Çin ve ABD’ye yapılan ihracatın azalmasıyla birlikte Orta ve Doğu Avrupa, Alman ihracat sektörü için giderek daha önemli hale geliyor.

Almanya’nın dünyanın en büyük iki ekonomisine yaptığı ihracat son dönemde önemli ölçüde azalırken, Orta ve Doğu Avrupa’ya yönelik artan ihracat bu kayıpları fazlasıyla telafi etti.

German Foreign Policy’nin aktardığına göre özellikle Vişegrad Grubu ülkeleriyle yapılan ticaret oldukça güçlü bir şekilde büyüyor.

2026 yılının ilk yarısında, Almanya’nın Polonya’ya yaptığı ihracat yüzde 9,2, Çek Cumhuriyeti’ne yaptığı ihracat ise yüzde 14 arttı.

Aynı dönemde Çin’e yapılan ihracat yüzde 12,4, ABD’ye yapılan ihracat ise yüzde 6,5 azaldı.

Almanya şu anda Polonya’ya, Çin’e yaptığının neredeyse yüzde 50 daha fazla mal ihraç ediyor.

Doğu Avrupa Alman İş Komitesi, bölgeyi “Alman ihracatı için kilit bölge” olarak nitelendiriyor ve doğu ile güneydoğudaki ülkeleri AB’ye kabul ederek AB tek pazarının genişletilmesini talep ediyor.

Aynı zamanda, Çin’in Doğu Avrupa’daki iktisadi etkisi de artıyor. Fakat Çinli şirketler, Alman şirketleriyle sadece rekabet etmekle kalmıyor, aynı zamanda Avrupa üretim zincirlerine de giderek daha fazla entegre oluyor.

Alman sanayisi için AB ve çevresinin önemi büyük

Giderek yoğunlaşan uluslararası rekabet ortamı, Alman ihracat sektörü için AB tek pazarının önemini artırıyor.

2024 yılında, tüm Alman mal ihracatının yüzde 54’ün biraz altında bir kısmı AB üye ülkelerine yapılmıştı. 2019 yılında bu oran yaklaşık yüzde 51 seviyesindeydi.

2024 yılında AB içindeki en büyük beş ihracat pazarı, 111 milyar avro değerindeki mallarla Fransa; 105 milyar avro ile Hollanda; 90 milyar avro ile Polonya; 78 milyar avro ile İtalya ve 72 milyar avro ile Avusturya oldu.

Almanya’nın AB’ye yaptığı ihracatın yaklaşık yüzde 52’si, diğer AB ülkelerinde, genellikle Alman şirketlerinin yurtdışı tesislerinde daha ileri işleme tabi tutulan metal, temel kimyasallar veya elektrikli bileşenler gibi ara mallardan oluşuyordu.

İhracatın yüzde 17’si ise makine ve ekipman gibi sermaye mallarından, yaklaşık üçte biri ise tüketim mallarından oluşuyordu. 

Avrupa’ya artan odaklanma bazı riskler barındırıyor. Alman ekonomisi ticaretini Asya’ya doğru güçlü bir şekilde çeşitlendirmiş olduğundan, Avro bölgesi krizinden diğer AB üye devletlerine kıyasla daha az etkilenmişti.

Bu coğrafi çeşitliliğin azalması, Alman ihracat modelinin krizlere karşı kırılganlığını artırıyor.

Doğu Avrupa’daki ihracat patlaması

Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri, Çin ve ABD’ye yapılan ihracattaki düşüşleri telafi etmeyi başardılar.

Bu düşüşlerin bir nedeni, Çin Halk Cumhuriyeti’nin eskiden Almanya’dan ithal edilen birçok yüksek teknolojili ürünü artık kendi ülkesinde üretmeye başlaması; diğeri ise ABD’ye yapılan ihracatın Trump’ın gümrük vergileri nedeniyle olumsuz etkilenmesi.

Handelsblatt gazetesine konuşan Almanya Doğu Avrupa İş Komitesi (OA) Başkanı Cathrina Claas-Müller, “Orta ve Doğu Avrupa, Alman ihracatı için kilit bir bölge haline geldi,” dedi.

Almanya’nın Çin ve ABD’ye yaptığı ihracat hacmi toplamda 10 milyar avronun biraz üzerinde azalırken, Orta ve Doğu Avrupa yaklaşık on bir milyar avroluk artışla bu düşüşleri fazlasıyla telafi etti.

Claas-Müller, “Orta ve Güneydoğu Avrupa’nın […] elbette Çin ve ABD’nin yerini alamayacağını” vurguladı. Fakat bölgenin Almanya’nın iktisadi gelişimi açısından öneminin farkına varılmasının hayati önem taşıdığını belirtti.

Başkan bu nedenle, bölgenin potansiyelinden mevcut AB sınırlarının ötesinde bile en iyi şekilde yararlanılabilmesi için Avrupa tek pazarının doğu ve güneydoğu yönünde hızla genişletilmesi gerektiğini savundu.

OA başkanı, Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkeleriyle yürütülen AB üyelik müzakerelerindeki ilerlemelerin “cesurca değerlendirilmesi” gerektiğini vurguladı.

Alman sermayesinin arka bahçesi olarak Polonya

Almanya’nın sanayi merkezi: Vişegrad ülkeleri

Orta ve Doğu Avrupa’da, Vişegrad ülkeleri (Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya) öne çıkan bir konuma sahip.

Bu ülkeler, Alman sanayisi için dünya çapında en önemli üretim merkezlerinden bazıları haline geldi.

Almanya açısından bakıldığında, bu ülkeler çeşitli yatırım avantajları sunuyor: Batı Avrupa’ya coğrafi yakınlık, iyi gelişmiş bir sanayi altyapısı, geniş bir vasıflı işgücü havuzu ve nispeten düşük ücret seviyeleri.

Alman şirketleri, kimya ve elektrik sektörlerinin yanı sıra makine mühendisliği ve otomotiv endüstrisi gibi temel sektörlerde de bu bölgede güçlü bir varlığa sahip.

2026 yılının ilk yarısında Almanya’nın Çin’e yaptığı ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,4 azalırken, ABD’ye yapılan ihracat yüzde 6,5 düştü.

Buna karşılık Almanya’nın Macaristan’a yaptığı ihracat yüzde 6,7, Polonya’ya yaptığı ihracat yüzde 9,2 ve Çek Cumhuriyeti’ne yaptığı ihracat ise yüzde 14’e varan bir artış gösterdi.

Ocak ayından Haziran ayına kadar Almanya, Polonya’ya 53,8 milyar avro değerinde mal ihraç etti. Çin’e yapılan ihracat ise sadece 36,3 milyar euro olarak gerçekleşti.

Bu, Almanya’nın Polonya’ya Çin’e kıyasla neredeyse yüzde 50 daha fazla mal ihraç ettiği anlamına geliyor.

Polonya, 2024 yılından bu yana Alman şirketleri için dördüncü en önemli pazar konumunda; Çin ise şu anda sadece dokuzuncu sırada yer alıyor.

Hatta, çok daha küçük bir ülke olan Çek Cumhuriyeti bile 30,3 milyar avro değerindeki Alman ihracatıyla Çin’e yaklaştı.

Almanya ve Çin arasında Polonya

Aynı zamanda Polonya, Çin’den yaptığı ithalatı da artırıyor.

Yılın ilk yarısında ülke, 43,1 milyar avro değerinde Alman malı (toplam ithalatın %18,6’sı) ve 36,7 milyar avro değerinde Çin malı (toplam ithalatın %15,9’u) ithal etti.

ABD ise 12,7 milyar avro değerindeki ithalatıyla (toplam ithalatın %5,5’i) üçüncü sırada yer aldı.

Temmuz ayında ilk kez Çin’den Polonya’ya, Almanya’dan gönderilen mallardan daha fazla mal sevk edildi.

Polonya’da üçlü bir ticaret modeli giderek daha belirgin hale geliyor: Çin, elektronik, otomobil ve diğer tüketim mallarının tedarikçisi olarak önem kazanırken, Almanya yatırımlar ve Avrupa üretim zincirleri açısından merkezi konumunu koruyor.

Buna paralel olarak, Polonya’nın ihracatı söz konusu olduğunda Almanya açık ara lider konumunu koruyor: Polonya, Almanya’ya 59,7 milyar avro değerinde mal ihraç etti. Bu rakam, Polonya’nın toplam mal ihracatının yüzde 26,3’ünü oluşturuyor.

Çekya ve Fransa, her biri yaklaşık 14 milyar avro ile onu izliyor.

Macaristan, Çin otomotiv sektörünün Avrupa’daki merkezi oluyor

Orta Avrupa’da Almanya ile Çin arasında rekabet ve işbölümü

Orta ve Doğu Avrupa’daki Çinli şirketler Alman firmalarla sadece rekabet etmiyor.

Bu durum, Alman otomotiv endüstrisinin Macaristan’daki ağıyla açıkça görülüyor. Dünyanın en büyük batarya üreticisi olan Çinli Contemporary Amperex Technology (CATL), 2022 yılında Macaristan’ın doğusundaki Debrecen’de yeni bir fabrika kuracağını duyurdu.

CATL, Macaristan’da da üretim yapan BMW, Mercedes, Volkswagen ve Stellantis gibi şirketlere de batarya tedarik ediyor.

2023 yılında, Huayou Cobalt ve Sunwoda Electronics gibi diğer Çinli şirketler de Macaristan’a yatırım yaptı.

2024 yılında ise Eve Energy, BMW’ye tedarik sağlamak üzere bir fabrika kurarak bu akıma katıldı.

Çinli otomobil üreticileri ve tedarikçilerinin Avrupa otomotiv üretimine entegrasyonu, artık otomotiv kriziyle mücadelede yaygın bir strateji haline geldi.

İspanya, Fransa ve İtalya’da Stellantis, Çinli şirketler Leapmotor ve Dongfeng’in modellerini üreterek atıl durumda olan üretim kapasitesini değerlendirmeyi planlıyor. Leapmotor modelleri, Madrid ve Zaragoza’daki Stellantis fabrikalarında üretilecek.

Fransa’da Dongfeng ile ortak bir elektrikli otomobil, İtalya’da ise Leapmotor ile ortak bir kompakt elektrikli otomobil üretilmesi planlanıyor.

Madrid’de ayrıca Çin teknolojisini kullanan bir Opel SUV’nin üretimi de planlanıyor.

Volkswagen’in yeni stratejisi, daha önce yalnızca Çin’de satılan VW modellerini Avrupa pazarı için üretmeyi de hedefliyor.

Kendi Çin modellerini Avrupa pazarına sunma planı, hem Çin’den ithalatı hem de daha sonraki bir aşamada araçların veya bileşenlerinin Avrupa’da üretilmesini içeriyor.

Alman ihracatında genel düşüş

Almanya’nın ihracatı, ABD’ye yapılan sevkiyatlardaki keskin düşüş nedeniyle Ağustos ayında beklenmedik bir şekilde geriledi.

Bu durum, Avro bölgesinin en büyük ekonomisindeki ivmenin yılın güçlü geçen ilk yarısının ardından azaldığını ortaya koydu.

Federal İstatistik Dairesi’nin perşembe günü açıkladığı verilere göre, ihracat bir önceki aya kıyasla %0,8 oranında düştü.

Fransa, Ukrayna ordusu pilotlarına Rafale savaş uçaklarını kullanmaları için kasım ayında temel eğitime başlayacağını bildirdi. İki ülke 16 jetin tedariki konusunda anlaşırken ilk 4 uçağın teslimatının eğitimlerin ardından, toplam teslimatın ise 2028-2029 döneminde yapılması planlanıyor.

Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanı Catherine Vautrin, Ukraynalı pilotların Rafale tipi savaş uçaklarını kullanabilmesi için kasım ayında temel eğitime başlayacaklarını duyurdu.

Vautrin, Ulusal Meclis Savunma Komisyonunda 2027 yılı savunma bütçesi tasarısına ilişkin düzenlenen oturumda konuştu.

Ukrayna’ya verilen desteğin önemine işaret eden Vautrin, “Kasım ayından itibaren Ukraynalı pilotların Rafale uçaklarındaki temel eğitimine başlayacağız. Ukrayna’yı destekleyerek Avrupa’yı savunduğumuzun bütünüyle bilincindeyiz” değerlendirmesini yaptı.

Paris yönetiminin Kiev ile savaş havacılığı ve özellikle Rafale jetleri konusundaki işbirliği görüşmelerini sürdürdüğünü aktardı.

İlk teslimatların 2028 ile 2029 yıllarında yapılması planlanıyor

İki ülke, Temmuz 2026’da askeri işbirliğine dair bir yol haritası üzerinde uzlaşmaya vardı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, silah sistemleriyle birlikte ilk 16 Rafale uçağını satın almayı, pilotlar ile teknik personelin Fransa’daki eğitimlerine ise bir yıl içinde başlamayı planladıklarını açıkladı.

Zelenskiy, ilk 4 savaş uçağının eğitimlerin tamamlanmasının ardından teslim edileceğini belirtti.

Fransız basınına yansıyan bilgilere göre Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ilk Rafale uçaklarının 2028-2029 yıllarında Ukrayna’ya ulaşmasının öngörüldüğünü kaydetti.

Fransa’nın Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanı Benjamin Haddad ise franceinfo yayınında, Ukraynalı pilotların eğitimine yönelik hazırlık sürecinin başladığını bildirdi.

Dassault Aviation tarafından geliştirilen çift motorlu çok amaçlı savaş uçağı Rafale; hava muharebesi, kara ve deniz hedeflerine yönelik taarruz, keşif ve kara birliklerine destek görevlerinde kullanılıyor.

Uçak, tek bir uçuş görevinde farklı operasyonları eş zamanlı yürütebilme kabiliyetiyle öne çıkıyor.

Hava kuvvetleri için tek ve çift koltuklu, uçak gemileri için ise tek koltuklu donanma versiyonu olmak üzere üç ayrı modeli üretilen Rafale, Fransa Silahlı Kuvvetleri bünyesinde nükleer caydırıcılık görevlerinde de yer alıyor.

Daha önce temin edilen Mirage 2000 süreci genişliyor

Paris yönetimi daha önce de Ukrayna’ya Mirage 2000 tipi savaş uçakları temin etmişti.

Dönemin Fransa Savunma Bakanı Sébastien Lecornu, ilk uçakların 6 Şubat 2025’te teslim edildiğini bildirmişti.

Uçaklarla birlikte, Fransa’da birkaç ay süren eğitimi tamamlayan pilotlar da Ukrayna’ya geri döndü.

Kiev yönetimi, Şubat 2026’da Bakan Vautrin ile dönemin Ukrayna Savunma Bakanı Mihail Fedorov arasındaki görüşmenin ardından, Fransa’nın ilave Mirage 2000 uçakları sevk etmeye hazır olduğunu açıkladı.

Berlin seçimlerinden zaferle ayrılan Sol Parti, SPD ve Yeşiller ile yaptığı koalisyon görüşmelerinde “antisemitizm” ve İsrail hakkında çok sayıda karara imza attı.

Özellikle ana akım medya ve siyasette, bazı üyelerinin tutumu gerekçe gösterilerek “antisemitizm” ile suçlanan parti, BDS hareketini reddettiğini ve “İsrail’in var olma hakkını” tanıdığını ilan etti.

Üç partinin ortak açıklamasında, Berlin’in, “Yahudi hayatını korumak, açık dini ifade özgürlüğünü güvence altına almak, Yahudi kurumları için güvenlik önlemlerine (personel ve altyapı iyileştirmeleri) kaynak ayırmak ve Yahudi ile İsrailli öğrencileri, akademisyenleri ve kültürel projeleri desteklemek konusundaki tarihsel sorumluluğu” vurgulandı.

Açıklamada partilerin, “Tarihsel hafızayı yaşatmayı, anma mekanlarını desteklemeyi ve okullarda, öğretmen eğitiminde ve gençlik çalışmalarında antisemitizmin önlenmesine yönelik çabaları büyük ölçüde genişletmeyi taahhüt edeceği” de belirtildi.

“İsrail’in var olma hakkı” teyit edilirken, Gazze ve Batı Şeria’daki Filistinli sivil halkın maruz kaldığı acı ve yıkım da “açıkça kabul edildi.”

Ortak beyanda partiler, “İsrail hükümetine yönelik meşru eleştirilerin antisemitizmi haklı çıkarmadığını, bunun tersinin de geçerli olduğunu” belirtti.

Sol Parti’den “antisemitizm” suçlamalarına tepki

Sol Parti, BDS (Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi, Yaptırımlar) hareketini açıkça reddettiğini ve “antisemitizmi” yaygınlaştıran, şiddeti yücelten veya çatışmayı körükleyen örgütler/aktörlerle işbirliğini veya kamuya açık etkinliklere katılımı kesinlikle dışladığını ilan etti.

Bu ilkeleri ihlal eden üyeler için disiplin cezalarından parlamento grubundan ihraç edilmeye kadar uzanan ihlalleri ele almak üzere net parti içi ve parlamento grubu mekanizmaları oluşturulacak.

Ayrıca üç parti, antisemitizm, Çingene düşmanlığı (antiziganizm), ırkçılık ve diğer grup odaklı düşmanlık biçimlerine karşı korumayı açıkça anayasaya dahil etmek üzere Berlin Eyalet Anayasası’nda (Brandenburg örneğine göre) değişiklik yapılmasını öneriyor.

Berlin’deki muhtemel kırmızı-kırmızı-yeşil koalisyonunun ilk kurbanı Sol Partili Vanessa Emde olabilir. 45 yaşındaki Emde, Nord-Neukölln seçim bölgesinde ilk tur oylarının yüzde 46,2’sini alarak seçildi.

Öte yandan tagesspiegel’e göre, Sol Parti içinde bile Filistin yanlısı görüşleri dolayısıyla tartışmalı bir isim ve bazı parti üyeleri SPD ve Yeşiller ile koalisyonu tehlikeye atmamak için onu milletvekili grubundan ihraç etmeyi düşündü.

Alman iç istihbarat teşkilatı Sol Parti ve Eralp’i soruşturacak

Seçim kampanyası sırasında Emde, İsrail karşıtı açıklamalarıyla dikkat çekti ve Sol Parti’nin hükümette yer almasını reddetti.

Seçim gecesi, FHKC bağlantılı olduğu öne sürülen İbrahim İbrahim ile fotoğraf çektirdi.

Emde ayrıca parti içi “Filistin Dayanışması” çalışma grubuna da üye ve haberlere göre Mayıs 2026’da şöyle demişti: “Devletlerin var olma hakkı yoktur; var olma hakkı olan insanlardır.”

Emde bu bağlamda, İsrail ve Filistin’de “tek devletli bir çözüm”den yana olduğunu ifade ediyor.

Haberlerde de belirtildiği gibi, Emde’nin bu açıklaması Sol Parti içinde “Büyük Filistin” lehine bir savunma olarak algılandı, oysa parti “İsrail’in var olma hakkını” tanıyor.

Dolayısıyla Emde’nin açıklamaları, bu yükümlülüğe aykırı olarak değerlendirilebilir ve seçim kampanyası sırasında Sol Parti’nin tüm adayları, parti ve seçim programına bağlı kalacaklarına dair taahhütname imzalamıştı.