Belçika, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç, 1 Ekim 2026’dan itibaren Rusya’nın beş yıllık, biyometrik olmayan pasaportlarını tanımayacak. Yeni kısıtlamaların yürürlüğe girmesiyle bu pasaportları kabul etmeyen Avrupa ülkelerinin sayısı 15’e çıkacak. İsveç belirli vize ve oturum izni sahipleri için 31 Aralık 2026’ya kadar istisna uygulayacak.

Belçika, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç, Avrupa Komisyonu’nun duyurusuna göre 1 Ekim 2026’dan itibaren Rusya’nın beş yıllık, biyometrik olmayan pasaportlarını tanımayı bırakacak.

İsveç ise istisna kapsamında, 1 Ekim’den önce Avrupa Birliği ve Schengen ülkelerinden vize veya oturum izni almış Rusya vatandaşlarının 31 Aralık 2026 dahil olmak üzere ülkeye girişine izin vermeyi sürdürecek. Belçika, Lüksemburg ve Hollanda herhangi bir geçiş istisnası öngörmüyor.

Rusya Tur Operatörleri Birliği (ATOR), “Yeni kısıtlamaların yürürlüğe girmesinin ardından biyometrik olmayan Rus pasaportları artık 15 Avrupa ülkesinde tanınmayacak” açıklamasını yaptı.

ATOR basın servisi RBK medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya’nın biyometrik olmayan pasaportlarına yönelik kısıtlamaların sürekli genişlediğini bildirdi.

Birlik, “Bu, AB’nin dış sınırlarındaki giriş süreçlerinin dijitalleştirilmesine yönelik genel eğilimle bağlantılı” açıklamasını yaptı.

ATOR’un verilerine göre Danimarka, Çekya, Estonya, Fransa, İzlanda, Litvanya, Letonya, Almanya, Romanya, Polonya ve Finlandiya halihazırda Rusya vatandaşlarının biyometrik olmayan pasaportlarını kabul etmiyor.

Kısıtlamaların gerekçesinde belge güvenliği öne çıkıyor

Visantium vize acentesinin yöneticisi ve Rusya Seyahat Endüstrisi Birliği (RST) uzmanı Yegor Kayl’a göre kısıtlamalar öncelikle belgelerin güvenliğiyle bağlantılı.

Kayl, “Kısıtlamalar için resmen açıklanan başlıca gerekçe belge güvenliği: Elektronik çipin bulunmaması, pasaportun ve sahibinin kimliğinin gerçekliğinin otomatik olarak doğrulanmasını zorlaştırıyor ve sahtecilik ya da hukuka aykırı kullanım riskini artırıyor” dedi.

Kayl, beş yıllık pasaport sahiplerine önceden 10 yıllık biyometrik pasaport çıkarmalarını tavsiye etti. Kayl’a göre daha önce alınmış vize, satın alınmış biletler veya varış ve transit ülkelerinin kurallarında yapılabilecek değişiklikler nedeniyle sorun yaşanmaması için ilk pasaportun geçerlilik süresinin dolması beklenmeden ikinci bir pasaport çıkarılabilir.

Finlandiya, Letonya ve Litvanya da kısıtlama uyguluyor

Finlandiya, 1 Haziran’dan itibaren Rusya tarafından düzenlenen biyometrik olmayan pasaportları kabul etmeyi bıraktı. 18 yaşından küçük Rusya vatandaşları ile 1 Haziran’dan önce Finlandiya’da oturum izni alan ya da halihazırda böyle bir izne sahip olanlar için istisna öngörüldü. Ayrıca 31 Aralık 2026’ya kadar bir geçiş dönemi uygulanıyor.

Letonya, 15 Temmuz’dan itibaren biyometrik veri içermeyen Rus pasaportlarını kabul etmeyi bıraktı. Daha önce verilmiş uzun süreli vizeleri ve oturum izinleri bulunan Rusya vatandaşları Letonya’da kalmayı sürdürebilecek. Bu kişilere, pasaportlarını yenileriyle değiştirmeleri için 15 Ocak 2026’ya kadar altı aylık geçiş süresi tanınacak.

Rusya vatandaşları 1 Haziran’dan itibaren biyometrik bilgi içermeyen pasaportlarla Litvanya’ya seyahat edemiyor. Kural, Kaliningrad’dan Rusya topraklarına veya ters yönde Litvanya üzerinden demiryoluyla transit geçen Rusya vatandaşlarını kapsamıyor.

ATOR, Rus pasaportlarına yönelik kısıtlamaların bulunduğu ülkelere seyahat planlayan turistleri, belge koşullarını önceden kontrol etmeleri konusunda uyardı.

Rusya’nın iç piyasadaki yakıt açığını kapatmak amacıyla temmuz ayında Hindistan’dan almaya başladığı benzin partileri akaryakıt istasyonlarına ve toptan satış pazarına ulaşmadı. Petrol şirketlerinin satış fiyatı üzerinde uzlaşamaması sebebiyle söz konusu yakıt Murmansk Limanı’nda tankerlerde bekletiliyor.

Rusya’nın iç pazardaki akaryakıt açığını kapatmak amacıyla temmuz ayında Hindistan’dan tedarik etmeye başladığı benzin partileri, akaryakıt istasyonlarına ve toptan satış pazarına giriş yapamadı.

InfoTEK’in sektörel kaynaklara dayandırdığı habere göre, petrol şirketlerinin satış fiyatı üzerinde uzlaşmaya varamaması sebebiyle Hindistan menşeli benzin Murmansk Limanı’nda bekletiliyor ve tankerlerden tahliye edilmiyor.

Yayım organına konuşan kaynaklardan biri, ithalatçı petrol şirketlerinin Hindistan menşeli benzini ton başına 150 bin ruble (litre başına yaklaşık 111 ruble) seviyesinden satmayı teklif ettiğini aktardı. Bu tutar, St. Petersburg Uluslararası Ticaret ve Emtia Borsası’ndaki toptan satış fiyatlarının iki katına karşılık geliyor. Borsada 13 Ağustos itibarıyla Ai-92 tipi benzinin tonu 77,6 bin rubleden işlem gördü.

Lojistik güçlükler ve fiyat baskısı satışı engelledi

Bloomberg verilerine göre, Hindistan menşeli benzini taşıyan tanker 5 Ağustos’ta Murmansk’a ulaştı. Yakıt sevkiyatı, yüzde 49 hissesi Rosneft’e ait olan Nayara Energy rafinerisi tarafından gerçekleştirildi.

Borsada, Murmansk Bölgesi’ndeki Ekim Demiryolu’na bağlı Kola İstasyonu teslimat noktası baz alınarak benzin alımı yapılmasına yönelik teknik imkan 29 Temmuz’da devreye girdi. Ancak borsada hiçbir parti satışı gerçekleşmedi. Piyasa düzenleyicileri petrol şirketlerinin Hindistan menşeli benzini Rusya içi fiyatlardan satması yönünde ısrar ederken, ithalatçılar lojistik süreçlerdeki güçlüklere işaret ediyor.

Hindistan limanlarından Rusya’nın Kuzey Kutup bölgesine ulaşımın bir aydan uzun sürdüğü ve nakliye esnasında benzinin tankerden tankere aktarılmak zorunda kaldığı ifade ediliyor.

InfoTEK kaynaklarından biri, Hindistan benzininin piyasaya ilk olarak ton başına 130 bin rubleden, ardından da 110 bin rubleden teklif edildiğini ancak yakıtın halen tankerlerde beklemeyi sürdürdüğünü kaydetti.

Belarus ve Fas kaynaklı tedarik akışı sürüyor

InfoTEK kaynakları, Rusya pazarında Belarus menşeli Ai-92 tipi benzinin tonunun da yaklaşık aynı seviyelerde, yani 140 bin ile 142 bin ruble arasında olduğunu aktardı.

Belarus’tan getirilen Ai-95 tipi yakıt için ise ton başına 180 bin ruble (litre başına 135 ruble) ödeniyor. Yılın başından bu yana Belarus’taki iki petrol rafinerisi Rusya’ya demiryolu aracılığıyla önceki yıla kıyasla 25 kat artışla rekor düzeyde, 665 bin ton benzin gönderdi. Reuters kaynakları, söz konusu sevkiyatın yalnızca temmuz ayında 212 bin tona ulaştığını bildirmişti.

Kaynakların aktardığına göre, Hindistan rafinerileri Rusya’ya yaklaşık 100 bin ton benzin sevk etmeyi kabul etti. Bunun yanı sıra Lukoil şirketi Fas’tan 30 bin tonluk bir parti benzin alımı yaptı. InfoTEK kaynakları, bu partinin de Murmansk Limanı’nda boşaltılmadan bekletildiğini bildirdi.

Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik saldırıları sonrası derinleşen yakıt krizi nedeniyle Rusya’nın çeşitli bölgelerinde akaryakıt fiyatlarına ve satış miktarlarına sınırlamalar getirildi. Novosibirsk tavan kâr marjı uygulamasını devreye sokarken Kırım ve Orenburg’da ise yakıt satışı kotalarla sınırlandırıldı.

Ukrayna’nın petrol rafinerilerine düzenlediği yeni saldırı dalgasının ardından derinleşen akaryakıt krizi sebebiyle Rusya’nın bölgelerinde yakıt fiyatlarına sınırlamalar getirilmeye başlandı.

Novosibirsk yönetimi 14 Ağustos’ta petrol tüccarları ve bölgesel akaryakıt istasyonu ağlarıyla satılan yakıta azami kâr marjı koyulması konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu.

Bölge hükümetinden yapılan açıklamada, fiyat artışının Gazprom Neft tarafından tedarik edilen akaryakıtın toptan satış fiyatının yüzde 15’ini geçmeyeceği belirtildi.

Rusya’daki ilk mutabakat olma niteliği taşıyan bu düzenlemenin uzatma opsiyonuyla birlikte 15 Kasım’a kadar yürürlükte kalacağı kaydedildi. Pilot uygulamaya ilk olarak Energiya ve OPTİ zincirlerine ait akaryakıt istasyonları dahil oldu.

Kırım ve Orenburg’da kota uygulamasına geri dönüldü

Akaryakıt istasyonlarında serbest satışa bir süreliğine yeniden izin verilen Kırım’da, 4 Ağustos’ta AI-92 ve AI-95 tipi benzinlerin litre fiyatı 195 ile 270 ruble seviyesine kadar fırladı.

Yetkililer, AI-92 için litre başına en fazla 100 ruble olacak şekilde sert bir tavan sınır getirildiğini, diğer yakıt türlerinin azami satış bedelinin ise ağustos ortasına kadar ilan edileceğini duyurdu. Ancak bölgede daha sonra akaryakıt satışında yeniden QR kodlu sisteme geçildi.

Orenburg Valisi Yevgeniy Solntsev ise 15 Ağustos’ta hükümete, akaryakıt fiyatlarındaki gerekçelerin ek denetimlerden geçirilmesi talebiyle Federal Rekabet Kurumu’nun (FAS) bölge idaresine resmi başvuruda bulunma talimatı verdi. Kurum daha önce bölgede, iki ay içinde bir buçuk kat pahalanarak litresi 42-45 rubleye yükselen propan gazına yönelik incelemeler yürütmüştü.

Orenburg bölgesi, yaşanan şiddetli yakıt açığı nedeniyle diğer tedbirlerin yanı sıra istasyonlarda benzin ve motorin satışına sınırlama getiren bölgeler arasına girdi.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının yıllık 5,7 milyon ton işleme kapasitesine sahip Orsknefteorgsintez petrol rafinerisini devre dışı bırakmasının ardından, bölgedeki istasyonlarda araç başına en fazla 30 litre AI-92 ve AI-95 satılmasına izin veriliyor.

Motorin satışı yerleşim yerlerinde 60 litre, otoyollarda ise 200 litre ile sınırlandırılırken bidonlara yakıt doldurulması tamamen yasaklandı.

Rusya Yakıt Birliğine bağlı Novosibirsk Bölgesi Bağımsız Petrol Tüccarları Derneği Sibir-GSM Başkanı Sergey Latskih, RBC’ye yaptığı değerlendirmede, Novosibirsk bölgesindeki “gönüllü” fiyat sınırlaması uygulamasının diğer bölgeler için de fayda sağlayabileceğini ifade etti.

Latskih konuya ilişkin olarak, “Bunun kesinlikle olağan bir uygulama olduğunu ve doğrudan bölgesel pazarlardaki istikrara katkı sunacağını düşünüyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Latskih, bu adımın akaryakıttaki spekülatif fiyat artışı sorununu çözeceğine işaret etti.