Ortadoğu
“Suriye normalleşmesinin olumlu yönleri”

Amerika Birleşik Devletleri Dış İlişkiler Konseyi’nin (CFR) yayın organı olan Foreign Affairs dergisinde Suriye’nin Arap dünyasıyla normalleşmesini ve ABD’nin bu konudaki negatif yaklaşımını konu eden bir makale yayımladı. Makalede, Esad’ın işlediği ileri sürülen suçlara karşın Şam’ı tecrit etme politikasının yanlış olduğu üzerinde duruldu. Amerikan yönetimine Esad’ı tecrit politikasından vazgeçmeye çağıran makale, “Esad son derece suçlu ama Arapların onu tecrit etmesi yarardan çok zarar verdi” tezini savunuyor.
Suriye lideri Beşar Esad’ın 12 yılın ardından Arap Birliği Zirvesine katılmasıyla normalleşme süreci resmileşmiş oldu. Arap ülkelerinin Suriye ile normalleşme çabaları 2018 yılında başlamış o yıl Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Şam’daki büyükelçiliğini yeniden faaliyete geçirmişti. Savaşın başından bu yana Suriye ile ilişkisini koparmayan Cezayir ise arabuluculuk çabalarında ön sırada yer almıştı. Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen Arap Birliği Zirvesi ise Suriye’nin Orta Doğu diplomasisine geri dönüşünde mihenk taşı oldu. ABD yönetimi ise Suriye’nin Arap devletleriyle normalleşme çabalarına itirazlarını sürdürüyor.
ABD dış politikasında etkin kurumlardan olan CFR’nin yayın organı olan Foreign Affairs dergisinde ise Esad karşıtlığını merkeze alan normalleşme karşıtı görüşlere itirazlar içeren bir makale yayımlandı. Sam Heller imzalı makalede, “Arap normalleşmesinin doğru bir hamle” olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Makalede şu görüşlere yer verildi:
“Öfke anlaşılabilir; Esad iktidarda kalmak için iğrenç şeyler yaptı. 2011’de Suriyelilerin çoğunlukla barışçıl bir şekilde yaptığı protesto gösterilerine Esad’ın güvenlik güçleri aşırı şiddetle karşılık verdi. Daha sonra, ardından gelen silahlı isyanı bastırmak için acımasız, ayrım gözetmeyen bir askeri kampanya yürüttü. Hatta halkına karşı kimyasal silah kullandı.
Yine de Arap normalleşmesi doğru hamle. Şam’la bağları yeniden kurmak zararlı görünebilir ancak bölgenin boykotu Esad’ı durdurmak veya Suriye’nin acı çeken halkının hayatını iyileştirmek için hiçbir işe yaramadı. Arap devletleri ilişkileri yeniden kurarak önemli konularda Şam’la angaje olabilir. Bölgeyi tehlikeli amfetaminlerle dolduran uyuşturucu kaçakçılarını dizginlemesi için Esad’ı zorlayabilirler. Suriye’nin tamamen İran’ın kölesi olmamasını sağlayabilirler. En önemlisi, yardıma erişimi genişleterek, temel hizmetleri eski haline getirerek ve genel olarak Suriye’nin halkının gitmekten başka çaresi kalmayacak kadar sefil durumda olmamasını sağlayarak sıradan Suriyelilerin koşullarını iyileştirmek için Şam’la birlikte çalışabilirler.”
2018’de Şam’ın elde ettiği askeri başarılarla sahada durumu lehine çevirdiği belirtilen makalede bu tarihten sonra BAE, Bahreyn ve Ürdün gibi silahlı muhalefeti destekleyen devletlerin Şam’la diplomatik ilişkileri yeniden tesis etmek için çalışmaya başladığı hatırlatıldı. Makalede Arap devletlerinin Şam’la normalleşme siyasetinin doğru bir çizgi olduğu belirtildi:
“Esad, elbette ideal bir ortak olmaktan uzak. Ancak Arap devletleri, ilişki kurmanın kendi çıkarlarına hizmet edebileceğini düşünmekte haksız değiller. Örneğin, yenilenen bağların kurulması gerçeği, Şam’ı Tahran’a daha az bağımlı hale getirecek ve İran’ın Suriye’deki etkisini azaltacaktır. Ayrıca Arap ülkeleri, uyuşturucu kaçakçılığının durdurulması konusunda şimdiden bir miktar Suriye ile işbirliği yapmış görünüyor.”
Makalede Amerikan yönetimine ise şu tavsiyelerde bulunuldu:
“Washington kendi hattında kalmalı. Normalleşmeyi geriletmeye çalışmamalı (ki bu imkansız), ancak Arap ortaklarını Suriyelilerin koşullarını anlamlı bir şekilde iyileştirmek için ellerinden geldiğince çok çalışmaya zorlamalı. Örneğin ABD, Arap devletlerini, yalnızca uyuşturucu kaçakçılığı ve İran’a odaklanmak yerine, yardıma erişim ve tutukluların serbest bırakılması gibi konuları Esad’la ilişkilerinin merkezinde tutmaya teşvik etmelidir. Washington ayrıca Arap ortaklarını, Suriye’deki çatışmayı çözmek için çeşitli tarafların siyasi ve insani jestlerini “adım adım” bir çerçeveye dahil etmeye çalışan BM’nin Suriye özel elçisi Geir Pederson ile koordinasyon sağlamaya teşvik etmelidir. Bu adımların hiçbiri ABD’nin Suriye ile ilişkilerini normalleştirmesini gerektirmeyecek.
İdeal olarak, hiç kimse Suriye’de hesap verebilirlik ile Suriye halkının refahı arasında seçim yapmak zorunda kalmamalıdır. Ancak durumun gerçekliği, dünyanın buna öncelik vermesi gerektiği anlamına gelir. Esad kalıcı olarak burada ve bu nedenle daha geniş Orta Doğu ona yapışmış durumda. Arap dünyasının Şam’ı bu soğukta karşılama kararı bu nedenle mantıklı olduğu kadar kaçınılmazdı da. Sıradan Suriyelilerin fayda sağlamasını sağlamak için Arap devletlerine yardım etmek artık Washington ve müttefiklerine kalmış.”
Ortadoğu
Eric Trump’ın desteklediği şirket, Gazze tünellerine “insansı robotlar” göndermek istiyor

Eric Trump’ın desteklediği bir şirket, Gazze’nin altındaki tünellere 1.000 insansı robot göndermek üzere görüşmeler yürütüyor.
Foundation Future Industries, Gazze Şeridi’ndeki “Hamas tünellerinde” devriye atması hedefiyle Phantom MK1 robotunu konuşlandırmak için üst düzey İsrailli askeri yetkililerle doğrudan görüşmelerde olduğunu açıkladı.
İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF), Mart ayında Donald Trump’ın oğlunun baş stratejik danışman olarak atandığı bu şirketten 1.000 adede kadar robot satın alması bekleniyor.
Savaşa katılabilen, bubi tuzaklarını etkisiz hale getirebilen ve tetik tellerini tespit edebilen robotların birim fiyatı yaklaşık 150.000 dolar civarında.
Şirketin kurucu ortağı ve başkanı Mike LeBlanc, Financial Times’a verdiği demeçte, “İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı ile doğrudan görüşüyoruz,” dedi.
Başkanın oğlunun “mekanik konulara çok yatkın” olduğunu belirten LeBlanc, şunları ekledi:
“O [Eric Trump] robotlar hakkında konuşmayı çok seviyor, robotlarla ilgili sorular sormayı çok seviyor… Bir danışman olarak çok değerli bir katkı sağlıyor.”
Önde gelen ABD’li robotik firmaları, ürünlerinin askeri çatışmalarda kullanılmayacağına dair söz verdiler.
LeBlanc, “‘Terminatör’ üretilmesinden söz etmek söz konusu bile değil,” iddiasında bulundu fakat şunları ekledi:
“Kimse oturup ısı güdümlü füzeleri tartışıyor mu? Çünkü bunlar oldukça korkutucu ve oldukça otonomlar. Eğer birinin, kapının diğer tarafında silahını ona doğrultmuş bir düşman olup olmadığını bilmeden kapıyı tekmelemek zorunda kalmasını engelleyebiliyorsanız, bu robotların yapabileceği en yüksek amaç budur.”
Şubat 2026’da, iki adet Phantom MK1 robot biriminin cephe keşif, ikmal ve lojistik değerlendirme amacıyla Ukrayna’ya gönderildiği bildirildi.
Anlaşma sağlanırsa, robotlar Gazze’nin altında uzanan ve yaklaşık 300 mil (480 km) uzunluğundaki Hamas kontrolündeki tünelleri devriye gezmek üzere gönderilecek.
42 yaşındaki Eric Trump, 2024 yılında kurulan Foundation Future Industries şirketinde hisseye sahip.
LeBlanc, şirketin ABD ordusundan 70 milyon dolardan fazla tutarda sözleşme aldığını söyledi.
Trump’ın bir sözcüsü, başkanın oğlunun “herhangi bir devlet sözleşmesinin talep edilmesi, müzakere edilmesi, tedarik edilmesi veya yürütülmesi dahil olmak üzere Foundation’ın yönetimi, operasyonları, stratejik kararları veya ticari faaliyetlerinde hiçbir rolü olmadığını” savundu.
FT’ye yaptıkları açıklamada, Trump’ın “Foundation’ı hiçbir devlet kurumuna tanıtmadığını veya herhangi bir devlet sözleşmesi müzakeresine katılmadığını” savundular ve “Tüm sözleşme kararları, onun katılımı veya etkisi olmaksızın Foundation yönetimi tarafından bağımsız olarak alınmaktadır,” diye eklediler.
LeBlanc, Trump’ın katılımının sözleşmenin alınmasında hiçbir rol oynamadığını iddia etti fakat kendisinin de Kongre’de ifade vermek üzere çağrılmasını beklediğini söyledi.
Trump ailesiyle bağlantıları olan şirketlere devlet ihalelerinin verilmesi, şiddetli eleştirilere yol açıyor.
Geçen ay The Telegraph, Gazze’deki savaşı sona erdirmekle görevli “Barış Kurulu”nda (BoP) birkaç çıkar çatışması ortaya çıkarmıştı.
ABD Barış Özel Temsilcisi ve BoP yönetim kurulu üyesi Jared Kushner, Tel Aviv merkezli bir sigorta ve yatırım şirketi olan Phoenix Financial’da önemli bir hisseye sahip olan Affinity Partners’ın sahibi.
Phoenix Financial ise İsrail ordusuyla bağlantılı bir dizi şirkete yatırım yapıyor.
The Telegraph, bu şirketlerden biri olan Smart Shooter Ltd adlı küçük bir İsrail savunma firmasının, geçen ay daha köklü rakiplerini geride bırakarak 150 milyon dolar değerinde bir ABD ordusu ihalesini kazandığını ortaya çıkardı.
Ortadoğu
Körfez ülkeleri Kuveyt’te yeni askeri komuta merkezi kurdu

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) savunma bakanları, altı üye ülke arasındaki askeri entegrasyonu derinleştirmek amacıyla Kuveyt’te yeni bir ortak komuta merkezinin kurulmasını ve bu merkeze kuvvetlerin tahsis edilmesini onayladı.
Karar, salı günü KİK Genel Sekreteri Casim El Budeyvi tarafından, Bahreyn Savunma Bakanı Korgeneral Abdullah bin Hassan El Nueymi’nin başkanlığında, Bahreyn’in Manama kentinde düzenlenen KİK Ortak Savunma Konseyi’nin 23. oturumunun ardından duyuruldu.
İleri düzey komuta, karargâhı Riyad’da bulunan mevcut Birleşik Askeri Komuta’nın bir parçasını oluşturacak.
KİK daha önce BAE, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar ve Suudi Arabistan’ın silahlı kuvvetleri arasındaki askeri entegrasyonu ve koordinasyonu güçlendirmek amacıyla bu birleşik komutayı kurmuştu.
Duyuruda, yeni komutaya atanacak kuvvetlerin sayısı veya yapısı, sorumlulukları ya da ne zaman faaliyete geçeceği konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.
El Budeyvi, bu kararın salı günkü toplantıda Körfez ülkeleri arasında ortak askeri işbirliğini ve entegrasyonu ilerletmek amacıyla üzerinde mutabık kalınan çeşitli tedbirlerden biri olduğunu söyledi.
Ayrıca, ortak askeri harekatı güçlendirmek amacıyla Nisan ayında Cidde’de düzenlenen olağanüstü toplantıda KİK liderleri tarafından yayınlanan talimatlara da değindi ve bunların üye devletlerin güvenliğini ve egemenliğini korumak ve ortak tehditlere karşı koyma yeteneklerini geliştirmek konusundaki ortak kararlılığı yansıttığını belirtti.
Körfez liderleri, Nisan ayındaki toplantıda bölgeye yönelik ortak bir füze uyarı sisteminin “hızlandırılmış” bir şekilde tamamlanmasını talep etmişti.
El Budeyvi o dönemde, “Üye devletler arasında askeri entegrasyonun yoğunlaştırılmasının ve balistik füzelere karşı erken uyarı sistemi projesinin tamamlanmasının hızlandırılmasının önemini vurguladılar,” demişti.
Bu son karar, bu yıl İran’ın KİK ülkelerine yönelik misillemeleri, Yemen direnişinin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, ABD ile İran arasında yeni bir askeri çatışma yaşanacağına dair endişeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin devam eden aksaklıkları nedeniyle artan bölgesel güvenlik endişeleri ortasında alındı.
El Budeyvi, İran misillemelerine yanıt vermede Körfez orduları arasındaki koordinasyonu överek, bu işbirliğinin üye devletlerin güvenliğinin ortak bir sorumluluk olduğunu gösterdiğini söyledi.
Bu karar, 29 Ekim’de Manama’da düzenlenen KİK silahlı kuvvetleri genelkurmay başkanları toplantısının ardından geldi.
Toplantıda askeri liderler, bölgesel güvenlik sorunlarına yanıt olarak savunma işbirliği ve koordinasyonunun güçlendirilmesini görüştü.
El Budeyvi ayrıca, “sivil tesislere ve altyapıya zarar veren İran’ın KİK ülkelerine yönelik saldırılarını” ve “Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını” kınadı ve bloğun kolektif güvenliğe olan bağlılığını yineledi.
Ortadoğu
Netanyahu’nun Arap partilerini hedef alması Mecliste krize yol açtı

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun meclis açılışında Arap partilerini hedef alarak birlik hükümeti çağrısı yapması üzerine, hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot Likud ile görüşmeleri iptal etti. Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, 67 vekilin desteğini alan Eisenkot, Başbakanın görevde kalmaya uygun olmadığını açıkladı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni Meclisin yemin töreninin ardından 10 Kasım Salı günü yaptığı konuşmada birlik hükümeti çağrısını tekrarladı.
Netanyahu, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin desteğiyle hükümet kurulması ihtimaline karşı çıkarak bu partilerin milletvekillerini “terörü desteklemekle” ve “Yahudi devletini yok etmek istemekle” suçladı.
The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu’nun konuşması muhalefet kanadında tepkiyle karşılandı.
Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Likud temsilcileriyle yapılması planlanan görüşmeyi iptal etti.
Netanyahu’nun seçim sürecinden bu yana Arap partilerini gayrimeşru ilan etme girişimleri, Eisenkot’un bu partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimalini hedef alıyor.
Meclis tablosunda Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, Eisenkot’un başbakanlığı için öneride bulunan partiler toplam 67 milletvekiline ulaşıyor.
Yahudi muhalefet partilerinin Arap partileriyle işbirliği yapılmasına yönelik itirazları ise bu sayısal çoğunluğun hükümete dönüşmesini güçleştiriyor.
Konuşmasına İran başlığıyla başlayan Netanyahu, Tahran’ın nükleer programını yeniden ilerletmeye çalıştığını iddia etti.
Netanyahu, “Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, ayetullahlar rejimini devirmektir” dedi.
Güvenlik risklerini gerekçe göstererek ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulunan Netanyahu, “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir” değerlendirmesini yaptı.
Netanyahu, konuşmasının büyük bölümünü muhalefet partilerinin Arap milletvekilleriyle kurabileceği işbirliğine ayırdı.
Ra’am ile Ortak Liste arasında ayrım yapmayı kabul etmeyen Netanyahu, iki siyasi hareketin de Yahudi devletinin yıkılmasını amaçladığını öne sürdü.
Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Yalnızca Yahudi devletinin yıkıntıları üzerinde nasıl bir Filistin devleti kurulacağı konusunda ayrılıyorlar: Gazze’deki Hamas gibi Müslüman Kardeşler modelinde İslami bir devlet mi, yoksa Fetih modelinde milliyetçi bir Filistin devleti mi? Aralarındaki bütün fark bu.”
Ra’am lideri Mansur Abbas ise Netanyahu’nun 2021 yılında hükümet kurma amacıyla kendisiyle müzakere yürüttüğünü daha önce defalarca dile getirmişti.
Netanyahu’nun o dönemki girişimi sonuçsuz kalmış, Ra’am daha sonra Bennett-Lapid koalisyon hükümetinde yer almıştı.
Eisenkot’un ultra-Ortodoks partilerle temas kurma arayışına da karşı çıkan Netanyahu, Haredi milletvekillerine seslenerek İsrail’in Yahudi kimliğinin tehlike altında olduğunu savundu.
Haredi temsilcilerden Eisenkot blokunun vaatlerine güvenmemelerini isteyen Netanyahu, “Size dağlar kadar vaatlerde bulunacaklar. Ama solun başını çektiği bir hükümet kurulur kurulmaz bütün bu vaatler buharlaşacak. Arap partilerinden bir güvenceye sahip olacaklar ve istediklerini yapacaklar” dedi.
Netanyahu, Tevrat eğitimi alan öğrencilerin statüsünü yasal zemine oturtma ve hahamlarla uzlaşarak askerlik yasası çıkarma taahhüdünü yineledi.
Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, dini okul öğrencilerini zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutacak yasal düzenlemenin hayata geçirilmemesi nedeniyle Netanyahu yönetimine tepki gösteriyor.
Parti, hükümeti kurma görevi sürecinde Cumhurbaşkanlığına herhangi bir isim önermedi.
Şas Partisi ise Netanyahu blokundaki yerini korumaya devam ediyor.
Eisenkot’un savunduğu herkes için zorunlu ulusal hizmet ilkesi, Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ile yürütülebilecek olası ortaklığın önündeki temel engellerden biri olmayı sürdürüyor.
Netanyahu’nun meclis hitabı sırasında muhalefet sıralarından danışmanlarının Katar ile bağlantılarına ve 7 Ekim 2023 saldırılarına ilişkin devlet soruşturma komisyonu kurulmamasına yönelik tepkiler yükseldi.
Birlikte Partisi lideri ve eski Başbakan Naftali Bennett, “Devlet soruşturma komisyonu ne olacak? Katar’ı neden düşman devlet ilan etmiyorsun? Katarlı danışmanların ne olacak?” diye sordu.
Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ve parti üyeleri salonu terk ederken, milletvekili Gilad Kariv, “Katar’dan ne kadar para aldınız?” sorusunu yöneltti.
Netanyahu, uzun yıllar boyunca Katar’dan Gazze’deki Hamas yönetimine mali kaynak aktarılmasını kolaylaştıran bir hat izlemişti.
Başbakanlık bünyesinde çalışan bazı yakın danışmanların, Doha’nın çıkarlarını koruma karşılığında maddi kazanç sağladıkları iddiasıyla haklarında soruşturma yürütülüyor.
Netanyahu’nun uzun süredir danışmanlığını yapan Jonatan Urich’in, polis ifadesinde Katar bağlantılı faaliyetler karşılığında yüz binlerce şekel aldığını ve bu çalışmaların 7 Ekim sonrasında da devam ettiğini kabul ettiği belirtilmişti.
Urich, Netanyahu’nun ekibinde çalışmayı sürdürüyor.
Netanyahu konuşmasında seçim süreçlerine dış müdahale yapıldığı yönündeki iddiaları yeniden gündeme getirerek soruşturma dosyası üzerindeki sınırlamaların kaldırılmasını istedi.
Polis incelemesinde söz konusu iddialara dair kısıtlı delil elde edildiği, adli makamların da iddialar doğrulansa dahi sonucun değişmeyeceğini aktardığı biliniyor.
Eisenkot, konuşmanın ardından X hesabından yaptığı açıklamada Netanyahu’nun resmi töreni siyasi amaçları doğrultusunda kullandığını kaydetti.
Eisenkot açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Görevi sona ermekte olan başbakanın gerçeklikten kopuk, bölücü, nefret dolu ve utanç verici konuşmasını oturup dinledim. Bir dakika daha görevde kalmaya uygun olmadığına daha da ikna oldum.”
“Ulusal acil durum hükümeti” kurma hedefini yineleyen Eisenkot, Netanyahu yönetiminin ülkeyi kutuplaştırdığını ve güvenliğini tehlikeye sürüklediğini vurguladı.
Ortak Liste ise meclisteki konuşmayı “kışkırtıcı ve ırkçı” olarak tanımlayarak Netanyahu’nun makamından uzaklaştırılması yönünde çalışma yürüteceğini açıkladı.
Parti, sandıkta kendisini destekleyen 500 bini aşkın yurttaşın iradesini mecliste temsil etme kararlılığını sürdürdüğünü kaydetti.
Ra’am lideri Mansur Abbas da Kanal 12 televizyonuna verdiği demeçte, Netanyahu’nun resmi devlet merasimini “yalan söylemek, kışkırtmak ve Arap partilerine iftira atmak” için kullanmasından ötürü şaşkınlık duyduğunu ifade etti.
Abbas, “Biz yasalara uyan İsrail vatandaşlarıyız. İslami bir devlet veya Arap devleti kurmak istemiyoruz” dedi.
Sözlerini sürdüren Abbas, “Barıştan ve çatışmanın iki devletli çözümle sona ermesinden yanayız. Terörü kınıyoruz; biz de terörün mağduruyuz” diye konuştu.
Amerika1 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı
Ortadoğu2 hafta önceEisenkot’tan koalisyon için üç şart
Asya2 hafta önceÇin Afrika silah pazarında Fransa ve Batılı ülkelerin yerini alıyor








