Bizi Takip Edin

Amerika

FP: Biden, Trump için Çin’le çip mücadelesini kızıştırıyor

Yayınlanma

Biden yönetiminin giderayak Çin’in yarı iletken endüstrisine yönelik getirdiği ihracat kontrollerini ve bunların Trump dönemine yansımasını elen alan Foreign Policy makalesini sizler için çevirdik.

***

Foreing Policy, 5 Aralık 2024

ABD’nin Çin’e yönelik yeni ihracat kontrolleri ve Pekin’in anında karşı önlemleri, yeni yönetimin tonunu belirledi.

ABD Başkanı Joe Biden, bir ayağını Oval Ofis’ten dışarı atarak Çin’in yarı iletken endüstrisine bir veda atışı yaptı; bu da Başkan seçilen Donald Trump’ın yeni yönetimi için güçlü teknolojiler üzerinden yeni ticari gerilimlere zemin hazırladı.

ABD Ticaret Bakanlığı 2 Aralık’ta Çin’i hedef alan ve 24 çeşit yarı iletken üretim ekipmanı, yarı iletken geliştirmeye yönelik üç çeşit yazılım aracı ve yüksek bant genişliğine sahip bellek yongalarına yönelik kontrolleri de içeren yeni ihracat kontrollerini açıkladı. Ayrıca, çoğu Çin’de yerleşik 140 şirket, ABD teknolojisinin satın alınmasına lisans zorunluluğu getiren bir “varlık listesine” eklenecek.

Pekin, ABD’den gelen haberlere birkaç saat içinde yanıt verdi ve galyum, germanyum ve aslında hayati savunma uygulamalarına sahip olan ve görünüşte belirsiz bir metal olan antimon gibi kilit teknoloji malzemelerine yönelik kendi ihracat yasağını duyurarak karşılık verdi. Ayrıca elektrikli araç bataryalarının temelini oluşturan bir hammadde olan grafit ihracatını da sıkılaştırmayı planlıyor.

Bu önlemler, Washington ve Pekin’in ileri teknoloji ve savunma sistemlerinin temel bileşenleri olan güçlü yarı iletken çipler konusunda uzun süredir devam eden ticaret kavgasındaki en son tırmanışı temsil ediyor. Bu, Biden yönetiminin Çin’in yapay zeka ve askeri uygulamalarda kullanılan gelişmiş çipleri üretme kabiliyetini engellemeye yönelik üçüncü çabası; ilk olarak Ekim 2022’de kısıtlamalar getirmiş ve 2023’te bunları genişletmişti.

Ticaret Bakanı Gina Raimondo yeni kısıtlamaları duyurduğu açıklamasında şunları söyledi: “Bu eylem, Biden-Harris yönetiminin müttefiklerimiz ve ortaklarımızla birlikte, [Çin’in] ulusal güvenliğimiz için risk oluşturan ileri teknolojilerin üretimini yerlileştirme kabiliyetini bozmaya yönelik hedefli yaklaşımının doruk noktasıdır.”

İhracat kontrollerinin son turu aylardır bekleniyordu, ancak dünyadaki gelişmiş çip üretim ekipmanlarının çoğunu üreten Japonya ve Hollanda gibi ABD müttefikleriyle yapılan müzakereler duyuruyu geciktirdi (her iki ülke de kısıtlamalardan muafiyet aldı).

Center for a New American Security’de kıdemli bir araştırmacı olan Geoffrey Gertz, “Bu kontrolleri uzun zamandır bekliyorduk” dedi daha önce tartışılandan biraz daha ılımlı olduğunu söyledi.

Çin’in tepkisi hızlı oldu

Buna karşın Çin’in tepkisi hızlı oldu. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian 3 Aralık’ta düzenlediği basın brifinginde Biden yönetiminin “Çin’in teknolojik ilerlemesini kötü niyetle bastırdığını” ve Pekin’in son önlemlere karşı “ciddi protestolarda bulunduğunu” söyledi. ABD’nin “ihracat kontrollerini kötüye kullandığını” ve Çin’in “güvenlik ve kalkınma çıkarlarımızı sıkı bir şekilde korumak için gerekeni yapacağını” söyledi.

Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nde kıdemli bir araştırmacı olan Cullen Hendrix, Pekin’in “modern bir endüstriyel ekonominin temel yapı taşlarının” çoğu üzerindeki pazar hakimiyetine atıfta bulunarak, “Çin etkili bir şekilde iki kişinin bu oyunu oynayabileceğini söylüyor” dedi. Hendrix Çin’in mesajının şu olduğunu da sözlerine ekledi: “Bu oyunu oynayabiliriz ve aslında acıyı daha fazla sektöre yayabiliriz.”

ABD’nin ‘aşil topuğu’

Pekin, temiz enerji teknolojilerinin ve gelişmiş silah sistemlerinin temelini oluşturan malzemeler gibi dünyanın kritik mineral ve metallerinin tedarik zincirlerini büyük ölçüde kontrol ediyor ve bu da onları ABD-Çin ticaret savaşında hayati bir tıkanma noktası haline getiriyor.

Örneğin galyum ve germanyumda Çin, bu metallerin küresel stoklarının sırasıyla yüzde 94 ve 83’ünü ve ABD’nin arzının yaklaşık yarısını oluşturuyor. Antimon konusunda ise Çin, küresel üretimin neredeyse yarısının ve ABD ithalatının yüzde 60’ından fazlasının kaynağı konumunda. Dünyanın en büyük grafit üreticisi olan Pekin, mineralin uluslararası pazarına hakimdir ve küresel olarak yüzde 90’ından fazlasını rafine etmektedir.

Washington için sorun şu ki, bu bağımlılığı ne kadar hızlı azaltmak isterse istesin, yeni tedarik zincirlerini güvence altına almak yıllar alacak ve ABD’yi yakın gelecekte Pekin’in kaprislerine karşı savunmasız bırakacaktır.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde enerji güvenliği uzmanı olan Jane Nakano, “ABD’nin bu mineraller için Çin’e olan bağımlılığı bilinen bir Aşil topuğudur” dedi. “Bu son gelişme, Amerika Birleşik Devletleri olarak bağımlı olmaya devam ettiğimizin çok açık bir hatırlatıcısıdır” diye ekledi.

Pekin bu malzemeleri ilk kez hedef almıyor. Peterson Enstitüsü uzmanı Hendrix’in de yazdığı gibi, veriler Pekin’in germanyum ve grafit üzerindeki kısıtlamalarının ABD’nin Çin’den yaptığı toplam ithalat üzerinde fazla bir etkisi olmadığını gösterse de, bunların hepsi zaten bir tür kısmi ihracat kontrolü altındaydı. Bunun bir istisnası, Washington’un Çin’e daha az bağımlı olduğu bir malzeme olan galyum arsenit gofretlerin ABD’den ithalatının şu anda fiilen sıfıra düşmüş olmasıdır.

Hendrix, Çin’in ihracat kontrollerinin ABD tedarik zincirlerine yönelik topyekûn bir saldırıdan çok, “Çin’in kas gücünün esnetilmesi ve bir bilgi toplama misyonu gibi göründüğünü” yazdı.

Son tırmanış riskleri artırdı. Columbia Üniversitesi’nde kritik mineraller uzmanı olan Tom Moerenhout, Pekin daha önce kaslarını esnetiyorsa, şimdi “bir yumruk attı” dedi. “Tam bir ihracat yasağı da her türlü alarm zilini çaldırmalı, çünkü Pekin şimdi yarı iletkenleri hedefliyorsa, ya sıradaki grafit veya nadir topraklar olursa?” dedi.

Trump dönemine yük

Pekin’den uzaklaşmak için halihazırda önlemlerini artıran Washington için Çin’in son önlemleri devam eden çabayı hızlandırmaktan başka bir işe yaramayacak. Ancak Pekin’in kısıtlamaları tam bir ihracat yasağına kadar genişletmesi, muhtemelen alternatif kaynaklar için yeni bir mücadeleye yol açacak ve uzun süredir zorlu bir finansal ortamla, uzun izin gecikmeleriyle ve son zamanlarda Başkan seçilen Donald Trump’ın göreve dönmeye hazırlandığı siyasi belirsizlikle boğuşan yerel madencilik endüstrisine daha fazla yük getirecektir.

Hendrix, “Kısa vadede bu bir kargaşa yaratacak çünkü tamamen yerli tedarik zincirleri veya Kuzey Amerika tedarik zincirleri gerçekleşmedi” dedi.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu, Çin’in net galyum ve germanyum ihracatına tamamen yasak getirmesi halinde, bu hareketin ABD GSYİH’sinde 3,4 milyar dolarlık bir düşüşe yol açabileceğini ve bunun da en çok yarı iletken imalat endüstrisi tarafından hissedilecek ekonomik kayıplar olacağını tahmin ediyor.

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan 3 Aralık’ta Washington’da yaptığı bir konuşmada Çin’in son kısıtlamalarının “ABD’nin ulusal güvenlik uygulamaları olan kritik mineraller için çeşitli ve esnek tedarik zincirlerine sahip olma ve tek bir ülkeye, özellikle de [Çin] gibi bir rakibe bağımlı olmama ihtiyacını sürekli hatırlattığını” söyledi.

Sullivan ileriye dönük olarak, bir sonraki Trump yönetimini ABD’nin kritik mineral tedarik zincirlerini çeşitlendirmek için Kongre ve özel sektörle birlikte çalışmaya devam etmeye çağırdı. “Kendimizi gerçekten rahat bir nefes alabileceğimiz bir konuma getirmek en azından önümüzdeki on yılı alacaktır. Bu oldukça çekişmeli bir alan olacak ve yapılması gereken daha çok iş var” dedi.

“Bu kesinlikle bir tehdit ve bence ABD ve diğer müttefikler bunun bir tehdit olduğunu uzun zamandır kabul ediyor, bu yüzden bu konuda bir şeyler yapmamız gerektiğini biliyoruz” diyen eski bir Trump yönetimi yetkilisi, yönetimin stratejisi hakkında samimi bir şekilde konuşmak için adının açıklanmaması koşuluyla konuştu. “Bu tedarik zincirlerinin kritik bir parçası olan bazı nadir ve hammaddelere kendi erişimimizi açtığımızdan emin olmalıyız” diyen yetkili, Çin’in kritik mineral yasağının ‘sürpriz olmadığını, ancak güvenliğimiz açısından önemsiz olmadığını düşünüyorum’ dedi.

Sertlik Trump döneminde de devam edecek

Çoğu yetkili ve uzman, Trump’ın ikinci döneminde de Çin’e karşı sert davranmaya devam edeceğini nispeten güvenli bir bahis olarak görüyor. Biden yönetiminin politika hedeflerinin çoğunu tanımlayan Çin teknolojisini engelleme dürtüsü, ihracat kontrollerini daha geniş bir ticaret savaşının parçası olarak kullanan ve hatta Huawei ve TikTok gibi belirli Çinli teknoloji devlerini hedef alan ilk Trump yönetimi sırasında başlatıldı.

ABD’nin müttefikleri ve ortakları Trump’ın bazı ticaret önerileri ve Biden’ın çok taraflı yaklaşımına kıyasla dış politikaya daha işlemsel yaklaşımı konusunda endişelerini dile getirseler de Çin, ortak bir zemin bulmanın daha kolay olabileceği bir alan. Eski Trump yetkilisi, Trump yönetiminin Batı telekomünikasyon ağlarını Huawei gibi Çinli satıcılardan arındırmayı amaçlayan ilk Temiz Ağ girişiminin 60’tan fazla ülke tarafından imzalandığını belirtti.

“Bence iki yönetim arasında Çin’e yönelik teknoloji kontrolleri konusunda büyük ölçüde devamlılık olacak, bu nedenle büyük bir kopuş ya da büyük bir rota değişikliği olmayacağını düşünüyorum” diyen Gertz, Hollanda ve Japonya gibi müttefiklerin kendi Çin teknoloji politikalarını Trump’ın son görevde olduğu döneme kıyasla çok daha fazla Washington ile uyumlu hale getirdiklerini ve bunu yapmak için kendi teşviklerine sahip olduklarını da sözlerine ekledi.

“Bununla birlikte, Trump yönetiminin büyük olasılıkla sopalara başvurmaya daha açık olacağını düşünüyorum” diyen Gertz, özellikle ABD teknolojisini kullanan herhangi bir firmaya ülke dışı kontroller uygulayabilen doğrudan yabancı ürün kuralına atıfta bulundu. “[Müttefiklerin] bunu görmezden gelebileceği ya da Trump’a karşı koruyabileceği bir dünya olduğunu sanmıyorum. Müdahale etmek zorundalar” dedi.

Amerika

Yatırımcılar Nvidia ve CEO’su Jensen Huang’a dava açtı

Yayınlanma

Yatırımcılar, ABD istihbaratının Çin adına çalıştığını değerlendirdiği Alice Huang ile evlilik dışı ilişkisini gizlediği gerekçesiyle Nvidia CEO’su Jensen Huang ve şirkete toplu dava açtı. Hissedarlar, yaklaşık 4,51 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip teknoloji devinin itibarının ve ulusal güvenliğin tehdit edildiğini savunuyor.

Yatırımcılar, teknoloji şirketi Nvidia ve CEO’su Jensen Huang aleyhine, iş insanının Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile ilişkisini gizleyerek hissedarları yanılttıkları iddiasıyla toplu dava açtı.

Reuters’ın haberine göre, ABD istihbarat birimleri Alice Huang’ın Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı tarafından devşirildiğini değerlendiriyor.

Dava dilekçesinde, davalıların Huang ile Alice Huang arasındaki evlilik dışı ilişki iddiası konusunda hissedarları yanılttığı kaydedildi.

Dilekçede ayrıca hissedarların, yaşananların ulusal güvenlik açısından endişe doğurduğundan ve Nvidia’nın itibarına yönelik tehdit oluşturduğundan haberdar edilmediği belirtildi.

Güneydoğu Asya’da veri merkezleri inşa eden Megaspeed, bu tesislerdeki kapasiteleri Çinli Alibaba şirketine kiralıyor.

Alice Huang ile bağlantılı şirketler ağı Şanghay kenti ile Zhejiang eyaletinde yoğunlaşıyor.

The New York Times gazetesinin aktardığına göre, bu yapı Çin’in en büyük askeri teçhizat üreticilerinden China Electronics Technology Group şirketinin siber güvenlik alanındaki bağlı ortaklığına yaptığı yatırımlar vasıtasıyla Çin ordusuyla mali bağlar kuruyor.

Grafik işlemcileri (GPU) ve yapay zeka sistemlerine yönelik çipler alanında dünyanın en büyük geliştiricileri arasında yer alan ABD’li teknoloji şirketi Nvidia, Huang tarafından 1993 yılında kuruldu.

Nvidia, yaklaşık 4,51 trilyon dolarlık piyasa değeriyle dünyanın en değerli ikinci şirketi konumuna ulaştı.

Huang’ın Megaspeed yöneticisiyle “yakın bağları” olduğuna ilişkin iddialar kasım ayı başında gündeme geldi.

Financial Times gazetesine göre, taraflar arasında yalnızca yakın temaslar değil, aynı zamanda romantik bir ilişki vardı.

Nvidia CEO’su, şirket çalışanlarına yönelik açıklamasında eşini aldattığını itiraf etti.

Acı yaşattığı eşinden ve çocuklarından özür dileyen Huang, ilişki yaşadığı kadının ismini açıklamadı.

Alice Huang kim ve Nvidia CEO’suyla ilişkisi neden mercek altında?

Lori Huang ile 1985 yılından bu yana evli olan Huang’ın iki çocuğu var.

Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası bir istihbarat operasyonu iddiaları üzerine bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.

İnceleme, bağımsız yönetim kurulu üyeleri tarafından dış hukuk danışmanlarının katılımıyla yürütülecek.

Şirket, devlet sırlarının veya Nvidia’ya ait gizli ticari bilgilerin ele geçirildiğine inanmak için şu an bir gerekçe bulunmadığını vurguladı.

Yönetim Kurulu, görevini sürdürmeye devam edecek olan Huang’a güven duyduğunu açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump da Nvidia CEO’suna destek vererek görevinde kalması yönünde görüş bildirdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise casusluk suçlamalarını reddederek bu iddiaların asılsız kurgulardan ibaret olduğunu ve ülkeyi karalama amacı taşıdığını kaydetti.

Okumaya Devam Et

Amerika

Alice Huang kim ve Nvidia CEO’suyla ilişkisi neden mercek altında?

Yayınlanma

ABD istihbarat yetkilileri, Çin’in iş insanı Alice Huang’ı çip devi hakkında bilgi toplamak amacıyla istihbarat ağına dahil etmiş olabileceğini iddia ediyor. Pekin ise bu iddiaları kesin bir dille reddediyor.

Nvidia’nın kurucusu ve CEO’su Jensen Huang, evlilik dışı bir ilişki yaşadığını kabul etti. Bu itiraf, şirketin, kendisine yakın Çinli bir iş kadınının Pekin’in istihbarat servisleri için çalışmış olabileceğine ilişkin iddiaları soruşturduğu bir dönemde geldi.

Pekin, casusluk iddialarını “temelsiz” olarak nitelendirerek reddederken Nvidia, şirket sırlarının veya ABD’nin ulusal güvenliğinin tehlikeye atıldığına inanmak için herhangi bir neden bulunmadığını açıkladı. Tartışmalar, çip devinin piyasa değerinden tek bir günde yaklaşık 190 milyar dolar silinmesine yol açtı.

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü FBI’ın da konuyu soruşturduğunu söyledi. Trump ayrıca Nvidia CEO’sunun, söz konusu kadının Çin istihbaratıyla iddia edilen bağlantılarından haberdar olmadığını kendisine söylediğini aktardı.

Medya haberlerinde Alice Huang olarak tanımlanan kadın, daha önce Singapur merkezli yapay zekâ bilişim şirketi Megaspeed International’da yöneticilik yapmıştı. Şirket, gelişmiş yarı iletkenlere yönelik ihracat kontrollerini aşmaya yönelik girişimlerde bulunduğu şüphesiyle ABD makamlarının incelemesine konu olmuştu.

New York Times, ABD istihbarat yetkililerinin Alice Huang’ın Nvidia ve şirketin CEO’su hakkında bilgi toplamak üzere Çin tarafından istihbarat elemanı olarak devşirildiğine inandığını bildirdi.

Jensen Huang’ın liderliğine yönelik incelemelerin yoğunlaşmasıyla Nvidia hisseleri pazartesi günü yüzde 4’ten fazla değer kaybetti.

Tartışmaların nasıl geliştiğini gösteren kronolojiyi South China Morning Post derledi:

Mart 2023: Alice Huang, Megaspeed’in başına geçti

Huang Le adıyla da bilinen Alice Huang, Singapur merkezli şirketin 7Road International olan adını Megaspeed International olarak değiştirdiği Mart 2023’te genel müdür olarak atandı.

Singapur merkezli The Business Times gazetesinin aktardığı şirket kayıtlarına göre, 2015 yılında kurulan şirketin mülkiyet yapısında 2023 boyunca çeşitli değişiklikler yaşandı. Huang, aynı yılın kasım ayında resmî kayıtlardaki direktörlük görevinden ayrıldı. Ancak şirket üzerindeki etkisini sürdürüp sürdürmediği konusunda daha sonra soru işaretleri gündeme geldi.

Megaspeed, LinkedIn profilinde kendisini Asya-Pasifik bölgesindeki önemli Nvidia bulut bilişim ortaklarından biri olarak tanımlıyor. Şirketin Singapur, Endonezya ve Malezya’daki ofislerinde toplam 2 ila 10 kişi çalıştığı belirtiliyor.

Haziran 2024: Taipei’de birlikte fotoğraflandılar

Jensen Huang ve Alice Huang’ın birlikte görüldüğü, kamuoyuna yansıyan en eski fotoğraflardan biri, Haziran 2024’te Taipei’de düzenlenen Computex teknoloji fuarı sırasında çekildi.

Teknoloji şirketi Netthunder tarafından LinkedIn’de paylaşılan fotoğrafta, Nvidia CEO’sunun kalabalık bir akşam yemeğinde Alice Huang’ın yanında oturduğu görülüyordu.

2024 sonu–2025: ABD, Megaspeed hakkında soruşturma başlattı

ABD Ticaret Bakanlığı, 2024 yılının sonlarında Megaspeed’in Nvidia donanımlarını ihracat kontrollerini ihlal ederek Çin’e yönlendirip yönlendirmediğini araştırmak üzere soruşturma başlattı.

Mayıs 2025’te Jensen Huang ve Alice Huang, Taipei’de bir akşam yemeğinde birlikte görüntülendi. Agence France-Presse’in (AFP) basının canlı yayın görüntülerini incelemesi sonucunda, Jensen Huang’ın kolunu Alice Huang’ın omzuna attığı ve Alice Huang’ın da onu sağ yanağından öptüğü görüldü.

New York Times, 9 Ekim 2025’te yayımladığı haberde federal soruşturmayı kamuoyuna duyurdu. Haberde Megaspeed’in ticari faaliyetlerinin ve Çinli teknoloji şirketleriyle bağlantılarının incelendiği ayrıntılarıyla aktarıldı.

29–31 Ekim 2026: Casusluk iddiaları ortaya çıktı

New York Times, ABD istihbarat yetkililerinin Alice Huang’ın Çin tarafından istihbarat elemanı olarak devşirildiğine inandığını bildirdi. Haberde, “Başkan Trump konuyla ilgili bilgilendirildi ancak herhangi bir adım atmadı” ifadesine yer verildi.

Wall Street Journal, 30 Ekim’de yayımladığı haberde ABD makamlarının Alice Huang’ın Pekin’e bilgi aktardığından şüphelendiğine ilişkin yeni iddialar ortaya koydu. Haberde, Jensen Huang’ın hassas bilgilere erişimi ve ABD’nin çip ihracat politikaları üzerindeki etkisiyle ilgili endişeler gündeme getirildi.

Nvidia, söz konusu görüşmelerin rutin iş temasları olduğunu savunurken Çin Dışişleri Bakanlığı casusluk iddialarını “asılsız” olarak nitelendirdi.

31 Ekim’de Singapur İçişleri Bakanlığı, Wall Street Journal’ın yerel makamların Alice Huang’ın Çin adına casusluk yaptığı iddialarını veya Jensen Huang’la ilişkisini soruşturduğuna ilişkin haberlerini reddetti.

Bakanlık, Megaspeed hakkındaki polis soruşturmalarının ise devam ettiğini doğruladı.

4–5 Kasım 2026: ABD Kongresi üyeleri açıklama talep etti

Üç Cumhuriyetçi Kongre üyesi, Jensen Huang’ın Alice Huang’la temasları ve Nvidia’nın yabancı istihbarat tehditlerine karşı aldığı güvenlik önlemleri hakkında bilgi almak üzere basına kapalı bir bilgilendirme toplantısı talep etti.

Bu isimler, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, Temsilciler Meclisi Çin Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar ve Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı Rick Crawford’dı.

Nvidia, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Müşterilerle görüşmek bir CEO’nun işinin parçasıdır. Jensen her yıl binlerce müşteri şirketin yöneticisiyle görüşüyor.”

Şirket ayrıca, herhangi bir kişinin Amerikan sanayisi için tehdit oluşturması durumunda Washington yönetiminin kendilerini bilgilendireceğinden emin olduğunu belirtti.

8 Kasım 2026: Evlilik dışı ilişki itirafı ve Nvidia soruşturması

Jensen Huang, şirket çalışanlarına gönderdiği kurum içi mesajda eşine sadakatsizlik yaptığını kabul etti ve ailesinden ve çalışma arkadaşlarından özür diledi. Ancak ilişki yaşadığı kadının kimliğini açıklamadı.

Nvidia yönetim kurulu, CEO’sunun yabancı bir istihbarat servisi tarafından hedef alınıp alınmadığını belirlemek amacıyla şirket dışından hukukçuların yürüteceği bağımsız bir soruşturma başlatıldığını duyurdu.

Şirket, ticari sırların veya ulusal güvenliğin tehlikeye atıldığına inanmak için herhangi bir neden bulunmadığını yineledi.

9–10 Kasım 2026: Hukuki süreç ve büyüyen krizin sonuçları

Pazartesi günü Nvidia ve CEO’su hakkında, Kaliforniya’nın San Jose kentindeki bir federal mahkemede, hissedarlar adına toplu dava açılması talebiyle dava başvurusu yapıldı.

Dava dilekçesinde şirket ve CEO’su, Jensen Huang’ın Alice Huang’la ilişkisini ve bununla bağlantılı güvenlik risklerini açıklamayarak yatırımcıları yanıltmakla suçlandı.

Aynı gün Trump, Jensen Huang’ı savundu. Trump, Nvidia CEO’sunun kendisine, söz konusu kadının iddia edilen casusluk faaliyetlerinden haberdar olmadığını söylediğini belirtti.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun da iddiaları “tamamen temelsiz” olarak nitelendirerek reddetti.

Öte yandan New York Times, Bloomberg ve NBC News’in de aralarında bulunduğu ABD medya kuruluşları, Nvidia’nın baş hukuk müşavirinin Ticaret Bakanlığı ile temasa geçmesinin ardından bakanlığın Megaspeed hakkındaki idari soruşturmasını durdurduğunu bildirdi.

Dosya daha sonra ABD Adalet Bakanlığı tarafından devralındı.

Nvidia skandalının yankıları nereye varacak?

Okumaya Devam Et

Amerika

Kaliforniya seçmeni milyarderlere yüzde 5 servet vergisini reddetti

Yayınlanma

Kaliforniya’da seçmenler, sağlık harcamalarında kullanılması planlanan ve milyarderlerin servetine bir defaya mahsus yüzde 5 vergi getirmeyi hedefleyen tasarıyı halk oylamasında reddetti. Düzenlemeye karşı çıkanlar, yaklaşık 100 milyar dolarlık kaynak sağlamayı hedefleyen girişim karşısında oylamayı 5,5 yüzde puan farkla kazandı.

ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki seçmenler, milyarderlerin servetine bir defaya mahsus yüzde 5 vergi getirilmesini öngören teklifi reddetti.

Elde edilecek gelirin ağırlıklı olarak sağlık hizmetlerine aktarılması planlanan teklif için halk oylaması yapıldı. Oylama 3 Kasım ara seçimlerinde gerçekleştirildi.

The Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, 9 Kasım akşamı itibarıyla vergi karşıtları zafer elde etmeye yetecek oy oranına ulaştı.

Vergi teklifine karşı çıkanlar, düzenlemeyi destekleyenlerin yaklaşık 5,5 yüzde puan önünde yer aldı.

Girişim, 1 Ocak 2026 itibarıyla Kaliforniya’da ikamet eden milyarderlerin net varlık değerleri üzerinden bir defaya mahsus yüzde 5 vergi alınmasını içeriyordu.

Verginin beş yıllık taksitler halinde ödenmesine izin verilmesi öngörülüyordu.

Toplanacak kaynağın yaklaşık yüzde 90’ının sağlık sektörüne, kalan kısmının ise eğitim ve gıda yardımı programlarına aktarılması planlanıyordu.

Teklifin öncüsü olan sağlık çalışanları sendikası SEIU United Healthcare Workers West, sağlık programlarındaki federal bütçe kesintilerini telafi etmek amacıyla beş yılda yaklaşık 100 milyar dolar toplamayı hedefliyordu.

Sendikanın başkanı Dave Regan, Kaliforniya yönetiminin sağlık programlarındaki fon kesintilerini giderecek alternatif bir yol bulamaması halinde, vergi teklifini 2028’de yeniden oylamaya sunmayı planladıklarını açıkladı.

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom ile halefi olarak seçilen Xavier Becerra teklife karşı çıkan isimler arasında yer aldı.

Newsom ve Becerra, söz konusu verginin varlıklı girişimcilerin eyaletten ayrılmasına yol açabileceğinden ve eyalet bütçe gelirlerini düşürebileceğinden endişe duyduklarını dile getirdi.

Diğer taraftan teklif, Kaliforniya Demokrat Partisi ve Senatör Bernie Sanders’tan destek gördü.

Vergi karşıtı cephe, yürüttüğü propaganda kampanyası için teklifi destekleyenlerin yaklaşık 10 katı tutarında bağış topladı.

Google’ın kurucu ortaklarından Sergey Brin, girişime karşı faaliyet gösteren Building a Better California adlı kuruluşa 100 milyon dolardan fazla bağış yaptı.

The New York Times (NYT), vergi karşıtlarının ekim ayında kapsamlı bir televizyon reklamı kampanyası yürüttüğünü, destekçilerin ise bütçe yetersizliği nedeniyle sosyal medya mecralarına ve içerik üreticilerine yöneldiğini aktardı.

Öğretmen ve itfaiyeci sendikaları ile Planned Parenthood kuruluşunun Kaliforniya şubesi de vergi teklifine karşı çıkan taraflar arasında bulundu.

Vergi tartışmaları devam ederken bazı milyarderler Kaliforniya’dan ayrıldı.

Fortune dergisi, eyaletten ayrılanlar arasında Google kurucu ortakları Sergey Brin ve Larry Page, yatırımcı Peter Thiel ve yönetmen Steven Spielberg’in yer aldığını yazdı.

Derginin tahminine göre, Kaliforniya’dan ayrılan altı milyarderin ödemesi muhtemel vergi miktarı yaklaşık 27 milyar dolar seviyesindeydi.

Spielberg’in sözcüsü, taşınma gerekçesini ailevi nedenlere dayandırdı.

Oylama öncesinde Financial Times gazetesi de teklifin yasalaşması halinde Kaliforniya’dan ayrılan milyarderlerin vergi denetimleriyle karşılaşabileceğini yazdı.

Eyalet yetkililerinin bu kişilerin asıl ikametgahlarını belirlerken gayrimenkul varlıklarını, banka hesaplarını, araç kayıtlarını ve Kaliforniya ile olan diğer bağlarını inceleyebileceği kaydedildi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English