Bizi Takip Edin

Asya

Pakistan ve Taliban süregelen gerginliklere rağmen ticareti artırıyor

Yayınlanma

Analistler ve tüccarlar, tırmanan gerginliklere rağmen Pakistan ile Taliban yönetimi arasında ticarete öncelik verilmesine yönelik son anlaşmaların olumluya işaret ettiğini söylüyor.

Bu değişim, Pakistan’ın 18 Mart’ta Pakistanlı militan grupların saklandığından şüphelenilen yerlere karşı Afganistan içinde nadiren hava saldırıları düzenlediği, sekiz kişinin öldüğü ve Afgan güçlerinin sınırda ateşe karşılık verdiği gergin bir dönemin ardından geldi.

Ancak bir hafta sonra Ticaret Bakanı Muhammad Khurrum Agha başkanlığındaki bir Pakistan heyeti ticaret konularını ele almak üzere Kabil’de Afgan Ticaret Bakanı Nooruddin Azizi ile bir araya geldi.

Taliban yönetimi sözcüsü Zabihullah Mücahid, iki ülkenin “ticaretin siyasetten ayrılması” ve ticari faaliyetlerin “kesintisiz” sürdürülmesi konusunda anlaştığını söyledi. Pakistan Dışişleri Bakanlığı da bu düşünceyi yineleyerek “bu konularda kaydedilen ilerlemeden” duyduğu cesareti dile getirdi.

Pakistan, 2022 yılında 369 milyon dolarla Afgan mallarının en büyük ithalatçısı olmaya devam etse de, devlet tarafından işletilen Pakistan Ticaret Geliştirme Kurumu’na göre son beş yılda ikili ticaret hacminde 2,3 milyar dolardan 1,4 milyar dolara önemli bir düşüş yaşandı.

Pakistan’ın ihracatında tekstil, eczacılık ürünleri, gıda maddeleri ve başta çimento olmak üzere inşaat malzemeleri başı çekiyor. Afganistan ise ağırlıklı olarak meyve, halı ve kömür, mermer ve değerli taşlar gibi madenler ihraç ediyor.

Mücahid’e göre 25-26 Mart tarihlerinde gerçekleştirilen iki günlük görüşmelerde tercihli ticaret anlaşması yapılması, hava kargo taşımacılığının kolaylaştırılması, ticaret için sınır kapılarının 7/24 çalışmasının sağlanması ve Afganistan üzerinden geçen ticaret ve Pakistan limanlarından geçen Afgan mallarıyla ilgili zorlukların ele alınması gibi kilit konular üzerinde duruldu.

Görüşmelerde ayrıca Pakistan’ın döviz rezervleri üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla takas ticareti ve Afgan kömürü satın almak için yerel para biriminin kullanılmasına ilişkin ilk önerileri de yer aldı. Ancak bu teklifler nihai olarak reddedildi. Her iki ülke de ticaretin bankacılık sistemleri üzerinden yürütülmesine öncelik verilmesi ve Pakistan’ın Afgan kömürünü uluslararası piyasa fiyatlarından ithal etmesi konusunda anlaştı.

Pakistan-Afganistan Ortak Ticaret ve Sanayi Odası Direktörü Ziaul Haq Sarhadi Nikkei Asia’ya verdiği demeçte “Her iki ülkenin de ticaret hacmini 5 milyar dolara çıkarmak gibi iddialı planları var, ancak mevcut güvenlik endişeleri bu hedefin uygulanabilirliği konusunda şüphe uyandırıyor” dedi.

Pakistan’da terörizmin artması, Ağustos 2021’de ABD’nin çekilmesinin ardından iktidarı ele geçiren Kabil’deki Taliban yönetiminin sınırdaki Pakistan Talibanı militanlarını engelleme konusundaki isteksizliği karşısında İslamabad’ın yaşadığı hayal kırıklığını artırdı.

İslamabad merkezli Araştırma ve Güvenlik Çalışmaları Merkezi tarafından hazırlanan bir rapora göre, militan saldırılarından kaynaklanan ölümler 2023 yılında 2022 yılına kıyasla yaklaşık %56 oranında artarak, 500’den fazlası güvenlik ve kolluk kuvvetleri personeli olmak üzere 1.500’den fazla can kaybına yol açtı.

Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) tarafından ekim ayında Pakistan güvenlik güçlerine düzenlenen sınır ötesi saldırının ardından Pakistan, Afganistan’a bir dizi ticari kısıtlama getirerek, hayati ticaret yolları ve uluslararası pazarlara erişim için komşu ülkelere büyük ölçüde bağımlı olan denize kıyısı olmayan ülkeyi önemli ölçüde etkiledi. Bu kısıtlamalar arasında temel transit ticaret kalemlerinin yasaklanması, %10’luk bir ithalat ücreti ve Afgan ithalatçılardan harç ve vergilere eşit banka teminatı talep edilmesi yer alıyordu.

Ani uygulama önemli aksaklıklara yol açmış, Afgan tüccarların mallarını taşıyan 3,000’den fazla konteyner Karaçi limanında haftalarca mahsur kalmış ve gecikme nedeniyle önemli ücretler ödenmiştir. Kabil merkezli bir tüccar olan Haji Gul Zada Nikkei Asia’ya yaptığı açıklamada, “Konteyner başına günlük 120 ila 160 dolar arasında değişen bu ücretler Afgan işletmeleri üzerinde ağır bir mali yük oluşturdu” dedi.

Ancak kasım ayı ortasında Afganistan Ticaret Bakanı Azizi ile Pakistanlı yetkililer arasında İslamabad’da yapılan görüşmeler sonucunda kısıtlamaların çoğu geçici olarak kaldırıldı ve mahsur kalan kamyonların çoğu serbest bırakıldı.

Taliban yetkilileri ve bazı analistler ticaret kısıtlamalarını Pakistan’ın Taliban yönetimine güvenlik kaygılarını gidermesi için baskı yapma stratejisine bağladı. Pakistan’ın eş zamanlı olarak düzensiz Afgan mültecileri sınır dışı etmesi ve Afganistan sınır kapılarında daha sıkı vize politikaları uygulaması bu algıyı güçlendirdi.

Kısıtlamaları Afganistan’ın uluslararası yaptırımlar altındaki ekonomik toparlanmasının önünde bir engel olarak gören Taliban yönetimi odağını İran’ın Çabahar limanına kaydırdı. Geçtiğimiz aylarda aralarında ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı Molla Abdul Ghani Baradar’ın da bulunduğu üst düzey Taliban yetkilileri limanı ziyaret etti ve burada çeşitli projelere imza attı.

Bu hamle aynı zamanda Taliban’ın Afganistan’ın liman seçeneklerini çeşitlendirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor ve Çabahar’ı, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun önemli bir bileşeni olan Gwadar’ın yanı sıra Karaçi de dahil olmak üzere Pakistan limanlarına rakip olarak konumlandırıyor.

Buna rağmen Afgan tüccarlar, mesafe ve maliyet nedeniyle Pakistan rotasını hala en uygun rota olarak görüyor.

Pakistanlı yetkililer ise kısıtlamaların, ABD doları kayıpları ve ekonomik zorluklar nedeniyle daha geniş kapsamlı bir kaçakçılıkla mücadele kampanyasının parçası olduğunu savunuyor.

Asya

Kazakistan, yakıt ithalatında gümrük vergisini sıfırlıyor

Yayınlanma

Kazakistan hükümeti, iç pazarda yaşanabilecek olası tedarik aksaklıklarına karşı önlem amacıyla üçüncü ülkelerden akaryakıt ithalatında gümrük vergilerini sıfırlamayı planlıyor. Başta Çin olmak üzere alternatif tedarik kanalları oluşturmayı hedefleyen ülke, bu kapsamda vergisiz ithalat rejimini bir yıl süreyle uygulamaya geçirecek.

Kazakistan, iç pazarda yaşanabilecek olası tedarik sıkıntılarına karşı önlem olarak, üçüncü ülkelerden, özellikle de Çin’den yapılacak akaryakıt ithalatında gümrük vergilerini sıfırlamaya hazırlanıyor.

Tengrinews’in haberine göre, Kazakistan Ticaret ve Entegrasyon Bakan Yardımcısı Janel Kuşukova, konuya ilişkin kararın Avrasya Ekonomik Komisyonu (AEK) nezdinde olgunlaştırıldığını açıkladı.

Kuşukova, “Üçüncü ülkelerden, öncelikle de Çin’den yakıt ithalatını teşvik etmek amacıyla Avrasya Ekonomik Komisyonu çerçevesinde ithalat gümrük vergilerinin düşürülmesine yönelik karar alıyoruz” dedi.

Mevcut durumda Kazakistan’ın ana yakıt tedarikçisinin Rusya olduğunu belirten Kuşukova, iç pazarda bir yetersizlik yaşanması ihtimaline karşı alternatif bir tedarik mekanizması kurmak istediklerini ifade etti.

Bakan Yardımcısı, söz konusu muafiyet rejiminin benzin, dizel ve uçak yakıtını kapsayabileceğini doğrulayarak, bu adımla akaryakıtın gümrüksüz ithalatına hazırlık yapıldığını kaydetti.

Kuşukova, ithalat miktarı için önceden belirlenmiş bir kota planlamadıklarını, yakıtın iç pazarın ihtiyaç duyduğu hacimde ithal edileceğini belirtti.

Ülkede şu an için bir yakıt açığı bulunmadığını vurgulayan Bakan Yardımcısı, Kazakistan’ın amacının ihtiyaç duyulması halinde gerekli miktarda akaryakıtı hızlı bir şekilde ithal edebilme imkanına sahip olmak olduğunu dile getirdi.

Kazakistan, ithalata yönelik bu kolaylaştırma adımlarının yanı sıra kendi yakıt ihracatını kısıtlamaya devam edecek.

Kuşukova, öncelikli olarak iç pazar ihtiyaçlarını güvence altına almak amacıyla uygulanan ihracat kısıtlamalarının birkaç yıldır yürürlükte olduğunu ve her altı ayda bir uzatıldığını hatırlattı.

Kazakistan hükümeti daha önce ülkede akaryakıt sıkıntısı yaşanmadığını, benzin, dizel ve uçak yakıtı rezervlerinin 1 milyon tonun üzerinde olduğunu açıklamıştı.

Aynı zamanda petrol ürünlerinin yasa dışı yollarla ülkeden çıkarılmasını önlemek amacıyla devlet sınırındaki denetimler de sıkılaştırıldı.

Söz konusu gümrüksüz ithalat rejiminin ise bir yıl boyunca yürürlükte kalması öngörülüyor.

Diğer yandan Rusya’da da yüksek talep sezonu öncesinde iç pazarda açık oluşmasını engellemek amacıyla 1 Nisan’dan 31 Temmuz’a kadar geçerli olan bir benzin ihracatı yasağı uygulanıyor.

Rusya içindeki yakıt piyasası, Kırım, Sivastopol ve Krasnodar gibi bölgelerdeki yüksek talep nedeniyle mayıs ayından bu yana hükümetin yakın takibinde bulunuyor.

Yakın tarihte, 23 Haziran’da, Rusya’nın 16 bölgesinde yakıt satışlarına kısmi veya tam kısıtlamalar getirildi.

Ayrıca Rusya Devlet Duması, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının saldırılarından zarar gören rafinerileri desteklemek ve iç pazara benzin arzını teşvik etmek amacıyla Vergi Kanunu’nda değişiklikler öngören yasa tasarısını kabul etti.

Okumaya Devam Et

Asya

Güney Koreli SK Hynix, ABD borsalarında 29 milyar dolarlık halka arza hazırlanıyor

Yayınlanma

Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix, ABD’de 29,65 milyar dolar büyüklüğe ulaşabilecek bir halka arz planladığını duyurdu. Açıklamanın ardından şirketin hisseleri tarihi zirvesini yenilerken, yükselişte rakip üretici Micron’un güçlü çeyrek sonuçları da etkili oldu.

Güney Koreli bellek çipi üreticisi SK Hynix, ABD’de 29,65 milyar dolar büyüklüğe ulaşabilecek bir halka arz planladığını duyurdu.

Bu gelişmenin ardından şirketin hisseleri keskin bir yükseliş kaydetti. Yükselişte, şirketin ABD listeleme planlarının yanı sıra sektördeki en büyük rakiplerinden Micron’un güçlü çeyrek dönem sonuçları da etkili oldu.

25 Haziran Perşembe günü gerçekleştirilen işlemlerde SK Hynix hisseleri, bir önceki günün kapanışına göre yüzde 15,8 artışla gün içinde en yüksek 2.987.000 von seviyesine ulaşarak tarihi zirvesini tazeledi.

Şirketin hisseleri günü yüzde 13,06 değer kazancıyla 2.917.000 von seviyesinden tamamladı.

Aramco halka arzına yakın büyüklük

SK Hynix, NASDAQ borsasında Amerikan Depozito Makbuzu (ADR) formunda 17,79 milyon yeni hisse senedi ihraç etmeyi planlıyor. İhracın toplam büyüklüğünün 45,45 trilyon vona (yaklaşık 29,65 milyar dolar) ulaşabileceği belirtiliyor.

Bu tutar, Suudi Arabistan devlet petrol şirketi Saudi Aramco’nun 2019 yılında gerçekleştirdiği 29,4 milyar dolarlık rekor ilk halka arz (IPO) hacmiyle benzer bir büyüklüğe işaret ediyor.

Şirket, ADR işlemlerinin 10 Temmuz’da başlamasını beklemekle birlikte bu tarihin değişebileceğini ifade etti.

Şirket tarafından yapılan açıklamada, ABD’deki listelemenin yatırımcı tabanını genişleteceği ve şirketin “gerçek kurumsal değerinin tam olarak takdir edilmesine” olanak tanıyacağı belirtildi.

CNBC’nin aktardığı şirket açıklamasına göre SK Hynix, yapay zeka alanındaki teknolojik inovasyonun merkezi olan ABD pazarına erişim sağlayarak küresel şirket statüsünü güçlendirmeyi hedefliyor.

Analistler değerleme farkının kapanmasını bekliyor

SK Hynix hisseleri son 12 ayda on kattan fazla (yüzde 950’ye yakın), yılbaşından bu yana ise 4,5 kat (yüzde 350’ye yakın) değer kazanmasına rağmen rakiplerine kıyasla iskontolu işlem görmeye devam ediyor.

Şirketin fiyata göre ileriye dönük kazanç oranı (F/K) 7,5 seviyesinde bulunurken, bu oran Micron için 9,5, TSMC için ise 21 seviyesinde seyrediyor. Analistler, ABD’deki listelemenin bu değerleme farkını kapatabileceğini düşünüyor.

Klay Group Hisse Senetleri Grubu Başkanı Adil Ebrahim, Bloomberg’e yaptığı değerlendirmede, “ABD’de likit bir listeleme, SK Hynix’in yarı iletken sektörünün küresel liderleri arasında yer almasına yardımcı olabilir. Tıpkı ADR ihraçları büyük ölçekli kurumsal yatırımcı çeken ve primli değerlemeyle işlem gören TSMC gibi” ifadesini kullandı.

Uzmanlar ayrıca bu adımın küresel yatırımcıların hisseye erişimini kolaylaştıracağını belirtiyor.

Futurum Group Yarı İletken ve Altyapı Grubu Başkanı Rolf Bulk, CNBC’ye yaptığı açıklamada, “SK Hynix, yapay zeka odaklı bellek talebine yatırım yapmanın en belirgin yollarından biri ancak sadece Kore’de listelenmiş olması birçok küresel yatırımcının erişimini kısıtlıyordu” değerlendirmesinde bulundu.

Bununla birlikte, ABD’deki ADR fiyatlarının Güney Kore’deki hisselere kıyasla oluşturabileceği potansiyel primin, hisselerin birbirine dönüştürülebilirliğine bağlı olacağı ifade ediliyor.

Uzmanlar, dönüşümün TSMC örneğindeki gibi kısmi olması durumunda ABD’deki ADR priminin korunabileceğini, tam dönüşüm imkanı sağlanması halinde ise değerlemelerin eşitleneceğini kaydediyor.

İktisatçı Pettifor: Kredi piyasaları ile derecelendirme kuruluşları yangını körüklüyor

Yapay zeka çipi pazarında arz yetersizliği sürüyor

SK Hynix hisselerindeki yükselişi destekleyen bir diğer unsur, ABD merkezli rakip üretici Micron’un beklentilerin üzerinde gelen çeyrek dönem mali sonuçları oldu.

CNBC, bu sonuçların yapay zeka odaklı bellek çipi pazarında arz yetersizliğinin devam ettiğini doğruladığını ve sektördeki diğer şirketler için olumlu bir sinyal teşkil ettiğini aktardı.

Yatırımlarını artırmaya devam eden SK Hynix, Güney Kore’nin Yongin kentinde 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanan yarı iletken kümelenme projesini yürütüyor.

Şirket aynı zamanda ABD’deki ilk tesisi olacak Indiana’daki 4 milyar dolarlık çip paketleme fabrikasının inşaatına devam ediyor.

Okumaya Devam Et

Asya

Güney Kore, siyasete müdahale iddiasıyla Shincheonji kilisesi liderini tutukladı

Yayınlanma

Güney Kore’de bir mahkeme, Shincheonji İsa Kilisesi’nin kurucusu Lee Man-hee hakkında, takipçilerinin bir siyasi partiye katılması için yasa dışı bir plan organize ettiği iddiaları nedeniyle tutuklama kararı verdi.

95 yaşındaki Lee, dini grupların siyasete karışmasını yasaklayan Siyasi Partiler Yasası’nı ihlal etmekle ve büyük seçimler öncesinde on binlerce takipçisini muhafazakâr Halkın Gücü Partisi’ne katılmaya yönlendirmek suretiyle görevi engellemekle suçlanıyor.

Haberlere göre mahkeme, çarşamba günü geç saatlerde Lee hakkında delilleri yok etme riski bulunduğu gerekçesiyle tutuklama kararı verdi.

Çarşamba günü tutuklama talebine ilişkin duruşma için mahkemeye gelen Lee, hakkındaki suçlamalarla ilgili soruları yanıtlamadı.

Kendisini mesih ilan eden Lee, Shincheonji’yi 1980’lerde kurdu. Birçok ana akım Hristiyan grup, Shincheonji’yi “beyin yıkayan bir tarikat” olarak tanımlıyor.

Soruşturmacılar, 2021 ile 2024 yılları arasında 50 binden fazla Shincheonji üyesinin, 2022 başkanlık seçimi ve 2024 parlamento aday belirleme süreçlerinde Halkın Gücü Partisi adaylarını desteklemek üzere seferber edildiğini söyledi.

Suçlamaları reddeden Lee’nin, yetkililerin din ile siyaset arasında olası bir işbirliği vakası olarak tanımladığı operasyonun tepesinde yer aldığından şüpheleniliyor.

Shincheonji, Güney Kore’de 2020’deki COVID-19 salgını sırasında gündeme oturmuştu; erken dönem vakaların yarısından fazlası grubun takipçileriyle ilişkilendirilmişti.

Lee, 2021’de halk sağlığı yasalarını ihlal ettiği yönündeki suçlamalardan beraat etmişti.

Shincheonji’ye yönelik dava, dine dayalı siyasi müdahaleye ilişkin daha geniş çaplı bir soruşturmanın parçası. Savcılar ayrıca Birleşme Kilisesi’nin üyelerini Halkın Gücü Partisi’ne katılmaları için seferber ettiği ve bağışlar yoluyla siyasetçilerle ilişkiler geliştirdiği iddialarını da inceliyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English