Diplomasi
Suudi Arabistan’dan petrol resti: OPEC+ üretim artışında Rusya’yı dinlemedi

OPEC’in en büyük petrol üreticisi Suudi Arabistan, son yıllarda yüksek petrol fiyatlarını destekleme stratejisini değiştirerek ortaklarıyla müzakere etmek yerine ültimatom diline geçti. Riyad, iki ay içinde üçüncü kez üretim kotalarında önemli bir artış sağlayarak Rusya’nın tepkisini çekti; Moskova’nın petrol fiyatları bütçe beklentisinin yaklaşık yüzde 40 altına düştü.
OPEC‘in en büyük petrol üreticisi Suudi Arabistan, son yıllarda yüksek petrol fiyatlarını destekleme hedefini terk ederek stratejisini değiştirdi ve ortaklarıyla müzakere etmek yerine ültimatomlarla hareket etmeye başladı.
Riyad, cumartesi günü OPEC+ ülkelerini günlük ortalama petrol üretimini temmuz ayı için 411 bin varil artırmaya zorlayarak iki ay içinde üçüncü kez önemli bir kota artışını kabul ettirdi.
Bu durum, petrol fiyatları bütçede öngörülenin yaklaşık yüzde 40 altına düşen Rusya’da memnuniyetsizlik yaratırken, Moskova’nın bu duruma karşı koyacak gücü bulunmuyor.
Bloomberg‘in eski ve mevcut OPEC ülke delegeleri, hükümet yetkilileri ve sektör uzmanlarıyla yaptığı görüşmelere dayandırdığı haberine göre, Suudi Arabistan’ın bu adımları, küresel pazardaki payını geri kazanma çabasının bir parçası.
Strateji değişikliği, nisan ayında petrol vadeli işlem kontratlarının varil başına 60 doların altına düşerek son dört yılın en düşük seviyesine gerilemesine yol açmıştı.
Müzakerelerden ültimatoma geçiş
OPEC+ temsilcilerine göre, Suudiler son aylarda ortaklarını hazırlıksız video konferanslara çağırarak üretim artışı planlarını sadece birkaç gün, hatta saatler öncesinden bildiriyor.
Bu yaklaşım, OPEC+ temsilcilerinin Viyana’daki kartel merkezinde toplandığı ve uzlaşmaya varmak için bazen bütün gece, hatta günlerce süren tartışmalar yürüttüğü önceki yıllardaki müzakerelerle keskin bir tezat oluşturuyor.
Irak’ın 2018-2020 yılları arasında enerji işlerinden sorumlu eski başbakan yardımcısı ve petrol bakanı Tamir Gadhban, Bloomberg‘e yaptığı açıklamada, “Elbette daha büyük üreticinin daha fazla gücü var, ancak diğer [OPEC+] üyelerinin de söz hakkı olduğunu ve rollerini oynadıklarını kabul ediyorlardı. Bizim de söz hakkımız vardı. Tartışıyorduk, aynı fikirde olmuyorduk,” dedi.
Rusya ile derinleşen anlaşmazlık
Ancak bu dönem sona erdi. 3 Nisan’da Suudiler, mayıs ayında günlük arzı planlananın yaklaşık üç katı olan 411 bin varil artıracaklarını açıklayarak piyasayı şaşırttı.
Bu karar, Donald Trump’ın tüm ülkelere yüzde 10 ithalat vergisi ve yaklaşık 60 ülkeye daha yüksek oranlar getiren “misilleme gümrük vergilerini” duyurmasından bir gün sonra geldi ve küresel ekonominin resesyona sürükleneceği yönündeki bahisleri alevlendirdi.
OPEC+, nisan ayında birkaç yıllık kısıtlamaların ardından üretimi yeni artırmaya başlamıştı ve o ay için kota sadece günlük 138 bin varil yükseltilmişti.
Mayıs ayında da benzer temkinli bir artış bekleniyordu. Ancak bu gerçekleşmedi ve petrol fiyatı birkaç gün içinde 75 dolardan 60 doların altına düştü.
Mayıs başında OPEC+, haziran kotasının günlük 411 bin varil daha artırılacağını duyurdu. Geçtiğimiz cumartesi günü yapılması planlanan ve OPEC+’nın önde gelen üyelerinin katılacağı çevrim içi toplantı öncesinde ise görüş ayrılıkları belirginleşti.
Rusya, Umman ve Cezayir ile birlikte temmuz üretiminin mevcut seviyede tutulmasını ve önceki artışların sonuçlarının değerlendirilmesini önerdi.
Fakat toplantıdan bir gün önce Reuters, delegelere dayanarak daha büyük bir hacmin tartışılabileceğini bildirmişti.
Sonuç olarak, Rusya öncülüğündeki muhaliflerin gücü yetersiz kaldı ve Suudi Arabistan’ın üretimi günlük 411 bin varil daha artırma teklifi onaylandı.
Bloomberg, Rusya ve diğer ülkelerin kararı desteklemesine ve delegelerin bölünme iddialarını reddetmesine rağmen, kimin üstün geldiği konusunda hiçbir şüphe olmadığını belirtti.
Riyad’ın strateji değişikliğinin arkasındaki nedenler
Diğer OPEC+ ülkelerinin temsilcileri, Suudi Arabistan’ın pozisyonunu neden değiştirdiğinin gerçek nedenlerini bilmediklerini söylüyor.
Tahminler arasında Riyad’ın, petrol fiyatlarının düşürülmesi çağrısında bulunan ve mayıs ayında Körfez ülkelerine bir tur düzenleyerek şeyhleri öven ve onlarla milyarlarca dolarlık anlaşmalar yapan Trump’ı yatıştırma isteği bulunuyor.
Diğerleri ise krallığın sabrının taştığını ve aylardır kendilerine ayrılan kotalardan fazla üretim yapan Kazakistan ve Irak gibi ülkeleri disipline etmeye çalıştığını düşünüyor.
Riyad’daki duruma aşina kaynaklara göre, krallık yetkilileri, son yıllarda kaya gazı devrimi sayesinde ABD’de günlük ortalama üretimi mart ayında rekor seviye olan 13,5 milyon varile çıkaran Amerikan şirketlerine kaptırdığı pazar payını geri almak istiyor.
Son iki aydaki petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle ABD şirketleri şimdiden üretim ve sermaye yatırımlarını sınırlamaya başladı; sondaj kulesi sayısı üst üste beşinci haftada da azaldı.
S&P Global Commodity Insights, bu yıl ABD üretiminde yüzde 1,1’lik bir düşüş öngörüyor; eğer bu gerçekleşirse, bu (Kovid salgınının yaşandığı 2020 hariç) 2015’ten bu yana ilk düşüş olacak.
Üretimde zamanından önce artış
Rystad Energy analisti Jorge Leon, “Suudi Arabistan şu anda gerçekten süreci yönetiyor. Bu sadece arz yönetimi değil, jeopolitik niyetleri olan stratejik bir yeniden düzenleme,” diyor.
Riyad’ın eylemleri sonucunda OPEC+, temmuz ayı itibarıyla toplam günlük ortalama üretimini 1,37 milyon varil artırmış olacak. ING emtia piyasaları strateji direktörü Warren Patterson, 18 ayda gerçekleştirilmesi planlanan 2,2 milyon varillik arz artışının yüzde 60’ından fazlasının dört ay içinde piyasaya döneceğini belirtiyor.
Patterson, OPEC+’nın aynı hızda üretim artırmaya devam etmesini ve 2,2 milyon varillik artışa planlanandan 12 ay önce, yani üçüncü çeyreğin sonunda ulaşmasını bekliyor.
Öte yandan Goldman Sachs, OPEC+’nın ağustos ayında üretimi 411 bin varil daha artırmasını ve eylülde duraklamasını bekliyor. Ancak banka analistleri, kartelin durmayabileceği riskinin de bulunduğunu belirtiyor.
Patterson, Ukrayna ile Rusya arasındaki çatışmanın tırmanması (Ukrayna’nın stratejik bombardıman uçaklarının bulunduğu havaalanlarına büyük ve başarılı bir saldırı düzenlemesi) ve ABD’nin Rus petrolü alıcılarına karşı yüzde 500’lük gümrük vergileri getiren yaptırımlar uygulama olasılığının (tasarının yazarları senatörler Lindsey Graham ve Richard Blumenthal, tasarının haziran ortasındaki G7 zirvesine kadar kabul edilmesini umuyor) şimdilik petrol fiyatlarını desteklediğini belirtiyor.
Pazartesi günü Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 4 artarak 65,2 dolara yükseldi.
Ancak ING, dördüncü çeyrekte Brent petrolün ortalama fiyatının 59 dolar olmasını bekliyor.
Goldman Sachs ise yılın geri kalanı için ortalama 60 dolar, 2026 yılı için ise varil başına 56 dolar fiyat öngörüyor.
Tüm bunlar Rus ekonomisini olumsuz etkiliyor. Reuters hesaplamalarına göre, vergilendirme amacıyla hesaplanan Rus petrolünün ortalama fiyatı mayıs ayında varil başına 4 bin 195 ruble oldu.
Bu, Nisan 2023’ten bu yana en düşük seviye ve 2025 yılı bütçe gelirlerinin planlanmasında kullanılan seviyenin yüzde 38 altında.
Rusya, pandemiden bu yana en düşük petrol fiyatlarına hazırlanıyor
Diplomasi
IEA küresel petrol piyasasında yeniden arz fazlası öngörüyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol piyasasının 2026’nın son çeyreğinde yeniden arz fazlasına geçeceğini ve 2027’de bu fazlanın büyüyeceğini öngörüyor. Ekimde günlük 105,4 milyon varile çıkan arzın, yıl genelinde günlük 102,3 milyon varile gerilemesi beklenen talebi aştığı kaydedildi.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) kasım ayı raporuna göre küresel petrol piyasası, 2026’nın dördüncü çeyreği sonunda yeniden arz fazlası verecek.
Basra Körfezi ülkelerinden yapılan sevkiyatlar talepten daha hızlı toparlanıyor.
İran’daki savaşın başlamasından bu yana ilk kez ekim ayında arz, tüketimin üzerine çıktı.
Ajans, 2027’de arz fazlasının daha da büyüyeceğini öngörüyor.
Küresel arz artarken talep geriliyor
Ekim ayında küresel petrol arzı eylüle kıyasla günlük 2,3 milyon varil artarak 105,4 milyon varile ulaştı.
Arzda ağustostan bu yana kaydedilen toplam artış ise günlük 5,3 milyon varil oldu.
Buna rağmen IEA, 2026 yılı genelinde küresel petrol talebinin 2025’e göre günlük 2,7 milyon varil azalarak 102,3 milyon varile gerilemesini bekliyor.
Basra Körfezi ülkelerinden petrol ürünleri ile sıvılaştırılmış hidrokarbon gazları (LPG) sevkiyatındaki aksaklıklar ve yüksek akaryakıt fiyatları tüketimi baskılıyor.
Ajansın tahminine göre 2027’de talep günlük 2 milyon varil yükselirken, arz günlük 6,6 milyon varil artışla 108,1 milyon varile çıkacak.
Tüketimdeki artışın yaklaşık yüzde 80’ini sıvılaştırılmış hidrokarbon gazları, etan ve nafta gibi petrokimya hammaddeleri karşılayacak.
Yüksek fiyatlar, elektrikli araçların yaygınlaşması ve araçların yakıt verimliliğinin artması nedeniyle otomobil yakıtı talebindeki toparlanma sınırlı kalacak.
Denizdeki stoklar artarken fiyatlar geriledi
IEA’nın takip ettiği küresel petrol stokları hazirandan bu yana ilk kez ekimde 52 milyon varil yükseldi.
Tankerlerdeki petrol miktarı 86 milyon varil artarken, kara depolarındaki stoklar düşüşünü sürdürerek en az 2016’dan bu yana en düşük seviyesinde kaldı.
Sevkiyatlardaki toparlanmayla birlikte Kuzey Denizi petrolü North Sea Dated’in varil fiyatı, ekim başındaki 136 dolarlık zirveden raporun hazırlandığı tarihte yüzde 32 düşüşle 93 dolara indi.
Diğer taraftan IEA, gemilere yönelik süren saldırıların taşımacılık güvenliğini tehdit ettiği ve sevkiyatların toparlanmasını sekteye uğratabileceği uyarısında bulundu.
Diplomasi
Starshield kısıtlamaları cephede Ukrayna’nın belini büktü

Axios’un Ukraynalı bir askeri kaynağa dayandırdığı habere göre, Starlink’in askeri versiyonu Starshield’de üç gündür yaşanan kısıtlamalar nedeniyle cephedeki görevlerin tamamı başarısız oluyor. Saatte 160 kilometrenin üzerinde uçan insansız hava araçlarının bağlantısı kesiliyor.
Ukrayna’nın, Starlink uydu internet sisteminin askeri versiyonu Starshield’in çalışmasında üst üste üçüncü gündür kısıtlamalarla karşılaştığı bildirildi.
Axios’un Ukraynalı bir askeri kaynağa dayandırdığı haberine göre, kısıtlamalar cephedeki görevleri tamamen aksatıyor.
Durumu aktaran kaynak, “İlk gün yüzde 10, ikinci gün yüzde 50 kısıtlama vardı, bugün ise kısıtlamalar nedeniyle görevlerin yüzde 100’ü başarısız oluyor” dedi.
Ukrayna’nın Washington Geçici Maslahatgüzarı Denis Sennik de insansız hava araçlarının (İHA) saatte 160 kilometrenin üzerinde bir hızla uçtuğunda bağlantısının kesildiğini anlattı.
Sennik, “Şu anda SpaceX veya Pentagon’dan bir açıklamamız yok” diye konuştu.
SpaceX kısıtlama iddialarını reddetti
Starlink ve askeri versiyonunun sahibi olan SpaceX ise kısıtlama getirildiği yönündeki haberleri yalanladı.
Şirketin temsilcisi, “Bu doğru değil. Hiçbir değişiklik olmadı” ifadesini kullandı.
Uydu internetinin yavaşladığını ilk olarak bir gün önce Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy duyurmuştu.
Zelenskiy, kısıtlamaların tüm cephe hattı boyunca ve Rusya ordusunun kontrolündeki topraklarda uygulandığını belirterek, kısıtlamaların ordunun Rus jet İHA’larını önleme kapasitesini etkilediğini vurgulamıştı.
Ukrayna lideri bu açıklamayı, ABD Başkanı’nın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapacağı görüşme öncesinde yaptı.
Ukraynalı Fire Point, Starshield kısıtlamalarını aşacak yöntem buldu
Ekim ayında da benzer hız kısıtlamaları yaşanmıştı
Ukrayna ordusu, ekim ortasında da Starlink’in askeri versiyonunun çalışmasında ilk kez sorunlar yaşadığını bildirmiş, uydu internetinin saatte 130 ila 160 kilometre hızdaki İHA’larda devre dışı kaldığını aktarmıştı.
O dönemde de Ukrayna İHA’larının kullanımı kısıtlanmış ve bir dizi operasyon aksamıştı.
Zelenskiy, o süreçte askerlerin yaklaşık 2 bin önleme İHA’sını fırlatamadığını kaydetmişti.
The Economist ise uydu internetini yavaşlatma talimatını SpaceX’in başındaki isim Elon Musk’ın, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle verdiğini yazmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, kendisinin veya Musk’ın Ukrayna’nın Starlink’e erişimini kısıtladığını yalanlamıştı.
Musk daha sonra Kiev’i hizmeti saldırı amaçlı kullanmakla suçlamış ancak Starshield’in ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu vurgulamıştı.
Trump, 22 Ekim’de SpaceX’in Kiev’in Starlink’e tam erişimini yeniden sağladığını bildirmişti.
O dönem Rus petrol rafinerilerine saldırı düzenlemeyen Ukrayna, ekim sonunda düzenli saldırılara geri dönerek son iki haftada en az 9 tesisi vurdu.
ABD’de Demokratlar Ukrayna’daki Starshield kesintisi için delil topluyor
Diplomasi
İngiltere’de casusluk şüphesiyle gözaltına alınan ABD subayının kimliği açıklandı

İngiltere’de Rusya adına casusluk yaptığı şüphesiyle 10 Kasım’da gözaltına alınan 41 yaşındaki ABD askerinin, NATO Hızlı Müdahale Kolordusunda görevli Yarbay Brandon Tyner olduğu belirtildi. 2008 yılından bu yana orduda görev yapan Tyner’ın İngiltere’deki yargı sürecinin ardından ABD’ye teslim edilmesi bekleniyor.
İngiltere’de Rusya adına casusluk yaptığı şüphesiyle gözaltına alınan 41 yaşındaki ABD ordusu mensubunun Yarbay Brandon Tyner olduğu belirtildi.
The Wall Street Journal’ın (WSJ) kaynaklara dayandırdığı haberine göre, İngiliz polisi 10 Kasım’da Gloucester yakınlarında bir ABD askerini gözaltına aldı.
Londra’da tutuklu tutulan 41 yaşındaki şüpheli, Rus istihbaratına koruma altındaki bilgileri aktarmak ve yabancı istihbarat servisine yardım etmekle suçlanıyor.
WSJ’nin haberinde, gözaltına alınan askerin ABD ordusunda yarbay rütbesiyle görev yapan Brandon Tyner olduğu aktarıldı.
Tyner’ın gözaltına alındığı sırada, İttifak’ın kara kuvvetlerinin komutasından sorumlu NATO Hızlı Müdahale Kolordusunda (ARRC) görev yaptığı ve burada insan kaynakları ile personel yönetiminden sorumlu bir pozisyonda çalıştığı kaydedildi.
Subayın gizli görevdeki İngiliz yetkililerle görüştüğü belirtildi
ABD ordusuna 2008 yılında katılan Tyner, Afganistan, Irak ve Katar’daki muharebe görevlerinde yer aldı ve çatışma bölgesindeki kahramanlık ya da üstün hizmetleri dolayısıyla verilen Bronz Yıldız madalyasına layık görüldü.
WSJ kaynakları, subayın gizli görevdeki İngiliz yetkililerle müzakere yürüttüğünün farkında olmadığını bildirdi.
Tyner’ın İngiltere’deki yargı sürecinin tamamlanmasının ardından ABD Askeri Ceza Kanunu (UCMJ) kapsamında yargılanmak üzere ABD’ye teslim edilmesi bekleniyor.
Kremlin iddiaları reddetti
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise söz konusu ABD askerinin casusluk şüphesiyle gözaltına alınmasının Rusya ile hiçbir ilgisinin olmadığını savundu.
Peskov, “Neyle bağlantılı olduğunu bilmiyoruz. Bizim bununla hiçbir ilgimiz yok ve bu olayın bizimle hiçbir alakası yok.” diye konuştu.
Rusya tarafı casusluk suçlamalarını daha önce de defalarca reddetmiş, Moskova yönetimi ise Batılı ülkeleri casuslukla suçlayarak bu gerekçeyle yabancı diplomatları sınır dışı etmişti.
Amerika7 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı









