Bizi Takip Edin

Diplomasi

Masadaki ana dosya: Gazze için 21 maddelik plan

Yayınlanma

Trump ile Netanyahu’nun bugün Beyaz Saray’da yapacağı görüşmede Gazze için önerilen 21 maddelik plan ele alınacak. Planın birçok kritik ayrıntısı ise hâlâ muğlak.

Beyaz Saray programına göre ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bugün öğle yemeğinde buluşacak, ardından ikili görüşme yapacak ve ortak basın toplantısı düzenleyecek. Program TSİ 18.00’de karşılama ile başlayacak; basın toplantısının 20.15’te yapılması planlanıyor. Ocak ayında göreve yeniden başlamasından bu yana gerçekleşecek dördüncü Washington ziyaretinde Netanyahu, artan uluslararası izolasyon karşısında ülkesinin en kritik ittifakını tahkim etmeyi hedefliyor.

Görüşmede, Gazze savaşını sonlandırmayı, savaş sonrası yönetim mekanizmasını kurmayı ve rehinelerin iadesini amaçlayan 21 maddelik bir çerçevenin ele alınması bekleniyor. Washington Post’un ulaştığı ve yönetim tarafından bilgilendirilen iki hükümet yetkilisince doğrulanan 21 maddelik plan; güvenlik, idare, yeniden inşa ve esir takasına ilişkin birbirine bağlı başlıklardan oluşuyor:

  1. İsrail’in Gazze’deki tüm askeri operasyonları derhal duracak ve “cephe hatları” dondurulacak.
  2. İsrail’in kabulünden itibaren 48 saat içinde hayatta olan tüm esirler serbest bırakılacak ve rehinelerin naaşları iade edilecek.
  3. İsrail, müebbet hapis cezası alan 250 mahkûmu ve 7 Ekim 2023’ten beri tutulan 1.700 Gazzeliyi serbest bırakacak.
  4. Naaşı iade edilen her bir İsrailli esir karşılığında, İsrail Gazze’den 15 Filistinlinin naaşını iade edecek.
  5. Anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Gazze’ye tam kapsamlı insani yardım akışı başlayacak; altyapı (su, elektrik, kanalizasyon), hastaneler, fırınlar ve moloz temizliği rehabilite edilecek.
  6. Yardımın dağıtımı BM ve diğer tarafsız uluslararası kuruluşlar tarafından, İsrail ya da Hamas’ın müdahalesi olmaksızın yürütülecek.
  7. Filistinli teknokratlar ve uluslararası uzmanlardan oluşan geçici bir yönetişim yapısı, Gazze’de günlük kamu hizmetlerini yönetecek.
  8. Bu yönetişim, ABD’nin ortaklarıyla birlikte kuracağı yeni bir uluslararası yapı tarafından denetlenecek.
  9. Filistin Yönetimi, iç reformlarını tamamladıktan sonra kontrolü devralacak.
  10. Hamas’ın saldırı amaçlı silahları imha edilecek; barışçıl birlikte yaşama taahhüdü veren militanlara af teklif edilecek.
  11. Gazze’den ayrılmayı tercih eden Hamas mensupları için güvenli geçiş sağlanacak.
  12. Gazze ekonomik olarak yeniden kalkındırılacak; özel bölgeler ve düşük tarifeler uygulanacak.
  13. Hiç kimse Gazze’yi terk etmeye zorlanmayacak; ayrılanların geri dönmesine izin verilecek.
  14. Hamas’ın Gazze yönetiminde hiçbir rolü olmayacak; tüm tüneller ve saldırı altyapısı yok edilecek.
  15. Bölgesel ortaklar güvenlik garantileri sağlayacak ve planın uygulanmasında işbirliği yapacak.
  16. Gazze’ye geçici bir uluslararası istikrar gücü konuşlandırılacak; Filistin güvenlik gücünün eğitimi yürütülecek.
  17. İsrail, kontrol ettiği bölgeleri kademeli olarak istikrar gücüne devrederek çekilecek ve yalnızca sınır hattında varlığını sürdürecek.
  18. İsrail, gelecekte Katar’a yönelik saldırılardan kaçınmayı kabul edecek ve önceki görüşmelerde Katar’ın arabuluculuk rolünü tanıyacak.
  19. “Radikalleşmeyi azaltma” programı başlatılacak; dinler arası diyalog ve söylem değişimi de programda yer alacak.
  20. Yeniden kalkınma ve Filistin Yönetimi’ndeki reformların ardından, Filistin’in “devletleşmesine” giden inandırıcı bir yolun oluşmasına imkân tanınabilecek.
  21. ABD, İsrail ile Filistinliler arasında barışçıl birlikte yaşam için bir “siyasi ufuk” tanımlamak üzere diyalog başlatacak.

Habere göre, 21 maddenin çoğu Hamas’a henüz sunulmadı ve “geniş çerçeve” niteliğinde; yönetişim, güvenlik, yeniden inşa ve rehabilitasyonun nasıl uygulanacağı gibi kritik ayrıntılar tanımlanmış değil. Plan, ilk ateşkes ve esir takası dışındaki çok sayıda birbirine bağlı adımın sıralamasını netleştirmiyor. Yeniden inşayı kimin finanse edeceği, silahsızlandırmayı kimin ve nasıl dayatacağı, yardımın pratikte nasıl dağıtılacağı ve yeniden inşa sürerken yerinden edilmiş Filistinlilerin nerede yaşayacağı gibi temel sorular hâlâ yanıtsız.

Perde arkasında temaslar: Witkoff ve Kushner’ın girişimleri

ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’un plana ikna için pazar günü Netanyahu ile otelde yaklaşık iki saat süren bir toplantı yaptığı belirtiliyor. Görüşmede Başkan’ın damadı ve eski kıdemli danışmanı Jared Kushner da hazır bulundu. Sürece yakın kaynaklar, Netanyahu’nun Hamas’ın silahsızlandırılması ile savaş sonrası Gazze’de Filistin Yönetimi’nin rolüne dair çekincelerine karşın plan üzerinde ilerleme zemini arandığını aktarıyor. İbranice basına göre toplantı “olumlu” geçti; Netanyahu’nun Beyaz Saray’da plana destek verebileceği konuşuluyor.

İyimserlik söylemi ama temkinli notlar

İsrail basınındaki bazı haberlerin yanı sıra Axios muhabiri Barak Ravid’in X’te ismini vermediği kıdemli bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı paylaşımına göre ABD ile İsrail plan üzerinde “çok çok yakın” bir anlaşmaya varmış durumda; ancak planın ilerlemesi için Hamas’ın onayı gerekiyor. Reuters ise bu iddiaları kendi kaynaklarıyla bağımsız olarak doğrulayamadığını not etti.

Trump, hafta sonu yaptığı açıklamalarda Ortadoğu’da “tarihi bir anlaşma” fırsatına işaret etti; hedefin yalnız Gazze’de ateşkes değil, daha geniş bir bölgesel barış olduğunu söyledi. Pazartesi günkü görüşmede Netanyahu’dan plan için mutabakat almayı umduğunu da dile getirdi.

Tartışmalı başlıklar

Ancak Washington’daki müzakerelerin arka planında kayda değer görüş ayrılıkları bulunuyor. Israel Hayom’a göre Katar, anlaşmanın erken safhasında tam çekilmeyi savunurken; Suudi Arabistan ve BAE, kendi katkılarını Hamas’ın silahsızlandırılması şartına bağlıyor. İsrail ise Philadelphi Koridoru’nda uzun süreli varlık ve bir güvenlik tamponu arayışında. Geçiş dönemi yönetiminde Filistin Yönetimi’ne verilecek rol, İsrail’in sınırlı, Körfez ülkelerinin ise “kapsamlı reform” şerhli desteğine tabi. Pakette ayrıca Batı Şeria’daki mülteci kamplarının rehabilitasyonu, UNRWA’nın sonlandırılması, Filistin Yönetimi’nde yapısal reform ve eğitimde radikalizmden arınma gibi başlıklar da yer alıyor.

Katar dosyası: Etkiyi sınırlama arayışı ve ara formül

Öte yandan İsrail, bozulan ilişkiler ve Doha’nın uluslararası kampanyaları nedeniyle “ertesi gün” senaryosunda Katar’ın etkisini sınırlamak istiyor. Washington ise bu tutuma mesafeli. Müzakereciler pazar itibarıyla Katar’ın yeniden inşa ve idaredeki payına dair bir ara formül üzerinde çalışıyordu. Ayrıca İsrail, Hamas’ın yeniden silahlanması halinde Gazze’den gelebilecek tehditleri bertaraf etmek üzere İsrail ordusunun eylem serbestisinin metne açık şekilde yazılmasını talep ediyor; arabulucular ise bunun Hamas’ı masadan kaldırabileceği uyarısını yapıyor.

Etiketler:
Okumaya Devam Et

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

2 gün önce

31/07/2026

Yazar

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

2 gün önce

31/07/2026

Yazar

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

2 gün önce

31/07/2026

Yazar

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English