Amerika
Silikon Vadisi, Çin’in AI hamlesi nedeniyle panikte

Çin’in açık kaynaklı yapay zeka (AI) modellerini küresel bir standart haline getirme hedefi, Silikon Vadisi ile Beyaz Saray’ı sarsıyor.
Wall Street Journal’da (WSJ) yer alan habere göre ABD’li şirketler ve politika yapıcılar, ABD modellerinin gölgede kalabileceğinden endişe duyuyor ve bu tehdide karşı önlemlerini seferber ediyorlar.
Çin’in yapay zeka alanındaki ilerlemeleri, ocak ayında büyük yankı uyandıran DeepSeek ve R1 modeli ile başladı. Bunu, Alibaba’nın Qwen modeli ve temmuz ayından bu yana Moonshot, Z.ai ve MiniMax gibi isimlerle piyasaya sürülen bir dizi başka model izledi.
Bu modellerin tümü, kullanıcıların ücretsiz olarak indirip değiştirebileceği sürümleri var. Genellikle açık kaynak veya açık ağırlık olarak adlandırılan bu yaklaşım, Çin yapay zeka teknolojisinin küresel olarak benimsenmesini hızlandırıyor.
Modellerini tescilli tutan Amerikan şirketleri baskı altında. Ağustos başında, ChatGPT’nin üreticisi OpenAI, “gpt-oss” adlı ilk açık kaynak modelini piyasaya sürdü.
WSJ’ye göre teknoloji tarihi, bir sektörün emekleme aşamasında çok sayıda rakibin sonunda birkaç oyuncunun tekel veya oligopolüne dönüştüğü birçok örnek sunuyor.
Microsoft’un masaüstü bilgisayarlar için Windows işletim sistemi, Google’ın arama motoru ve akıllı telefonlar için iOS ve Android işletim sistemleri bunlardan sadece birkaç örnek.
Sektör standardı olma mücadelesinin mutlaka en ileri teknolojiye sahip oyuncu tarafından kazanılmadığı; kolay erişilebilirlik ve esnekliğin de bu konuda önemli bir rol oynadığına işaret ediliyor.
Bu nedenle Çin’in açık kaynaklı yapay zeka alanındaki ilerlemeleri Washington ve Silikon Vadisinde birçok kişiyi endişelendiriyor.
Temmuz ayında yayınlanan yapay zeka eylem planında Trump yönetimi, açık kaynaklı modellerin “bazı iş alanlarında ve akademik araştırmalarda küresel standartlar haline gelebileceğini” belirtti.
Raporda, ABD’nin “Amerikan değerlerine dayalı lider açık modeller” oluşturması çağrısında bulunuldu.
Şu anda, açık kaynaklı yapay zeka alanında kazananların elde ettiği kazançlar çok az, çünkü model geliştirmek için yüz milyonlarca dolar harcıyorlar ve karşılığında doğrudan hiçbir ödeme almıyorlar.
Fakat kullanıcıları kendine bağlayanlar, Google’ın Android işletim sistemiyle birlikte arama, YouTube ve diğer gelir getirici ürünleri sunduğu gibi, ücretsiz kısımdan yararlanarak başka hizmetler satabilirler.
Android’in kendisi açık kaynaklı ve sektörde hâlâ yaygın olarak kullanılan açık kaynaklı bir işletim sistemi olan Linux üzerine kurulu.
Araştırmacılar, her kullanıcının kodu görebilmesini ve iyileştirmeler önerebilmesini sağladığı için, yeni teknolojilerin gelişimini hızlandırmanın bir yolu olarak uzun süredir açık kaynağı benimsiyor.
Çinli yetkililer, sadece AI alanında değil, işletim sistemleri, yarı iletken mimarisi ve mühendislik yazılımlarında da açık kaynaklı araştırma ve geliştirmeyi teşvik ediyorlar.
AI üzerine odaklanan araştırma şirketi Omdia’nın analisti Lian Jye Su, “Amerikan teknolojilerinden mahrum kalmaktan korkan Çin, stratejik bir yedek ve acil durum kaynağı olarak açık kaynak projelerini destekliyor,” dedi.
ABD’li yetkililer, Çin’in yapay zeka modellerinin dünyayı domine etmesi halinde Pekin’in bunu jeopolitik avantaj sağlamak için kullanmanın bir yolunu bulacağından endişe ediyor.
Siyasetten uzak bir alanda, açık kaynaklı yapay zeka modelleri işletmeler tarafından benimsenmek için rekabet ediyor. Birçok müşteri, açık kaynaklı yapay zekayı serbestçe uyarlayabilme ve bilgisayar sistemlerine yükleyebilme, böylece hassas bilgileri şirket içinde tutabilme imkanı nedeniyle tercih ediyor.
Güneydoğu Asya’nın en büyük bankalarından biri olan Singapur merkezli Oversea-Chinese Banking (OCBC), belgeleri özetlemek için Google’ın Gemma’sı, bilgisayar kodu yazmaya yardımcı olmak için Qwen ve pazar eğilimlerini analiz etmek için DeepSeek dahil olmak üzere açık kaynaklı modeller kullanarak yaklaşık 30 iç araç geliştirdi.
Banka, herhangi bir modele bağlı kalmaktan kaçındığını belirtti. Yeni sürümleri takip ediyor ve beğendiği yeni bir model varsa geçiş yapabiliyor. Ayrıca, teknik destek alabilmek için birçok geliştiricinin aşina olduğu modelleri tercih ediyor.
OCBC’nin yöneticisi Donald MacDonald, “Herhangi bir zamanda, muhtemelen kullandığımız yaklaşık 10 açık kaynak modelimiz var,” dedi.
Araştırma şirketi Artificial Analysis’e göre, Çin’in en iyi açık ağırlıklı modelinin genel performansı, kasım ayından bu yana Amerikan açık kaynak şampiyonu olan modeli geride bıraktı.
Matematik, kodlama ve diğer alanlarda modellerin yeteneklerini derecelendiren şirket, Alibaba’nın Qwen3 modelinin OpenAI’ın gpt-oss modelini geçtiğini tespit etti.
Ancak Çin modeli, OpenAI’ın modelinin neredeyse iki katı büyüklüğünde, bu da daha basit görevler için Qwen’in aynı işi yapmak için daha fazla güç tüketebileceğini gösteriyor.
OpenAI, açık kaynak modelinin benzer büyüklükteki rakiplerinden mantık görevlerinde daha iyi performans gösterdiğini ve düşük maliyetle güçlü bir performans sergilediğini söylüyor.
Büyük ABD bulut hizmeti sağlayıcıları, kullanıcılarına gpt-oss sunmaya başladı. Amazon Web Services, OpenAI modelinin kendi altyapısında çalışan DeepSeek’in R1 modelinden daha uygun maliyetli olduğunu söyledi.
Mühendisler, özellikle Asya’daki mühendisler, Çinli modellerin yerel dilleri anlamada ve kültürel nüansları yakalamada genellikle daha gelişmiş olduğunu söylediler. Çin’den gelen modeller, diğer bazı Asya dilleriyle benzerlikler gösteren Çincede daha fazla veri ile eğitiliyor.
Japonya’nın Yokohama kentinde mühendis olarak çalışan Shinichi Usami, kısa süre önce bir perakende müşterisi için müşteri hizmetleri chatbotu geliştirdi. Usami, Alibaba’nın Qwen modelini tercih etti.
Usami, önde gelen bir ABD modeliyle ilgili olarak, “Sohbet robotunun kullanıcıların sözlerinden örtük niyeti anlamakta zorlandığı ve yanıtlarının bazen yeterince kibar olmadığı durumlar gözlemledik. Qwen bu nüansları daha iyi ele alıyor gibi görünüyor,” dedi.
Çin’in aşırı rekabetçi AI endüstrisindeki şirketler, ilk başta kapalı kaynaklı modeller için birbirlerinin fiyatlarını düşürmeye odaklandı. Bu rekabet, son aylarda herkesin benimsenme ve kamuoyunda tanınma için mücadele etmesiyle açık kaynaklı modellere de yayıldı.
Şanghay merkezli teknoloji analisti Charlie Chai, “Çinli şirketler genellikle anlık gelirden çok kullanıcı sadakatine öncelik veriyor” dedi.
Analistler, girişimlerin kullanıcıları çekmek için bir fırsat penceresi olduğunu, ancak bunun uzun sürmeyeceğini ve büyük teknoloji şirketlerinin genellikle özel uygulamalar veya bulut hizmetleri gibi ilgili hizmetler sunarak büyük kullanıcı tabanından en iyi şekilde yararlanacak konumda olduğunu belirtiyor.
Silicon Valley girişim DeepLearning.AI’ın başkanı Andrew Ng, son blog yazısında, “Bu Darwinist yaşam-ölüm mücadelesi, mevcut oyuncuların çoğunun yok olmasına yol açacak, ancak yoğun rekabet güçlü şirketlerin ortaya çıkmasını sağlayacak,” dedi.
Amerika
ABD Senatosu, dijital dolar yasağını içeren tasarıyı kabul etti

ABD Senatosu, Fed’in 31 Aralık 2030’a kadar merkez bankası dijital para birimi (CBDC) niteliğinde bir dijital dolar çıkarmasını yasaklayan düzenlemeyi kabul etti. 85’e karşı 5 oyla geçen hüküm, 21st Century ROAD to Housing Act tasarısına Cumhuriyetçilerin girişimiyle eklendi. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Temsilciler Meclisi’nin de onayı ve Başkan Trump’ın imzası gerekiyor.
ABD Senatosu, Merkez Bankası’nın (Fed) merkez bankası dijital para birimi (CBDC) olarak dijital dolar veya CBDC’ye “esaslı ölçüde benzer” herhangi bir dijital varlık çıkarmasını 31 Aralık 2030’a kadar yasaklayan 21st Century ROAD to Housing Act tasarısını kabul etti.
Tasarı Senato’da 85’e karşı 5 oyla geçti.
CBDC, nakit ve kaydi paranın yanında ulusal para biriminin üçüncü biçimi olarak tanımlanıyor. Bu tür dijital para birimlerinin ihracı ve kontrolü doğrudan merkez bankaları tarafından yürütülüyor.
Bazı CBDC projelerinde kripto para ve blokzincir teknolojilerinden yararlanılsa ve dijital para birimleri kriptografik tokenlar şeklinde ihraç edilse de, bu varlıklar merkezi bir ihraççıya sahip olmaları nedeniyle kripto para olarak değerlendirilmiyor.
Dünyada birçok ülke kendi CBDC projelerini geliştiriyor veya test ediyor.
Çin, dijital yuanı 2020 yılından bu yana deneme programları kapsamında test ederken, Rusya’da dijital rublenin geniş çaplı kullanımına 1 Eylül’de başlanması planlanıyor.
Esasen emlak piyasasına ilişkin düzenlemeler içeren 21st Century ROAD to Housing Act tasarısındaki CBDC yasağı hükmü, Cumhuriyetçilerin girişimiyle metne eklendi.
Tasarının şimdi Temsilciler Meclisi’nde oylanması, ardından da Başkan Donald Trump’ın imzasına sunulması gerekiyor.
Trump yönetimi daha önce de dijital doların hayata geçirilmesine karşı çıkarken, sabit kripto para birimlerini destekleyen bir çizgi izledi.
ABD’de GENIUS Act adlı sabit kripto para yasasının kabul edilmesinin ardından Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD devlet tahvilleriyle desteklenen sabit kripto para birimlerinin Amerikan kamu borcuna yönelik yeni bir talep kaynağı oluşturacağını ve doların dijital ödemelerdeki konumunu güçlendireceğini söyledi.
Fed de dijital dolar fikrinden bir yıldan uzun süre önce uzaklaşmıştı.
Kurumun eski başkanı Jerome Powell, görev süresi boyunca ABD’de merkez bankası dijital para biriminin hayata geçirilmeyeceğini açıklamıştı. Powell’ın yerine gelen mevcut Fed Başkanı Kevin Warsh da CBDC karşıtı bir tutum sergiliyor.
Avrupa Birliği ise dolar bazlı sabit kripto para birimlerinin yaygınlaşmasına karşılık dijital euro projesini bir CBDC olarak destekliyor. Birlik, pazarını korumaya yönelik adımlar da attı.
Bu yıl yürürlüğe giren MiCA kripto varlık düzenlemeleri, Avrupa’daki kripto para borsalarında işlem gören tüm sabit kripto para birimlerinin, özel lisans almış ve AB içinde faaliyet gösteren ihraççılar tarafından çıkarılmasını şart koşuyor.
Toplam piyasa değeri 317 milyar dolar olan sabit kripto para piyasasının yüzde 90’dan fazlasını dolar bazlı ürünler oluşturuyor.
En büyük sabit kripto para birimleri, 186 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Tether’in USDT’si ile 74 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Circle’ın USDC’si olarak öne çıkıyor.
Trump ailesiyle bağlantılı kripto para projesi World Liberty Financial tarafından yaklaşık bir yıl önce piyasaya sürülen USD1 adlı sabit kripto para birimi ise yaklaşık 4,5 milyar dolarlık piyasa değeriyle kategorisinde dördüncü sırada yer alıyor.
USD1 arzının yaklaşık yüzde 75’i Binance’te tutuluyor.
Amerika
Google yapay zeka için A24 stüdyosuna ortak oluyor

Google, yapay zeka alanında iş birliği geliştirmek amacıyla bağımsız film stüdyosu A24’e yaklaşık 75 milyon dolar yatırım yapmaya hazırlanıyor. The Wall Street Journal gazetesinin kaynaklara dayandırdığı habere göre ortaklık kapsamında sinema sektörüne yönelik yeni yapay zeka araçlarının geliştirilmesi hedefleniyor.
The Wall Street Journal gazetesinin konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre Google, yapay zeka alanındaki ortaklık kapsamında bağımsız film stüdyosu A24’e yaklaşık 75 milyon dolar yatırım yapacak.
Gazete, bu adımın teknoloji devinin bir sinema stüdyosundan ilk kez hisse satın aldığı örnek olduğunu kaydetti.
Google bünyesindeki yapay zeka birimi DeepMind ile A24, filmlerin üretimi ve dağıtımı için yeni araçlar geliştirmeyi planlıyor.
A24 stüdyosunun teknoloji ve inovasyon alanındaki çalışmalarını yürüten ortağı Scott Belsky, geliştiricilerin yapay zekayı film üretimini hızlandırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla öne çıkardığını, ancak bu durumun sinemacılar arasında memnuniyetsizlik yarattığını ifade etti.
Sürece ilişkin değerlendirmede bulunan Belsky, “Yaratıcı kontrolü koruyan ve risk alma isteğini teşvik eden daha etkili yapay zeka uygulama yöntemlerinin olduğuna inanıyoruz” dedi.
Yeni araçların, kullanıcı taleplerine göre doğrudan içerik üreten üretken yapay zekadan farklı olacağını belirten Belsky, Google’ın A24 stüdyosunun film ve televizyon arşivine erişim hakkı elde etmeyeceğini kaydetti.
DeepMind Başkan Yardımcısı Eli Collins ise ortaklığa ilişkin, “Teknolojinin, alanındaki en iyi uzmanların ellerine ulaştığı anlarda büyük ilerlemelerin kaydedileceğine inanıyoruz.” açıklamasında bulundu.
ABD merkezli bağımsız bir sinema şirketi olan A24 stüdyosu, özellikle yazar ve festival filmleri üzerine odaklanmasıyla tanınıyor. Yakın zamanda “Gerçekliğin Sahne Arkası” (Y2K) ve “Marty Supreme” filmlerini izleyiciyle buluşturan stüdyonun portföyünde, yedi Oscar ödülü kazanan “Her Şey Her Yerde Aynı Anda” (Everything Everywhere All at Once) yapımının yanı sıra “Yeşil Şövalye” (The Green Knight), “Deniz Feneri” (The Lighthouse), “Cadı” (The Witch), “Ritüel” (Midsommar), “Geçmiş Yaşamlar” (Past Lives), “Demir Pençe” (The Iron Claw), “When You Finish Saving the World” ve “İç Savaş” (Civil War) gibi filmler yer alıyor.
Amerika
SpaceX, 6,3 milyar dolarlık bilgi işlem gücü anlaşması imzaladı

SpaceX, açık kaynaklı yapay zeka girişimi Reflection AI ile önemli bir bilgi işlem gücü anlaşması imzaladı.
Anlaşma kapsamında Reflection, gelişmiş modelleri eğitmek ve çalıştırmak için kullanılan en üst düzey yapay zeka çipleri olan Nvidia GB300’lere anında erişim elde edecek.
CNBC’nin incelediği belgelere göre, 1 Temmuz 2026’dan itibaren 2029 yılına kadar SpaceX’e aylık 150 milyon dolar ödeme yapmayı kabul etti.
Anlaşma süresi sonuna kadar devam ederse, ödemelerin toplam tutarı yaklaşık 6,3 milyar dolara ulaşacak.
Her iki şirket de ilk üç ayın ardından 90 gün önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir.
Anlaşma, SpaceX’in rekor kıran halka arzının ardından devasa veri merkezi altyapısını nasıl kullandığını gösteriyor.
Şirket, Colossus’u kısmen ChatGPT’nin rakibi olan Grok’a güç sağlamak amacıyla kurmuştu.
Şimdi ise SpaceX, bu altyapıyı dışardaki yapay zeka şirketlerine hesaplama gücü kapasitesi satmak için de kullanıyor.
SpaceX, daha önce Anthropic, Google ve Cursor ile hesaplama gücü konusunda anlaşmalar imzalamıştı. Musk’ın şirketi şu anda Cursor’u satın alma sürecinde.
Reflection, bu listeye stratejik açıdan farklı bir müşteri daha ekliyor: Hükümetlerin ve işletmelerin kapalı yapay zeka sistemlerine olan bağımlılığını yeniden değerlendirdiği bir dönemde, açık kaynaklı modellere odaklanan bir yapay zeka laboratuvarı.
Zamanlama dikkat çekici. Anthropic’in Fable ve Mythos’a erişimi kesmesinin ardından açık kaynaklı yapay zeka ivme kazandı.
Bu durum, kritik işler için kapalı model sağlayıcılarına güvenmenin riskleri konusunda soru işaretleri yarattı.
Bu olay, açık model şirketlerine, müşterilerin modelleri daha fazla kontrol sahibi olarak inceleyebilmesi, özelleştirebilmesi ve çalıştırabilmesi gerektiği yönünde daha güçlü bir argüman sağladı.
Reflection, son değerlemesi 25 milyar dolar olan bu girişim olarak, OpenAI, Anthropic ve Google’ın öncü sistemleriyle rekabet edebilecek Amerikan açık kaynaklı yapay zeka modelleri geliştirmeye çalışırken, hükümetlere ve işletmelere kapalı sistemlere kıyasla daha fazla esneklik sunma hedefiyle bu yaklaşımı doğrudan benimsedi.
Reflection sözcüsü yaptığı açıklamada, “Son zamanlarda yaşanan olaylar, açık kaynağın yapay zeka ekosistemi için ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor; giderek daha fazla ülke ve işletme, yalnızca kapalı modellere bağımlı olmanın getirdiği riskleri ve maliyetleri fark ediyor,” dedi.
Reflection, bu anlaşmanın kendisine “Amerikan açık zekası” olarak adlandırdığı şeyi hızlandırmak için ek hesaplama gücü, yani hesaplama kapasitesi sağladığını belirtti.
Girişim henüz halka açık bir öncü açık kaynaklı model yayınlamadı fakat hükümet ve ulusal güvenlik müşterileriyle ivme kazanmaya devam ediyor.
Şirket, Enerji Bakanlığı’nın Genesis Misyonu ile birlikte çalışıyor ve Pentagon’un daha geniş kapsamlı yapay zeka çabalarının bir parçası.
SpaceX için bu anlaşma, hesaplama gücünün yapay zeka yarışında stratejik bir değer haline geldiğinin bir başka işareti.
Gelişmiş Nvidia çiplerine erişim, öncü modelleri eğitmeye ve kullanmaya çalışan şirketler için hâlâ en büyük kısıtlamalardan biri olmaya devam ediyor.
Colossus’u dış müşterilere açarak şirket, kıt grafik işlem birimi kapasitesini satmak için yarışan bulut sağlayıcıları ve yapay zeka altyapı şirketlerinin yanına konumlanıyor.
Bu aynı zamanda SpaceX’e, büyüyen yapay zeka altyapısı anlatısını haklı çıkarmak için başka bir yol sunuyor.
Yatırımcılar, SpaceX’in roketler ve Starlink’in ötesine geçerek yapay zeka, veri merkezleri ve hesaplama hizmetlerine genişleyip genişleyemeyeceğini izliyor.
Amerika6 gün öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Asya1 hafta önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4









