Bizi Takip Edin

Diplomasi

Çin Savunma Bakanı: Rusya ile işbirliğimiz Soğuk Savaşın tüm ittifaklarından daha güçlü

Yayınlanma

Çin Savunma Bakanı Li Shangfu’nun devam eden Rusya ziyareti, Biden yönetiminin, Pekin’in Ukrayna için Moskova’ya silah desteği vereceği yönündeki iddialarının ortasında büyük dikkat çekti.

Li, Rus mevkidaşı Sergei Şoygu’nun davetlisi olarak 16-19 Nisan tarihlerinde Rusya’ya resmi bir ziyaret gerçekleştiriyor. Savunma Bakanının ziyareti, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in 3 günlük Moskova ziyaretinin hemen üzerine geldi.

Xinhua Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Milli Savunma Bakanı Li ile pazar günü Moskova’da Kremlin Sarayı’nda bir araya geldi.

Li ile görüşmesinde askeri işbirliğinin Rusya-Çin ilişkilerinde önemli rol oynadığını ifade eden Putin, iki ordunun ortak eğitim, mesleki alışveriş ve diğer alanlarda işbirliğini güçlendirmesini ve iki ülke arasındaki stratejik karşılıklı güvenin artmasını umduğunu söyledi.

Putin, “Savunma bakanlıklarına gelince, aktif olarak çalışıyoruz, düzenli olarak faydalı bilgi alışverişinde bulunuyoruz, askeri-teknik alanda işbirliği yapıyoruz ve ayrıca Uzak Doğu bölgesi, Avrupa ve deniz, hava ve kara dahil olmak üzere farklı alanlarda ortak tatbikatlar yapıyoruz” dedi.

Çin Savunma Bakanı ise, Putin’e, ikili ilişkilerin ne kadar önemli olduğunu göstermek için görevi aldıktan sonraki ilk dış gezisinin varış noktası olarak Rusya’yı seçtiğini belirtti.

Li, Çin-Rusya işbirliğinin küresel güvenliğe büyük katkı sağladığına dikkat çekerek, iki ülke arasındaki ilişkinin Soğuk Savaş sırasında perçinlenen tüm ittifaklardan daha güçlü olduğunu vurguladı.

‘İki ordu arasındaki stratejik işbirliğini geliştirmeye hazırız’

Çinli Bakan Li, iki devlet başkanının Çin-Rusya ilişkilerinin gelişimine yön verdiğini ve yeni bir dönem için kapsamlı stratejik koordinasyon ortaklığının sürekli derinleştirildiğini ifade etti. İki ülke arasındaki askeri karşılıklı güvenin, işbirliğindeki önemli ilerlemelerle giderek daha fazla pekiştirildiğini kaydeden Li, şunları söyledi:

“Çin, küresel ve bölgesel güvenlik ve istikrarın korunmasına yeni katkılar sağlamak için iki devlet başkanının vardığı fikir birliğini tam olarak uygulamak, iki ordu arasındaki stratejik iletişimi daha da güçlendirmek ve çok taraflı koordinasyon ve işbirliğini desteklemek için Rusya ile birlikte çalışmaya isteklidir.”

Kremlin’deki görüşmeye Rusya Savunma Bakanı Sergei Şoygu da katıldı. TASS’a göre Li ve Şoygu’nun “savunma alanında ikili işbirliğinin geliştirilmesine yönelik mevcut durum ve beklentilerin yanı sıra güncel küresel ve bölgesel güvenlik meselelerini” görüşmeleri planlanıyor.

Çin Savunma Bakanının ziyareti, Batı medyası Çin-Rusya askeri bağlarını devam eden Ukrayna savaşı ile ilişkilendirmeye çalıştığı için özellikle büyük ilgi gördü. Pekin ise, Washington’ın Çin’in Ukrayna savaşı için Rusya’ya silah göndereceği yönündeki iddiaları reddediyor. Ayrıca, ABD’li yetkililer de henüz Çin’in Rusya’ya silah gönderdiğine dair bir kanıt bulamadıklarını açıklamıştı.

Bu arada Bakan Li, Rusya’nın ana silah ihracatçısı Rosoboronexport’tan savaş uçağı ve teçhizatı satın aldığı için 2018’den beri ABD yaptırımları altındaydı.

Diplomasi

The Economist’ten 2027 öngörüleri: Trump sonrası dünya, İran savaşı ve Ozempic etkisi

Yayınlanma

İngiliz dergisi The Economist, “The World Ahead 2027” kapağında gelecek yıl dünyayı şekillendireceğini öngördüğü 10 temel eğilimi paylaştı. Cleon Peterson’ın tasarladığı kolajda ABD’de Trump sonrası yarış, İran savaşının etkileri, yapay zekanın yarattığı riskler, Tayvan meselesi ve zayıflama ilaçları gibi başlıklar yer aldı.

İngiliz dergisi The Economist, 2027 yılına dair 10 temel küresel eğilimi içeren geleneksel kapak tasarımını yayımladı.

Kırmızı, siyah ve beyaz renklerin kullanıldığı “The World Ahead 2027” kapağı, Cleon Peterson imzalı küre şeklindeki ayrıntılı bir kolajdan oluşuyor.

Tasarımda dünya liderleri, askeri teçhizat, füzeler, uydular, yapay zeka sembolleri, borsa grafiği, para, Spasskaya Kulesi, Zafer Takı, tanklar ve içinde insanların bulunduğu çadırlar yer alıyor.

Dergi editörleri 2027’de dünyayı İran’la savaşın sonuçlarının, ABD ve Avrupa’daki siyasi belirsizliğin, yapay zekanın yol açtığı risklerin ve ekonomik yeniden yapılanmanın beklediğini öngörüyor.

ABD’de Trump sonrası yarış ve İran savaşının etkileri

Derginin öne çıkardığı başlıca siyasi sınamalar arasında Donald Trump’ın ardından ABD başkanlığı için yürütülecek yarış yer alıyor.

The Economist, ABD’deki ara seçimlerin ardından Trump’ın yerine geçecek isim olmak için verilecek mücadelenin şiddetleneceğini tahmin ediyor.

Dergiye göre Trump bu süreçte “topal ördek” değil, daha çok “yıkıcı bir öfkeli kuş” konumunda olacak.

Yayın, Ortadoğu’daki savaşın sonuçlarına da geniş yer ayırıyor.

İran’la savaşın enerji güzergahlarını değiştireceği, müttefiklerin ABD’ye duyduğu güveni zayıflatacağı, gübre kıtlığına yol açacağı ve küresel gıda güvenliğini tehdit edeceği belirtiliyor.

Dergi, Çin’in 2027’ye kadar Tayvan’a yönelik olası bir operasyona hazır olmak amacıyla askeri kapasitesini artırmayı sürdüreceğini öngörüyor.

Avrupa’da sağ popülizm, borç baskısı ve iklim krizi

Avrupa’daki sağ popülist güçlerin yükselişine dikkat çeken dergi, Marine Le Pen’in Fransa’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanması halinde Avrupa Birliği’ndeki güç dengelerinin değişebileceğini yazıyor.

Dergi, gelişmiş ülkelerde artan kamu borcunun tahvil piyasaları üzerinde baskı kurarak mali çalkantılara yol açabileceği uyarısını yapıyor.

Gazeteciler ayrıca 2027’nin kayıtların tutulmaya başlandığı tarihten bu yana en sıcak yıl olabileceğini, rekor sıcaklıkların yanı sıra kuraklık ve orman yangınlarının yaşanabileceğini tahmin ediyor.

Yapay zekaya yönelik tepkiler, Ozempic’in yarattığı etkiler ve uzay yarışı da kapakta yer buldu

Büyük teknoloji şirketlerine ve yapay zekaya yönelik toplumsal hoşnutsuzluğun artacağını öngören The Economist, yapay zeka şirketlerinin mali risklerinin, siber tehditlerin ve yapay sinir ağlarının kullanımına bağlı siyasi sonuçların öne çıkacağını vurguluyor.

Dergi, “Ozempic etkisi” başlığı altında zayıflama ilaçlarının tüketici davranışlarını değiştirdiğini ve ilaç şirketlerinin ömrü uzatmaya yönelik çalışmalara daha fazla yatırım yapacağını kaydediyor.

Yayın, uzay alanında Starship’in geliştirilmesinin süreceğini, özel uzay istasyonlarının ortaya çıkacağını ve yörüngede veri merkezleri inşa etme imkanlarının belireceğini belirtiyor.

Dergi, büyük film stüdyolarının bilinen serileri yeniden başlatarak yeni izleyici çekmeye çalıştığını, ancak bağımsız üreticilerin ve YouTube içerik oluşturucularının başarısının izleyicilerin tanıdık hikayelerin devamına gerçekten ihtiyaç duyup duymadığını sorgulattığını yazıyor.

Derginin 40 yıllık tahmin geleneği

The Economist, gelecek yıla dair tahminlerini içeren özel yıllık sayısını 1986’dan bu yana her kasım ayında yayımlıyor.

Daha önce “The World in…” adını taşıyan sayı, sonradan “The World Ahead” olarak adlandırıldı.

Derginin geçen yılki sayısı 40. yıl dönümü özel baskısı oldu.

2026 kapağında bir kürenin içine yerleştirilen önemli olaylar arasında bir önceki yıl olduğu gibi ABD Başkanı Donald Trump’ın figürü merkezde yer aldı.

Trump’ın yanında üzerinde 250 sayısı şeklinde mumlar bulunan dev bir pasta çizildi; zira ABD bu yıl Bağımsızlık Bildirgesi’nin kabulünün 250. yıl dönümünü kutladı.

Kapakta ayrıca yaz aylarında düzenlenen Dünya Kupası, füzeler, robotlar, eriyen buz kütleleri, ilaçlar ve bir kadeh şarap da yer aldı.

Dergi, The World Ahead’i gelecek yılın ana eğilimlerini ve olaylarını analiz eden yıllık bir sayı olarak tanımlıyor.

Ancak derginin tüm öngörüleri isabetli çıkmıyor.

Kasım 2025’te “A look back over the first 40 years of The World Ahead” (The World Ahead’in İlk 40 Yılına Bakış) başlıklı bir retrospektif yayımlayan editörler, Doğu Avrupa’daki komünist rejimlerin çöküşünü ve Yugoslavya’nın dağılmasını öngöremediklerini kabul etti.

Temmuz 2026’da ise “Is The Economist always wrong?” (The Economist Her Zaman Yanılıyor mu?) başlıklı bir yazı yayımlandı.

Yazarlar bu çalışmada 2000 ile 2026 yılları arasında yayımlanan yaklaşık 7 bin başyazıyı yapay zeka yardımıyla inceleyerek yapılan hataların listesini çıkardı.

Dergi yönetimi ise mutlak doğruluk peşinde olmadıklarını sık sık vurguluyor:

“Tahminlerde kusursuz bir doğruluk peşinde değiliz; temel amacımız bilgi vermek ve düşünmeye teşvik etmek. Yine de ideal olan, yanıldığımızdan daha sık haklı çıkmamız olurdu.”

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kallas: Suriye ile ilişkilerimizde önemli bir ilerleme hedefliyoruz

Yayınlanma

AB Dışişleri Komiseri Kaja Kallas, bloğun “Suriye ile ilişkilerinde önemli bir ilerleme” hedeflediğini belirtti.

Avrupa Birliği’nin 27 üyesi, Suriye ile daha fazla ticarete ve daha yakın siyasi bağlara yol verecek bir anlaşmaya varılmasına yönelik öneriyi destekledi.

2008 yılında, Suriye’de Beşar Esad’ın iktidarda olduğu dönemde bir ortaklık anlaşması taslağı hazırlanmış ama daha sonra rafa kaldırılmıştı.

Kallas, AB’nin mevcut metni imzalayabileceğini, ardından da “modernize edilmiş bir anlaşma” için müzakere yapabileceğini belirtti:

“Suriye’nin yatırıma ve başarılı bir geçiş sürecine ihtiyacı var. Amaç, Avrupa ve Suriye’ye ticaret, siyasi diyalog ve daha yakın işbirliği için bir çerçeve sunmak ve bunu mümkün olan en kısa sürede gerçekleştirmek.”

Kallas, “istikrarlı bir Suriye’nin Avrupa’nın menfaatine” olduğunu da sözlerine ekledi.

AB’nin Mısır, Ürdün ve İsrail gibi birçok ülkeyle ortaklık anlaşmaları bulunuyor; bu anlaşmalar genellikle ilgili ülkelere ticari avantajlar sağlıyor ama bu anlaşmalar, AB üyeliğine yol açmıyor.

AB’nin Ürdün Büyükelçisi Pierre-Christophe Chatzisavas, The National gazetesine verdiği demeçte, Hürmüz Boğazı’na alternatif bir ticaret yolu haline gelen Kızıldeniz’deki Akabe limanındaki trafiğin artmasıyla birlikte Ürdün’ün iş dünyası için cazip bir yer haline geldiğini belirtti.

Chatzisavas, Avrupa’nın geleneksel yardımların ötesine geçerek Ürdün’deki “stratejik kalkınma projelerine” odaklanmak istediğini söyledi.

Bu arada AB dışişleri bakanları, Suriye’ye yönelik daha fazla girişimde bulunulması çağrısında bulundu.

Kallas, Suriye’nin savaştan toparlanmaya devam edebilmesi için “çok fazla yatırıma ihtiyacı olduğunu” belirtti.

Brüksel’deki toplantıda yaptığı açıklamada, “Suriye ile ilişkilerimizi diğer Akdeniz ortaklarımızla olan düzeye çıkarmayı umuyoruz,” dedi.

Toplantı, AB’nin Akdeniz’den Sorumlu Komiseri Dubravka Suica’nın perşembe günü (19 Kasım) düzenlenecek AB-Ürdün yatırım konferansından önce Şam’a gideceği bir haftanın başlangıcını oluşturuyor.

Avrupalı yetkililer, önceliklerinin “istikrar, ticaret ve mültecilerin Suriye’ye geri dönüşü” olduğunu belirttiler.

Ürdün hükümetinin, yatırım konferansını limanlar, yollar, demiryolları ve lojistik merkezleri dahil olmak üzere 15 milyar dolar değerindeki projeleri tanıtmak için kullanması bekleniyor.

Krallığın, ABD-İran savaşı nedeniyle kısıtlanan bölgesel ticaretin bir koridoru haline gelmesi umuluyor.

The National gazetesine verilen bilgiye göre, AB tarafından Orta Doğu’nun en istikrarlı ülkelerinden biri olarak görülen Ürdün’e yatırım yapmak için yaklaşık 60 ila 70 Avrupalı şirket ilgi gösterdi.

Chatzisavas, “Ürdün, benzersiz bir hayatta kalma içgüdüsü ve şokları absorbe etme kapasitesi sergiliyor,” dedi.

İran savaşı, karayoluyla Ürdün’den geçen mal miktarının artmasına neden oldu. Akabe konteyner terminali, 2026 yılının ilk yarısında 60.000 yirmi fitlik eşdeğer birim (TEU) elleçledi (handling).

Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre üç kat daha fazla.

Fakat nakliyeciler, Suriye ve Irak ile olan kara sınır geçişlerinde tıkanıklıklar ve gecikmelerle karşılaştıklarını belirtiyor.

Suica, AB’nin “Suriye yetkililerine tüm güvenimizi vereceğimizi, çünkü onların doğru yolda olduklarını düşündüğümüzü” söyledi.

Bugün (17 Kasım) Şam’da bir Suriye Ortaklığı Koordinasyon Forumu düzenlenecek.

Eylül ayında Şam’ı ziyaret eden ve savaşın yol açtığı “yıkımın” büyük bir kısmının hâlâ devam ettiğini belirten Kallas, Suriye’nin ülkeyi yeniden inşa etmek için daha fazla desteğe ihtiyacı olduğunu söyledi:

“Avrupa tarafında biz de Suriyeli mültecilerin geri dönmesini istiyoruz ve Suriye de ülkeyi yeniden inşa etmek için onların geri dönmesini istiyor fakat aynı zamanda geri dönmeleri için gerekli koşulların sağlanması gerekiyor. Birlikte yapabileceğimiz çok şey var; çünkü Suriye’nin istikrarı bizim de çıkarımıza, bölgenin çıkarına ve şu ana kadar mevcut çatışmanın dışında kalmayı başarmış olmaları da olumlu bir gelişme.”

Bu arada Ürdünlü yetkililer, Akabe’den Amman’a su sağlayacak bir boru hattı ve deniz suyu arıtma tesisi için bu yıl 5,8 milyar dolarlık finansman sağlamış olmaktan memnuniyet duyuyor.

Kral II. Abdullah’ın çarşamba günü projenin temelini atması bekleniyor.

Chatzisavas, bunun “geleneksel kalkınma yardımından Ürdün ile yeni bir ikili işbirliği modeline” geçişi başlatmaya yardımcı olabileceğini söyledi.

Yeni yaklaşımın “Ürdün’ün dayanıklılığına” odaklanması gerektiğini belirten Chatzisavas, bunun yanı sıra inovasyon, girişimcilik ve “stratejik kalkınma projelerine” yapılan yatırımlara da ağırlık verilmesi gerektiğini ekledi.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

APEC Zirvesi öncesi bilinmesi gerekenler

Yayınlanma

Ticaret, teknoloji ve güvenlik alanındaki gerilimler, Shenzhen’de titizlikle hazırlanan APEC zirvesinin gündemine damga vurabilir.

Çin, bu hafta ülkenin güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen’de 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu’na ev sahipliği yapıyor. Liderler zirvesi çarşamba ve perşembe günleri düzenlenecek. Konuklar arasında ABD Başkanı Donald Trump ve Japonya Başbakanı Sanae Takaichi de bulunuyor. Zirve kapsamında çok sayıda ikili ve çok taraflı görüşmenin yapılması bekleniyor. Bunlar arasında Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in katılacağı ilk üçlü zirve de yer alıyor.

Trump, Cumhuriyetçi Partinin bu ay ABD’de yapılan ara seçimlerde aldığı ağır yenilginin ardından Çin’e gelecek. Analistlere göre etkinlikler, Xi’yi ve Çin’i küresel siyasetin merkezine yerleştirecek şekilde titizlikle planlanacak. Ancak zirve öncesindeki gündem, ABD’li teknoloji devi Nvidia’da patlak veren skandalın gölgesinde kaldı. Skandal, CEO Jensen Huang’ın istifasına yol açarken şirketin gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e nasıl ulaştığına ilişkin tartışmaları da alevlendirdi.

Nikkei Asia APEC toplantıları hakkında bilinmesi gereken beş önemli konuyu derledi:

APEC nedir, gündeminde neler var?

APEC, ticaret ve ekonomi konularını görüşmek üzere 21 üyeyi bir araya getiren bir forum. Üyeleri, dünya gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 60’ını ve küresel ticaretin yarısını oluşturuyor. Bir başka çok taraflı platform olan G20 ile karşılaştırıldığında APEC, ağırlıklı olarak Asya ekonomilerinden oluşuyor. Forumun sekretaryası Singapur’da bulunuyor. Bölgenin en büyük ekonomilerinden biri olan Hindistan ise APEC üyesi değil.

Üye ekonomilerin liderleri her yıl bir araya geliyor ve toplantıların sonunda genellikle ortak bir bildiri yayımlanıyor. Ancak son yıllarda ABD ile Çin arasındaki gerilimler müzakereleri zorlaştırıyor. Trump’ın gümrük tarifesi politikalarının yol açtığı aylar süren ticari çalkantıların ardından, geçen yıl Güney Kore’de düzenlenen zirvenin ortak bildirisinde Dünya Ticaret Örgütüne ve çok taraflı ticaret sistemine destek veren herhangi bir ifadeye yer verilmemişti.

APEC’in bir diğer önemli boyutu da iş dünyasıyla kurduğu işbirliği. Salı ve çarşamba günleri, yaklaşık 2 bin kişinin katılımıyla geleneksel CEO Zirvesi düzenlenecek. Xi Jinping de zirvenin açılış konuşmasını yapacak.

ABD’li iş dünyası liderleri geçmişte bu zirvelere geniş katılım gösteriyordu. Ancak hazırlık sürecini bilen bir kaynağa göre bu yıl takvim uyuşmazlıkları nedeniyle çok sayıda Amerikalı iş insanının toplantıya katılmaması bekleniyor.

Çin’le uzun süredir güçlü bağları bulunan Tesla ve SpaceX’in patronu Elon Musk’ın zirveye katılması bekleniyor. Buna karşılık, geçen yılki zirvenin yıldız isimlerinden biri ve yapay zekâ devriminin önde gelen temsilcilerinden Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang’ın toplantıda yer alması düşük bir ihtimal olarak görülüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi de dahil olmak üzere evlilik dışı ilişkilerine dair haberlerin ardından geçen hafta görevinden ayrılmıştı.

Zirve kapsamında gerçekleştirilecek ikili görüşmeler de yakından takip edilecek.

Trump ve Xi, geçen yılki APEC Zirvesi’nden kısa süre önce Güney Kore’de ticari ateşkes üzerinde anlaşmıştı. İki lider, Shenzhen’de bu uzlaşmayı sürdürmeye çalışacak.

Çin, APEC’e üçüncü kez ev sahipliği yapıyor. Resmî gündemde temiz enerji, tedarik zincirlerinde işbirliği, yapay zekâ ve serbest ticaret bulunuyor.

APEC İcra Direktörü Eduardo Pedrosa, bu haftaki toplantılardan somut sonuçlar çıkacağı konusunda iyimser. Üyelerin yıl boyunca 300 hazırlık toplantısı gerçekleştirdiğini belirten Pedrosa, “Çok taraflılık canlılığını koruyor ve iyi işliyor” dedi.

Trump ve Xi’nin bu yılki üçüncü görüşmesinden ne çıkacak?

İki taraf ticari ateşkesi ocak ayına kadar uzattı. Ancak eylül ayında açıklanan ve karşılıklı 60 milyar dolarlık ticarete uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesini öngören plan henüz sonuçlandırılmadı. Her iki ülkedeki şirketler de bu konuda alınacak kararı endişeyle bekliyor.

Devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle daha kapsamlı uzlaşmalara varılması yönündeki beklentiler düşük.

Çin’in nadir toprak elementleri ihracatına uyguladığı lisans zorunluluğu, ABD’li üreticiler üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor. Xi’nin ise Trump’tan Tayvan’ın “bağımsızlığına” karşı çıkmasını ve adaya silah satışlarından kaçınmasını istemeyi sürdürmesi bekleniyor.

Pekin ayrıca ileri teknolojilere yönelik ihracat kontrollerini gündeme getirebilir. Yarı iletken çiplerin ABD düzenlemeleri ihlal edilerek Çin’e ulaştırılıp ulaştırılmadığına ilişkin soru işaretlerinin ortaya çıkmasının ardından Washington’daki Çin karşıtı şahinler, daha sıkı kısıtlamalar getirilmesi için baskı yapıyor.

Bunlardan ayrı olarak, iki tarafın yapay zekâ alanında ilk ikili diyalog toplantısını gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu görüşmelerin amacı, yapay zekâdan kaynaklanabilecek ortak risklere karşı önlem almak.

ABD ve Çin daha önce yapay zekâyla bağlantılı acil durumlarda kullanılmak üzere bir doğrudan iletişim hattı kurulması konusunda anlaşmıştı.

Johns Hopkins Üniversitesi Amerika, Çin ve Küresel İlişkilerin Geleceği Enstitüsünde kıdemli araştırmacı olan Samm Sacks, Pekin ile geçmişte kurulan geleneksel doğrudan iletişim hatlarının pek başarılı olmadığını, ancak taraflar arasında resmî bir iletişim kanalına ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Sacks, “Hangi yapay zekâ olaylarının bilgi paylaşımı kapsamına girdiğini, hangilerinin girmediğini tanımlamak için daha fazla çalışma yapılması gerekiyor” dedi.

Trump-Xi-Putin üçlü zirvesinden neler bekleniyor?

Çin, Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales’in cuma günü gazetecilere Trump’ın “dünyadaki nükleer silahların azaltılmasını görüşeceğini” söylemesinin ardından, üçlü zirvenin perşembe günü gerçekleştirileceğini açıkladı.

Wales, aynı zamanda “Herhangi bir anlaşmaya varılmasını beklemiyoruz” dedi.

Wall Street Journal’ın haberine göre Putin ise görüşmenin Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını sona erdirme konusunu ele almak için kullanılmasını önerdi.

Trump, Putin ile son olarak Ağustos 2025’te Alaska’da bir araya gelmiş ve Ukrayna’daki savaşı görüşmüştü.

Analistler, gerçekleşmesi halinde üçlü zirveden somut sonuçlar çıkmasını beklemiyor. Ancak görüşmenin siyasi mesajlar vermek için önemli bir platform oluşturabileceğini düşünüyor.

ABD’nin deneyimli diplomatlarından ve The Asia Group’un yönetici ortaklarından Kurt Tong’a göre zirve, Xi’ye Çin’i diplomatik girişimlerin merkezinde yer alan bir aktör olarak sunma fırsatı verecek.

Öte yandan Tong, Trump’ın bu görüşmeye farklı bir açıdan yaklaşabileceğini belirtti. Ona göre Trump, Putin ile ilişkilerini güçlendirerek Rus lideri taviz vermeye ikna edebileceğini ve böylece Ukrayna’daki savaşın sona ermesini sağlayarak bu başarıyı hem kendisine hem de Xi’ye mal edebileceğini düşünüyor olabilir.

Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi (CNAS) kıdemli araştırmacısı Jake Stokes ise zirvenin zamanlaması ve düzenleneceği ortamın yanlış mesajlar verebileceği uyarısında bulundu.

Stokes, “Görüşmenin yaratacağı görüntü ve atmosferin bazı yönleri, Trump’ın Amerika’nın geleneksel dostları ve müttefikleriyle ilişkilerini geliştirmekten ziyade otoriter rakipleriyle ilişkilerini iyileştirmeye daha fazla ilgi duyduğu izlenimini veriyor” dedi.

Pekin ile gerilim yaşayan Japonya zirveye nasıl yaklaşacak?

Japon hükümeti, Başbakan Sanae Takaichi’nin Shenzhen’e gideceğini cuma günü nihayet doğruladı. Takaichi, Çin ziyaretinden önce Filipinler’in başkenti Manila’ya uğrayarak Güneydoğu Asya Uluslar Birliğinin (ASEAN) yıllık toplantısına katılacak.

Takaichi, seyahatinin ilk durağı olan Filipinler ile ikinci durağı Çin’de birbirinden oldukça farklı diplomatik ortamlarla karşılaşacak.

Filipinler, Japonya’nın yakın ortaklarından biri. Çin ile Japonya arasındaki ilişkiler ise 1972’de diplomatik ilişkilerin normalleşmesinden bu yana en düşük seviyelerinden birinde bulunuyor.

Takaichi’nin 7 Kasım 2025’te parlamentoda yaptığı ve Tokyo ile Pekin arasında diplomatik ilişkilerin donmasına yol açan açıklamalarının üzerinden bir yıldan biraz fazla zaman geçti.

Takaichi, Çin’in Tayvan’a saldırdığı ve ABD ordusunun deniz ablukasını güç kullanarak kırmak için müdahale ettiği varsayımsal bir senaryoyu değerlendirerek, bunun Japonya açısından “ülkenin varlığını tehdit eden bir durum” oluşturabileceğini iddia ederek müdahale edeceklerini söylemişti. Ayrıca Japonya son savunma belgesinde Çin’i bir kez daha “tehdit” olarak nitelendirdi.

Takaichi’nin Shenzhen’de Çin tarafından soğuk karşılanacağı neredeyse kesin. Pekin’in Japon lideri mümkün olduğunca yalnızlaştırmaya çalışması bekleniyor.

Takaichi ile Xi arasında planlanmış herhangi bir ikili görüşme bulunmuyor. Bununla birlikte iki liderin selamlaşması ya da kısa bir sohbet gerçekleştirmesi ihtimali var.

Takaichi açısından böyle bir temas bile diplomatik kazanım sayılabilir.

Shenzhen’de Takaichi’nin karşı karşıya kalacağı tek sınav Çin ile ilişkiler olmayacak. Japon hükümeti, Rusya ile de giderek derinleşen gerilimler yaşıyor.

Daha genel olarak Takaichi’nin bu fırsatı, Japonya’nın ikili ilişkiler ve bölgesel meselelerdeki tutumunu vurgulamak için kullanması bekleniyor.

Zirveyi hangi diğer jeopolitik sorunlar zorlaştırabilir?

Bölgenin birçok noktasında anlaşmazlıklar devam ediyor.

Japonya örneğinde olduğu gibi Çin’in Filipinler’e nasıl yaklaşacağı da yakından izlenecek. Güney Çin Denizi’nde, Filipinler’in Batı Filipin Denizi olarak adlandırdığı sularda deniz yetki alanlarına ilişkin gerilimler giderek tırmanıyor.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., ASEAN toplantılarına ev sahipliği yaptıktan sonra Shenzhen’e gidecek. Ancak Xi ile baş başa bir görüşme yapıp yapmayacağı henüz belli değil.

Bir diğer önemli gündem maddesi de ev sahibi Çin’in Tayvan’la ilgili vereceği mesajlar olacak.

Tayvan, “Çin Taypesi” adı altında APEC’in tam üyesi konumunda.

Tayvan lideri Lai Ching-te, Çin’de geniş ticari faaliyetleri bulunan bilgisayar üreticisi Acer Group’un kurucusu Stan Shih’i APEC toplantısına temsilcisi olarak atadı.

Lai’nin Sözcüsü Karen Kuo, Pekin’e “ev sahibi olarak sorumluluklarını yerine getirmesi” çağrısında bulunarak Tayvan heyeti için “eşitlik, onur ve güvenlik” garantisi verilmesini istedi.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise “Tayvan bölgesinin” katılımının “Tek Çin ilkesi ile ilgili APEC mutabakat zabıtlarının kural ve teamüllerine uygun biçimde” ele alınacağını açıkladı.

APEC üyesi olmayan Kuzey Kore meselesi de zirvenin gündemini etkileyebilecek konular arasında bulunuyor. Pyongyang, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımlarına rağmen nükleer silah ve balistik füze geliştirme faaliyetlerini sürdürüyor.

Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un, Trump’ın ilk başkanlık döneminde gerçekleştirdikleri bir dizi görüşmenin ardından yeniden bir araya gelebilecekleri yönünde spekülasyonlar ortaya çıkmıştı. Ancak her iki taraf da böyle bir görüşme planlandığını reddetti.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English