Litvanya Dışişleri Bakanlığı, ülkenin savunma harcamaları için gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 5’inden fazlasını ayıran ilk NATO üyesi olduğunu duyurdu. Vilnius yönetimi, Ukrayna’daki savaşın ardından güvenlik endişelerini gerekçe göstererek 2026 yılı askeri bütçesini 4,79 milyar avroya çıkaracak.

Litvanya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ülkenin savunma harcamaları için gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 5’inden fazlasını ayıran ilk NATO üyesi ülke olduğu bildirildi.

Bakanlık tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamada, “Savunmaya kararlılıkla bağlıyız. Litvanya, örnek teşkil eden güvenilir bir müttefiktir” ifadelerine yer verildi.

Litvanya Savunma Bakanı Robertas Kaunas, 2026 yılında ülkenin askeri harcamalarının GSYİH’nin yüzde 5,38’ine denk gelen 4,79 milyar avro seviyesine ulaşacağını kaydetti.

Litvanya, önceki yıllarda savunma alanına GSYİH’sinin yüzde 3’ünün biraz üzerinde bir pay ayırıyordu.

Askeri harcamalardaki bu artış, Ukrayna’da devam eden savaş ve Baltık ülkelerinin “Rusya kaynaklı olası güvenlik tehditlerine yönelik endişeleri” çerçevesinde hazırlanan savunma kabiliyetlerini güçlendirme programının bir parçasını oluşturuyor.

Sürece dair değerlendirmede bulunan Savunma Bakanı Kaunas, “Kendi güvenliğimize yatırım yapmazsak, kimse bizi korumaya gelmez” dedi.

Kaunas ayrıca, devlet savunmasının ulusal imkanlar ve NATO çerçevesindeki kolektif savunma olmak üzere iki temel ilke üzerine inşa edildiğini belirtti.

Cumhuriyetin 2026 yılı bütçesi, askeri harcamaların 1,59 milyar avro artırılmasını öngörüyor. Elde edilecek ek kaynakların silahlı kuvvetlerin modernizasyonunda, hava savunma sistemlerinin geliştirilmesinde ve ağır askeri teçhizat alımında kullanılması planlanıyor.

Bu kapsamda Litvanya, yeni hava savunma sistemleri tedarik etmeyi, balistik ve seyir füzelerine karşı koruma araçlarındaki eksiklikleri gidermeyi hedefliyor.

En büyük tedarik projelerinden birini ise Alman yapımı Leopard 2A8 tanklarının alımına yönelik sözleşme oluşturuyor.

Bunların yanı sıra, devlet savunma fonu aracılığıyla güvenlik projelerine yaklaşık 700 milyon avro düzeyinde ek kaynak aktarılacak.

Vilnius yönetiminin bu adımı, NATO bünyesinde savunma harcamalarının artırılması yönünde varılan mutabakatların ardından geldi. İttifak üyesi ülkeler, geçen yıl Lahey’de düzenlenen NATO zirvesinde, askeri harcamalara yönelik hedef oranı mevcut yüzde 2 seviyesinden 2035 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarma konusunda anlaşmaya varmıştı.

Zirvenin sonuç bildirgesine göre, üye ülkelerin temel askeri ihtiyaçlar ile NATO’nun askeri hedeflerinin karşılanması için GSYİH’lerinin en az yüzde 3,5’ini ayırması gerekiyor.

Kalan yüzde 1,5’e kadar olan kısmın ise kritik altyapının korunması, ekonomik dayanıklılığın artırılması, inovasyon ve savunma sanayisinin geliştirilmesi süreçlerine yönlendirilmesi öngörülüyor.

Aynı bildirgede Rusya, “Avro-Atlantik güvenliğine yönelik uzun vadeli tehdit” olarak nitelendiriliyor.

Çoğu Kuzey ülkelerinden oluşan 11 Avrupa devleti, Rus vatandaşlarına verilen Avrupa vizelerindeki son dönemdeki artışa ilişkin endişelerini dile getirdi.

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile Göç Komiseri Magnus Brunner’e hitaben yazılan bir mektupta, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Hollanda, Baltık ülkeleri, İsveç, Finlandiya ve Danimarka ile AB üyesi olmayan Norveç ve İzlanda, Rus turistlerin “vize alışverişi” yapma uygulamasını sert bir dille eleştirdi.

Mektupta şunlar söylendi:

“Ukrayna’da füzeler ve insansız hava araçları sivilleri ve sivil altyapıyı vurmaya devam ederken, Avrupa plajlarında ve tatil beldelerinde tatil keyfi yapan Rus turistlerin sayısının artmasını izlemek son derece rahatsız edici. Tutarlı ve koordineli bir yaklaşım, sadece ortak dış ve güvenlik politikamızın güvenilirliği için değil, aynı zamanda benimsediğimiz kısıtlayıcı önlemlerin etkinliği için de hayati önem taşıyor.”

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna da, “Ukraynalılar ölürken, Ruslar Avrupa plajlarında tatil yapmamalı,” dedi.

11 ülke, Avrupa Komisyonu’ndan acil yasal önlemler almasını, tüm üye ülkeler için tek tip yasalar oluşturmak üzere AB Vize Kodunu güncellemesini ve Rus silahlı kuvvetleriyle şu anda veya geçmişte askeri bağı olan kişilerin Schengen serbest seyahat alanına girişini tamamen engelleyecek bir tarama mekanizması oluşturulmasını talep ediyor.

Schengen seyahat bölgesi, 25 AB ülkesinin yanı sıra İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre’yi kapsıyor.

Mektupta, “Parçalı bir yaklaşım, ortak çabalarımızı baltalar ve Schengen bölgesinin bütünlüğünü tehlikeye atar. Bir sınırda reddedilen vizenin başka bir sınırdan kolayca alınamaması sağlanmalıdır,” ifadesi yer aldı.

Devam eden Ukrayna savaşı ve güvenlik endişelerine rağmen, daha fazla Rus vatandaşı Avrupa’daki tatil ve iş seyahatleri için kısa süreli vize alıyor.

Avrupa Komisyonu’nun mayıs ayı sonunda yayınladığı rakamlara göre, İtalya geçen yıl iki Rus konsolosluğunda 161.121 Schengen bölgesi vizesi verdi. Bu rakam 2024’e göre yaklaşık 8.900, 2023’e göre ise yaklaşık 27.000 daha fazla.

Fransa 2025’te 156.547 vize verdi (geçen yıla göre 32.657 daha fazla, yüzde 26 artış) ve İspanya 123.359 vize verdi (11.822 daha fazla).

Rus vatandaşlarının Avrupa’ya yaptığı seyahatler, AB’nin savaşa tepki olarak 2022’de vize kolaylaştırma anlaşmasını askıya alması ve yaptırımlar getirmesinin ardından önemli ölçüde azalmıştı.

Buna rağmen, 2025’te toplam 618.806 vize verildi. Bu, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 14’lük bir artışa tekabül ediyor.

Schengen verileri, Rusların 2025 yılında 477.878 turist vizesi aldığını ve bunun verilen vizelerin büyük çoğunluğunu (yüzde 77) oluşturduğunu göstermektedir.

Yaklaşık 43.000 vize reddedildi. Bu rakam, yaklaşık 45.000 vizenin reddedildiği 2024 yılına göre daha azdı.

İspanya yaklaşık 12.700 başvuruyu reddederken, onu İtalya (9.390) ve Fransa (5.634) izledi.

Politico’ya konuşan AB ve ABD’li yetkililere göre Washington, Trump yönetiminin Avrupa’nın merkezine yüksek hassasiyetli füzeler yerleştirmesi halinde Moskova’nın misilleme yapmasından endişe ediyor. Kararın arkasında ayrıca İran ile yaşanan çatışmalar nedeniyle ABD’nin füze stoklarında meydana gelen ciddi azalmanın da etkili olduğu belirtiliyor.

ABD yönetiminin, “Rusya’nın bu adımı bir gerilim tırmanışı olarak değerlendirebileceği” yönündeki endişeler nedeniyle Almanya’ya Tomahawk seyir füzeleri sağlama planlarından vazgeçebileceği belirtildi.

Politico’nun Avrupa Birliği ve ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre, Washington’da bu yönde ciddi çekinceler bulunuyor.

Yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin bu yüksek hassasiyetli füzeleri “kıtanın merkezine” yerleştirme girişiminde bulunması halinde Moskova’nın misilleme önlemleri almasından Amerikan yönetimindeki isimlerin endişe duyduğunu aktardı.

Haberde aktarılan bir diğer gerekçeye göre, Amerikalı yetkililer aynı zamanda ülkenin silah stoklarının azalmasından da endişe duyuyor. ABD’nin İran ile yürüttüğü savaşın ilk haftalarında “binlerce” Tomahawk ve Patriot füzesi tükettiği kaydedildi.

Bu süreçte ABD’nin Almanya’daki askeri varlığını azaltmasıyla birlikte odağın, Başkan Trump’ın ek askeri birlik gönderme kararı aldığı Polonya’ya kaydığı belirtiliyor.

Politico’ya göre Berlin, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltması nedeniyle kıta ülkelerinin savunma alanındaki açıkları kendi askeri sanayilerinin elverdiğinden daha hızlı bir şekilde kapatmak zorunda kalmasından endişe ediyor.

Financial Times gazetesi mayıs ayının başında yayımladığı ve kaynaklara dayandırdığı haberinde, Pentagon’un Almanya’da bu silahlarla donatılmış bir tabur konuşlandırma planlarından vazgeçmesinin ardından Berlin’in doğrudan Tomahawk füzeleri satın almaya çalıştığını yazmıştı.

Birliklerin çekilmesi Berlin’de beklenti dahilindeydi

Bu gelişmeden birkaç gün önce CBS News ve Reuters, ABD’nin Almanya topraklarından yaklaşık 5 bin askerini çekeceğini duyurmuştu.

Pentagon yetkilileri, bu adımı Trump’ın, müttefiklerin İran ile yapılan savaşta sağladığı yardım düzeyinden duyduğu memnuniyetsizliğin bir işareti olarak nitelendirmişti.

Askerlerin çekileceğine dair haberlerin ardından açıklama yapan Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, ABD’nin kararına şaşırmadığını belirterek Avrupalıların kendi güçlerine çok daha fazla güvenmeleri gerektiğine işaret etmişti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise geçen yıl ekim ayında yaptığı açıklamada, ülkesinin NATO’ya saldırmayı planladığı yönündeki iddiaları “inanılmaz bir yalan” olarak nitelendirmiş ancak Avrupa ülkelerinin askerileşmesine dikkat çekmişti.

Putin, buna verilecek olası bir yanıtın “çok ikna edici olacağı” uyarısında bulunurken Rusya’nın askeri bir çatışmayı “anlamsız” bulduğu için “hiçbir zaman böyle bir süreci başlatan taraf olmadığını” vurgulamıştı.