Bizi Takip Edin

Amerika

Trump’a USAID darbesi: Yargıç, 20 Ocak’tan önceki sözleşmelerin feshini geçici olarak engelledi

Yayınlanma

Perşembe günü ABD’de federal bir yargıç, Trump yönetiminin, Başkan Donald Trump’ın 90 günlük genel dondurma kararıyla yıkıma uğradıklarını söyleyen yüzlerce dış yardım yüklenicisinin finansmanını yeniden sağlamasına karar verdi.

Eski Başkan Joe Biden’ın atadığı Washington, D.C. merkezli ABD Bölge Yargıcı Amir Ali, Trump yönetiminin dış yardımların geniş kapsamlı olarak durdurulmasının neden olduğu olağanüstü zararı hesaba katmadığını söyledi.

Ali, “En azından bugüne kadar, Davalılar, bir şok dalgası yaratan ve ülke çapında işletmeler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve kuruluşlarla yapılan binlerce anlaşma için güven çıkarlarını altüst eden, kongre tarafından tahsis edilen tüm dış yardımların kapsamlı bir şekilde askıya alınmasının neden programları gözden geçirmenin rasyonel bir öncüsü olduğuna dair herhangi bir açıklama sunmadılar,” diye yazdı.

Yargıç, bu nedenle, geçici tedbir kararı alınmadığı takdirde, halihazırda meydana gelen “muazzam zararın” ölçeğinin “neredeyse kesinlikle” artacağını öne sürdü.

Ali, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought da dahil olmak üzere üst düzey Dışişleri Bakanlığı ve bütçe yardımcılarının, en azından dava süreci devam ederken, Trump’ın göreve başlamasından sonra yürürlüğe konan herhangi bir sözleşme iptali veya iş durdurma emrini uygulamalarını yasakladı.

Karar, Trump’ın ilk gün verdiği ve yönetimine dış yardımları 90 gün süreyle dondurma talimatı veren kararnamelerden birinin ana unsurunu etkili bir şekilde durduruyor.

Yargıç, Trump yönetiminin, Trump’ın göreve başlamasından önce bu yardımın verildiği işletmeler için sonuçları dikkate almadan tüm dış yardımları aniden keserek “keyfi ve kaprisli” bir şekilde hareket ettiği sonucuna vardı.

Yüklenicilerin avukatları, Trump’ın USAID dış yardım fonlarıyla finanse edilen kuruluşlarla devam eden binlerce sözleşmeyi dondurma ve iptal etme teklifinin neden olduğu büyük hasar ve aksamaları anlattılar. İddiaları, yönetimin yargıcın emri üzerine sunduğu ve sadece bu hafta iptal edilen 200’den fazla dış yardım sözleşmesini içeren bir liste ile desteklendi.

Avukat Stephen Wirth, Ali’nin çarşamba günü adliyenin kar nedeniyle kapalı olması nedeniyle konferans görüşme yöntemiyle gerçekleştirdiği 90 dakikalık duruşmada “İşletmeler kapanıyor, çalışanların işine son veriliyor… yiyecekler çürüyor, ilaçların son kullanma tarihi geçiyor,” dedi.

Sözleşme ve hibe alıcılarının avukatları, zarar görenin sadece yabancı kuruluşlar olmadığını, ABD genelinde denizaşırı ortaklarla çalışan işletmeler ve kuruluşların neredeyse tüm personelini işten çıkardığını veya izne çıkardığını vurguladı. Avukatlar, bunların birçoğunun 90 günlük dondurma süresini atlatamayacağını söyledi.

Grupların bir başka avukatı da, “Milyarlarca dolarlık hükümet harcamasını durdurmak, irili ufaklı çok sayıda dış yardım ortağını unutulmaya mahkum etmek, işsiz kalmaları için onları kapatmak, Kongrenin açık bir şekilde yetkilendirmesini gerektirecek kadar yeterli siyasi, sosyal ve ekonomik öneme sahiptir,” dedi.

Ali, dondurmanın neden olduğu zararın, dondurmanın hükümet yetkililerinin “keyfi ve kaprisli” kararlar almasına karşı yasaları ihlal edebileceği yönündeki inandırıcı argümanlarıyla birleştiğinde, idarenin dava devam ederken dondurmayı kaldırması emrini haklı çıkardığını kabul etti.

Çarşamba günü yapılan savunmalarda, Adalet Bakanlığı yürütme yetkisine alışılmadık derecede geniş bir bakış açısı getirdi. Adalet Bakanlığı avukatı Eric Hamilton, atılan adımlar başkanlık talimatıyla atıldığı için, grupların, mahkemelerin federal kurumların “keyfi ve kaprisli” eylemlerini engellemesine olanak tanıyan İdari Usul Yasası uyarınca USAID ve Dışişleri Bakanlığının eylemlerine itiraz etme yetkisi olmadığını savundu.

Hamilton, “Ajans eylemimiz yok çünkü ajans bir yürütme emrini uyguluyor. Bu son derece yıkıcı bir öneri… USAID’e bu şekilde müdahale edilmesi, USAID’i federal bir mahkeme nezdinde kayyuma devredecektir… Bu politika, Başkanın ABD’nin dış politikasını belirlemeye yönelik II. Madde  yetkisini kullanmasının arka planında gerçekleşiyor,” iddiasında bulundu.

Geçtiğimiz hafta da Trump’ın atadığı ABD Bölge Yargıcı Carl Nichols, yönetimin binlerce çalışanı aniden idari izne çıkarmasını ve hükümet sistemlerine erişimlerini kesmesini engellemişti. Nichols perşembe günü bu engellemeyi bir hafta daha uzattı.

Ali aynı zamanda Trump’ın hükümet harcamalarının geniş bir bölümünü tek taraflı olarak dondurma çabalarını acil olarak engelleyen üçüncü yargıç oldu.

Başkan Barack Obama tarafından atanan ve Rhode Island’da görev yapan ABD Bölge Yargıcı John McConnell, yönetimi yerel federal programlar üzerindeki genel dondurma kararını kaldırmaya zorladı.

Biden tarafından atanan bir başka Washington D.C. yargıcı Loren Ali Khan da Trump’ın yerel harcamaları dondurma kararını bloke etti.

Amerika

Nvidia yönetim kurulu CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlanıyor

Yayınlanma

Nvidia yönetim kurulu, hakkındaki casusluk bağlantısı soruşturması ve evlilik dışı ilişki iddialarının ardından kurucu CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlanıyor. Geçici yönetici seçeneğini de değerlendiren şirketin hisseleri gelişmeler üzerine yüzde 8,2 düşüşle 159 dolara geriledi.

The Wall Street Journal’ın (WSJ) konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre Nvidia yönetim kurulu, şirketin kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlanıyor.

Aynı kaynaklar, Huang’ın geleceğinin ele alınacağı yönetim kurulu toplantısının bugün yapılabileceğini aktardı.

Bloomberg’in konuya vakıf bir kaynağa dayandırdığı haberinde ise Nvidia yönetim kurulunun, Huang’ın yerine geçebilecek adayları belirlemek amacıyla dışarıdan bir firmayla anlaştığı belirtildi.

Ajansa konuşan kaynak, şirket yönetiminin kalıcı bir halef bulunana kadar geçici bir yönetici atama seçeneğini de değerlendirdiğini söyledi.

CBS News kanalının kaynakları da ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Nvidia yönetim kurulunun bu planlarından haberdar olduğunu bildirdi.

The New York Times (NYT) daha önce kaynaklarına dayanarak yayımladığı haberde, Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile bağlantıları nedeniyle hakkında soruşturma yürütülen Jensen Huang’ın, bir astıyla evlilik dışı ilişki yaşadığını yazmıştı.

ABD istihbarat servisleri, Alice Huang’ın Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından devşirildiğini değerlendiriyor.

NYT’nin aktardığına göre söz konusu ilişki, Nvidia Başkan Yardımcısı Kimberly Powell ile yaşandı.

Şirketin iki eski çalışanı, Kaliforniya’daki bir otelde düzenlenen şirket konferansı sırasında Huang ve Powell’ın birbirlerine yakınlık gösterdiği anların videoya kaydedildiğini anlattı.

NYT ise bu video kaydını izlemediğini özellikle not düştü.

Öte yandan hem Huang hem de Powell başka kişilerle evli.

Bu gelişmelerin gölgesinde TradingView verilerine göre Nvidia hisseleri anlık olarak 165,26 dolardan 156,46 dolara geriledi.

Türkiye saatiyle 02.00 itibarıyla şirket hisseleri yüzde 8,2 düşüşle 159 dolar civarında işlem gördü.

Huang hakkındaki Megaspeed yöneticisiyle yakın ilişki şüpheleri kasım ayı başında gündeme gelmişti.

Financial Times’ın haberine göre ikili arasındaki bağ yalnızca yakın temaslarla sınırlı kalmayıp romantik bir ilişkiye dayanıyordu.

Nvidia CEO’su, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada eşini aldattığını itiraf etmişti.

Eşine ve çocuklarına yaşattığı acı nedeniyle özür dileyen Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamamıştı.

Nvidia yönetim kurulu, CEO’ya yönelik olası bir istihbarat faaliyetinin araştırılması için bağımsız bir soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.

İncelemenin dışarıdan hukukçuların katılımıyla bağımsız yönetim kurulu üyeleri tarafından yürütüleceği açıklanmıştı.

Şirket, devlet sırlarının veya Nvidia’ya ait gizli bilgilerin tehlikeye girdiğine dair henüz bir bulgu bulunmadığının altını çizerek Huang’a duyduğu güveni ifade etmiş ve görevine devam edeceğini bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump da Nvidia CEO’suna destek vererek görevde kalması yönünde görüş belirtmişti.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise casusluk iddialarını temelsiz spekülasyon ve ülkeyi karalama girişimi olarak nitelendirerek reddetmişti.

Reuters’ın daha sonraki haberine göre yatırımcılar, Nvidia ve Huang aleyhine toplu dava açtı.

Davada şirket ve CEO’su, iş insanının Megaspeed yöneticisiyle olan bağlantılarını gizleyerek hissedarları yanıltmakla suçlanıyor.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’de dört eyalette trans sporculara sandıktan yasak çıktı

Yayınlanma

ABD’de Demokratların seçim başarısına rağmen Arizona, Nebraska, Washington ve Colorado’daki halk oylamalarında trans sporcuların kadın takımlarında yarışmasını engelleyen düzenlemeler kabul edildi. Yasaklar, eyaletlerce yüzde 52 gibi dar marjlarla onaylandı.

ABD’de Demokratların geçen haftaki seçim başarısına rağmen dört eyalette trans kadın ve kız çocuklarının kadın spor takımlarında yer almasını engelleyen tasarılar halk oylamasında kabul edildi.

Arizona, Nebraska, Washington ve Colorado eyaletlerinde kabul edilen düzenlemeler, Demokratların güçlü olduğu bölgelerde dahi trans hakları konusunda ciddi engeller bulunduğunu ortaya koydu.

Trans sporcuların haklarını savunan sivil toplum kuruluşları, sandıktan çıkan yenilgilerin ardından yeni bilgilendirme kampanyaları planlayarak gelecek mücadeleler için zemin hazırlamaya çalışıyor.

Transgender Law Center İcra Direktörü Shelby Chestnut, konuya ilişkin The Hill gazetesine verdiği demeçte, “Trans çocukların spordaki mücadelesinin bittiğini kesinlikle düşünmüyorum ancak bu seçimin, insanların spora katılım hakkı dahil olmak üzere trans haklarını desteklemenin ne anlama geldiğini kavraması için daha katetmesi gereken çok yol olduğunu açıkça gösterdiğine inanıyorum” dedi.

Eyalet genelinde onaylanan dört düzenleme, ilk ve ortaöğretim ile üniversite düzeyinde trans sporculara yönelik kısıtlamalar getirdi veya mevcut kısıtlamaların kapsamını genişletti.

Kamuoyu araştırmaları da halkın bu tür yasaklara geniş destek vermeyi sürdürdüğünü gösteriyor.

Siena Üniversitesi bünyesindeki Araştırma Enstitüsünün nisan ayı verilerine göre, katılımcıların yüzde 59’u trans sporcuların lise düzeyinde kendi cinsiyet kimlikleriyle örtüşen takımlarda yarışmasına karşı çıktı.

Aynı ankette, transların üniversite düzeyinde kadın takımlarında yarışmasına karşı olanların oranı ise yüzde 58 olarak ölçüldü.

Siena Üniversitesinin 2025 yılı verilerinde hem lise hem de üniversite seviyesinde trans sporcuların tercih ettikleri takımlarda yer almasına karşı çıkanların oranı yüzde 65 seviyesindeydi.

Bazı eyaletlerde tasarıların az farkla kabul edilmesi trans hakları savunucuları açısından umut kaynağı oldu.

Colorado’daki halk oylaması yüzde 52 destekle sonuçlandı.

Trans hakları savunucuları, hayal kırıklığı yaratsa da bu tablonun kamuoyunda mesafe katedildiğini gösterdiğini vurguladı.

National Center for LGBTQ Rights Hukuk Direktörü Shannon Minter, “Bu tasarıların eyaletlerde halk oylamasına sunulmasının getirdiği baskı altında, oldukça kısa bir süre içinde kamuoyunu çok ciddi biçimde dönüştürmeyi başardık” ifadesini kullandı.

Konunun doğrudan seçmenin oyuna sunulması, trans sporculara sınırlama getirmek isteyen gruplar açısından yeni bir yöntem oldu.

ABD’de daha önce 27 eyalette trans sporcular aleyhine yasalar çıkarılmış, iki eyalette de benzer adımlar idari düzenlemeler yoluyla atılmıştı.

Meseleyi doğrudan halk oylamasına taşıma stratejisi kısıtlama yanlıları için başarıyla sonuçlandı.

Independent Women’s Forum Hukuk Danışmanı Beth Parlato, “Bunun dahiyane ve kız çocuklarının sporunu korumak adına mükemmel bir yöntem olduğunu düşünüyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Stratejinin daha fazla eyalette uygulanmasını umduğunu kaydeden Parlato, nihai hedeflerinin bu konuda ulusal ölçekte bir yasanın çıkarılması olduğunu belirtti.

Trans sporcuları savunan aktivistler, zaman içinde bu mücadeleyi kazanabilecekleri görüşünü dile getiriyor.

ABD’deki sporcuların yüzde 1’inden azının trans olduğu tahmin edilirken savunucular meselenin yerel düzeyde ele alınması gerektiğini savunuyor.

Minter, konunun uzlaşmaz bir ikilem olmadığını belirterek şunları kaydetti:

“Halk meselenin ‘ya hep ya hiç’ olmadığını, çocuğun yaşına, spor dalına ve rekabet düzeyine göre makul kurallar getirilebileceğini anlama fırsatı bulduğunda destek veriyor; zira insanlar genellikle kimseyi dışlamak istemiyor. İnsanların farkına varmaya başladığı ve oyların birbirine bu denli yakın çıkmasını sağlayan bir diğer unsur da bu tür düzenlemelerin asıl etkisinin tüm kız çocuklarını denetime, muhtemelen de pek çok kişinin tepkisini çekecek ölçüde mahremiyeti ihlal eden muayene veya testlere tabi tutmak olduğunu görmeleridir.”

LGBTQ hakları örgütü PFLAG Üst Yöneticisi Brian K. Bond, trans bireyleri savunmak için toplumla bağ kurmanın ve zor konuları konuşmanın zorunlu olduğunu aktardı.

Bond, “Bu da alışıldık çevrelerimizin ötesine geçmek ve algoritmalarımızın yarattığı yankı fanuslarının dışına çıkmak anlamına geliyor” dedi.

Hak savunucuları kısıtlamalara karşı yargı yoluna başvurmayı ve seçilmiş yetkililer üzerindeki baskıyı artırmayı planlıyor.

Chestnut, stratejilerine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Bazı grupların dava süreçlerini işaret ettiğini biliyorum, idari düzenlemelere dönük adımlar da var. Bizim açımızdan net olan husus, ister federal ister yerel düzeyde olsun, Kongre’ye yeni seçilen üyelerin politikalarında trans bireyleri kapsayacak şekilde hareket etmelerini sağlamak ve onları sorumlu tutmaktır.”

Alınan sonuçlar, hak savunucularına 2000’li yılların başında eşcinsel evlilikleri kısıtlamak amacıyla yürürlüğe konan düzenlemeleri hatırlattı.

Bond, geçmişteki benzer süreçlere işaret ederek, “1990’larda ve 2000’lerde halk oylamaları, LGBTQ+ bireylerin hakları üzerinden toplumu kutuplaştırmanın başlıca araçlarından biriydi. Ancak yenilgiler de dahil olmak üzere halk oylaması sonuçları yalnızca belirli bir anı yansıtır; hakların geleceğine veya nelerin başarılabileceğine dair nihai bir hüküm niteliği taşımaz. İnsanların eninde sonunda adalete değer verdiğine ve toplumlarımızı güçlendiren çeşitliliğe saygı duyduğuna inanıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’den Rusya’ya Avrupa için yeni güvenlik anlaşması teklifi çağrısı

Yayınlanma

Axios’un haberine göre ABD yönetimi, Abu Dabi’deki müzakerelerde Rusya’dan Avrupa ile gelecekte akdedilecek güvenlik mimarisine yönelik yeni bir teklif hazırlamasını istediğini ileri sürdü. Sürecin Ukrayna barış görüşmeleriyle eş zamanlı yürütülmesi öngörülürken güvenlik adımlarının ancak çatışmaları sona erdirecek anlaşmanın ardından devreye gireceği bildirildi.

ABD yönetiminin, Avrupa ülkeleri ile Moskova arasındaki gerilimi düşürecek tedbirleri de içeren, Avrupa ile gelecekte akdedilebilecek yeni güvenlik anlaşmasına yönelik teklif sunması için Rusya’ya çağrıda bulunduğu ileri sürüldü.

Haber portalı Axios’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre ABD tarafı, söz konusu talebi Abu Dabi’de yapılan üçlü müzakereler sırasında iletti.

Görüşmelerde ABD Başkanı Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Rus heyetine güvenlik alanındaki endişe ve taleplerini özetleyen yeni bir teklif hazırlamasını önerdi.

Amerikan heyetinin, bu teklifte Moskova’nın gerilimi azaltmak ve “Avrupa’ya saldırmazlık garantileri sunmak” adına ne tür “simetrik adımlar” atmaya hazır olduğunun da netleştirilmesini istediği aktarıldı.

Beyaz Saray’ın yaklaşımına vakıf bir başka kaynak ise Trump yönetiminin Avrupa’da yeni güvenlik mimarisi ile Rusya ve Ukrayna arasındaki barış anlaşması süreçlerini eş zamanlı yürütmeyi amaçladığını bildirdi.

Buna göre güvenlik mutabakatlarının fiili uygulaması, yalnızca Ukrayna’daki çatışmayı sona erdirecek anlaşmanın imzalanmasının ardından devreye girecek.

Kaynak, sürece ilişkin yaklaşımı değerlendirirken “[Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir] Zelenskiy, güvenlik garantileri konusunda bundan sonra neler yaşanacağını bilmeden herhangi bir uzlaşıya onay vermez. Putin de aynı tabloyu net biçimde görmek istiyor. Güvenlik başlığının bu denli belirleyici olması tam da buradan kaynaklanıyor” ifadelerini kullandı.

Aynı yetkili, Avrupa ve Ukrayna’nın desteği bulunmadığı sürece ABD’nin Rusya ile güvenlik anlaşmasına varmayacağını, ayrıca Washington’ın Moskova’ya Avrupa’nın güvenlik kararları üzerinde veto hakkı tanımayacağını kaydetti.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı ve Ukrayna müzakerelerindeki heyet başkanı Vladimir Medinskiy ise temel hedefin Avrupa’da kapsamlı yeni güvenlik sisteminin inşası olduğunu dile getirmişti.

Medinskiy, söz konusu yapının “1975 Helsinki ruhunu taşıyan, günümüz gerçeklerine yanıt üreten, adil, yeni bir modern Yalta ve Potsdam” kimliğine kavuşması gerektiğini kaydetti.

Rus yetkili, böyle bir sistemin kurulması durumunda Avrupa’da on yıllarca, hatta asırlarca sürecek barışın sağlanabileceğini savundu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Avrasya’da yeni güvenlik mimarisinin nasıl şekillenmesi gerektiğine dair Moskova’nın kendi tutum belgesine sahip olduğunu açıkladı.

Lavrov, Rusya’nın, Washington yönetiminin “hiç kimsenin güvenliğinin zedelenmeyeceği dürüst bir çıkar dengesine ulaşma hedefiyle diyaloğu sürdürme kararlılığını koruyacağını” umduğunu belirtti.

Rus makamları, ülkenin Avrupa’ya saldırma niyetinin bulunmadığını birçok kez dile getirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, NATO ülkeleriyle savaşmak için hiçbir gerekçelerinin bulunmadığına işaret ederek “Ne jeopolitik ne ekonomik ne siyasi ne de askeri hiçbir çıkarımız var” açıklamasını yapmıştı.

Putin ekim ayında yaptığı açıklamada Rusya’nın “2029’da da 2030’da da 2050 yılında da” kimseye saldırma planı olmadığını dile getirmişti.

Diğer taraftan Putin, “bütün NATO ülkelerinin Rusya ile savaştığını” öne sürmüş ve Rus ordusunun bugün dünyanın en savaşa hazır silahlı gücü olduğunu ifade etmişti.

Abu Dabi’deki temasların ardından Kushner, Witkoff ile Moskova’ya gideceklerini duyurdu.

Ziyaret kapsamında çatışmanın çözümüne yönelik müzakerelere Avrupalıların katılımı hususunda Putin ile görüşmeyi planladıklarını aktaran Kushner, Rus liderin bu katılıma onay vermesi durumunda tarafların “çok daha büyük bir ilerleme kaydedebileceğini” savundu.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov, ABD özel temsilcilerinin 12 Kasım’da Moskova’ya ulaşacağını, Rusya Devlet Başkanı ile planlanan görüşmenin ise günün ilk yarısında yapılacağını bildirdi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English