Bizi Takip Edin

Ortadoğu

Bright Star 23: ABD’nin ‘ya hep ya hiç’ politikası değişiyor mu?

Yayınlanma

ABD ve Mısır tarihlerindeki en büyük ortak tatbikat yarın sona eriyor.

Parlak Yıldız 2023 (Bright Star 23) tatbikatı Mısır’ın kuzeybatısındaki El-Alemeyn bölgesinde yer alan Muhammed Necib Askeri Üssü’nde 31 Ağustos’ta başladı. Mısır ordusu 26 Ağustos’ta yaptığı açıklamada söz konusu tatbikata 34 ülke ve 8 bin askerin katılacağını duyurmuştu. ABD ve Mısır hava, kara ve deniz unsurlarının katılımıyla 1980’den beri iki yılda bir yapılan tatbikatta 1995’ten beri diğer dost ülkeler de yer alıyor.  

Bu yıl 18. düzenlenen tatbikat 2020 yılında Kovid-19 salgını nedeniyle kesintiye uğramış, 2021 yılında ise 21 ülkenin katılımıyla yapılmıştı.

Aşağıda çevirisini okuyacağınız analiz, 40 yılı aşkın süredir düzenlenen bu tatbikatın neden bu yıl daha görkemli ve yoğun katılımla yapıldığını açıklamaya çalışıyor. ABD-Mısır ilişkilerine mercek tutan analize göre tatbikat ABD’nin yıllardır bölge ülkelerine dayattığı “ya benimlesin ya karşımda” politikasının değişmekte olduğunun işareti.

***

Mısır’da artırılan askeri tatbikatlar ABD’nin müttefikini yakınında tutma arzusunu yansıtıyor

Amr Emam

ABD, Mısır ve diğer 32 ülkeden binlerce askeri bir araya getiren tatbikatlar ABD’nin, ayyuka çıkan farklılıklara rağmen müttefikini yakınında tutma arzusunu yansıtıyor.

Mısır’ın Batı Çölü’nde ABD, Mısır ve diğer 32 ülkeden binlerce askeri bir araya getiren askeri tatbikat devam ediyor. Muhammed Necib Askeri Üssü’nde, 31 Ağustos’ta başlayan Parlak Yıldız 2023 (Bright Star 23) tatbikatı, 1981’de başlatıldığından bu yana Mısır ve ABD arasında yapılan en büyük askeri tatbikat olma özelliğini taşıyor.

Tatbikatın yapıldığı üs, Orta Doğu ve Afrika’daki en büyük üs olma özelliğini taşıyor. Libya sınırından yüzlerce kilometre uzakta bulunan üs, Kaddafi sonrası Libya’daki kargaşaya ve Türkiye’nin Kuzey Afrika ülkesinde varlık ve nüfuz kazanma girişimlerine yanıt olarak Temmuz 2017’de Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi tarafından açıldı.

Aralarında 1.500 ABD askerin de bulunduğu katılımcı ülkelerden binlerce asker, 14 Eylül’e kadar konvansiyonel ve düzensiz savaş senaryolarında birlikte çalışma ve bölgesel güvenlik ve işbirliği konularında eğitim görecek.

İki yılda bir düzenlenen bu askeri tatbikat, dünden bugüne Kahire ve Washington arasındaki ilişkilerin bir göstergesi oldu.

Bu yıl tatbikatın yoğunluğu, katılan asker sayısı ve Amerikan yetkililerinin tatbikata verdiği önem, Washington’da Barack Obama’nın Amerikan diktasına boyun eğmeyen müttefiklere karşı uyguladığı cezalandırıcı politikalarda değişikliğe işaret ediyor.

Washington’un ruh halinin göstergesi

Kökleri Mısır ve İsrail arasındaki ABD destekli 1978 Camp David Anlaşmalarına uzanan Parlak Yıldız, terörle mücadelede Mısır-Amerikan işbirliğini vurguluyor, şiddetin yayılmasını önlemeye ve bölgesel güvenliği teşvik etmeye odaklanıyor.

Yine de bu tatbikat, Washington’ın, Mısır’ın dış ve iç politikalarına onay veya ret ölçütü işlevi görüyor.

Washington’da Kahire’nin tutumundan memnuniyetsizlik duyulduğunda tatbikat iptal ediliyordu.

Tatbikat, 2009’dan sonra tamamen durdu ve 2017’ye kadar, 2011 de dahil uzun süreli Başkan Hüsnü Mübarek’e karşı yapılan halk ayaklanmasıyla birlikte, yaşanan karışıklıklar nedeniyle yapılmadı.

2013 yılında dönemin ABD Başkanı Barack Obama, Mısır polisinin İslamcı Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin destekçilerinin bulunduğu iki kampa yönelik baskınları protesto etmek amacıyla Parlak Yıldız tatbikatını iptal etti.

2015 yılında, Mursi’nin halk desteğiyle ordu tarafından devrilmesi de Mısır’daki siyasi gelişmeler nedeniyle tatbikat yapılmadı.

Tatbikat ancak 2017’de, dönemin başkanı Donald Trump’ın Mısır’ın es-Sisi’si ile ‘iyi bir kimya’ olarak adlandırdığı, Mısır-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açıldığı dönemde yeniden başladı.

Tatbikat bu yıl, ABD ile Mısır arasındaki ilişkiler bir kez daha sınanırken düzenleniyor.

ABD, son iki yılda Mısır’daki insan hakları koşullarını ve “Kahire’nin ifade özgürlüğüne müdahalesi” olarak tanımladığı durumu açıkça eleştiriyor.

Ukrayna savaşının etkileri

Bu arada Ukrayna’daki savaş, savaş alanlarından çıkan soğuk savaş rüzgarlarının Washington’daki karar alma çevrelerine yayılmasına neden oluyor.

Washington’daki stratejistler bir kez daha diğer ülkeleri ya ABD’nin yanında (Rusya’ya karşı) ya da karşısında (Rusya ile birlikte) diye kategorize etmeye hazır.

Ancak Kahire’nin Amerikan dünya görüşüne tamamen uyum sağlaması giderek zorlaşıyor.

Ukrayna’daki savaş, Mısır’ı milyarlarca dolarlık turizm gelirinden mahrum ederek, ithalat için daha fazla para ödemek zorunda bırakarak ve gıda güvenliğini tehlikeye atarak şimdiden Mısır’a ağır bir bedel ödetti.

Mısır, Uluslararası Para Fonu’ndan (IMF) yeni bir kredi talep etmek zorunda kaldı, geçen yıldan bu yana üç kez para biriminin değerini düşürdü ve borçların geri ödenmesi gibi uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyen finansman açığını kapatmak için varlıklarını yerli ve yabancı özel sektöre satmak zorunda kaldı.

Çatışmanın her iki tarafına da katılmanın hiçbir faydasını görmeyen Mısırlı karar alıcılar, çatışmanın çözümü için diyalog çağrısında bulunuyor. Ülkelerini kalkındırmaya ve artan nüfusunu beslemeye odaklanmak istiyorlar ve Mısır’la hiçbir ilgisi olmayan bir savaş çarkının dişlisi olmakla ilgilenmiyorlar.

Washington, Kahire’nin çatışmadaki tarafsızlığından hoşnut değil ve Mısır’ı bu tutumunun bedelini ödeyebileceği konusunda açıkça uyardı.

Önemli ortak

Mısır aynı zamanda ABD ile ilişkilerini de sürdürmek istiyor.

Ne de olsa Amerika’nın mali desteği (1978’den bu yana askeri yardım olarak yaklaşık 50 milyar dolar ve ekonomik yardım olarak 30 milyar dolar) Mısır ekonomisinin gelişmesi ve dünyanın en güçlü 14. ordusu olan Mısır ordusunun modernizasyonu için hayati önem taşıyor.

ABD Mısır’a büyük yatırımlar yapıyor; Amerikan şirketleri enerji, altyapı, tarım ve turizm gibi Mısır ekonomisinin tüm sektörlerine 24 milyar dolara yakın yatırım yaptı.

ABD aynı zamanda yıllık 9,1 milyar dolarlık ticaret hacmiyle Çin’den sonra Mısır’ın en büyük ikinci ticaret ortağı.

Amerika’nın Mısır’daki siyasi, güvenlik ve ekonomik yatırımları da bu Arap ülkesinin ABD için önemini yansıtıyor.

Süveyş Kanalı’nı kontrol eden ve işleten Mısır, bölgesel güvenlik ve istikrarda önemli rol oynamanın yanı sıra terörizm ve aşırıcılığa karşı savaşta önemli bir ortak ve bölgedeki dini ılımlılığın kilit bir savunucusu.

ABD ile istihbarat düzeyinde işbirliği yapıyor ve Gazze Şeridi’ndeki Filistinliler ile İsrail arasındaki gerilim de dahil bölgesel gerginliklerin önlenmesinde etkili olabiliyor.

İsrail ile 1979’da imzaladığı barışı koruyor, Libya ve Lübnan gibi bölgedeki sıcak noktalardaki yangınların söndürülmesine yardımcı oluyor.

Bağımsız rota

Geçen iki yıl içinde Mısır, ABD’den gelen Rusya karşıtı kampa katılması yönündeki baskılara direndi. Ayrıca ABD yönetiminin Ukrayna’ya roket ve füze gibi silah sağlama taleplerine de direndiği bildiriliyor.

Mısır’ın ABD taleplerini reddetmesinin ardında Moskova ile olan köklü ilişkileri ve anlaşmazlık içinde olduğu ülkeler de dahil diğer ülkelerle dengeli ilişkiler sürdürmek istemesi yatıyor.

Rusya da Kahire için önemli. Önemli bir silah tedarikçisi, Mısır’da büyük yatırımları var ve birçok bölgesel dosyada Kahire ile birlikte çalışıyorlar.

Rus mühendisler şu anda Mısır’ın batısında bir nükleer enerji santrali inşa ediyor. 30 milyar dolara mal olan bu tesisin 25 milyar doları uygun şartlı Rus kredisiyle sağlanıyor.

Rusya ayrıca Süveyş Kanalı bölgesinde, önümüzdeki on yıllarda Mısır’da ekonomik kalkınmanın ana itici gücü olması hedeflenen büyük bir sanayi bölgesi inşa ediyor.

Soğuk Savaş zihniyeti

Mısır tüm yumurtaları tek bir sepete koyma dersini zor yoldan öğrenmiş gibi görünüyor.

Barak Obama yönetimi 2013 yılında, Mısır ordusu ve polisi Sina’da IŞİD’in bir koluyla yoğun bir şekilde savaşırken, Apache saldırı helikopterleri, Harpoon füzeleri, M1-A1 tank ekipmanları ve F-16 savaş uçakları gibi büyük kalemler de dahil Mısır’a askeri ve ekonomik yardımı kesmişti.

Kahire’deki karar alıcılar arasındaki muhtemel görüş, Washington’daki bazı kişilerin kafasında yaşayan Soğuk Savaş zihniyetinin hem modasının geçtiği hem de hızla gelişen dünyaya uygun olmadığı yönünde.

Mısır, silah ve gıda kaynaklarını çeşitlendirmenin yanı sıra, Batı’nın hegemonik uygulamalarını dengelemeyi amaçlayan yeni uluslararası ittifakların da bir parçası olmaya çalışıyor.

Gelecek yıl ocak ayından itibaren BRICS’e katılacak olan Mısır, pratikte çok kutuplu hale gelen dünyada alternatiflere kapı açması için bu yeni ittifaka büyük umut bağlıyor.

Belki de Washington’daki bazı kişiler, gözlerini bu yeni gerçeklere ve Kahire’deki politikaları şekillendiren yeni zihniyete açıyorlardır; bu nedenle Obama’nın birkaç yıl önce bölgenin eksenlerinden biriyle uğraşırken izlediği düzeltici politikanın yerine Mısır’la kur yapmayı bir politika seçeneği olarak koyuyor olabilirler.

Belki de Washington’daki bazı kişiler bu yeni gerçekleri ve Kahire’deki politikaları şekillendiren yeni zihniyeti de göz önüne alıyorlar, bu yüzden bölgenin önemli oyuncularından biri ile ilgili birkaç yıl önce Obama’nın izlediği rota düzeltici politika yerine yakınlaşmayı bir politika seçeneği olarak değerlendiriyor olabilirler.

Ortadoğu

Eric Trump’ın desteklediği şirket, Gazze tünellerine “insansı robotlar” göndermek istiyor

Yayınlanma

Eric Trump’ın desteklediği bir şirket, Gazze’nin altındaki tünellere 1.000 insansı robot göndermek üzere görüşmeler yürütüyor.

Foundation Future Industries, Gazze Şeridi’ndeki “Hamas tünellerinde” devriye atması hedefiyle Phantom MK1 robotunu konuşlandırmak için üst düzey İsrailli askeri yetkililerle doğrudan görüşmelerde olduğunu açıkladı.

İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF), Mart ayında Donald Trump’ın oğlunun baş stratejik danışman olarak atandığı bu şirketten 1.000 adede kadar robot satın alması bekleniyor.

Savaşa katılabilen, bubi tuzaklarını etkisiz hale getirebilen ve tetik tellerini tespit edebilen robotların birim fiyatı yaklaşık 150.000 dolar civarında.

Şirketin kurucu ortağı ve başkanı Mike LeBlanc, Financial Times’a verdiği demeçte, “İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı ile doğrudan görüşüyoruz,” dedi.

Başkanın oğlunun “mekanik konulara çok yatkın” olduğunu belirten LeBlanc, şunları ekledi:

“O [Eric Trump] robotlar hakkında konuşmayı çok seviyor, robotlarla ilgili sorular sormayı çok seviyor… Bir danışman olarak çok değerli bir katkı sağlıyor.”

Önde gelen ABD’li robotik firmaları, ürünlerinin askeri çatışmalarda kullanılmayacağına dair söz verdiler.

LeBlanc, “‘Terminatör’ üretilmesinden söz etmek söz konusu bile değil,” iddiasında bulundu fakat şunları ekledi:

“Kimse oturup ısı güdümlü füzeleri tartışıyor mu? Çünkü bunlar oldukça korkutucu ve oldukça otonomlar. Eğer birinin, kapının diğer tarafında silahını ona doğrultmuş bir düşman olup olmadığını bilmeden kapıyı tekmelemek zorunda kalmasını engelleyebiliyorsanız, bu robotların yapabileceği en yüksek amaç budur.”

Şubat 2026’da, iki adet Phantom MK1 robot biriminin cephe keşif, ikmal ve lojistik değerlendirme amacıyla Ukrayna’ya gönderildiği bildirildi.

Anlaşma sağlanırsa, robotlar Gazze’nin altında uzanan ve yaklaşık 300 mil (480 km) uzunluğundaki Hamas kontrolündeki tünelleri devriye gezmek üzere gönderilecek.

42 yaşındaki Eric Trump, 2024 yılında kurulan Foundation Future Industries şirketinde hisseye sahip.

LeBlanc, şirketin ABD ordusundan 70 milyon dolardan fazla tutarda sözleşme aldığını söyledi.

Trump’ın bir sözcüsü, başkanın oğlunun “herhangi bir devlet sözleşmesinin talep edilmesi, müzakere edilmesi, tedarik edilmesi veya yürütülmesi dahil olmak üzere Foundation’ın yönetimi, operasyonları, stratejik kararları veya ticari faaliyetlerinde hiçbir rolü olmadığını” savundu.

FT’ye yaptıkları açıklamada, Trump’ın “Foundation’ı hiçbir devlet kurumuna tanıtmadığını veya herhangi bir devlet sözleşmesi müzakeresine katılmadığını” savundular ve “Tüm sözleşme kararları, onun katılımı veya etkisi olmaksızın Foundation yönetimi tarafından bağımsız olarak alınmaktadır,” diye eklediler.

LeBlanc, Trump’ın katılımının sözleşmenin alınmasında hiçbir rol oynamadığını iddia etti fakat kendisinin de Kongre’de ifade vermek üzere çağrılmasını beklediğini söyledi.

Trump ailesiyle bağlantıları olan şirketlere devlet ihalelerinin verilmesi, şiddetli eleştirilere yol açıyor.

Geçen ay The Telegraph, Gazze’deki savaşı sona erdirmekle görevli “Barış Kurulu”nda (BoP) birkaç çıkar çatışması ortaya çıkarmıştı.

ABD Barış Özel Temsilcisi ve BoP yönetim kurulu üyesi Jared Kushner, Tel Aviv merkezli bir sigorta ve yatırım şirketi olan Phoenix Financial’da önemli bir hisseye sahip olan Affinity Partners’ın sahibi.

Phoenix Financial ise İsrail ordusuyla bağlantılı bir dizi şirkete yatırım yapıyor.

The Telegraph, bu şirketlerden biri olan Smart Shooter Ltd adlı küçük bir İsrail savunma firmasının, geçen ay daha köklü rakiplerini geride bırakarak 150 milyon dolar değerinde bir ABD ordusu ihalesini kazandığını ortaya çıkardı.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Körfez ülkeleri Kuveyt’te yeni askeri komuta merkezi kurdu

Yayınlanma

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) savunma bakanları, altı üye ülke arasındaki askeri entegrasyonu derinleştirmek amacıyla Kuveyt’te yeni bir ortak komuta merkezinin kurulmasını ve bu merkeze kuvvetlerin tahsis edilmesini onayladı.

Karar, salı günü KİK Genel Sekreteri Casim El Budeyvi tarafından, Bahreyn Savunma Bakanı Korgeneral Abdullah bin Hassan El Nueymi’nin başkanlığında, Bahreyn’in Manama kentinde düzenlenen KİK Ortak Savunma Konseyi’nin 23. oturumunun ardından duyuruldu.

İleri düzey komuta, karargâhı Riyad’da bulunan mevcut Birleşik Askeri Komuta’nın bir parçasını oluşturacak.

KİK daha önce BAE, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar ve Suudi Arabistan’ın silahlı kuvvetleri arasındaki askeri entegrasyonu ve koordinasyonu güçlendirmek amacıyla bu birleşik komutayı kurmuştu.

Duyuruda, yeni komutaya atanacak kuvvetlerin sayısı veya yapısı, sorumlulukları ya da ne zaman faaliyete geçeceği konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.

El Budeyvi, bu kararın salı günkü toplantıda Körfez ülkeleri arasında ortak askeri işbirliğini ve entegrasyonu ilerletmek amacıyla üzerinde mutabık kalınan çeşitli tedbirlerden biri olduğunu söyledi.

Körfez ülkeleri demiryolu anlaşması imzaladı

Ayrıca, ortak askeri harekatı güçlendirmek amacıyla Nisan ayında Cidde’de düzenlenen olağanüstü toplantıda KİK liderleri tarafından yayınlanan talimatlara da değindi ve bunların üye devletlerin güvenliğini ve egemenliğini korumak ve ortak tehditlere karşı koyma yeteneklerini geliştirmek konusundaki ortak kararlılığı yansıttığını belirtti.

Körfez liderleri, Nisan ayındaki toplantıda bölgeye yönelik ortak bir füze uyarı sisteminin “hızlandırılmış” bir şekilde tamamlanmasını talep etmişti.

El Budeyvi o dönemde, “Üye devletler arasında askeri entegrasyonun yoğunlaştırılmasının ve balistik füzelere karşı erken uyarı sistemi projesinin tamamlanmasının hızlandırılmasının önemini vurguladılar,” demişti.

Bu son karar, bu yıl İran’ın KİK ülkelerine yönelik misillemeleri, Yemen direnişinin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, ABD ile İran arasında yeni bir askeri çatışma yaşanacağına dair endişeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin devam eden aksaklıkları nedeniyle artan bölgesel güvenlik endişeleri ortasında alındı.

El Budeyvi, İran misillemelerine yanıt vermede Körfez orduları arasındaki koordinasyonu överek, bu işbirliğinin üye devletlerin güvenliğinin ortak bir sorumluluk olduğunu gösterdiğini söyledi.

Bu karar, 29 Ekim’de Manama’da düzenlenen KİK silahlı kuvvetleri genelkurmay başkanları toplantısının ardından geldi.

Toplantıda askeri liderler, bölgesel güvenlik sorunlarına yanıt olarak savunma işbirliği ve koordinasyonunun güçlendirilmesini görüştü.

El Budeyvi ayrıca, “sivil tesislere ve altyapıya zarar veren İran’ın KİK ülkelerine yönelik saldırılarını” ve “Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını” kınadı ve bloğun kolektif güvenliğe olan bağlılığını yineledi.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Netanyahu’nun Arap partilerini hedef alması Mecliste krize yol açtı

Yayınlanma

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun meclis açılışında Arap partilerini hedef alarak birlik hükümeti çağrısı yapması üzerine, hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot Likud ile görüşmeleri iptal etti. Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, 67 vekilin desteğini alan Eisenkot, Başbakanın görevde kalmaya uygun olmadığını açıkladı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni Meclisin yemin töreninin ardından 10 Kasım Salı günü yaptığı konuşmada birlik hükümeti çağrısını tekrarladı.

Netanyahu, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin desteğiyle hükümet kurulması ihtimaline karşı çıkarak bu partilerin milletvekillerini “terörü desteklemekle” ve “Yahudi devletini yok etmek istemekle” suçladı.

The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu’nun konuşması muhalefet kanadında tepkiyle karşılandı.

Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Likud temsilcileriyle yapılması planlanan görüşmeyi iptal etti.

Netanyahu’nun seçim sürecinden bu yana Arap partilerini gayrimeşru ilan etme girişimleri, Eisenkot’un bu partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimalini hedef alıyor.

Meclis tablosunda Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, Eisenkot’un başbakanlığı için öneride bulunan partiler toplam 67 milletvekiline ulaşıyor.

Yahudi muhalefet partilerinin Arap partileriyle işbirliği yapılmasına yönelik itirazları ise bu sayısal çoğunluğun hükümete dönüşmesini güçleştiriyor.

Konuşmasına İran başlığıyla başlayan Netanyahu, Tahran’ın nükleer programını yeniden ilerletmeye çalıştığını iddia etti.

Netanyahu, “Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, ayetullahlar rejimini devirmektir” dedi.

Güvenlik risklerini gerekçe göstererek ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulunan Netanyahu, “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir” değerlendirmesini yaptı.

Netanyahu, konuşmasının büyük bölümünü muhalefet partilerinin Arap milletvekilleriyle kurabileceği işbirliğine ayırdı.

Ra’am ile Ortak Liste arasında ayrım yapmayı kabul etmeyen Netanyahu, iki siyasi hareketin de Yahudi devletinin yıkılmasını amaçladığını öne sürdü.

Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Yalnızca Yahudi devletinin yıkıntıları üzerinde nasıl bir Filistin devleti kurulacağı konusunda ayrılıyorlar: Gazze’deki Hamas gibi Müslüman Kardeşler modelinde İslami bir devlet mi, yoksa Fetih modelinde milliyetçi bir Filistin devleti mi? Aralarındaki bütün fark bu.”

Ra’am lideri Mansur Abbas ise Netanyahu’nun 2021 yılında hükümet kurma amacıyla kendisiyle müzakere yürüttüğünü daha önce defalarca dile getirmişti.

Netanyahu’nun o dönemki girişimi sonuçsuz kalmış, Ra’am daha sonra Bennett-Lapid koalisyon hükümetinde yer almıştı.

Eisenkot’un ultra-Ortodoks partilerle temas kurma arayışına da karşı çıkan Netanyahu, Haredi milletvekillerine seslenerek İsrail’in Yahudi kimliğinin tehlike altında olduğunu savundu.

Haredi temsilcilerden Eisenkot blokunun vaatlerine güvenmemelerini isteyen Netanyahu, “Size dağlar kadar vaatlerde bulunacaklar. Ama solun başını çektiği bir hükümet kurulur kurulmaz bütün bu vaatler buharlaşacak. Arap partilerinden bir güvenceye sahip olacaklar ve istediklerini yapacaklar” dedi.

Netanyahu, Tevrat eğitimi alan öğrencilerin statüsünü yasal zemine oturtma ve hahamlarla uzlaşarak askerlik yasası çıkarma taahhüdünü yineledi.

Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, dini okul öğrencilerini zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutacak yasal düzenlemenin hayata geçirilmemesi nedeniyle Netanyahu yönetimine tepki gösteriyor.

Parti, hükümeti kurma görevi sürecinde Cumhurbaşkanlığına herhangi bir isim önermedi.

Şas Partisi ise Netanyahu blokundaki yerini korumaya devam ediyor.

Eisenkot’un savunduğu herkes için zorunlu ulusal hizmet ilkesi, Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ile yürütülebilecek olası ortaklığın önündeki temel engellerden biri olmayı sürdürüyor.

Netanyahu’nun meclis hitabı sırasında muhalefet sıralarından danışmanlarının Katar ile bağlantılarına ve 7 Ekim 2023 saldırılarına ilişkin devlet soruşturma komisyonu kurulmamasına yönelik tepkiler yükseldi.

Birlikte Partisi lideri ve eski Başbakan Naftali Bennett, “Devlet soruşturma komisyonu ne olacak? Katar’ı neden düşman devlet ilan etmiyorsun? Katarlı danışmanların ne olacak?” diye sordu.

Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ve parti üyeleri salonu terk ederken, milletvekili Gilad Kariv, “Katar’dan ne kadar para aldınız?” sorusunu yöneltti.

Netanyahu, uzun yıllar boyunca Katar’dan Gazze’deki Hamas yönetimine mali kaynak aktarılmasını kolaylaştıran bir hat izlemişti.

Başbakanlık bünyesinde çalışan bazı yakın danışmanların, Doha’nın çıkarlarını koruma karşılığında maddi kazanç sağladıkları iddiasıyla haklarında soruşturma yürütülüyor.

Netanyahu’nun uzun süredir danışmanlığını yapan Jonatan Urich’in, polis ifadesinde Katar bağlantılı faaliyetler karşılığında yüz binlerce şekel aldığını ve bu çalışmaların 7 Ekim sonrasında da devam ettiğini kabul ettiği belirtilmişti.

Urich, Netanyahu’nun ekibinde çalışmayı sürdürüyor.

Netanyahu konuşmasında seçim süreçlerine dış müdahale yapıldığı yönündeki iddiaları yeniden gündeme getirerek soruşturma dosyası üzerindeki sınırlamaların kaldırılmasını istedi.

Polis incelemesinde söz konusu iddialara dair kısıtlı delil elde edildiği, adli makamların da iddialar doğrulansa dahi sonucun değişmeyeceğini aktardığı biliniyor.

Eisenkot, konuşmanın ardından X hesabından yaptığı açıklamada Netanyahu’nun resmi töreni siyasi amaçları doğrultusunda kullandığını kaydetti.

Eisenkot açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Görevi sona ermekte olan başbakanın gerçeklikten kopuk, bölücü, nefret dolu ve utanç verici konuşmasını oturup dinledim. Bir dakika daha görevde kalmaya uygun olmadığına daha da ikna oldum.”

“Ulusal acil durum hükümeti” kurma hedefini yineleyen Eisenkot, Netanyahu yönetiminin ülkeyi kutuplaştırdığını ve güvenliğini tehlikeye sürüklediğini vurguladı.

Ortak Liste ise meclisteki konuşmayı “kışkırtıcı ve ırkçı” olarak tanımlayarak Netanyahu’nun makamından uzaklaştırılması yönünde çalışma yürüteceğini açıkladı.

Parti, sandıkta kendisini destekleyen 500 bini aşkın yurttaşın iradesini mecliste temsil etme kararlılığını sürdürdüğünü kaydetti.

Ra’am lideri Mansur Abbas da Kanal 12 televizyonuna verdiği demeçte, Netanyahu’nun resmi devlet merasimini “yalan söylemek, kışkırtmak ve Arap partilerine iftira atmak” için kullanmasından ötürü şaşkınlık duyduğunu ifade etti.

Abbas, “Biz yasalara uyan İsrail vatandaşlarıyız. İslami bir devlet veya Arap devleti kurmak istemiyoruz” dedi.

Sözlerini sürdüren Abbas, “Barıştan ve çatışmanın iki devletli çözümle sona ermesinden yanayız. Terörü kınıyoruz; biz de terörün mağduruyuz” diye konuştu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English