Dünya Basını
Lenin İngiliz refah devletinin kurulmasına nasıl yardımcı oldu?

Çevirmenin notu: Ekim Devrimi’nin ardından başlayan devrimler döneminin Batı kapitalizminde yarattığı panik halinin, bugün şiddetli bir biçimde saldırıya uğrayan ve büyük oranda yontulan “refah devletini” yarattığı pek çok çevrede kabul gören bir hakikat. Aşağıda tercümesi verilen makalede Hint asıllı Oxford’lu tarihçi Pratinav Anil, Anglo- Marksizmin yarattığı fırtınanın nasıl bugüne kadar gelen İngiliz refah devletinin temellerini attığını anlatıyor.
Bolşevizm modern Britanya’yı nasıl inşa etti?
Lenin hala refah devletimize musallat oluyor
Pratinav Anil
15 Ocak 2024
Vladimir Lenin’in, çoğu genellikle —ve haklı olarak— Büyük Adam Teorisini küçümseyen Marksist tarihçileri şaşırtma gibi bir özelliği vardır. Zira o nadir görülen bir şey, tarihsel değişimin bireysel bir kışkırtıcısıdır. Ölümünden yüz yıl sonra, bir zamanlar Volodya Amca’nın heykellerini dikmek için beton döküldüğü gibi evliya nameler ve övgüler basılmaya devam ediyor. Fakat en düşmanca eleştirmenleri bile Kızıl Ekim’e giden baş döndürücü aylarda oynadığı büyük rolü görmezden gelmekte acımasız davranacaktır.
Yine de Lenin’in istemeden, hatta sapkın bir şekilde sorumlu olduğu bir başka başarı daha var: Batı refah devleti. Bunu nadiren fark ediyor olmamız, yaygın bir yanlış algılamadan kaynaklanıyor. Pek çoğumuz ne yazık ki, kalemşorları ve saray tarihçileri tarafından pazarlanan, Clement Attlee ve William Beveridge’i refah devletimizin ortak babaları olarak kutlayan İşçi Partisi kibrini satın alıyoruz. Ancak tarihçi David Edgerton’ın bize hatırlattığı üzere, esasında müteşekkir olmamız gereken, Birinci Dünya Savaşı’nın hemen sonrasında David Lloyd George’un liberal-muhafazakâr koalisyonudur. Bu yıllar eğitim, sağlık ve sigorta alanlarında büyük adımların atıldığı yıllardı. Savaş sonrasında İşçi Partisi’nin yapması gereken tek şey bunu herkese yaymaktı. Halihazırda nüfusun yaklaşık yüzde 80’ini kapsayan refah, Beveridge tarafından Britanya’nın geri kalan beşte birine de ulaştırılmıştı.
Daha da önemlisi, dirijizmin bu ilk kıpırdanışlarını tetikleyen şey ne paternalizm ne de savurganlıktı. Aksine kızıl salgındı. Rus Devrimi’nin ardından dünya genelinde bir dizi isyan patlak verdi. Bolşevizm, Viyana’dan Budapeşte’ye, Sofya’dan Kiel’e kadar batıya doğru yayıldı. Bavyera Sovyet Cumhuriyeti, aşırı sağcı Freikorps tarafından ortadan kaldırılmadan önce, Nisan 1919’da kısa süreliğine kuruldu. Britanya da mayalanmadan muaf değildi. Şubat ve Ekim Devrimleri arasında, Leeds Sovyet’i sahiden de bir şeylerin başlangıcı gibi görünüyordu. Bundan bir şey çıkmaması Lloyd George’un duygusal olmayan pragmatizmine bağlıydı. İşçilerin taleplerinin pek çoğu usulüne uygun olarak kabul edildi ve pek çok lider hapse atılsa bile sendika radikalizminin ıstırabı dindirildi.
İki yıl sonra, Lloyd George’un Bolşevik baş belası tersanecileri Glasgow Kent Meclislerini bastığında intikamla geri dönecekti. Geriye dönüp bakıldığında, “Kızıl Clydeside’ın” hiçbir zaman anlamlı bir şekilde “Kızıl Britanya’nın” habercisi olmadığı aşikâr: Clyde Nehri’nin her iki yakasındaki Glasgow sendikalarının radikalizmi hiçbir zaman ülkenin geri kalanına yayılmayacaktı. Yine de o dönemde kızıl tehdit fazlasıyla gerçekti. Lloyd George, daha sonra polis ve ceza infaz memurlarının grevi için “Bu ülke o gün Bolşevizm’e o zamandan beri hiç olmadığı kadar yakındı,” diyecekti. Londra ve Birmingham kurtulmuştu ama Merseyside ayaklanma ve yağma sesleriyle sarsılmıştı. Şiddet ancak ordunun devreye girmesiyle durdurulabildi.
Mütarekeden sonraki “barışın” özünde neye benzediğini tasavvur etmek bizim için zor. Yine de Simon Webb’in 1919: Britain’s Year of Revolutions (1919: Britanya’nın Devrimler Yılı), çöküşün eşiğinde sallanan bir toplumu yeniden inşa ediyor; işçileri tartaklayan askerler, Luton’da sıkıyönetim, Liverpool sokaklarında dolaşan tanklar. İtalyanlar savaştan hemen sonraki iki yıla biennio rosso diyorlar ve Britanya’da da bir kızıl bienalden söz etmek doğru görünüyor. Bir kere İngiliz iç ve dış politikasını, iki savaş arası yönetici sınıfın o tekil nevrozuna atıfta bulunmadan anlamak mümkün değil. Rusya’da Kızılları ezmek için antisemitik Beyazlarla işbirliği yaparken, Westminster ve Whitehall aynı zamanda içeride de asi Bolşileri eziyordu. O zamanlar savaş bakanı olan Churchill, karakteristik bir hödüklükle hükümet çizgisini ortaya koydu: “Bolshie’yi öldür, Hun’u öp.”
Demokrasilerde olması gerektiği gibi, sopayla birlikte havuç da geldi. Evet, işçiler acımasızca bastırılmıştı. Ama boşuna protesto etmemişlerdi. Gladston’un hasis liberalizm günleri geride kalmıştı. Lloyd George’un liberalleri tamamen farklı bir canavardı; sırayla teknokratik, müdahaleci ve hırslıydılar. Hiç kuşkusuz savaş öncesinin, özellikle de 1911’deki sağlık ve sigorta programlarının üzerine inşa ediyor ve savaş zamanı vaatlerini yerine getiriyorlardı ama her şeyden önce sokaklardaki kötü, çılgın ve tehlikeli İngilizlerle barışmaya çalışıyorlardı.
Öncelikle, çok sayıda insana yönetimde daha fazla pay vererek onları barikatlardan oy verme merkezlerine taşıdılar. 1918’de genel erkek oy hakkı, 30 yaşın üzerindeki mülk sahibi kadınların yanı sıra mülk sahibi olmayan erkekleri —yani her beş erkekten ikisini— de oy hakkına kavuşturdu. Aynı yıl, Lancashire sendikacılarının lobisini yaptığı Eğitim Yasası, pamuk patronlarının cahil erkek çocuklarının sırtından geçinmesini engellemek için okuldan ayrılma yaşını 12’den 14’e çıkardı. Ve 1919’da Konut ve Kent Planlama Yasası, İngiliz kent peyzajının hemen tanınan özelliği haline gelen şeyin —konsey sitesi— inşasını harekete geçirdi.
Attlee ve Harold Wilson tarafından bozguna uğratılan, Margaret Thatcher ve David Cameron tarafından hırpalanan refah devleti konusundaki iki savaş arası erken dönem uzlaşısı bugün de varlığını sürdürüyor. Ramsay MacDonald’ın 1924’te “komünist” sendikaları disipline etmesinden, Thatcher’ın 1984’te madencileri engellemesine ve Keir Starmer’ın 2024’te örgütlü emeği reddetmesine kadar hem İşçi Partisi hem de Muhafazakârlar döneminde, hadlerini aşan fikirlere sahip huysuz işçilere hadleri bildirildi. Aynı şekilde, 1945’ten bu yana her iki parti de GSYİH’nin yüzde 40’ı civarında kamu harcamalarına genel bir bağlılık gösterdi. Gıcırdayan, yetersiz finanse edilen “Ulusal Sağlık Hizmetimiz” yine de sadece kutsal fısıltılarla konuşulmaya devam ediyor.
Yöneticilerimiz, refahın neden önemli olduğunun gerçek nedenini defalarca ağzından kaçırdı. Attlee 1950’de Margate’de şunu söylemişti: “Demokratik sosyalizm politikamız totaliter komünizme karşı tek dinamik alternatiftir.” La Manche’deki en sağlam refah devletlerinden ikisinin, komünistlerin güçlü olduğu toplumlarda kurulmuş olması şaşırtıcı mı? Fransa Komünist Partisi 1946’da yaklaşık 800 bin, İtalya Komünist Partisi ise yaklaşık iki milyon üyeye sahipti. Britanya Komünist Partisi’nin hiçbir zaman pek bir özelliği olmadığı doğrudur, fakat savaş sonrası Britanya solunun —İşçi Partisi’nden bağımsız olarak— gücü inkâr edilemez. Edward Heath’i 1974’te deviren de madencilerdi.
İngiliz refah devletinde olduğu gibi, İngiliz entelektüel yaşamında da… Üç kuşak Anglo-Marksisti ateşleyen Rus Devrimi olmasaydı, kâtip cumhuriyetimiz kasvetli bir uyumluluk manzarası olurdu. İki savaş arası yıllar, komünistlerin kültür kurumunun en tepesine kadar yükselebildiği bir dönemdi. Örneğin E.H. Carr, The Times’ın önde gelen yazarlarından ve yayın yönetmeni yardımcılarından biri haline geldi ve buradan kolektivist planlama ve Stalin ile uzlaşı vaazları verdi. Onun 7 bin sayfa ve 14 ciltten oluşan anıtsal Sovyet Rusya Tarihi, devrimci rejimin ilk yıllarının en iyi anlatımı olmayı sürdürüyor.
George Bernard Shaw gibi devlete şüpheyle yaklaşan biri bile Rus manyaklığına kapılmıştı. 1931’e gelindiğinde Britanya Buhran’la sarsılırken, Stalin’e övgüler düzüyordu. Eski inancı olan Fabian tedriciliği 20. yüzyılda işe yaramayacaktı. Fabian Essays in Socialism’e (Sosyalizmde Fabiancı Yazınlar) yazdığı yeni önsözde, MacDonald’ın İşçi Partisi’nin bariz biçimde başarısız olduğunu düşünüyordu. İhtiyaç duyulan şey “hızlı etkinlik” idi, yani Sovyet tarzı. Moskova’ya yaptığı gezi The Rationalisation of Russia’da (Rusya’nın Rasyonelleştirilmesi) övgüyle anlatılıyordu.
Bir bakıma, fildişi kulenin ücra köşeleri de Sovyetlere yenik düşmüştü. G.E.M. de Ste. Croix, klasik çalışmalarda açık ara en çarpıcı gelişmeyi başlattı. Makao’da doğmuş bir imparatorluk çocuğu olan “Croicks”, yirmili yıllarda —daha sonra kendi ifadesiyle— “Hıristiyanlığın deli saçması” olan “tamamen sağcı yetiştirilme tarzına” sırtını döndü. Sovyet seyahat acentesi Intourist ile 1937’de Sovyetler Birliği’nde yaptığı bir gezinti onu Stalinizme karşı eleştirel, ancak Kafkasya köylülerini gözlemlemenin verdiği güçle Marksizm’e bağlı kıldı. Daha sonra, Oxford’daki New College’da, kendi yazılarında klasiklerde sınıfa karşı uyanık kalacak olan bir nesil öğrenciye ders vererek “tam bir Marksist” oldu. The Class Struggle in the Ancient Greek World (Antik Yunan Dünyasında Sınıf Mücadelesi) 1981 yılında basıldı.
Bu tür profiller sınırsızca çoğaltılabilir. İki savaş arası dönemin en zeki beyinlerinin çoğunun solda olduğunu söylemek kafidir. Bu durum, Doğu ve Orta Avrupalı muhafazakarların —Friedrich Hayek, Karl Popper, Lewis Namier, Ernest Gellner— Britanya’ya göç etmesiyle kısa sürede değişecek ve daha dengeli bir entelektüel iş bölümü ortaya çıkacaktı. Fakat bundan önce sol hegemonya rakipsizdi. John Strachey hiç kuşkusuz otuzlu yılların en önemli siyasi yorumcuları arasındaydı. Babası yaklaşık 40 yıl boyunca The Spectator’ın yayın yönetmenliğini yapmıştı ve Strachey’nin en iyi adamı o zamanlar hala solda olan Oswald Mosley’di. Mosley, İngiliz Faşistler Birliği’ni kurduğunda Strachey ona karşı düzenlenen en büyük gösterilerden bazılarına önderlik etmişti.
Marksist Strachey fikir savaşını, komünizmle hiçbir sorunu olmayan Liberal John Maynard Keynes’e karşı kaybetti: “Çamuru balığa tercih eden, kaba proletaryayı, tüm hatalarına rağmen yaşamın kalitesi olan ve kesinlikle tüm insani ilerlemenin tohumlarını taşıyan burjuva ve aydınların üzerinde yücelten bir inancı nasıl benimseyebilirim?” Yine de Keynes, Cambridge’deki müritlerinden biri olan Maurice Dobb’un hödük proletaryanın sopasını eline almasını engellemek için çok az şey yapabildi.
Komünizm, yirmili yıllarda Marksist bir dergi olan The Plebs’in yayın yönetmenliğini yapan Dobb sayesinde Cambridge’de bir köprübaşı kazandı. Lenin’i “bir Cizvit’in tüm samimiyeti ve idealizmiyle kutsanmış haşin bir realist” olarak övdü. Buna karşılık, “Marksist olmayanlar Darwin öncesi biyologlar kadar aptaldı”. Komünist Parti Tarihçiler Grubunun kurulmasına yardım etti ve Cambridge Beşlisi casus çetesinden Kim Philby’yi NKVD’ye yerleştirdi. Daha sonraki öğrencileri arasında Amartya Sen ve kendi Oxbridge atamaları Muhafazakâr Partili dekanlar tarafından engellenen Eric Hobsbawm da vardı.
Dolayısıyla paradoksal bir şekilde, Sovyet komünizmi farkında olmadan İngiliz kapitalizmini güçlendirdi. Anglo-Marksizm’in istenmeyen sonucu, müesses nizamın işçi sınıfı çıkarlarını daha fazla dikkate almasını sağlamak oldu. Aynı şey refah devleti için de geçerliydi. Sınıflar arasında barış muhafaza edildi. Yeniden dağıtım sınıf çatışmasını azalttı. Dahası, eğitimli ve sağlıklı bir işgücü iş dünyası için de iyi oldu. Orta düzeyde artan oranlı vergilendirme, işçileri çalışır durumda tutmak ve barbarları uzak tutma amaçlı ufak bir sigorta primiydi. Bugünlerde, birkaç liberteryen çatlak, Muhafazakâr radikal, Bridesheady (Saltburny?) nostaljisi ve kampüs Marksist’i dışında, neredeyse herkes bu düzenlemenin bilgeliğini onaylamakta birleşmiş durumda. Basit hakikat şu ki, İngilizlerin çoğu politikalarını sıkıcı buluyor.
Dünya Basını
Pekin ve Brüksel, küresel enerji geçişinin kurallarını baştan yazıyor

Project Syndicate için bir makale kaleme alan Emmanuel Guerin, Avrupa Birliği ve Çin’in küresel enerji geçişinde egemenlik kurmak amacıyla birbirlerinin geleneksel güç alanlarına yöneldiğini belirtti. Emmanuel Guerin, Çin’in küresel standartları belirlemeye odaklanırken Avrupa’nın sanayi tabanını yeniden inşa etmeye çalıştığını vurguladı.
Project Syndicate platformunda Emmanuel Guerin imzasıyla yayımlanan “Pekin Modeli Brüksel Etkisiyle Buluşuyor” başlıklı makalede, küresel enerji geçişinde güç dengelerinin yeniden şekillendiği kaydedildi.
Sciences Po bünyesindeki Paris İklim Okulu Dekan Yardımcısı ve Avrupa İklim Vakfı Üst Yöneticisi Özel Danışmanı olan Emmanuel Guerin, yazısında Avrupa ve Çin’in uzun yıllar boyunca birbirine rakip kalkınma ve enerji dönüşümü modellerini temsil ettiğini aktardı.
Guerin, Avrupa’nın öncelikle pazarlara, ortak kurallara ve çok taraflı kurumlara bağlı kaldığını, Çin’in ise sanayi politikasına, altyapı yatırımlarına ve üretime ağırlık verdiğini belirtti. Makalede, “Avrupa sıklıkla küresel ölçekte referans noktası haline gelen düzenlemeler üretti (‘Brüksel Etkisi’). Çin ise fabrikalar üretti” ifadelerine yer verildi.
Ancak makaleye göre bu ayrım günümüzde ortadan kalkıyor. Avrupa sanayi tabanını hızla yeniden inşa etmeye çalışırken Çin, uluslararası standartları ve yönetişim çerçevelerini etkilemeye daha fazla odaklanıyor. Guerin, Avrupalı karar vericiler Pekin’in sanayi stratejisini incelerken, Çinli liderlerin de Avrupa’nın uzun süre önce öğrendiği bir gerçeği fark ettiklerini kaydetti: “Kalıcı güç sadece teknolojileri üretmekten değil, aynı zamanda onları yöneten kuralları yazmaktan gelir.”
Guerin, bu eğilimlerin jeoekonomik gücün yapısındaki bir değişimi yansıttığını savundu. Makalede belirleyici sorunun artık kaynakları kimin kontrol ettiği, ürünleri kimin ürettiği veya her teknolojide kimin liderlik ettiği olmadığı ifade edildi. Asıl sorunun, bir sonraki enerji ve teknoloji dönüşümünün gerçekleşeceği değer zincirlerini kimin yönettiği olduğu vurgulandı.
Avrupa’nın temiz enerji teknolojilerindeki Çin imalat hakimiyeti ve derinleşen bağımlılıkları karşısında sanayi politikasını yeniden keşfettiğini aktaran Guerin; Sanayi Hızlandırıcı Yasası, Kritik Hammaddeler Yasası ve ilgili tedbirlerin, sanayi kapasitesi olmadan ortaya konan iklim hedefinin dayanıklılık değil, bağımlılık yarattığı bilincinden doğduğunu yazdı.
Çin’in ise güneş panelleri, bataryalar, elektrikli araçlar ve elektrik şebekeleri için dünyanın en büyük ekosistemini kurduktan sonra yalnızca sanayi liderliğinin yeterli olmadığı sonucuna vardığı kaydedildi. Çin’in Küresel Enerji Şebekeleri Geliştirme ve İşbirliği Örgütü üzerinden fotovoltaik, hidrojen, enerji depolama, yüksek voltajlı iletim, akıllı şebeke ve karbon muhasebesi alanlarında standartlar belirlemek üzere teknik komiteleri topladığı aktarıldı.
Guerin, bu adımları değerlendirirken makalesinde şu ifadelere yer verdi: “Bunlar mühendislik çalışmalarına benzeyebilir ancak bundan çok daha fazlasıdır. Bunlar, Çin’in temiz enerji ekonomisinin işletim sistemine sahip olma çabasını temsil ediyor. Endüstri standartlarını belirleyen ülke, bir teknolojiyi düzenlemekten fazlasını yapar. Kendisini yatırımları yönlendirebilecek, neyin neyle uyumlu çalışabileceğine karar verebilecek ve herkesin üzerine inşa etmek zorunda olduğu mimariyi sabitleyecek bir konuma getirir.”
“Sanayi tabanını yeniden kurmak sermaye ve ucuz enerji gerektirir”
Makalede, Avrupa liderlerinin üretim kapasitesi olmadan koyulan kuralların stratejik özerklik sağlamadığını öğrendiği, Çin’in ise standartlar olmadan çalışan fabrikaların uluslararası etkiyi sınırlandırdığını gördüğü ifade edildi. Her iki tarafın da diğerinin onlarca yıldır mükemmelleştirdiği stratejik avantajların peşinden koştuğu vurgulandı.
Buna karşın bu yakınlaşmanın simetri anlamına gelmediğini belirten Guerin, iki tarafın da kendi geleneksel güç alanlarının ötesine uzanırken yeni ve yabancı zorluklarla karşılaştığını dile getirdi. Guerin makalesinde, “Bir sanayi tabanını yeniden kurmak sermaye, ucuz enerji, yoğun tedarikçi ağları ve örtük bilgi gerektirir; bunların hiçbiri yalnızca düzenlemeler yoluyla ortaya çıkarılamaz” değerlendirmesinde bulundu.
Küresel standartları belirlemenin de kolay olmadığını ekleyen yazar, bir devletin her teknik komiteye personel atasa bile ürettiği standartları dünyanın geri kalanına kabul ettirmekte başarısız olabileceğini kaydetti.
“ABD sahayı Avrupa ve Çin’e bırakıyor”
Sürecin sonucunun üçüncü büyük bir faktörden etkileneceğini belirten Guerin, Hindistan, Endonezya, Brezilya ve çeşitli Körfez ülkeleri gibi hırslı devletlerin kendi sanayi kapasitelerini inşa ettiklerini aktardı. Ancak çoğu ülkenin bu tür stratejileri izleyemeyeceğini, standartları yazamayacakları ve fabrikaları kuramayacakları için Brüksel veya Pekin’de tasarlanan işletim sistemlerini devralarak seçmedikleri bağımlılıkları kabul etmek zorunda kalacaklarını vurguladı.
Makalede Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) konumuna ilişkin olarak ise şu ifadelere yer verildi: “Bir de enerji dönüşümünü tamamen terk ederek bu yarışın dışında kalmayı seçen Birleşik Devletler var. Fabrikalar kurmak veya elektrikleşmenin kurallarını yazmak yerine gümrük duvarları örüyor ve sahayı Avrupa ile Çin’e bırakıyor.”
“Üçüncü aşama zincirleri yönetmekle ilgili olacak”
Değer zincirlerinin yönetişiminin teknik olduğu kadar siyasi bir mesele de olduğunu vurgulayan Guerin, geleneksel sanayi politikası yaklaşımının değişmesi gerektiğini savundu. Temiz enerji yarışının ilk aşamasının teknolojileri icat etmek, ikinci aşamasının bunları ölçekli bir şekilde üretmek olduğunu belirten Guerin, makalesinde “Üçüncü aşama ise bunların dolaştığı, bağlandığı ve değer yarattığı zincirleri yönetmekle ilgili olacak” ifadelerini kullandı.
Guerin, Avrupa için çıkarılacak dersin sadece daha fazla fabrika kurmak olmadığını, Avrupa’nın gerçek stratejik avantajının kendi kurallarını herkesin kuralına dönüştürme konusunda kanıtlanmış yeteneği olduğunu kaydetti. Makale, “Enerji dönüşümü aynı nadir kombinasyonu ödüllendirir: Üretim kapasitesi, kural koyma yetkisi ve karmaşık sistemleri bir arada tutacak kurumlar. Hiçbir taraf sadece geleneksel güçlerine dayanarak kazanamaz” değerlendirmesiyle son buldu.
Dünya Basını
ABD-Japonya ittifakını savaşa hazır hâle getirmek için altı maddelik plan

ABD-Japonya ittifakını savaşa hazır hâle getirmek; ortak planlama, ortak üretim ve ortak caydırıcılık gerektiriyor.
David Santoro, Nikkei Asia
David Santoro, merkezi Hawaii’de bulunan Pacific Forum’un başkanı ve CEO’sudur. Kuruluş, Hint-Pasifik bölgesinde ABD ile müttefiklerinin caydırıcılığını güçlendirmek amacıyla kamu ve özel sektör temsilcileri arasında diyaloğu kolaylaştıran yıllık Honolulu Defense Forum’u düzenlemektedir.
***
ABD-Japonya ittifakını savaşa hazır hâle getirmek için altı maddelik plan
Guam açıklarında kısa süre önce gerçekleştirilen Valiant Shield tatbikatları sırasında hedef alınan bir gemi Filipin Denizi’nin sularına gömülürken Pasifik genelinde sessiz bir zaferin yankısı duyuldu. ABD kuvvetleri ile bir Japon denizaltısı arasındaki kusursuz ve gerçek zamanlı hedef takibi sayesinde gerçekleştirilen saldırı, yalnızca bir ateş gücü gösterisi değildi. Aynı zamanda, dünyanın en vazgeçilmez ittifaklarından biri hâline gelen savunma ortaklığının ulaştığı düzeyi ortaya koyuyordu.
ABD-Japonya ittifakı onlarca yıl boyunca “kalkan ve mızrak” şeklindeki bir iş bölümüne dayanıyordu. Japonya Öz Savunma Kuvvetleri ana adaların savunma kalkanı görevini üstlenirken, ABD kuvvetleri taarruz mızrağını kullanıyordu. Ancak çok sayıda kriz noktasının aynı anda ortaya çıkmasıyla bu çerçeve değişmeye başladı. Özellikle Başbakan Sanae Takaichi döneminde Tokyo tarihî bir yön değişikliğine giderek savunma bütçesini gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2’sine doğru hızla artırdı, savunma ihracatına ilişkin düzenlemeleri gevşetti ve uzun menzilli karşı saldırı kabiliyetleri edinmeye başladı.
Bu değişim temel bir gerçeği ortaya koyuyor: ABD ile Japonya’nın güvenliği artık birbirine sıkı biçimde bağlı. Japonya, giderek daha düşmanca hâle gelen bir bölgede ayakta kalabilmek için ABD’nin savunma şemsiyesine güveniyor. ABD ise Tokyo’daki dayanak noktası olmadan güç yansıtamaz, müttefiklerini savunamaz ve özgür ve açık bir Hint-Pasifik düzenini sürdüremez.
İki ülkenin tam anlamıyla sağlam bir caydırıcılık oluşturabilmesi için artık altı adım atması gerekiyor.
İlk olarak, Japonya’da konuşlandırılacak kalıcı ve birleşik bir müşterek görev kuvveti kurulmalıdır. Modern çatışmalar bunu zorunlu kılıyor. Hipersonik silahlar, siber savaş veya elektronik karıştırmadan kaynaklanan tehditler, perde arkasında yürütülecek koordinasyona zaman bırakmıyor. Bu nedenle ittifak, Japonya’nın yeni Müşterek Harekât Komutanlığı ile ABD’nin Japonya’daki Kuvvetlerini birleştirerek müşterek kuvvet harekât karargâhına dönüştürmelidir. Bu komutanlık ayrıca pasif savunmadan taarruzi bir duruşa geçmeli; ABD Siber Komutanlığı’nın “ileri savunma” operasyonlarını, Japonya’nın gelişmekte olan Aktif Siber Savunma yetkisiyle uyumlu hâle getirerek bir çatışma başlamadan önce yabancı ağlar içindeki düşman yazılımlarını etkisizleştirmelidir.
İkinci olarak ittifak, Japonya’nın yerli savunma sanayisinin kapasitesi ve dayanıklılığı üzerine inşa edilmelidir. ABD’nin sanayi altyapısı tedarik kısıtlarıyla karşı karşıyayken ittifak, Japonya topraklarında ortak üretimi artırmak için Savunma Sanayii İşbirliği, Tedarik ve İdame Forumu’ndan yararlanmalıdır. İlk aşamada üretim, Patriot ve SM-3 füzelerinin ötesine taşınarak taarruz amaçlı Gelişmiş Orta Menzilli Havadan Havaya Füzeleri ve “işbirlikçi muharip hava araçları” olarak adlandırılan insansız hava araçlarını da kapsamalıdır. İttifak ayrıca ABD’nin hedefleme kapasitesini Japonya’nın karşı saldırı yetenekleriyle birleştiren ve fırlatma platformlarını ateş açmadan önce vurmayı amaçlayan “okçuyu vur” stratejileri aracılığıyla entegre bir hava ve füze savunma sistemine yönelmelidir. Dahası, ilk saldırıdan sağ çıkabilmek için eski üsler güçlendirilmeli ve güneybatıdaki Ryukyu Adaları boyunca dağınık, çift kullanımlı limanlara ortak yakıt ve mühimmat önceden konuşlandırılmalıdır.
Üçüncü olarak Pentagon, Japonya’nın dünya standartlarındaki tersanelerini ABD Donanması’nın lojistik sistemine entegre etmelidir. Yıpranmış veya savaşta hasar görmüş ABD savaş gemilerinin bakım için binlerce kilometre uzaktaki ABD ana karasına geri gönderilmesi ciddi bir zafiyet yaratıyor. Japonya’daki özel tersanelerin ABD savaş gemilerinin bölgede bakım ve onarımını yapmasına izin verilmesi, müttefik kuvvetleri harekâta hazır tutacak ve ön cephedeki varlıklarını artıracaktır. Bu adım aynı zamanda kapasitesini aşmış ve iş yükü birikmiş ABD tersaneleri üzerindeki baskıyı da azaltacaktır. Bunun işleyebilmesi için Washington, ABD’de ana limana bağlı gemilerin yurt dışında onarılmasını sınırlayan eski yasal kısıtlamaları kalıcı olarak ortadan kaldırmalıdır.
Dördüncü olarak, rakipler nükleer cephaneliklerini genişletirken ABD’nin güvenlik garantisi yeniden sağlam bir zemine oturtulmalıdır. Genişletilmiş Caydırıcılık Diyaloğu kapsamında, hızlı gelişen ve çok alanlı tırmanma senaryolarını canlandıran giderek daha karmaşık masa başı tatbikatları yapılmalı; böylece Washington ve Tokyo’daki karar alıcıların tam bir uyum içinde hareket etmesi sağlanmalıdır. Bu ikili çekirdek daha geniş bir ağa da bağlanmalı; Güney Kore ile ortak bir cephenin temelini oluşturmalı, Japonya’nın AUKUS’un ikinci ayağındaki teknoloji paylaşımına katılımını genişletmeli ve ABD-Japonya-Filipinler deniz cephesini sağlamlaştırmalıdır.
Beşinci olarak askerî hazırlık, güçlü bir ekonomik güvenlik çerçevesiyle desteklenmelidir. İttifak, kritik mineraller, yarı iletkenler ve yapay zekâ ile kuantum bilişim gibi ileri düzey çift kullanımlı teknolojiler için güvenli ve entegre tedarik zincirlerini birlikte geliştirmelidir. Bu sektörlerde risklerin azaltılması, ortakları yıkıcı ticaret uygulamalarından ve uzun süreli bir savunma sürecinde kararlılığı aşındırmayı amaçlayan silahlaştırılmış karşılıklı bağımlılıktan koruyacaktır.
Son olarak ittifak, uzun vadeli düşünme kültürünü kurumsallaştırmalıdır. Washington ile Tokyo arasındaki bugünkü uyum, yeni ve öngörülemeyen sınamalar ortaya çıktığında iki başkentin aynı çizgide kalacağının garantisi değildir. Caydırıcılık birden fazla kuşağı kapsayan bir proje olduğundan ittifak, yeni nesil stratejistleri ve saha uygulayıcılarını yetiştirmelidir. Bugünden stratejik diyalog mekanizmalarının kurulması, ikili burs programlarının ve ortak simülasyon merkezlerinin genişletilmesi, geleceğin insan kaynağının yarının askerî donanım kapasitesine denk olmasını sağlayacaktır.
ABD-Japonya ittifakı, eşitler arasında daha dengeli bir ortaklığa dönüşüyor. Tokyo artık küçük ortak değil, bölgesel güvenliğin mimarlarından biridir. Washington ve Tokyo bu ilave adımları kalıcı hâle getirerek Hint-Pasifik’te saldırganlığın maliyetini göze alınamayacak kadar yükseltecektir.
Dünya Basını
Glazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2

Putin’in eski ekonomi danışmanı, meşhur Rus iktisatçı Sergey Glazyev’in Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenlerini ele aldığı yazı dizini Hazal Yalın iki bölüm halinde çevirdi. İkinci bölüm:
Glazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Şunu da belirtmek gerek: dost-olmayan ülkelerdeki toplum bilincinde, Dostoyevski’den Danilevski’ye ve Prohanov’a ve Naroçnitskaya’ya[1] kadar, insan ruhunu ve Rusya ile Avrupa arasındaki karşılıklı ilişkilerin tarihini en iyi bilenlerimizin teşhis koymaya çalıştığı tuhaf bir patolojiyle de karşılaşıyoruz. Belki de, açıklaması ancak Bilimler Akademisi’nden Fomenko’nun tarihi rekonstrüksiyonlarında veya Klyosov’un[2] DNA-soykütüğünde bulunabilecek türden, batı Avrupa’nın son derece derin arketipleriyle karşı karşıyayızdır. Ancak, nedenlerin açıklanmasından bağımsız olarak, Anglosaksonların ve Katoliklerin örtük rusofobisi, Rusya’yı ezme fırsatı gördükleri her defasında kendisini ortaya koyar. Bu nedenle, siyasi ilişkilerin en yüksek seviyesinde bizi aldatmaya çalışmalarına şaşırmamak gerekir. Bu makale dizisinin daha önceki bölümlerinde gösterilmiş olduğu gibi, yalan, Anglosaksonların en sevgili silahıdır ve onun yardımıyla düşmanlarının davranışlarını, hatta reflekslerini yönlendirecek derecede manipüle ederler. Ayrıca bizi bile isteyen yanılgıya sevk ettiklerini de kabul etmek gerekir; çünkü bize baktıklarında bilinçaltında, yok etmeyi arzuladıkları bir tehdit görürler. Batı ülkelerinde toplum bilincinin bu hususiyeti ve iktidardaki elitin niyetlerini dikkate almak gerekir; bu elitin her temsilcisi koynunda hep bir taş saklar ve cezasız kalacağını hissettiği anda bu taşı indirmeye hazırdır. Dört yıldır kendi menfaatleri ve zevkleri için bunu yapıyorlar, Ukrayna’da kendi yetiştirdikleri Rus-düşmanı nazi rejimine para yağdırıyor, silahlandırıyor, navigasyon sağlıyor, Rus nüfusuna karşı soykırım için teşvik ediyorlar.
Ne yazık ki bu analizden çıkan sonuçlar iç açıcı değildir. Hibrit dünya savaşı, objektif nedenlerinin aşınmasına rağmen, esas itibariyle, dost-olmayan ülkelerin iktidardaki elitlerinin zayıflık olarak algıladığı bizim itidalimiz yüzünden devam ediyor. Kendi halklarının objektif menfaatlerine aykırı olarak Ukrayna çatışmasına yaptıkları harcamaları artırıyorlar ve militarizasyon siyaseti yoluna da girmiş bulunuyorlar. Bunlarla aklıselimle ve uluslararası hukuka dayanarak anlaşmaya çalışma girişimleri yararsız olmakla kalmıyor, bunlara bizi manipüle etme ve bir sonraki darbeyi indirmek için durumumuzu zayıflatmak amacıyla yanılgıya sürükleme fırsatı da veriyor. Demek ki savaşın devam etmesinin temel nedeni, bizim barışı ve uluslararası hukukun yeniden tesisini hedeflememiz, düşman tarafından bizi aldatma ve kapitülasyona zorlama fırsatı olarak algılanan uzlaşma arayışlarına hazır oluşumuzdur. NATO stratejistleri ve onların Ukraynalı kuklaları ceza görmeyeceklerinden eminler ve artık kırmızı çizgileri aşmaktan korkmuyorlar. Bunları, Rusya halkına karşı işlenen suçlara hak ettikleri cevabı vermeden durdurmak mümkün değil. Bizim yumuşaklığımız ve anlaşma çabalarına hazır oluşumuz, batı ülkelerinin liderlerini, bize karşı son Ukraynalıya varıncaya kadar, ölenlerin yerini de dünyanın dört bir yanından toplanan paralı askerlerle doldurarak savaşmak için kışkırtıyor. Bu savaşın mantığı giderek daha sert bir hale geliyor: ya onlar Rusya’yı yok edecekler, ya da biz onları ezeceğiz. Bunu ne kadar geç yaparsak kayıplarımız o kadar büyük olacak. Bu yüzden, düşman, Rusya’ya karşı işlediği her bir suç için asla geri adım atılmadan cezalandırılmalıdır.
Bu cezalar neler olabilir? Örnek olarak İran’ın Amerikan-İsrail saldırganlığına “göze göz dişe diş” prensibine göre verdiği cevap gösterilebilir. Bu seçenekte, dost-olmayan ülkelerde üretilen ve bize karşı kullanılan her dron ve füze saldırısına karşılık onların askeri ve altyapı tesisleri vurulmalıdır. Rusya’ya ait her batırılan yahut el konulan tankere karşılık da simetrik cevap verilerek AB’ye enerji kaynakları ithalatı bloke edilmelidir. Elbette, korsanlık ve terörizm bizim yolumuz değildir, bunlar bizim geleneksel değerlerimizle bağdaşmaz. Ama Anglosaksonların neandertal bilinçaltı, öyle görünüyor ki, sadece bu tür arkaik etkileşim yöntemlerinden anlıyor.
Diğer bir örneği de İsrail ve ABD gösteriyorlar: karar alma merkezlerinin ve düşman elebaşılarının yok edilmesi. Bu seçenekte, Rusya’ya düşman bütün güçlerin liderleri, uyruklarına bakılmaksızın, vurma menzilimize girer girmez hedef alınmalıdır. Bu meyanda kendimizi aldatmamalıyız; esas karar alma merkezleri Ukrayna sınırlarının dışındadır. Almanya’daki meşum Amerikan askeri varlığı, esas olarak, Ukrayna silahlı kuvvetlerinin hedeflerini tayin eden ve operasyonel eylemlerini yöneten bilişimcilerden oluşmaktadır. Batıda eğitilmiş Ukraynalı gazeteciler, yabancı küratörlerin rehberliği altında, Ukrayna’nın toplumsal bilincinde Ruslara karşı nefreti körüklüyorlar; terörize edilmiş öğretmenler ise NATO ülkelerinde yazılmış ders kitapları ve müfredat kılavuzları doğrultusunda Rus düşmanlığını büyütüyorlar. Bize karşı savaşı planlayan ve yönlendiren inanmış rusofoblar ile zorla seferber edilmiş, ahmaklaştırılmış, korkutulmuş ve boğazlanmaya gönderilmiş Rus insanlarının oluşturduğu dağınık sürüye karşı farklı tutumlar takınmak gerek. İnsan kendisine vuran değneği değil onu idare eden kafayı ısırmalı.
Üçüncü seçenek, düşmanın enformasyon teknolojileri ve iletişim sistemlerindeki üstünlüğünü nötralize etmek için elimizdeki etkili silahların kullanılmasıdır. Bu, karadaki ve deniz dibindeki iletişim hatlarının kesilmesini, veri merkezlerinin çalışmasının tahrip edilmesini, düşmanın uçan istihbarat ve keşif cihazlarının ülke menşeine bakılmaksızın vurma menzilimizde imha edilmesini, düşmanın telekomünikasyonunun temelini teşkil eden meşum Starlink grubu da dahil olmak üzere uydu bağlantılarının devre dışı bırakılmasını içerebilir. Amerikalı ve Britanyalı hedef belirleyicilerden, planlamacılardan ve analistlerden yoksun kalacak Ukrayna silahlı kuvvetleri kör olacak ve sistematik muharebe harekatı düzenleme kabiliyetini kaybedecektir. Bunun için gerekli silahlar tam olarak konvansiyonel olmayabilir. Ama ABD, füzeleri ve dronları Rusya’yı vurmak için yönlendirmek üzere kendi kozmik sistemlerini zaten sunuyor ve böylelikle, uluslararası yükümlülüklerini ihlal ederek, bize karşı askeri eylemler için uzayı da fiilen kullanıyor.
Burada, kimi pervasız kafaların ve keza uzmanlarımız ve medya grupları arasındaki herkes tarafından bilinen batı nüfuzu ajanlarının boyuna çağrısını yapıp durdukları, Ukrayna topraklarındaki hedeflerin vurulması için nükleer silahların kullanılması seçeneğini mülahaza ediyor değiliz. Belki de bu provokasyonlar, düşmanın Ukrayna’ya benzer imha vasıtaları yahut bunların üretilmesi için teknolojiler sağlamasını haklı çıkarmak için yapılıyordur. Ukrayna topraklarında nükleer enerji tesisleri bulunduğunu ve bunun için de yeterince kalifiye mühendisler ve bilim insanlarının çalışmakta olduğunu unutmayalım. Belli ki Rus Dünyasının düşmanları, bu dünyanın nükleer bir iç savaşta yok olması için can atıyorlar.
NATO’nun içeriden çökertilmesi ve AB ülkelerinde aklıselim sahibi, sorumlu ve kendi devletlerinin milli menfaatlerini savunan insanların iktidara getirilmesi seçeneğini mülahaza ediyor da değiliz. Başka ülkelerin iç işlerine müdahale, uluslararası hukuk tarafından engellenir. Ancak müdahalesizlik de, birçok sosyalizm-sonrası ülkede ve bir dizi post-Sovyet cumhuriyetinde yeterince açıklıkla görüldüğü gibi, taraftarlarımıza karşı baskı ve Rus nüfununa karşı soykırıma yol açıyor. Bu yolu seçerken, AB ve NATO’da milli egemenliğe sahip hiçbir devlet olmadığını akılda tutmak gerekir. Bunların Avrupalı üyelerini, Amerikan istihbaratının ve ABD’den kontrol edilen medyanın manipüle ettiği sorumsuz bir Avrupa bürokrasisi yönetiyor. “Derin devletin” iktidar organlarını ezme stratejisine devam ettiği ABD dahil batı ülkelerinin iktidardaki elitlerinin çekirdeğini teşkil eden büyük sermaye ve mali oligarşiden ise bahsetmeye bile gerek yok.
Bu makalenin başına dönersek, küresel ekonomik ve teknolojik yapıların barışçıl yer değiştirmesi umutlarının gerçekleşmediğini kabul etmeliyiz. Bugün artık son bulmakta olan yüzyıllık sistemik sermaye birikim döngüsü boyunca dominant olmuş bir ülkenin iktidardaki eliti, tıpkı daha önce olduğu gibi, bir dünya savaşı başlattı. Bu savaş, tıpkı geçtiğimiz yüzyıl 1930’lardaki büyük depresyon veya 1970 ve 1980’lerdeki resesyon dönemlerinde olduğu gibi, yeni teknolojik yapının üretiminin ve bu temelde ekonominin modernizasyonunun hızlandırılmış gelişmesi karşısında ekonomik aktivitedeki düşüşün üstesinden gelinmesinin vasıtası olarak hizmet ediyor.
Öyle görünüyor ki batı ülkelerindeki liberal-demokratik yönetim modeli, yeni bir uzun ekonomik dalgaya binmek üzere yeni bir teknolojik yapıya geçiş için kaynakların mobilizasyonunu savaş-dışı yollarla sağlamayı başaramıyor. Bizse her halükarda bu noktadan yola çıkmalıyız ve bir yanda dünya ekonomisindeki yapısal değişikliklerin objektif yasalarının, diğer yanda ise bize karşı NATO’da birleşmiş olan batı ülkelerinin yeni bir savaşına yol açmış bulunan sübjektif sosyal ve psikoloji faktörlerin karşılıklı çatışan etkileşimini tespit etmeliyiz.
Yürütülen para-kredi siyasetinin neden olduğu teknolojik geri kalmışlığımızı da hesaba katarsak, bu savaşta zamanın bizden yana olduğunu düşünmek saflık olur. Yeni teknolojik yapıya geçmek için en uygun dönemi kaçırmış bulunuyoruz; enerji kaynakları ve diğer hammadde emtiasından elde edilen ve bir trilyon doların üzerindeki kısmı dost-olmayan ülkelerde kalan süper kârı da bunun için kullanamadık. Onlar şimdiden bu yapının yükseliş fazına girdiler ve bize karşı savaşı da yeni teknolojileri geliştirmek, bunlara olan talebi teşvik etmek için kullanıyorlar. Bize karşı savaşın her bir günü, bu savaşın başlıca kundaklayıcılarının (ABD ve NATO yönetimin gerçek siyasetini yönlendiren bilişimci teknokratlar) kudretini artırıyor. Batı ülkelerinin gücünün bize karşı savaşta tükeneceğini sanmak yanlıştır. AB’de geleneksel sektörlerin ve eski üretimlerin durumu kötüleşiyor, ancak Amerikan bilişim devleri bu savaştan kazanç sağlıyor.
Yürütülmekte olan para-kredi siyaseti çerçevesinde ülkede bulunan kaynakların zafere erişmek için seferber edilmesi mümkün değildir; bunun sonucu, dış ticari ilişkilerimizde eşitsizlik de büyüyor. Parça ve teçhizat ithalatı için gitgide daha çok ödeme yapmak gerekiyor. Reel sektörden mali sektöre sermaye çıkışı artıyor, yurtdışına sermaye ihracı da devam ediyor. Bunun sonucu olarak yatırım aktivitesi düşüyor ve teknolojik geri kalmışlık büyüyor, bilimsel-teknik potansiyelimiz değersizleşiyor. Hiçbir şekilde mazur görülemeyecek sert ve ilkel para-kredi siyaseti yüzünden iş faaliyetlerinin bloke edilmesi, savunma kabiliyetimizi de olumsuz etkiliyor.
Dost olmayan ülkelerin iktidardaki elitinde, Ukrayna’da yürütülen savaşın onları güçlendirdiği bizi ise yıprattığı görüşü hasıl oluyor. Bu da onların saldırganlığını körüklüyor. Bu saldırganlığı söndürmek için, öncelikle, yukarıda söylendiği gibi, Rusya’ya karşı savaş suçlarında ve Ukrayna’daki Rus nüfusunun soykırımında suçluları cezalandırmak şarttır. Ve ikincisi, yeni küresel ekonomik düzen kurumlarını esas alarak çağdaş bir yönetim sistemini kurmak yoluyla yeni teknolojik yapı temelinde ileri bir ekonomik kalkınma siyasetine geçmek gereklidir. Bu konuda, serinin diğer makalelerinde birçok şey söylenmişti.
Ama diğer taraftan, İran körfezindeki savaşın yol açtığı enerji krizinin halihazırdaki devasa türev balonunu ve dolara dayalı mali sistemin çöküşünü tetikleyeceği umuduyla hiçbir şeyi değiştirmeyebiliriz de. Bunun nasıl olacağını dizinin diğer bölümlerinde ele alacağız. Ama bu “devekuşu pozisyonu”, Rus Dünyasını kurtarmak için zaruri olan ve önerdiğimiz ileri ekonomik kalkınma stratejisine geçmeden mümkün olamayacak zaferi kazanmamıza izin vermeyecek.
[1] Dostoyevski, malum. İgor Danilevski, tarihçi (1953 doğumlu); Aleksandr Prohanov tarihçi ve yazar (1938 doğumlu); Nataliya Naroçnitskaya tarihçi (1948 doğumlu).
[2] Anatoliy Fomenko, 1945 doğumlu; Anatoliy Klyosov (1946 doğumlu).
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












