Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, otomobil benzini ihracatına yönelik yasağın yıl sonuna kadar uzatıldığını duyurdu. İlgili kriz merkezinin toplantısında alınan karar, hem yakıt üreticilerini hem de üretici olmayan şirketleri kapsayacak. Dizel yakıt ihracatındaki kısıtlamaların ise iç piyasa doyuma ulaştıkça kaldırılması planlanıyor.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Rusya’dan otomobil benzini ihracatına uygulanan yasağın bu yılın sonuna kadar uzatıldığını açıkladı.

İlgili kriz merkezinin toplantısında alınan kararın hem yakıt üreticilerini hem de üretici konumunda bulunmayan tedarikçi şirketleri kapsayacağı bildirildi.

TASS haber ajansının aktardığına göre Novak, “Benzin ihracatı yasağına ilişkin olarak kriz merkezinde hem üreticiler hem de üretici olmayanlar için bu tedbiri uzatma kararı aldık. Yani yasak yıl sonuna kadar uzatılacak” ifadesini kullandı.

Hükümet, dizel yakıt konusunda ise farklı bir yaklaşım izlemeyi hedefliyor. Başbakan Yardımcısı Novak, petrol rafinerilerinin fazla stok ve işleme hacimlerindeki düşüş nedeniyle zorluk yaşamaması amacıyla dizel ihracatındaki yasağın “piyasa toparlandıkça” kaldırılacağını söyledi.

Novak, iç piyasa tamamen doyuma ulaştıktan sonra dizel yakıt ihracatının yeniden başlatılmasının, Rus rafinerilerinin üretim kapasitelerinin tam yükle çalışmasını sürdürmek açısından kritik önem taşıyacağını vurguladı.

Saldırılar rafineri kapasitelerini düşürdü

Petrol ürünlerinin ihracatına yönelik kısıtlama kararları aşamalı olarak hayata geçirildi. İlk olarak 1 Nisan itibarıyla hava keroseni ihracatı yasaklanırken, 1 Haziran’da benzin ihracatına sınırlama getirildi. Hükümet, 8 Temmuz’dan itibaren ise kısıtlamaları dizel yakıt ihracatını kapsayacak şekilde genişletti.

Novak daha önce yaptığı açıklamada yakıt piyasasındaki durumu “zorlu” olarak nitelemişti.

Başbakan Yardımcısı, benzin üretimindeki geçici düşüşün nedenini, dron saldırıları sonucunda bazı petrol rafinerilerinde meydana gelen hasarlar olarak açıklamıştı.

Hükümet kararnamesine göre dizel yakıt ihracatı yasağının başlangıçta 31 Temmuz 2026 tarihine kadar yürürlükte kalması öngörülmüştü.

Reuters’ın hesaplamalarına göre, petrol işleme tesislerine düzenlenen saldırılar sonucunda Rusya, rafinerilerinin üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 40’ını kaybetti.

Temmuz ayının ikinci haftasında günlük benzin üretimi 75 bin ile 80 bin tona kadar geriledi. Yaz sezonundaki talep patlaması döneminde ise günlük ihtiyaç 115 bin ile 120 bin ton seviyesine ulaşıyor.

RBK’nın hesaplamalarına göre, bu yılın haziran ve temmuz aylarında, Rusya bölgeleri ve Rusya ordusunun kontrolündeki Ukrayna toprakları da dahil olmak üzere toplam 80 bölgede yakıt satışına yönelik tam veya kısmi kısıtlamalar uygulandı.

Avrupa Birliği, Rusya’ya yönelik 21. yaptırım paketi kapsamında alıkoyacağı “gölge filo” tankerlerinin petrolüne el konulması ve satılması mekanizmasını onayladı. AB Konseyi kararnamesine göre üye ülkeler, deniz operasyonlarında durdurulan gemilerdeki yükleri elden çıkarabilecek. Satıştan elde edilen gelirler Rus şahıs veya tüzel kişilerine aktarılamayacak.

Avrupa Birliği, Rusya’ya karşı uygulanan kısıtlamaları delmeye çalışan “gölge filo” gemilerindeki Rus petrolüne el konulmasını ve bu petrolün satılmasını sağlayan mekanizmayı 21. yaptırım paketi çerçevesinde kabul etti.

AB Konseyinin ilgili kararnamesi AB Resmi Gazetesinde yayımlanarak yürürlüğe girdi. Euractiv’e konuşan üst düzey bir Avrupa Komisyonu yetkilisi, yeni düzenlemenin üye ülkelere deniz operasyonları sırasında el konulan tankerlerdeki yüklere el koyma yetkisi verdiğini açıkladı.

Habere göre söz konusu yetki yalnızca petrolü değil, tahıl ürünlerini de kapsıyor. Kararnamede, satıştan elde edilecek gelirin Rus gerçek veya tüzel kişilerine aktarılmasının yasak olduğu vurgulandı.

Tavan fiyat bir yıl boyunca 44 dolarda sabitlendi

El koyma mekanizmasının yanı sıra 21. yaptırım paketi, Rus petrolüne uygulanan tavan fiyatın bir yıl süreyle varil başına 44 dolar seviyesinde dondurulmasını da içeriyor.

Belge, AB şirketlerinin belirlenen eşiğin üzerinde petrol satan tankerlere sigorta dahil her türlü hizmeti sunmasını yasaklıyor.

Avrupa Birliğinin hesaplamalarına göre bu tedbir, Urals petrolünün varil fiyatının 60 dolar olması senaryosunda Rusya’ya önümüzdeki yıl 3,5 milyar dolar gelir kaybına mal olacak.

Ancak Euractiv, temmuz başında 50 dolar civarında işlem gören Urals petrolünün, ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden başlamasının ardından varil başına 80 dolara yükseldiğini kaydetti.

Deniz operasyonlarında yetkiler genişletildi

AB’nin kara listesinde halihazırda yürürlükteki kısıtlamaları bypass ederek Rus petrolü taşıdığından şüphelenilen yabancı bayraklı 670’ten fazla tanker yer alıyor.

Yeni mekanizma, daha önce bu tür gemileri yalnızca denetim amacıyla durdurabilen Avrupalı askeri unsurların hareket alanını belirgin biçimde genişletiyor.

Mart ayında Belçika, Kuzey Denizi’nde yaklaşık 330 bin varil petrol taşıyan bir tankeri alıkoymuştu. Bu yükün mevcut piyasa değerinin 26 milyon dolara ulaşabileceği belirtiliyor.

Haziran ayında ise Fransa, Murmansk’ta yükleme yaptıktan hemen sonra 600 bin varil petrol (48 milyon dolar) taşıyan başka bir gemiyi durdurmuştu.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 20 Temmuz’da Avrupa güvenlik güçlerinin Akdeniz’de Rusya ile bağlantılı MV South Star adlı gemiye bayrak denetimi amacıyla çıktığını bildirdi.

Kallas, “Yasadışı her sefer Rus askeri makinesinin ayakta kalmasına yardım ediyor. Yaptırımlarımızı denizdeki eylemlerimizle destekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Rusya Enerji Bakanı Sergey Çivilev, alınan tedbirlerin ardından ülkenin birçok bölgesinde akaryakıt tedarikinin normale döndüğünü, faal benzin istasyonu sayısının arttığını ve kuyrukların azaldığını bildirdi. Zabaykalskiy, Kaliningrad, İrkutsk, Kuban ve Tataristan’da olumlu gelişmeler kaydedildi.

Rusya Enerji Bakanı Sergey Çivilev, ülkenin çeşitli bölgelerinde akaryakıt tedarikinde istikrar sağlandığını, hizmet veren benzin istasyonu sayısının arttığını ve istasyonlardaki kuyrukların azaldığını açıkladı. Bakanlık basın servisi tarafından aktarılan bilgilere göre Çivilev, piyasadaki olumlu gelişmelere dikkat çekti.

Çivilev yaptığı açıklamada, “Zabaykalskiy Krayı, Kaliningrad ve İrkutsk bölgeleri ile Kuban ve Tataristan’da olumlu bir seyir gözleniyor. Arhangelsk ve Saratov bölgelerinde de akaryakıt piyasası normale dönüyor. Bu durum, Rusya Federasyonu Hükümeti tarafından alınan petrol ürünleri ihracatı yasağı, akaryakıt ithalatının sağlanması ve petrol işleme kapasitelerinin azami düzeyde yüklenmesine yönelik kararlar da dahil olmak üzere uygulanan tedbirler sayesinde mümkün oldu” ifadelerini kullandı.

Bakanlık, alınan kararların ve tavsiyelerin uygulanmasının bölgesel yönetimlerin sorumluluğunda olduğunu aktardı. Yerel makamlar, mevcut duruma göre vatandaşların ve işletmelerin motorin ile benzin ihtiyacını en etkin şekilde karşılamak amacıyla geçici kısıtlayıcı tedbirler uygulama yetkisini elinde tutuyor.

Hükümet ve Kremlin sürecin geçici olduğunu belirtiyor

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 21 Temmuz’da yaptığı açıklamada akaryakıt piyasasında kısmi bir istikrar sağlandığını belirtmişti. Novak; petrol ürünlerinin ihracatına getirilen yasak, ithalat yoluyla piyasanın doyurulması, üretim hacimlerinin artırılması ve fabrikaların bakım-onarım tarihlerinin ertelenmesi gibi adımlara işaret etmişti. Novak, bu tedbirlerin sonuç verdiğini, birçok bölgenin kısıtlamaları kaldırdığını, çalışan akaryakıt istasyonu sayısının yükseldiğini ve kuyrukların kısaldığını vurgulamıştı.

Açıklamadan bir gün sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, iç akaryakıt piyasasında yaşanan zorlukların geçici bir nitelik taşıdığını ve ekonominin genel tablosunu etkileyecek güçte olmadığını ifade etti.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise akaryakıt sektöründeki durumun halen özel bir dikkat gerektirdiğini ve ek tedbirlerin sürdürülmesi gerektiğini bildirdi. Peskov, buna rağmen birçok bölgedeki şartların hafiflemeye başladığına dikkat çekti.