İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üç danışmanının, Doha’nın maaşlı çalışanları oldukları dönemde, Mısır’la ilgili İsrail’in endişelerine dair gizli bilgileri Katar’a sızdırdığını ileri sürüldü.

Israel Hayom’da yer alan habere göre, Katarlılar, bu üçlüden (Jonatan Urich, Yisrael Einhorn ve Eli Feldstein) aldıkları bilgileri İsrailli gazetecilere sızdırdı.

Bu, Kahire’yi İsrail kamuoyunun gözünde itibarsızlaştırmayı ve Doha’nın Hamas ile rehineler konusunda yürütülen müzakerelerde lider rol üstlenmesine zemin hazırlamayı amaçlayan bir kampanyanın parçasıydı.

Mısır ve Katar, İsrail ile Hamas arasında ateşkes sağlanması ve savaşı tetikleyen 7 Ekim 2023’te düzenlenen saldırı sırasında Hamas tarafından rehin alınan kişilerin serbest bırakılmasını amaçlayan görüşmelerde iki kilit arabulucu rolünü üstlenmişti.

Sızıntılar, Mart-Mayıs 2024 tarihleri arasında Netanyahu, Ulusal Güvenlik Konseyi, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve Şin Bet’in katıldığı toplantılardan kaynaklandı.

Bu toplantılarda İsrail-Mısır ilişkileri ve Mısır’ın Sina Yarımadası’na asker göndererek 1979 barış anlaşmasının şartlarını ihlal edip etmediği incelenmişti.

Mısır’ın olası ihlallerine ilişkin haberler, 2024 yılında ve 2025 yılının başlarında İsrail basınında yer almıştı.

Einhorn, Urich ve Feldstein, “Qatargate” soruşturmasının başlıca şüphelileri.

Bu soruşturma, esas olarak bu kişilerin başbakan için çalışırken, yabancı bir acentayla temas kurmak ve lobicilerle işadamlarını içeren bir dizi yolsuzluk eylemi de dahil olmak üzere, Katar yanlısı lobi faaliyetleriyle bağlantılı olduğu iddia edilen çok sayıda suçu işledikleri yönündeki şüpheler etrafında şekilleniyor.

Qatargate soruşturmacıları, bu üç kişinin Katar’dan bilgi aldığını ve bunu İsrailli gazetecilere aktardığını düşünüyordu.

Fakat yeni ortaya çıkan bilgiler, bilgi akışının her iki yönde de gerçekleştiğini gösteriyor.

Urich ve Feldstein, bu davadaki şüpheli rollerinden dolayı gözaltına alındı ve sorguya çekildi. Sırbistan’da ikamet eden Einhorn ise, tutuklanmaktan korktuğu için İsrail’e gelmeyi reddetmesi üzerine, kısa süre önce Belgrad’da İsrailli soruşturmacılar tarafından sorguya çekildi.

Israel Hayom gazetesine göre, savunma yetkilileri, sızıntıların Mısır ile yapılan barış anlaşmasını tehlikeye atabileceğinden ve Kahire’nin Hamas tarafından rehin tutulan kişilerin serbest bırakılmasına yardımcı olma istekliliğini azaltabileceğinden endişe duyuyordu.

Gazete, bu iddiaları araştırmak için gizli görüşmelere katılan başka bir güvenlik yetkilisiyle görüştüğünü belirtti.

Bu yetkili, ilk kaynağın görüşmelerde ele alınan konularla ilgili anlatımını doğruladı ve farklı sızıntıların zamanlamalarının birbiriyle örtüştüğünü kaydetti.

Einhorn’un avukatı pazar günü yayınlanan haberi “yalan, asılsız ve tamamen reddettikleri” bir haber olarak nitelendirdi.

Urich, bunun “seçim sezonunun ortasında siyasi rakipler tarafından yayınlanan tam bir yalan” olduğunu belirterek, “Gizli bir görüşmede hiçbir zaman bulunmadım ve gizli olmayan bilgiler dahil olmak üzere hiçbir bilgiyi kimseye aktarmadım,” diye ekledi.

Israel Hayom’un haberi, 27 Ekim’de yapılacak seçimlerde başbakanın muhaliflerinden öfkeli tepkilere yol açtı.

Bu muhalifler, “Qatargate” skandalını savaş zamanında ülkeye ihanet olarak defalarca nitelendirmiş ve Netanyahu’nun Katar’ı düşman olarak değil de “karmaşık” olarak tanımlamasını sert bir şekilde eleştirmişlerdi.

Demokratlar Partisi’nin başkanı Yair Golan, “İşte İsrail Devleti’ne karşı ihanet böyle bir şeydir. Katar’dan para alan Netanyahu’nun danışmanları, Katar’ın çıkarlarına hizmet etmek için Mısır ile olan stratejik ilişkilerimizi tehlikeye attılar,” diye konuştu.

Golan, X’e yazdığı mesajda şöyle devam etti:

“Beş savaş ve binlerce şehit, bizi Mısır ile barış anlaşmasına ulaştırdı; fakat Netanyahu’nun ofisi, maddi hırs uğruna bu anlaşmayı tehlikeye atmaktan çekinmedi. En iyi evlatlarımız cephede can verirken, onların banka hesapları İsrail’in dış ve güvenlik politikasını yönlendiriyordu.”

Anketlerde şu anda önde olan Yashar Partisi Başkanı Gadi Eisenkot da Netanyahu’yı sert bir dille eleştirdi ve bir devlet soruşturma komisyonu kurulması çağrısında bulunarak, “Her makul başbakan, ortalığı netleştirmek ve halkının başka bir ülke değil, İsrail Devleti’nin çıkarları için çalıştığından emin olmak amacıyla bir soruşturma emri verirdi  ama bu başbakan öyle değil,” dedi.

Eisenkot, seçilmesi halinde göreve başladıktan sonra ilk icraatının böyle bir soruşturma komisyonu kurmak olacağını belirtti.

Netanyahu, 7 Ekim 2023’teki Hamas saldırısı ve ardından gelen savaşlarla ilgili konularda, büyük olayları soruşturmakla görevli geleneksel organ ve tanıkları mahkemeye çağırma yetkisine sahip tek kurum olan devlet soruşturma komisyonunun kurulmasına yönelik çabaları engellemeye çalıştı.

Muhalefet lideri Yair Lapid, Likud’un Katar’ı düşman devlet ilan etmeyi öngören kendi yasa teklifini engellediğini belirtti.

Öte yandan, Lapid’in B’Yachad koalisyon ortağı Naftali Bennett (ki kendisi de Doha’yı düşman ilan etme sözü vermişti) bu haberi Körfez devletine saldırmak için kullandı ve onu “zehirli bir düşman” olarak nitelendirerek, seçilmesi halinde Gazze üzerindeki etkisini ortadan kaldırmak için çalışacağını söyledi.

Yemen’deki Husiler, pazar günü Saudi Aramco’nun Cizan rafinerisine saldırdıklarını açıkladı. Saldırı, Suudi Arabistan’ın ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın yol açtığı artan bölgesel istikrarsızlığa karşı Türkiye ve Pakistan’la savunma paktı imzalamasından iki gün sonra gerçekleşti.

Türkiye ile Pakistan’ı Suudi Arabistan’la bir araya getiren ittifak, herhangi bir saldırı eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlıyor ve üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılmasını öngörüyor.

Son saldırıların ardından Suudi Arabistan’ın vereceği herhangi bir karşılığa Pakistan veya Türkiye’nin dahil olup olmayacağı ya da bunun nasıl gerçekleşeceği net değil.

Husiler geçen ay, Suudi Arabistan’ın kendilerine abluka uyguladığı gerekçesiyle Kızıldeniz’de Suudi Arabistan’a karşı deniz ablukası ilan etmişti. Riyad ise bu suçlamayı reddediyor.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, rafineride yangın çıktığını ancak daha sonra söndürüldüğünü ve yaralanan olmadığını açıkladı. Bakanlık, yetkililerin olayla ilgilendiğini belirtirken yangının nedenine ilişkin bilgi vermedi.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, X’te yaptığı paylaşımda rafinerinin insansız hava aracıyla hedef alındığını söyledi. Husiler daha önce de Suudi Aramco’nun ülkenin güneybatısındaki, günde 400 bin varil ham petrol işleyen Cizan tesislerini vurmuştu. Husiler ayrıca Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu’yu da hedef almıştı.

Seri ayrı bir açıklamasında, Husilerin Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki Muha liman kentine füze ve İHA saldırıları düzenlediğini söyledi.

Aden merkezli hükümetin kontrolündeki liman, Kızıldeniz’in güneyini Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan stratejik Bab el-Mendeb Boğazı’na yakın bir noktada bulunuyor.

Boğazın kapanması halinde Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’na alternatif bir güzergâhtan mahrum kalacak.

Kızıldeniz’de daralan koridor Suudi petrol ihracatını zorluyor

CİZAN RAFİNERİSİ TEMMUZ SONUNDA KAPATILMIŞTI

Yemen hükümetinden üç kaynak Reuters’a, hava savunma sistemlerinin Husiler tarafından limandaki ticari rıhtım ve depolama alanlarına doğru fırlatılan İHA’lara müdahale ettiğini söyledi.

Seri, Husi saldırılarında bölgedeki Suudi askerlerinin ve silah cephaneliğinin hedef alındığını belirtti. Suudi Arabistan’dan Yemen’deki saldırılara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı.

Suudi Arabistan destekli Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi, pazar günü gelişmeler hakkında ABD’nin Yemen Misyonu Maslahatgüzarı Neil Hop’a bilgi verdi.

Alimi, Husi saldırısının başta ABD olmak üzere uluslararası topluma, “Husi tehdidini yalnızca kontrol altında tutmanın ötesine geçerek tehdidin kaynaklarını ve araçlarını ele alma” sorumluluğu yüklediğini söyledi.

ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına ulaşılması amacıyla yürütülen görüşmeler uzarken, enerji tedariki açısından başlıca geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’na erişim, görüşmelerin önündeki önemli engellerden biri olmaya devam ediyor.

Husilerin Kızıldeniz’deki saldırıları, küresel piyasalara yönelik tedarik kesintilerini daha da ağırlaştırdı.

Pakistan ordusu, hava kuvvetleri, başbakanlık, enformasyon ve dışişleri bakanlıkları yorum taleplerine yanıt vermedi. Türk hükümeti de pazar günü rafineri saldırısının sonuçlarına ilişkin Reuters’ın yorum talebine yanıt vermedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ittifakın duyurulduğu cuma günü yaptığı açıklamada anlaşmanın İran’a veya başka herhangi bir ülkeye karşı olmadığını, üç müttefikin güvenliğini desteklemeye yönelik genel bir taahhüt niteliği taşıdığını söyledi.

Fidan, müttefiklerden herhangi birine saldırılması halinde talep edilecek desteğin düzeyi, biçimi ve formatının istişareler yoluyla belirleneceğini ifade etti.

Ensarullah liderliğindeki Yemen Silahlı Kuvvetleri, Suudi Arabistan destekli birliklerin Marib ve Hadramut’taki mevzilerini balistik füzeler ve İHA’larla hedef aldığını duyurdu. Yemen ordusu yüzlerce kişinin öldüğünü veya yaralandığını savunurken, Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya’ya konuşan kaynaklar 45 kişinin öldüğünü ve yaklaşık 80 kişinin yaralandığını bildirdi.

Ensarullah liderliğindeki Yemen Silahlı Kuvvetleri, çeşitli vilayetlere yönelik saldırı hazırlığında bulunan Suudi Arabistan destekli güçlere karşı geniş çaplı bir operasyon düzenlediğini duyurdu.

Balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen operasyonda, Acil Müdahale Güçleri olarak bilinen Suudi destekli birliklerin Marib vilayetindeki El-Ruveyk ile Hadramut vilayetindeki El-Abr ve El-Thaniyah bölgelerinde bulunan mevzileri hedef alındı.

Yemen Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Yahya Seri, Suudi Arabistan’ın Yemen güçlerine saldırmak amacıyla kapsamlı bir askeri yığınak yaptığını söyledi.

Seri, “Bu nedenle silahlı kuvvetlerimiz, Suudi düşman birliklerinin toplandığı noktaları hedef alan geniş çaplı ve hassas bir operasyon gerçekleştirdi” dedi.

Suudi Arabistan destekli birliklerin “Yemen’in özgür vilayetlerine ve halkına yönelik saldırıları tırmandırmayı” amaçladığını savunan Seri, operasyonda yüzlerce kişinin öldüğünü veya yaralandığını belirtti. Seri ayrıca askeri kampların, silah depolarının ve araçların imha edildiğini açıkladı.

Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya televizyonuna konuşan kaynaklar, saldırıda Acil Müdahale Güçlerine bağlı 45 kişinin öldüğünü, yaklaşık 80 kişinin de yaralandığını bildirdi.

Sana yönetimi, Riyad’ı gerilimi daha fazla tırmandırmaması konusunda uyardı. Suudi güçleriyle birlikte savaşan Yemenlilere geri çekilme çağrısı yapan yönetim, Riyad’ın Yemen’e yönelik ablukayı sona erdirmesine kadar “ablukaya karşı abluka” stratejisinin sürdürüleceğini yineledi.

Suudi gemilerine yönelik abluka

Suudi Arabistan, 2015’ten bu yana başkent Sana ve ülkenin ana limanı Hudeyde dahil olmak üzere Ensarullah liderliğindeki Yüksek Siyasi Konseyin kontrolündeki bölgelere hava ve deniz ablukası uyguluyor.

Riyad yönetimi ayrıca Yemen savaşı boyunca yoğun bir bombardıman harekatı yürüttü. Savaş ve ablukanın yol açtığı koşullar nedeniyle yaklaşık 400 bin Yemenlinin öldüğü, Arap dünyasının en yoksul ülkelerinden biri olan Yemen’in ağır bir insani krize sürüklendiği belirtiliyor.

Yemen Silahlı Kuvvetleri, Suudi savaş uçaklarının İran’a ait sivil bir uçağın inişini engellemek amacıyla Sana Uluslararası Havalimanı’nın pistini bombalamasının ardından 20 Temmuz’da Suudi Arabistan’a deniz ablukası uygulamaya başladı.

Bu kapsamda Babülmendep Boğazı üzerinden Kızıldeniz’deki Suudi limanlarına giden veya bu limanlardan ayrılan ticari gemiler ile petrol tankerleri, Yemen güçlerinin füze ve İHA saldırılarının hedefi olma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

Hürmüz ve Babülmendep’te eş zamanlı baskı

Yemen’in Babülmendep’te Suudi gemilerine uyguladığı abluka, müttefiki İran’ın Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde deniz trafiğine kapattığı bir döneme denk geldi.

İran, şubat ayında başlayan ABD-İsrail savaşına karşılık olarak boğazdaki geçişleri kısıtladı. Küresel petrol ve doğal gaz ihracatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz’deki kapanma, enerji fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı.

Bu durum aynı zamanda İran’a, savaşın sona erdirilmesi amacıyla ABD ile yapılabilecek olası müzakerelerde önemli bir pazarlık gücü sağladı.