Rusya
Herson’dan sonra savaşın geleceği
Rusya’nın Ukrayna’daki ‘Özel Askeri Operasyon’unu destekleyenler tarafından bir süredir endişeyle fısıldanan şey oldu ve operasyonun komutanı Sergey Surovikin, Herson’u terk edip Dinyeper’in sol kıyısına çekileceklerini açıkladı. Zaten bir süredir Kahovka hidroelektrik santraline Ukrayna saldırısı olacağına yönelik istihbarat nedeniyle, siviller su baskını korkusuyla Ekim ortalarında tahliye edilmeye başlanmıştı.
Rus genelkurmayı, bir de Herson’daki askerlerin Dinyeper üzerinden gelecek ikmale güvenemeyeceğine karar vermiş görünüyor. Ukrayna genelkurmayı da bunda hemfikir: Rusya’nın lojistik yollarını, birliklerinin kontrol ve destek sistemini yok ettiklerini, bu nedenle de “düşmanın Herson’dan kaçmaktan başka çaresinin kalmadığını” söylüyorlar.
Yani her iki taraf da Herson meselesinin askeri bir zorunluluktan kaynaklandığına emin. Meselenin böyle bir tarafı olduğu da şüphe götürmüyor. Fakat Herson’un, geçen Eylül ayında yapılan referandumla Rusya Federasyonu’na bağlanan Ukrayna oblastlarından olduğu ve kentteki “Sonsuza kadar Rusya ile” bilboardları akılda tutulursa, meselenin fazlasıyla siyasi boyutu ve sonuçları olacağını tahmin etmek zor değil.
Rusya kamuoyundan tepkiler
Rusya’da, iktidardaki Birleşik Rusya’nın sağındaki ve solundaki partilerin Ukrayna’ya karşı siyasi tutumlarında büyük farklılıklar olduğu şüpheli. Duma’da ‘Özel Askeri Operasyon’a karşı bir parti bulmak pek mümkün değil.
Bununla birlikte, sağda başını Rodina ile Liberal Demokratik Partinin (LDP) çektiği güçlerle solda başını Rusya Federasyonu Komünist Partisinin (RFKP) çektiği güçler, operasyonun icra edilme yöntemine eleştirel yaklaşıyorlar ve bu gittikçe siyasi bir mahiyete de bürünüyor. Özellikle RFKP, operasyonun adına ‘savaş’ denmediği sürece ve ekonominin de buna uygun şekilde yeniden yapılandırılmaması halinde askeri meselenin çözülemeyeceğini savunuyor. Rusya solunda, Putin yönetiminin Ukrayna savaşıyla birlikte ‘sola dönüş’ gerçekleştireceği beklentisi de savaşın doğasına yönelik bir beklentiden kaynaklanıyordu. Fakat Birleşik Rusya hükümeti, soldan gelen ekonomiyi millileştirme çağrılarına pek de kulak asmadan yoluna devam ediyor.
Bir diğer eleştiri, Ukrayna’nın Rusya’ya bağlanan oblastlarında şimdi Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin eline düşmüş yerel halkın akıbeti meselesi. Putin liderliğinin Ukrayna’ya müdahale gerekçelerinden biri de ülkenin doğusunda yaşayan ve Rusça konuşan halkın neonazi baskısından kurtarılmasıydı. Artık Rusya toprağı sayılmasına rağmen Ukrayna’ya terk edilen Herson’da Rusya yanlılarının canlarından endişe ediliyor. Nitekim kente giriş yapan Ukrayna askerlerinin Telegram hesaplarından yaptıkları paylaşımlar, bu korkunç beklentinin gerçek hale geldiğini gözler önüne seriyor.
Rusya medyası ise, bizde ve Batıda olan algının tam tersine, büyük bir eleştirellik ve çok seslilik sergiliyor. Örneğin Rusya’nın en popüler askeri haber portalı topwar.ru’da çıkan bir yazıda, Herson’un tek kurşun atılmadan teslim edildiği, buna rağmen ‘satılmış’ ve ‘utanmaz propagandistlerin’ bunu da meşrulaştıracağı acı bir dille belirtiliyor. Yazı, Rusya liderliğinin ‘Özel Askeri Operasyon’ dediği şeyin tüm dünyada savaş anlamına geldiğini ve Rusya’nın artık ‘ticari çıkarları’ bir yana bırakıp ‘gerçek bir savaşa’ tutuşması gerektiğini söylüyor.
Bir başka internet sitesi, Katyuşa’ya göre, eğer Herson’dan çekilme kurnaz bir taktiğin icabı değilse, bu 1991’den bu yana Rusya ordusunun yaşadığı en büyük yenilgi ve içeride sıradan halkın ülke liderliğine olan güveninin sarsılması kaçınılmaz. Katyuşa, çekilmenin bir tuzak olduğu umudunu koruyor, ama Herson’u yüz üstü bırakmanın, ABD ile Rusya arasında yapılan bir arka kapı diplomasisinden kaynaklanmış olabileceğini de göz ardı etmiyor. Her iki yayın da, trafik kazasında öldüğü duyurulan Herson Vali Yardımcısı Kiril Stremousov’un ölümünün şaibeli olduğunu, zira bu yöneticinin tahliyeye karşı çıktığını ileri sürüyor.
Rusya’da iç siyasi çekişmeler
Savaş devam ederken ve iç kamuoyunda çatlak sesler yükselirken, siyasette de bazı cepheleşmeler su yüzüne çıkıyor. Rusya liderliğinin ilk halkası olmasa da, ikinci halkasında saflaşmalar keskinleşiyor.
Bunun en belirgin örneği, Vagner’in kurucusu ve sahibi Yevgeniy Prigojin ile St. Petersburg Valisi Aleksander Beglov arasında yaşandı. Prigojin ve ona yakın medya kuruluşları bir süredir Beglov’un bir ‘suç örgütü’ kurduğunu iddia ediyorlardı. Prigojin’in şirketi Concord bir adım daha attı ve Rusya Başsavcılığı ile istihbarat örgütü FSB’ye başvurarak Beglov’un ‘vatana ihanet’ suçlamasıyla soruşturulmasını istedi. Letonya merkezli Meduza sitesine inanacak olursak, Prigojin’in Beglov’a açtığı savaşın nedeni, Petersburg Valisinin Vagner’in kurucusunun bazı iş girişimlerine çomak sokması. Son olarak, Vagner’in St. Petersburg’da inşa etmek istediği iş merkezi valilik tarafından engellendi.
Prigojin’in cephesinde bir de Çeçenistan lideri Ramazan Kadırov’un da yer aldığını hatırlatalım. Bu ikilinin hedefindeki Merkez Askeri Bölge Komutanı General Aleksander Lapin, sağlık sorunlarını gerekçe göstererek görevinden ayrıldı ve yerine Prigojin-Kadırov ikilisine yakın Andrey Mordviçev getirildi.
Kadırov’un yaptıkları bununla da sınırlı değil. Çeçen lider uzun süredir açık bir şekilde Rusya ordusuna eleştiri yöneltmekten çekinmiyor. Liman’da yaşanan yenilginin ardından Kadırov, General Lapin’i sorumlu tutmuş ve Prigojin de hemen ona katılmıştı. Kadırov-Prigojin ikilisinin Rus düzenli ordusuna yönelik kamuoyuna açık eleştirilerinin, Vagner’in ‘özel iş ilişkileri’nden kaynaklandığını ilişkin bir algı da var.
Bu meselenin çok daha yukarılara uzandığı açık. Kadırov-Prigojin ikilisinin esas olarak Savunma Bakanı Sergey Şoygu ile Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov’u hedeflediği düşünülüyor. Kadırov-Prigojin cephesinin salvolarına karşı bir dizi emekli subay ve köşe yazarı da karşılık vermeye başladı ve ikilinin tavırlarını ‘motivasyon düşürücü’ olarak nitelendirdi.
ABD ile gizli anlaşma ihtimali
Medyanın, Moskova ile Washington arasında gizli bir uzlaşma olabileceğine dair şüpheleri de yüksek sesle dillendiriliyor. Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Nikolay Patruşev ile ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan’ın gizli bir görüşme gerçekleştirdiği iddialarından sonra Herson ricatının yaşanması şüpheleri daha da artırıyor.
Rusya’ya yakın kimi kaynaklar, Putin liderliğinin ‘Kolektif Batı’ ile kapsamlı bir anlaşmaya vararak savaşı sona erdirmeye karar verdiğini yazıyor. Gerek Dışişleri Sözcüsü Maria Zaharova’nın, gerekse de Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un Ukrayna ve Batı ile müzakereleri dışlamadıklarını söylemesi bunun sinyali olarak da görülebilir. Polonya’nin bir köyüne düşen füzelerin ardından Kiev ve Varşova’nın NATO’nun 5. Maddesinin uygulanması çağrısına rağmen ABD Başkanı Joe Biden’ın Rusya’yı suçlamaktan kaçınması da kapalı kapılar ardından bir şeylerin ‘pişirildiğine’ ilişkin bir işaret.
Bu türden bir anlaşmanın, Rusya liderliğinin yanı sıra Çin, Hindistan, Türkiye, İran ve diğer Ortadoğu ülkeleri tarafından da istendiğine ilişkin anlayış yaygınlaşıyor. Batı’da da, Rusya içinden gelen ve ‘şahin’ olduğu düşünülen Kadırov-Prigojin cephesinin etkisi pek abartılmıyor. Bunun en yakın örneği, Carnegie’de yayımlanan ve Kadırov-Prigojin ikilisinin Kremlin üzerindeki etkisini tartışan bir makale. Makalenin yazarı özetle, “Bunlar ancak konuşur, Putin’in bunları dinleyeceği yok,” sonucuna varıyor.
Amerikan ara seçimlerindeki zayıf Trumpçı dalga da Rusya liderliğini bir anlaşma arayışına itmiş görünüyor. Rusya içerisinde, Amerikan sanayicilerinin sesi olarak görülen Trump’ın olası başkanlığının tercih edileceği açık. Ama bu umutlar şimdilik rafa kaldırıldığına göre, ‘Kolektif Batı’ ile bir temas ihtiyacı ortaya çıkmış görünüyor. ABD ve Rusya istihbarat şeflerinin Türkiye’de görüşmesi de, nükleer korkudan fazlasını anlatıyor.
Rusya’da 2026 yılının ocak-eylül döneminde yabancı uyruklular hakkında alınan sınır dışı kararları, geçen yılın aynı dönemine göre üç kat artarak 143,1 bine yükseldi. Rusya Güvenlik Konseyi verilerine göre aynı dönemde yaklaşık 291 bin yabancıya giriş yasağı konulurken, göçmenlere yönelik idari tutanak sayısı yüzde 22,6 düşüşle 1,8 milyona geriledi.
Rusya’da 2026 yılının ilk dokuz ayında yabancı uyruklular hakkında verilen sınır dışı kararları, geçen yılın aynı dönemine kıyasla üç katına çıkarak 143,1 bine ulaştı.
Sankt-Peterburg televizyonunun Rusya Güvenlik Konseyi verilerine dayandırdığı habere göre, ocak-eylül döneminde sınır dışı kararları artarken yabancılar hakkında düzenlenen idari tutanakların sayısı geriledi.
Rapora göre, aynı dönemde yaklaşık 291 bin yabancı uyrukluya ülkeye giriş yasağı getirildi.
Göçmenlere yönelik düzenlenen idari tutanak sayısı ise yüzde 22,6 azalarak 1,8 milyona indi.
Güvenlik Konseyi Aparatı yetkilileri, idari tutanaklardaki düşüşe rağmen sınır dışı kararlarının arttığına dikkat çekti.
Yetkililer, istatistiklerin göç mevzuatının uygulanmasındaki değişimi yansıttığını ancak hakkında sınır dışı kararı verilen tüm yabancıların Rusya’yı terk ettiği anlamına gelmediğini vurguladı.
Sınır dışı kararı ile infaz aşaması birbirinden ayrılıyor
Sınır dışı kararının alınması ile fiilen uygulanması sürecin farklı aşamalarını oluşturuyor.
Koşullara bağlı olarak kararlar itiraz, infaz bekleme veya doğrudan uygulama safhasında yer alabiliyor.
Dolayısıyla 143,1 binlik veri, ülke dışına fiilen gönderilen göçmen sayısını değil, alınan kararların toplamını ifade ediyor.
Rusya makamları daha önce de göç yasalarına uyum denetimlerinin sıkılaştırıldığını ve düzensiz göçle mücadelenin sürdüğünü açıklamıştı.
Eski İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı Mark Sedwill, hibrit tehditlere karşı NATO’nun inisiyatifi ele alarak Rusya’ya yönelik taarruz adımları atması gerektiğini savundu.
Eski İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı Mark Sedwill, NATO’nun Rusya karşısında inisiyatifi ele alması ve Moskova’yı “stratejik ikilemlerle” karşı karşıya bırakması gerektiğini söyledi.
Financial Times’ın (FT) haberine göre Sedwill, bu açıklamayı 11 Kasım’da Norveç’in başkenti Oslo’da düzenlenen güvenlik forumunda yaptı.
İngiliz uçak gemisi HMS Prince of Wales’in güvertesinde gerçekleşen Atlantic Future Forum’a başkanlık eden ve 2017-2020 yıllarında İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak görev yapan Sedwill, NATO’nun inisiyatifi devralması gerektiğini savundu.
Sedwill, Moskova’ya eylemlerinin karşılık doğuracağı mesajının kara, deniz, hava, siber alan ve uzayda verilebileceğini ifade etti.
Sedwill, konuşmasında “NATO savunma ittifakıdır ancak en etkili savunma biçimi çoğu zaman hasımlarımıza karşı taarruza geçmektir” dedi.
İngiltere’nin halihazırda “hibrit savaşla” yüz yüze olduğunu dile getiren Sedwill, siber saldırılar, insansız hava aracı olayları ve seçimlere müdahale girişimlerini karşılaşılan tehditler arasında sıraladı.
Sedwill’in görüşlerini bilen kaynaklar FT’ye, gündemdeki olası adımlar arasında taarruz amaçlı siber operasyonların, Rusya’nın “gölge filosuna” yönelik daha katı uygulamaların ve Avrupa’daki Rus istihbarat ağlarının çökertilmesinin yer aldığını aktardı.
Aynı forumda konuşan Norveçli Koramiral Rune Andersen, NATO’nun Kuzey Atlantik’teki askeri varlığını artırmasının Moskova’da nasıl algılandığının dikkate alınması çağrısı yaptı.
Uçak gemilerinin ve stratejik hava unsurlarının bölgeye dönüşünü zorunlu gören Andersen, ittifakın “yanlış anlamalara yol açmadan güç göstermesinin” önemini vurguladı.
Andersen ayrıca, Rus donanmasının ticari gemilere refakat etme ve askeri üsleri koruma görevleri yüzünden yoğun baskı altında kaldığına dikkat çekti.
Kuzey Atlantik ve Arktik bölgesinde askeri hareketlilik artıyor
Oslo’daki konuşmasında Kuzey Atlantik’i Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki en hayati takviye hattı diye niteleyen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Rusya’nın Uzak Kuzey’deki askeri faaliyetlerini genişlettiğini belirtti.
Rutte, Rusya’nın Sovyet döneminden kalma derin su limanlarını yeniden açtığını ve yeni silahlar denediğini söyledi.
Arctic Sentry misyonunun başlamasının ardından ittifakın bölgedeki tatbikat sayısını artırdığını ve gözetleme faaliyetlerini sıkılaştırdığını aktaran Rutte’nin açıklamalarından bir gün önce İngiltere Savunma Bakanlığı, sualtı kablolarını korumak ve denizaltıları tespit etmek amacıyla insansız hava araçları ile sensörlerden oluşan Atlantic Net sistemine 90 milyon sterlinlik başlangıç yatırımı yapacağını duyurmuştu.
Londra ve Moskova arasında doğrudan iletişim kanalı tartışması
Forum öncesinde FT’ye mülakat veren İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, Moskova ile başta askeri makamlar olmak üzere ilave iletişim kanalları açılmasını önermişti.
Streeting mülakatta “Her zaman yanlış hesaplama riski vardır ve doğrudan iletişim tam da bu yüzden büyük önem taşır” diye konuşmuştu.
Gazetenin haberinde, Londra’nın Rusya Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov ile görev yapan iki farklı İngiliz mevkidaşı arasında telefon görüşmesi ayarlamaya çalıştığı ancak İngiliz yetkililerin aktardığına göre bu girişimlerin sonuçsuz kaldığı bilgisi yer aldı.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise 11 Kasım’da yaptığı açıklamada Streeting’e doğrudan Rusya Savunma Bakanlığına başvurmasını önerdi.
Zaharova basın toplantısında “Böyle bir ihtiyaç varsa, sizi temin ederim ki orada telefonları açar ve konuşurlar” dedi.
Londra’nın 2024’te Rus askeri ataşesini sınır dışı ederek Moskova ile iletişim kanallarını kestiğini savunan Zaharova, İngiliz hükümetinin o dönem diplomatın askeri istihbarat için çalıştığını ve Moskova’nın bu konuda Londra’ya resmi bildirimde bulunmadığını kanıt sunmadan öne sürdüğünü kaydetti.
Finlandiya hükümeti, 16 Kasım’dan itibaren zorunlu gerekçesi olmayan Rusya vatandaşlarının ülkeye girişini ve transit geçişini engelleme kararı aldı. Karar, ulusal çıkarlar açısından önem taşımayan kısa süreli çalışma vizelerini ve başka AB ülkelerinden alınan vizeleri de kapsıyor.
Finlandiya hükümeti, 12 Kasım’da Rusya vatandaşlarının ülkeye girişine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma kararı aldı.
Verkkouutiset gazetesinin haberine göre, 16 Kasım’dan itibaren zorunlu bir neden taşımayan seyahatlerde Rusya vatandaşlarına vize verilmeyebilecek ve ülkeye girişleri reddedilebilecek.
Yeni düzenleme, Schengen vizesi kapsamındaki ulusal çıkarlar açısından önem taşımayan her türlü kısa süreli çalışmayı kapsıyor.
Hükümet, bu tür seyahatlerin Finlandiya için tehdit oluşturabileceğini değerlendiriyor.
Kısıtlamalar, Rusya vatandaşlarının hangi ülkeden geldiğine bakılmaksızın uygulanacak ve Schengen bölgesindeki diğer ülkelere yapılacak transit geçişleri de içine alacak.
Başka bir Avrupa Birliği (AB) ülkesinden alınmış vizeyle Finlandiya’ya girişe de izin verilmeyebilir.
Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen, benzer önlemlerin başka ülkelerde halihazırda uygulandığını ya da hazırlık aşamasında olduğunu ve konunun AB düzeyinde ele alındığını açıkladı.
Kısıtlamaların sıkılaştırılmasına, Spor Tahkim Mahkemesinin (CAS) 30 Ekim’de Uluslararası Buz Hokeyi Federasyonunu Rusya milli takımlarını 2026-2027 sezonu müsabakalarına kabul etmeye mecbur bırakan kararı yol açtı.
Valtonen, “Rusya’nın sürdürdüğü saldırgan savaş koşullarında Rus sporcuların Finlandiya’da yeri yok” dedi.
Finlandiya ve beş Avrupa ülkesinin buz hokeyi federasyonları Rusya takımlarına karşı oynamayı reddederken Kanada da aralık ayında düzenlenecek gençler dünya şampiyonasına Rusya’yı kabul etmeyeceğini duyurdu.
Helsinki’de 20-21 Kasım tarihlerinde Uluslararası Paten Birliğinin (ISU) artistik buz pateni Grand Prix ayağı düzenlenecek.
Kasım sonunda Finlandiya’daki Ruka kayak merkezi, Rus sporcuların tarafsız statüyle katılmasına izin verilen kayaklı koşu Dünya Kupası ayağına ev sahipliği yapacak.
Tampere kentinde 17-21 Mart 2027 tarihlerinde düzenlenecek artistik buz pateni dünya şampiyonası için de Rusya Federasyonu’ndan sporcuların başvurusu bulunuyor.
G7’den Haiti açıklaması: Şiddet sarmalı tehlikesi artıyor
AB, göç paktını tekrar değerlendirecek
ABD, bütçe açığı ekimde 404 milyar dolarla rekor kırdı
Azerbaycan, yeni sahalarla Avrupa’ya doğalgaz sevkiyatını artıracak
Polonyalı sanayiciler Çin’e karşı AB’den koruma istiyor
Amerika7 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı
