Alman savaş endüstrisi, Bavyera’nın başkenti Münih’in çevresinde hızla yoğunlaşıyor ve istihdam ile gelir yaratarak görünürlüğünü artırıyor.

Şehir, şu anda Avrupa’nın en değerli özel teknoloji şirketleri arasında yer alan Helsing’e ev sahipliği yapıyor.

16 milyar avro değerindeki savunma amaçlı yapay zeka şirketinin reklamları artık şehrin her yerinde göze çarpıyor ve bazı insansız hava araçları ile gezici mühimmatların görüntüleriyle birlikte yerel halka “Biz hallederiz” mesajını veriyor.

Almanya’nın savunma sanayii son yıllarda önemli ölçüde büyüdü ve bundan en çok yararlananlardan biri Bavyera oldu.

Buradaki savunma ve uzay alanında faaliyet gösteren startup’lar, Helsing’in sadece ön plana çıkan şirketlerden biri olduğu anlamına gelen bir dizi faktörden faydalanıyor.

Bölge, halihazırda Airbus Defence & Space ve Leopard tankını üreten KNDS gibi dev şirketlere ev sahipliği yapıyor.

Yeni savunma startup’ları Bavyera’da çoğalıyor

Fakat bu sadece başlangıç: Alman Silahlı Kuvvetleri (Bundeswehr) ve uluslararası müşteriler için silah sistemleri ve uzay teknolojisi tedarik edecek yeni şirketler hızla ortaya çıkıyor.

Bu sektörün bir başka parlak yıldızı da, yörünge itiş sistemleri ve diğer çift kullanımlı savunma uzay teknolojileri geliştiren uzay-savunma şirketi Starflight Dynamics.

Şirketin kurucusu Philipp Bauer, Münih’te eğitim gördü ve 2023’te kendi şirketini kurmadan önce birkaç yıl boyunca bölgedeki köklü havacılık ve uzay endüstrisinde çalıştı.

Bauer, Euractiv’e verdiği demeçte şunları söyledi:

“Genel olarak Münih kesinlikle sihirli bir çözüm değildi, ama şehrin endüstri, araştırma kurumları, etkinlikler, ortaklar ve yatırımcıları bir araya getiren güçlü yapısı, açık bir konum avantajı oluşturdu ve gelişimimizde önemli bir rol oynadı.”

Bu startup, bölgenin kendini bir uzay gücü olarak konumlandırma hedefine mükemmel bir şekilde uyum sağlıyor ve hem ilk yatırımcısını hem de ilk müşterisini Münih’te buldu.

Şu anda itiş sisteminin yörüngedeki ilk gösterimini hazırlamaya çalışıyor.

Lojistik, savaş alanı tahliyeleri veya makineli tüfek platformları olarak kullanılan askeri kara robotları alanında önemli bir oyuncu olan ARX Robotics ise bir başka örnek.

Eski Alman subaylar tarafından kurulan bu savunma teknolojisi şirketi, Bundeswehr’e erişim imkânı, gerektiğinde kolayca genişleyebilme olasılığı ve bilimsel beyin gücünden yararlanma fırsatı nedeniyle Bavyera’yı tercih etti.

Şirket şu anda Avrupa’da önde gelen otonom insansız kara sistemleri üreticilerinden biri konumunda ve Birleşik Krallık’a açılma planları var.

ARX, şu anda eski savunma araçlarını otonom sürüş seçenekleriyle donatmak için çalışıyor.

Silah sektöründeki büyümede aslan payı Bavyera’nın

Münih dışında, savunma sektörü Almanya genelinde hızla büyüyor.

Ulusal savunma sanayii birliği BDSV, 2021 sonundaki 111 kayıtlı üyeden 602 üyeye ulaştı. Bunların yaklaşık üçte biri (201) Bavyera’da kayıtlı.

Almanya’daki Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü’nde savunma ekonomisi uzmanı olan Johannes Binder, köklü savunma sektörü, girişimcilik kültürüne sahip akademisyenler, silahlı kuvvetlerin varlığı ve elverişli siyasi ortam olmak üzere dört faktörün sektör için faydalı olduğunu savunuyor.

Binder, “Münih ve çevresini özel kılan şey, tam da bu avantajların çoğunun bir araya gelmesi,” dedi.

Starflight’ın CEO’su Bauer, savunma şirketleri arasındaki ilişkinin hayati önem taşıdığını vurguladı.

Birbirlerine güvenebilmek ve birbirlerine dayanabilmek gerektiğini belirten Bauer, yakın mesafenin de bu konuda yardımcı olduğuna dikkat çekti.

Münih ve çevresindeki akademik ortam da katkı sağlıyor

Savunma startup sektörüne önemli bir katkı sağlayan unsur, Münih ve çevresindeki akademik ortam.

Bavyera Sanayi Birliği Başkanı Bertram Brossardt, bölgedeki üniversitelerde “sivil maddeler” bulunmadığını açıkladı.

Bu maddeler, savunma ile ilgili araştırmaları kurumdan dışlayıp yalnızca sivil çalışmalara odaklanmayı taahhüt eden gönüllü bir hüküm.

Bavyera, 2024 yılında üniversitelerde bu tür sivil maddeleri yasaklayan Bundeswehr’in Teşviki Hakkında Kanun’u yürürlüğe koydu.

Fakat mart ayında verilen bir mahkeme kararı, orduyla işbirliği yapma konusunda kasıtlı bir yükümlülüğün olmadığını ortaya koydu.

Buna rağmen üniversiteler girişimcilik ruhunu teşvik ediyor ve başarılı yeni savunma sektöründeki aktörlerin çoğu burada hayat buldu.

Kiel Enstitüsü’nden Binder, “Bu, son derece yenilikçi bir ortam yaratıyor. Bir startup olarak, hareketliliğin yoğun olduğu bir yerde olmak istersiniz ve Münih, savunma sanayisine şimdiden çok şey sunabilecek tam da böyle bir yer,” dedi.

ARX Robotics için, bölgenin robotik, yapay zeka, otonomi ve sensör teknolojisi alanlarında iyi bir konuma sahip olması hayati önem taşıyordu.

Şirketin hükümet ilişkileri sorumlusu, “Münih mantıklı bir tercihti. Almanya’da, bu kadar derin teknolojik uzmanlığa sahip başka bir ekosistem yok,” diye ekledi.

TYTAN Technologies, Bavyera’nın bir başka başarı öyküsü. İnsansız hava aracı savunma alanında yenilikçi olan bu şirket, Bundeswehr tarafından askeri tesislerinin korunmasına yönelik bir konsept geliştirmek üzere görevlendirildi ve şu anda Helsing ve KNDS gibi daha büyük oyuncularla işbirliği yapıyor.

Artık startup aşamasından “scale-up” aşamasına geçen şirket, Münih Teknik Üniversitesi’nde kuruldu ve Ukrayna ile diğer bölgelerden gelen siparişleri karşılamak üzere ayda 3.000 adede kadar uygun fiyatlı ve otonom önleme aracı üretmek için Münih yakınlarında bir tesis kurarak büyümeyi planlıyor.

Bir sözcü, bölgede faaliyet göstermenin “bizi yetenekli kişilere, ortaklara, yatırımcılara ve son kullanıcılara yakınlaştırdığını” belirtti.

Bundeswehr’in Bavyera’daki varlığı

Yenilikçi olmak ve akademik kaynaklardan yararlanabilmek bir yana, müşterilere yakın olmak da ürünün satışında yardımcı oluyor.

Bundeswehr, Bavyera’da yaklaşık 60 üs ve Münih’teki kendi üniversitesiyle sağlam bir varlığa sahip. Bu üniversite, NATO’nun inovasyon destek programı DIANA’nın bir parçasıdır.

Şubat ayında Bundeswehr, ordunun yenilikçi startup’lar ve akademisyenlerle daha iyi bağlantı kurmasını sağlamak amacıyla Münih’e oldukça yakın Erding’deki eski bir hava üssünde bir inovasyon merkezi açtı.

ABD Savunma İnovasyon Ajansı DARPA’yı örnek alan bu merkezle ilgili olarak Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, “Erding, Bundeswehr bünyesindeki inovasyonun merkezi haline gelmeye hazırlanıyor,” dedi.

Bundeswehr ile kurulan bu yakın bağlar, bir başka konum avantajı da sağlıyor. Ulusal savunma bütçesi 2027’de yaklaşık 140 milyar avroya ulaşacak; bu rakam, bu yılın bütçesinden yaklaşık dörtte bir daha fazla.

Bavyera eyalet hükümeti silah sanayiini destekliyor

Bavyera’daki sanayi, savunma alanındaki başarısının bir kısmını bölgenin siyasi ortamına da bağlıyor.

Sektör temsilcisi Brossardt, Bavyera hükümetinin her zaman elverişli bir çerçeve sağladığını hatırlatıyor.

Özellikle de 2022’de başlayan Ukrayna savaşından sonra bu durum daha da belirginleşti.

Bavyera, 2024’te kabul ettiği Bundeswehr Yasası ile askeri inşaat projelerini hızlandırmak için kısıtlamaları kaldırdı.

Bu yılın başlarında ise Savunma Sanayinin Teşviki Hakkında Yasa ile savunma sanayisi için benzer bürokratik engeller de ortadan kaldırıldı.

İktidardaki Hıristiyan Demokratlar’ın (CDU) kardeş partisi olan muhafazakâr Hıristiyan Sosyal Birlik (CSU) liderliğindeki Bavyera, Berlin’deki siyasi ağırlığını da kullanabiliyor.

Binder, “CSU şu anda Uzay Bakanlığı’nı kontrol ediyor ve bu sayede Berlin’de belirli bir etki sahibi; bu da projeleri kendi eyaletine yönlendirebilmesini sağlıyor,” diye açıkladı.

Fakat savunma danışmanlık firması T60’ın genel müdürü Bernhard Pöltl, sektördeki bu güçlü varlığın mutlaka elverişli politikalar sayesinde oluşmadığını, daha çok dolaylı etkilerden kaynaklandığını savunuyor:

“Bence şu anda gerçekten hızlı ilerleyen ve siyasi destek gören konu, yeni inşaatlar ve genişletme çalışmaları için planlama izinleri. İşlerin çok uzun sürdüğü ve herhangi bir çevrecinin bunları veto edebileceği günler çoktan geride kaldı.”

Binder’e göre, bu faktörlerin birleşimi “birçok girişimin gelişebileceği, fikirlerin yayılabildiği, yeni şirketlerin kurulabildiği ve tedarik zincirlerinin nispeten yerel düzeyde oluşturulabildiği belirli kümelenmelerin ortaya çıkmasına yol açıyor.”

Yunanistan merkezli denizcilik şirketi Dynagas, ocak ile temmuz ayları arasında Rusya’dan Avrupa Birliği limanlarına yaklaşık 2,35 milyar avro değerinde 53 kargo sıvılaştırılmış doğalgaz taşıdı. Şirket, Rusya’nın Arktik bölgesindeki Yamal tesisinden yapılan LNG ihracatının üçte birinden fazlasını tek başına üstlendi.

Yunan denizcilik şirketi Dynagas ile bağlantılı gemiler, bu yılın ocak ile temmuz ayları arasında Avrupa Birliği limanlarına tahmini 2,35 milyar avro değerinde 53 kargo sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) taşıdı.

Bu miktar, Rusya’nın Arktik bölgesinden gerçekleştirdiği LNG ihracatının üçte birinden fazlasına karşılık geliyor.

Söz konusu veriler, danışmanlık şirketi Kpler’in denizcilik kayıtlarına dayanarak Alman sivil toplum kuruluşu Urgewald tarafından 18 Ağustos Salı günü yayımlanan analizde yer aldı.

Rusya’nın Yamal LNG tesisi, kış aylarında buz kalınlığının iki metreye ulaştığı Arktik Okyanusu’ndaki Ob Körfezi’ne bakan Yamal Yarımadası’nın kuzeydoğu kıyısında, bu amaçla özel inşa edilen Sabetta Limanı’nda bulunuyor.

Söz konusu limanda yıl boyunca yalnızca buzu kırabilen özel Arc7 sınıfı tankerler yükleme yapabiliyor.

Bu yıl Sabetta Limanı’na hizmet verdiği kaydedilen 14 adet 300 metrelik tankerin beşini işleten Dynagas, bu güzergaha hakim üç şirketten biri konumunda.

Kalan tankerleri ise New York merkezli yatırım şirketi Stonepeak’in sahibi olduğu İngiltere merkezli Seapeak ile Japonya merkezli Mitsui OSK Lines işletiyor.

Yamal tesisinden çıkan 162 kargonun 149’u, yani ihracatın yüzde 92,1’i Avrupa’ya gitti. Urgewald bu sevkiyatların toplam değerini 6,64 milyar avro olarak hesapladı. Güzergahtaki tek AB merkezli işletmeci olan Dynagas, bu kargoların 57’sini bizzat taşıdı.

Urgewald kampanyacısı Alexander Kirk konuya ilişkin EUObserver portalına yaptığı açıklamada, “Avrupa hükümetleri, topyekun işgalden bu yana alternatif tedarik yolları bulmak ve bu bağımlılığı sona erdirmek için dört yıldan fazla süreye sahipti. Avrupa’nın Rus LNG’sine hala milyarlarca avro ödüyor olması kabul edilemez” dedi.

AB yaptırımlarına taş koyan Yunan milyarder

Yunanistan’ın vetosu

Yunanistan, temmuz ayında AB’nin 21’inci yaptırım paketini, içeriğindeki LNG taşıma yasağı üye ülkelerce çıkarılana kadar bloke etti.

Yasak maddesi, özellikle Dynagas’a fayda sağlayan bir muafiyet düzenlemesiyle değiştirildi.

Yunanistan büyükelçisinin diğer ülke temsilcilerine, tüm sevkiyatların yasaklanmasının serveti 4,7 milyar dolar (yaklaşık 4 milyar avro) olarak tahmin edilen milyarder George Prokopiou’nun sahibi olduğu Dynagas’ı iflasa sürükleyeceğini söylediği aktarıldı.

Tıkanıklığı aşmak amacıyla getirilen istisna, AB ithalat yasağının gelecek yıl yürürlüğe girmesinin ardından, AB merkezli gemi işletmecilerinin Şubat 2022’den önce imzalanmış sözleşmeler kapsamında başta Asya olmak üzere AB dışındaki alıcılara Rus LNG’si taşımaya devam etmesine olanak tanıyor.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’nin (CREA) bu ayın başlarında paylaştığı bulgulara göre bu muafiyet, uygulamada sadece geçen yıl söz konusu ticaretin yüzde 96’sını gerçekleştiren Yunanistan merkezli Dynagas’a yarıyor.

Toplam 27 gaz taşıyıcı gemi işleten Prokopiou, aynı zamanda Dynacom adlı petrol tankeri şirketinin de sahibi. Financial Times’ın hesaplamalarına göre Dynacom, üç yıl boyunca Rus ham petrolünden en az 915 milyon dolar (789 milyon avro) kazanç elde etti.

Urgewald ayrıca Dynagas’a ait daha zayıf buz sınıfındaki dört tankerin, Arktik rotasının açıldığı yaz dönemine denk gelen 16-24 Temmuz tarihleri arasında Yamal’da yükleme yaptığını tespit etti.

Bu tankerlerden Clean Ocean, Clean Vision ve Clean Planet, Rus LNG’si taşıdıkları gerekçesiyle geçen yılın ekim ayından bu yana İngiliz limanlarından, sigorta, reasürans ve diğer denizcilik hizmetlerinden menedilmiş durumda.

İngiltere’nin bu ticarete yönelik hizmetleri kapsayan daha geniş çaplı yasağı ocak ayında yürürlüğe girecek. Aynı ay AB’nin ithalatı durdurmasıyla birlikte Yamal’ın bu yılki ticaretinin yüzde 92’si sona erecek.

Yunanistan ile varılan ve AB gemilerinin AB dışındaki alıcılara Rus LNG’si taşımasına izin veren uzlaşma 25 Temmuz 2027’ye kadar geçerli olacak ve üye ülkeler sona erdirme yönünde oy kullanmadığı sürece her yıl yenilenecek.

Macaristan ve Slovakya da 2022 yılında Drujba boru hattı üzerinden gelen Rus ham petrolü için benzer bir muafiyet elde etmişti. Bu ucu açık düzenleme, dört yıl geçmesine rağmen halen yürürlükte kalmayı sürdürüyor.

Arktik’te Türklere gelecek var mı?

Euractiv’in haberine göre ABD, ürettiği füze ve roketlerin Avrupa menşeli fırlatıcılarda kullanılmasına izin vermeyi değerlendiriyor. Bu adım, NATO müttefiklerinin olası bir savaş durumunda mühimmatı ortak kullanmasının önündeki en büyük engellerden birini kaldırmayı amaçlıyor. Kural esnetilirse Avrupa’nın uzun menzilli roket topçusu gücünü artırma sürecinde ortaya çıkan uyumsuzluk sorunu aşılacak.

Euractiv’in konuya vakıf kaynaklara dayandırdığı habere göre ABD, kendi üretimi füze ve roketlerin Avrupa menşeli fırlatıcılarda kullanılmasına onay vermeyi değerlendiriyor.

Bu kararın hayata geçmesi, NATO müttefiklerinin savaş zamanında mühimmatı ortaklaşa kullanabilmesinin önündeki en kritik engellerden birini ortadan kaldıracak.

Washington yönetimi, kilit önemdeki Amerikan mühimmatının kullanımını uzun süredir HIMARS, M270 ve benzeri ABD tasarımı sistemlerle sınırlandırıyordu.

Haberde, bu kuralların gevşetilmesinin, Avrupa’nın uzun menzilli roket topçusu kapasitesini hızla artırma sürecinde beliren en zayıf noktalardan birini çözeceği kaydedildi.

NATO ülkeleri giderek daha fazla fırlatıcı satın alsa da mevcut sistemlerin tamamı aynı mühimmatı ateşleyemiyor.

Avrupa ülkeleri Soğuk Savaş döneminde geniş bir füze rampası envanterine sahipti. Ancak Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından savunma bütçelerinde gidilen kesintiler nedeniyle bu filolar ciddi oranda daraltıldı.

Örneğin Almanya başlangıçta 200’den fazla LARS-II roket fırlatıcıya, ardından Amerikan M270 modelinin Alman versiyonu olan 150’yi aşkın MARS sistemine sahipti. Bugün ise Berlin’in elinde 40 adetten az MARS II fırlatıcı bulunuyor.

Fransa’nın 55 araçlık M270 filosu 9 adede gerilerken, İspanya Teruel sistemlerini 2011 yılında hizmet dışı bıraktığından bu yana hiçbir roket topçusu kabiliyetine sahip değil.

Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı askeri harekatın ardından Avrupa devletleri savunma alanına yoğun yatırım yapmaya başladı.

Almanya yaklaşık 200 adet Euro-PULS fırlatıcı almayı planlarken, Polonya 500 adede kadar HIMARS sistemi satın almayı hedefliyor. Fransa kendi sistemini geliştirme yoluna giderken Danimarka, İspanya, Hollanda ve Yunanistan da Euro-PULS fırlatıcıları tedarik ediyor.

Bununla birlikte, örneğin ABD’nin MFOM mühimmat ailesi yalnızca ABD yapımı onaylı sistemlerden ateşlenebiliyor. Bu durum, ittifakın diğer üyelerinde mühimmat bulunsa dahi her fırlatıcının bunları kullanamamasına yol açıyor.

Washington daha önce Almanya’nın mühimmatı diğer platformlara entegre etme taleplerini geri çevirmişti. Ancak başlayan müzakerelerle bu kısıtlamanın kalkması bekleniyor.

Almanya Savunma Bakanlığı yetkililerine göre Amerikan sistemlerinin entegrasyonu teknik açıdan oldukça basit; süreci şimdiye kadar engelleyen tek unsur ABD’nin gizli yazılımları paylaşma konusundaki isteksizliği de dahil olmak üzere siyasi ve ticari engeller oldu.

Bloomberg’in haziran ayında yayımladığı habere göre Avrupa, olası bir savaş veya kriz anında ABD’nin bölgeyi kurtarmak için sevk edeceği kaynak ve teçhizatı sert biçimde azaltacağı ihtimaline hazırlanıyor.

Üst düzey bir Batılı askeri yetkili, ABD’nin Avrupa ülkelerinde bulunmayan stratejik bombardıman uçaklarının sayısını yüzde 30 azaltmayı planladığını aktardı.

Planlar arasında keşif ve taarruz insansız hava araçlarının mevcudiyetini yüzde 75 ila yüzde 100, donanma gemilerinin sayısını ise yaklaşık yüzde 50 oranında düşürmek de yer alıyor.

The New York Times da Washington’ın NATO müttefiklerine yönelik askeri desteği azaltma niyetinde olduğunu yazmıştı.