Diplomasi
Masadaki ana dosya: Gazze için 21 maddelik plan
Trump ile Netanyahu’nun bugün Beyaz Saray’da yapacağı görüşmede Gazze için önerilen 21 maddelik plan ele alınacak. Planın birçok kritik ayrıntısı ise hâlâ muğlak.
Beyaz Saray programına göre ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bugün öğle yemeğinde buluşacak, ardından ikili görüşme yapacak ve ortak basın toplantısı düzenleyecek. Program TSİ 18.00’de karşılama ile başlayacak; basın toplantısının 20.15’te yapılması planlanıyor. Ocak ayında göreve yeniden başlamasından bu yana gerçekleşecek dördüncü Washington ziyaretinde Netanyahu, artan uluslararası izolasyon karşısında ülkesinin en kritik ittifakını tahkim etmeyi hedefliyor.
Görüşmede, Gazze savaşını sonlandırmayı, savaş sonrası yönetim mekanizmasını kurmayı ve rehinelerin iadesini amaçlayan 21 maddelik bir çerçevenin ele alınması bekleniyor. Washington Post’un ulaştığı ve yönetim tarafından bilgilendirilen iki hükümet yetkilisince doğrulanan 21 maddelik plan; güvenlik, idare, yeniden inşa ve esir takasına ilişkin birbirine bağlı başlıklardan oluşuyor:
- İsrail’in Gazze’deki tüm askeri operasyonları derhal duracak ve “cephe hatları” dondurulacak.
- İsrail’in kabulünden itibaren 48 saat içinde hayatta olan tüm esirler serbest bırakılacak ve rehinelerin naaşları iade edilecek.
- İsrail, müebbet hapis cezası alan 250 mahkûmu ve 7 Ekim 2023’ten beri tutulan 1.700 Gazzeliyi serbest bırakacak.
- Naaşı iade edilen her bir İsrailli esir karşılığında, İsrail Gazze’den 15 Filistinlinin naaşını iade edecek.
- Anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Gazze’ye tam kapsamlı insani yardım akışı başlayacak; altyapı (su, elektrik, kanalizasyon), hastaneler, fırınlar ve moloz temizliği rehabilite edilecek.
- Yardımın dağıtımı BM ve diğer tarafsız uluslararası kuruluşlar tarafından, İsrail ya da Hamas’ın müdahalesi olmaksızın yürütülecek.
- Filistinli teknokratlar ve uluslararası uzmanlardan oluşan geçici bir yönetişim yapısı, Gazze’de günlük kamu hizmetlerini yönetecek.
- Bu yönetişim, ABD’nin ortaklarıyla birlikte kuracağı yeni bir uluslararası yapı tarafından denetlenecek.
- Filistin Yönetimi, iç reformlarını tamamladıktan sonra kontrolü devralacak.
- Hamas’ın saldırı amaçlı silahları imha edilecek; barışçıl birlikte yaşama taahhüdü veren militanlara af teklif edilecek.
- Gazze’den ayrılmayı tercih eden Hamas mensupları için güvenli geçiş sağlanacak.
- Gazze ekonomik olarak yeniden kalkındırılacak; özel bölgeler ve düşük tarifeler uygulanacak.
- Hiç kimse Gazze’yi terk etmeye zorlanmayacak; ayrılanların geri dönmesine izin verilecek.
- Hamas’ın Gazze yönetiminde hiçbir rolü olmayacak; tüm tüneller ve saldırı altyapısı yok edilecek.
- Bölgesel ortaklar güvenlik garantileri sağlayacak ve planın uygulanmasında işbirliği yapacak.
- Gazze’ye geçici bir uluslararası istikrar gücü konuşlandırılacak; Filistin güvenlik gücünün eğitimi yürütülecek.
- İsrail, kontrol ettiği bölgeleri kademeli olarak istikrar gücüne devrederek çekilecek ve yalnızca sınır hattında varlığını sürdürecek.
- İsrail, gelecekte Katar’a yönelik saldırılardan kaçınmayı kabul edecek ve önceki görüşmelerde Katar’ın arabuluculuk rolünü tanıyacak.
- “Radikalleşmeyi azaltma” programı başlatılacak; dinler arası diyalog ve söylem değişimi de programda yer alacak.
- Yeniden kalkınma ve Filistin Yönetimi’ndeki reformların ardından, Filistin’in “devletleşmesine” giden inandırıcı bir yolun oluşmasına imkân tanınabilecek.
- ABD, İsrail ile Filistinliler arasında barışçıl birlikte yaşam için bir “siyasi ufuk” tanımlamak üzere diyalog başlatacak.
Habere göre, 21 maddenin çoğu Hamas’a henüz sunulmadı ve “geniş çerçeve” niteliğinde; yönetişim, güvenlik, yeniden inşa ve rehabilitasyonun nasıl uygulanacağı gibi kritik ayrıntılar tanımlanmış değil. Plan, ilk ateşkes ve esir takası dışındaki çok sayıda birbirine bağlı adımın sıralamasını netleştirmiyor. Yeniden inşayı kimin finanse edeceği, silahsızlandırmayı kimin ve nasıl dayatacağı, yardımın pratikte nasıl dağıtılacağı ve yeniden inşa sürerken yerinden edilmiş Filistinlilerin nerede yaşayacağı gibi temel sorular hâlâ yanıtsız.
Perde arkasında temaslar: Witkoff ve Kushner’ın girişimleri
ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’un plana ikna için pazar günü Netanyahu ile otelde yaklaşık iki saat süren bir toplantı yaptığı belirtiliyor. Görüşmede Başkan’ın damadı ve eski kıdemli danışmanı Jared Kushner da hazır bulundu. Sürece yakın kaynaklar, Netanyahu’nun Hamas’ın silahsızlandırılması ile savaş sonrası Gazze’de Filistin Yönetimi’nin rolüne dair çekincelerine karşın plan üzerinde ilerleme zemini arandığını aktarıyor. İbranice basına göre toplantı “olumlu” geçti; Netanyahu’nun Beyaz Saray’da plana destek verebileceği konuşuluyor.
İyimserlik söylemi ama temkinli notlar
İsrail basınındaki bazı haberlerin yanı sıra Axios muhabiri Barak Ravid’in X’te ismini vermediği kıdemli bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı paylaşımına göre ABD ile İsrail plan üzerinde “çok çok yakın” bir anlaşmaya varmış durumda; ancak planın ilerlemesi için Hamas’ın onayı gerekiyor. Reuters ise bu iddiaları kendi kaynaklarıyla bağımsız olarak doğrulayamadığını not etti.
Trump, hafta sonu yaptığı açıklamalarda Ortadoğu’da “tarihi bir anlaşma” fırsatına işaret etti; hedefin yalnız Gazze’de ateşkes değil, daha geniş bir bölgesel barış olduğunu söyledi. Pazartesi günkü görüşmede Netanyahu’dan plan için mutabakat almayı umduğunu da dile getirdi.
Tartışmalı başlıklar
Ancak Washington’daki müzakerelerin arka planında kayda değer görüş ayrılıkları bulunuyor. Israel Hayom’a göre Katar, anlaşmanın erken safhasında tam çekilmeyi savunurken; Suudi Arabistan ve BAE, kendi katkılarını Hamas’ın silahsızlandırılması şartına bağlıyor. İsrail ise Philadelphi Koridoru’nda uzun süreli varlık ve bir güvenlik tamponu arayışında. Geçiş dönemi yönetiminde Filistin Yönetimi’ne verilecek rol, İsrail’in sınırlı, Körfez ülkelerinin ise “kapsamlı reform” şerhli desteğine tabi. Pakette ayrıca Batı Şeria’daki mülteci kamplarının rehabilitasyonu, UNRWA’nın sonlandırılması, Filistin Yönetimi’nde yapısal reform ve eğitimde radikalizmden arınma gibi başlıklar da yer alıyor.
Katar dosyası: Etkiyi sınırlama arayışı ve ara formül
Öte yandan İsrail, bozulan ilişkiler ve Doha’nın uluslararası kampanyaları nedeniyle “ertesi gün” senaryosunda Katar’ın etkisini sınırlamak istiyor. Washington ise bu tutuma mesafeli. Müzakereciler pazar itibarıyla Katar’ın yeniden inşa ve idaredeki payına dair bir ara formül üzerinde çalışıyordu. Ayrıca İsrail, Hamas’ın yeniden silahlanması halinde Gazze’den gelebilecek tehditleri bertaraf etmek üzere İsrail ordusunun eylem serbestisinin metne açık şekilde yazılmasını talep ediyor; arabulucular ise bunun Hamas’ı masadan kaldırabileceği uyarısını yapıyor.
Diplomasi
Hindistan, Rusya’dan petrol alımında rekor kırdı

Kpler verilerine göre Hindistan’ın Rusya’dan petrol ve kömür ithalatı, Ortadoğu’daki savaş ve sevkiyat aksaklıkları nedeniyle haziran ayında rekor seviyelere ulaştı. Rusya’dan yapılan günlük petrol sevkiyatının haziranda 2,55 milyon varile çıkması beklenirken, Moskova Avustralya’yı geride bırakarak Hindistan’ın ikinci en büyük kömür tedarikçisi konumuna yükseliyor.
Hindistan, İran’da yaşanan gerilim nedeniyle tedarik zincirinde meydana gelen aksamalar ve yükselen fiyatlar karşısında Rusya’dan petrol ve kömür ithalatını artırıyor.
Reuters haber ajansının uluslararası analiz şirketi Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Rusya’dan Hindistan’a yapılan sevkiyatlar haziran ayında rekor düzeylere ulaştı.
Kpler tahminlerine göre, Rusya’nın Hindistan’a petrol sevkiyatı haziran ayında günlük 2,55 milyon varille rekor düzeye yükselecek.
Bu miktar, mayıs ayındaki günlük 2,13 milyon varillik sevkiyatı ve Mayıs 2023’teki günlük 2,16 milyon varillik düzeyi geride bırakıyor.
Rusya’nın Hindistan’ın haziran ayındaki toplam ithalatı içindeki payı ise yüzde 50’nin hemen altında gerçekleşecek. Bu oran, Ortadoğu’daki çatışmanın başladığı 28 Şubat öncesindeki üç aylık dönemde ortalama yüzde 23 seviyesindeydi.
Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının ardından piyasadaki arzı artırmak amacıyla ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin alımlara yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmasını izledi.
Ancak yaptırımlardan muafiyet süresi 17 Haziran’da sona erdi ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından uzatılmadı.
Reuters, bu durumun Rus petrolü alımlarında azalmaya yol açabileceğini, ancak sürecin gidişatının Hindistan rafinerilerinin ve yetkililerinin Ortadoğu ülkelerinden sevkiyatlara dönme konusundaki istekliliğine bağlı olacağını belirtiyor.
Kpler öngörülerine göre, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın haziran ayında günlük 349 bin varil seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, savaş öncesindeki üç aylık dönemde günlük ortalama 832 bin varil düzeyindeydi.
İthalat artışı Rus kömüründe de gözleniyor. Haziran ayında tüm kalitelerde Rus kömürü ithalatının, mayıs ayındaki 3,27 milyon tona kıyasla 3,16 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor.
Her iki ay da geçen yılın mayıs ayında kaydedilen 3,76 milyon tonluk zirvenin ardından sırasıyla tarihin en yüksek ikinci ve üçüncü değerleri olarak kayda geçecek.
Rusya’nın haziran ayında Avustralya’yı geride bırakarak, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kömür ithalatçısı olan Hindistan’a en çok kömür sağlayan ikinci ülke konumuna geleceği tahmin ediliyor.
Ajansın değerlendirmesine göre Rusya, Hindistan’ın temel kömür tedarikçisi olma rolünü korumaya devam edecek; ancak Rus petrolünün gelecekteki alımları, ABD’nin Moskova’ya yönelik yaptırım politikasını olası sıkılaştırma adımlarına bağlı olacak.
Yeni Delhi petrol sevkiyatının yaptırımlardan etkilenmeyeceğini açıkladı
Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, haziran ayı ortasında yaptığı açıklamada, ülkesinin 2022 yılından bu yana küresel fiyatları dizginlemek amacıyla ABD’nin talebi doğrultusunda Rus petrolü alımlarını artırdığını belirtmişti.
Jaishankar, Rus hammaddesine yönelik Amerikan kısıtlamalarını eleştirerek, bu önlemlere büyük ilkeler süsü verilmemesi çağrısında bulunmuştu.
Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanlığı Temsilcisi Sujata Sharma da mayıs ayında yaptığı açıklamada, Rusya’dan sevkiyatların devam ettiğini ve ABD’nin yaptırım muafiyetlerine ilişkin kararlarından bağımsız olarak süreceğini kaydetmişti.
Hindistan rafinerileri, 2025 yılında ABD baskısı ve Hindistan mallarına yönelik yüzde 25’lik gümrük tarifesi tehdidi nedeniyle Rusya’dan yaptıkları ithalatı azaltarak Suudi Arabistan ve Irak’a yönelmişti.
Ancak Reuters’ın verilerine göre, Ortadoğu’daki savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın ardından Hindistan firmaları mart ayı başında Rus petrolü alımlarını yeniden artırdı.
Rusya’nın Yeni Delhi Büyükelçisi Denis Alipov nisan ayı sonunda yaptığı açıklamada, Hindistan’ın kabul etmeye hazır olduğu miktarda hammaddeyi tedarik etmeye hazır olduklarını duyurmuştu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da daha sonra yaptığı açıklamada, Moskova’nın Hindistan’a enerji taşıyıcıları sevkiyatına ilişkin anlaşmalara bağlı kaldığını doğrulamıştı.
Diplomasi
Honduras uyuşturucu çeteleriyle mücadele için Ukrayna’dan İHA alacak

Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, organize suçla mücadele ve sınır güvenliğini sağlamak amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladıklarını açıkladı. Geçen hafta Kiev’i ziyaret eden Asfura, Ukrayna’nın yüksek teknolojik ekipmanlarıyla uyuşturucu kaçakçılığına karşı destek sağlayabileceğini belirtti.
Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, AFP’ye verdiği mülakatta, ülkesinin sınırlarını korumak ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladığını duyurdu.
Asfura, yüksek teknolojik ekipmanlar aracılığıyla organize suçla daha etkin mücadele etmeyi hedeflediklerini belirterek, “Sınırlarımızı korumak, sınırlarımızda etkin güvenliği sağlamak ve yüksek teknolojik ekipmanlarla organize suçla mücadele etmek için insansız hava araçlarından bahsediyoruz” ifadesini kullandı.
Honduras lideri, Ukrayna’nın sınırların daha da güçlendirilmesi ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele süreçlerinde ülkesine yardımcı olabileceğini kaydetti.
Geçen hafta Ukrayna’nın başkenti Kiev’e resmi bir ziyarette bulunan Asfura ile bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Honduraslı mevkidaşına Ukrayna’nın bu alandaki deneyimlerinden yararlanmayı teklif etti.
Ukrayna lideri Zelenskiy, haziran ayında Baltık ülkeleri üzerindeki insansız hava aracı sorununa çözüm olarak “drone anlaşması” önerisinde bulunmuş ve Ukrayna’nın İHA koruması konusundaki uzman ekiplerini her an bu bölgeye göndermeye hazır olduğunu ifade etmişti.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreter Yardımcısı Aleksey Şevtsov ise ilkbahar aylarında yaptığı açıklamada, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Polonya ve Baltık ülkelerinin hava sahasından engelsiz şekilde geçtiğini ifade etmişti.
Uyuşturucu kartelleri Ukrayna’yı drone okulu olarak kullanıyor
Diplomasi
Ermenistan’da en büyük kumarhane olan Shangri La kapatıldı

Ermenistan Ekonomi Bakanlığı, muhalefet lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansını usulsüzlük gerekçesiyle iptal etti. Kararın, ülkede gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından muhalefetin sonuçlara itiraz ettiği ve Anayasa Mahkemesinin süreci incelediği bir dönemde alınması dikkati çekti.
Ermenistan Ekonomi Bakanı Gevorg Papoyan, muhalefetteki Müreffeh Ermenistan Partisi’nin lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansının iptal edilmesine yönelik kararı imzaladı.
Sputnik Ermenistan’ın aktardığı gelişmeye göre iptal kararı, başkent Erivan yakınlarında bulunan ve ülkenin en büyük kumarhanesi olan Shangri La’yı kapsıyor.
Bakan Papoyan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, lisans iptaline gerekçe olarak Mart 2026’da gerçekleştirilen denetimlerde tespit edilen usulsüzlükleri gösterdi.
Yapılan incelemelerde, şirketin sunduğu finansal raporlar ile oyun makinelerinin sayaçlarındaki fiili veriler arasında tutarsızlıklar belirlendi. Papoyan, kumarhane yönetimi tarafından sunulan verilerin tahrif edildiğini ve yanlış bilgiler içerdiğini kaydetti.
Tüketicilerin ve kamu yararının korunması amacıyla hemen yürürlüğe girdiği belirtilen karara karşı, Ermenistan mevzuatı uyarınca iki ay içinde idari yoldan veya Ermenistan İdari Mahkemesinde dava açılarak itiraz edilebilecek.
Onira Club şirketine kumarhane işletme lisansı, ilk olarak 1 Ocak 2014 tarihinde Ermenistan Maliye Bakanlığı tarafından verilmişti.
Şirketin lisansı daha önce 2020 yılında, üçüncü çeyreğe ait devlet harcının dörtte birinin ödenmemesi gerekçesiyle de iptal edilmiş, ancak şirket daha sonra gerekli izinleri yeniden alarak faaliyetine devam etmişti.
Eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’a yurt dışına çıkış yasağı
Seçim sonuçlarına yönelik itirazlar sürüyor
Söz konusu lisans iptali kararı, ülkede parlamento seçimlerinin ardından yaşanan siyasi hareketliliğin ortasında geldi. Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılan parlamento seçimlerinin ardından, aralarında Samvel Karapetyan liderliğindeki Güçlü Ermenistan Bloku, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve Gagik Carukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi’nin de bulunduğu yedi siyasi oluşum, 19 Haziran’da seçim sonuçlarının yeniden incelenmesi talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Ermenistan Anayasa Mahkemesi, bu başvuruları 21 Haziran’da görüşmeye başladı.
Seçimlerden Başbakan Nikol Paşinyan’ın liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi birinci çıkarken, muhalefet partileri oy verme sürecinde organize usulsüzlükler yapıldığını savunuyor.
Güçlü Ermenistan Bloku, Ermenistan Merkezi Seçim Komisyonunun 14 Haziran tarihli kararının iptal edilmesini ve seçimlerin ikinci turunun düzenlenmesini talep ediyor.
Amerika6 gün öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Asya7 gün önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4












