanımlayan İsrailli BlackCore’un bulunduğu sonucuna varmıştı.

Viginum, 12 Haziran’da yaptığı açıklamada BlackCore’un başka ülkelerdeki benzer operasyonlarla da bağlantılı olduğunu bildirdi. Birim, şirketin 2025 yılında İskoçya seçimleri ve New York belediye seçimleri sırasında da faaliyet gösterdiğini, ayrıca Angola ve Togo’da “dijital müdahale” operasyonları yürüttüğünü belirtti.

Okumaya Devam Et

Amerika

Küresel tahmin piyasaları devasa boyutlar kazandı

Yayınlanma

İnsanların gerçek dünyadaki olayların sonuçları üzerine bahis yapmalarına olanak tanıyan tahmin piyasaları, son birkaç yılda popülaritesinde patlama yaşadı.

Görünüşe göre pek çok kişi, seçimler, Kuala Lumpur’daki hava sıcaklığı ve Elon Musk’ın bir hafta içinde ne sıklıkla tweet atacağı gibi konularda bahis yapmak için can atıyor.

Kalshi, ABD tahmin piyasasının %90’ından fazlasını kontrol ediyor ve yıllık geliri 1,5 milyar doları aşıyor.

Pew Araştırma Merkezi’nin dijital varlık şirketi The Block’tan elde ettiği verileri analizine göre, Kalshi ve diğer büyük oyuncu Polymarket’e bakıldığında, bu iki şirketin toplam küresel işlem hacmi şu şekildeydi: Eylül 2025’te 4,5 milyar dolar; Nisan 2026’da 24 milyar dolar civarında.

Kalshi ve Polymarket’in milyonlarca kullanıcısı var fakat sadece çok küçük bir yüzde büyük kazanç elde ediyor.

Örneğin Wall Street Journal’ın yaptığı bir analizde şunlar ortaya çıktı:

  • Polymarket’in kârının yüzde 67’si, hesapların sadece %0,1’ine gidiyor.
  • Ortalama bir Polymarket kullanıcısı 1 ile 100 dolar arasında para kaybetmiş. En alt %10’luk dilimdeki kullanıcılar ise kişi başına yaklaşık 4.000 dolar zarar etmiş.
  • Şirketin açıklamasına göre, para kazanan her bir Kalshi kullanıcısına karşılık 2,9 kâr etmeyen kullanıcı düşüyor.

Bu kadar yüksek bir hacmi görmezden gelmek zor. Wall Street Journal’a göre, yatırımcıların ilgisi Kalshi’nin değerlemesini aralık ayındaki 11 milyar dolardan yaklaşık altı ay sonra 22 milyar dolara çıkardı.

The Information’a göre ise, 2024 yılında 350 milyon dolar değerinde olduğu bildirilen Polymarket, son zamanlarda 15 milyar dolarlık bir değerlemeyle fon toplamak üzere görüşmeler yapıyordu.

Morning Consult’un bir araştırmasına göre, ortalama tahmin piyasası kullanıcısı genç kesime ağırlık veriyor ve kullanıcıların %71’i erkek. Pew’e göre spor, kripto para ve siyaset en popüler konular.

Yatırım şirketi Bernstein, tahmin piyasasındaki işlem hacminin 2030 yılına kadar yıllık 1 trilyon dolar seviyesine ulaşacağını öngörüyor

Öte yandan tahmin piyasalarında hâlâ “içeriden bilgi ticareti” (inside trading) en önemli kapı olarak görülüyor. 

Örneğin bir ABD Ordusu Özel Kuvvetler askeri, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakalama planlarına ilişkin gizli bilgilerini kullanarak Polymarket işlemlerinden 400 bin dolar kazandığı iddiasıyla yargılanacak.

Bir Google çalışanı ise, şirketin iç verilerine erişim hakkını kullanarak Google’da en çok aranan terimlere bahis oynadığı iddiasıyla yakın zamanda dolandırıcılık suçlamasıyla karşı karşıya kaldı.

Kalshi, işverenin videolarıyla ilgili bahisler yaptığı gerekçesiyle bir MrBeast editörüne 20 bin dolar para cezası kesti.

Ne var ki uzmanları ve kamuoyunu şüpheye düşüren şüpheli işlemler her zaman soruşturmaya yol açmıyor.

Örneğin Bloomberg, birbiriyle bağlantılı gibi görünen yeni açılmış birçok Polymarket hesabından yapılan ve zamanlaması dikkat çeken birkaç İran savaşı bahsinin 1 milyon dolar kâr sağladığını bildirdi.

Hem Kalshi hem de Polymarket, içeriden bilgi ticareti yaptıkları gerekçesiyle kullanıcılara para cezası verdi ve hesaplarını dondurdu.

Kalshi ise yakında hassas işlemler yapabilmek için kullanıcıların işveren bilgilerini paylaşmalarını zorunlu kılacak.

Gelgelelim eleştirmenler bunun yeterli olmadığını söylüyor. Bir grup Demokrat senatör, tahmin piyasalarını düzenlemekten sorumlu federal kurum olan Emtia Vadeli İşlemler Komisyonunu (CFTC), izin verilen bahis türlerini sınırlayarak içeriden bilgi ticaretiyle mücadele etmeye çağırdı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English