ABD Başkanı Donald Trump başta İran savaşı olmak üzere dış politika tutumunu savundu ve seçim kampanyasında “yeni savaş yok” vaadinde bulunmadığını söyledi.

Pazar günü “Meet the Press” programında yayınlanan NBC muhabiri Kristen Welker ile yaptığı kapsamlı röportajda Trump, “muazzam bir ordu” kurduğunu ileri sürdü ve şunları vurguladı:

“Öncelikle, savaş olmayacağını garanti etmedim. Neden dünyanın en güçlü ordusunu kurmuş olayım ki? Ordumuzu ben kurdum. Berbat bir ordu devraldım. Hiçbir ekipmanımız yoktu. Hiçbir şeyimiz yoktu. Muazzam bir ordu kurdum. Söz verdiğimi söylüyorsunuz ama ben hiçbir şey söz vermedim.”

Trump, “sonsuz savaşları” sevmediğini söyledi ama İran ile mevcut çatışmanın “sonsuz bir savaş olmadığını” ekleyerek, Vietnam Savaşı’nın “aptal insanlar yüzünden” 19 yıl sürdüğünü iddia etti:

“Orada birkaç aydır bulunuyoruz ve tehdit büyük ölçüde ortadan kalktı. Yakında her şey bitecek. Fakat İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremezsiniz, yoksa sizi havaya uçururlar. Kristen kalmaz. NBC kalmaz. ‘Meet the Press’ kalmaz.”

Başkanlık kampanyaları boyunca Trump, ABD’nin Orta Doğu ülkelerindeki uzun süreli askeri harekatlara katılımını defalarca eleştirmişti.

2016’daki Cumhuriyetçi Parti adaylık münazarası sırasında Irak işgali nedeniyle eski Başkan George W. Bush’u sert bir şekilde kınamıştı.

2024’te Pennsylvania’da seçim kampanyası yürütürken, Trump miting katılımcılarına, “Sizi asla bitmeyen aptalca yabancı savaşlarda savaşmaya ve ölmeye göndermeyeceğim,” demişti.

Başkan, 2024 zafer konuşmasında da bu sözünü yineledi ve o sırada şöyle dedi: “Ben savaş başlatmayacağım. Savaşları durduracağım.”

Ayrıca Trump’ın Beyaz Saray’daki resmi biyografisi de, başkanın en önemli önceliklerinden birinin “bitmeyen savaşlara son vermek” olduğunu belirtiyor.

Trump NBC röportajında ABD’nin İran’la savaşta olduğunu reddetti ve Welker’a mevcut durumu bir savaş olarak görmediğini söyledi:

“Bunu hiç böyle tanımlamıyorum. Bunun hakkında düşünmüyorum. Sadece yapmam gerekeni yapıyorum.”

Trump, Cumhuriyetçi başkanın müttefiklerine tazminat ödenmesini öngören ve şu anda rafa kaldırılmış olan 1,8 milyar dolarlık fon planını da savundu.

Başsavcı Vekili Todd Blanche, geçen çarşamba bakanlığın bu planı rafa kaldırdığını açıkladı.

Bu açıklama, planın bir yargıç tarafından askıya alınmasının ve hem Demokratların hem de bazı Cumhuriyetçilerin, fonun denetim eksikliği ve 6 Ocak 2021’de Kongre Binasında yaşanan isyan katılımcılarına ödeme yapılma olasılığı konusunda endişelerini dile getirmelerinin ardından geldi.

Öte yandan Trump, röportaj sırasında program sunucusu Kristen Welker’in 2020 seçimlerine ilişkin iddialara yönelik ısrarlı sorularıyla karşılaşınca röportajı yarıda kesti.

Başkan, daha önce de olduğu gibi hem California’daki mevcut ön seçimlerin hem de 2020 başkanlık seçimlerinin “hileli” olduğunu iddia etti.

Welker’in California’daki hile iddialarıyla ilgili kanıt sorması üzerine Trump, “Yapmam gereken tek şey bakmak ve dinlemek,” dedi.

Welker bunun kanıt olmadığını söyleyince Trump medyayı “yalancı” olmakla suçladı ve sunucu Welker’e “Ya yalancısın ya da aptalsın” diyerek röportajı sonlandırdı.

ABD’nin GAESA ve FINCIMEX’e yönelik yaptırımlarını genişletmesinin ardından uluslararası şirketler Küba’daki faaliyetlerini azaltmaya veya sonlandırmaya başladı. Yabancı banka kartlarının kullanımının durmasıyla ülke küresel ödeme altyapısıyla bağlantısının önemli bir bölümünü kaybetti.

ABD’nin yaptırımları sıkılaştırması ve Visa ile Mastercard işlemlerinin fiilen durması sonrasında uluslararası şirketler Küba’daki faaliyetlerini hızla azaltmaya başladı.

Küba Merkez Bankası’nın 6 Haziran’da yaptığı açıklamaya göre, Visa ve Mastercard sistemlerine ait yabancı banka kartları artık ülkede kullanılamıyor.

Açıklamada, adanın küresel ödeme altyapısıyla bağlantısını sağlayan kilit yabancı banka ortaklarından birinin, Kübalı FINCIMEX SA ile olan sözleşmesini feshettiği belirtildi.

Karar, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülke ekonomisinin önemli bölümünü kontrol eden askeri holding GAESA’ya yönelik yaptırımları genişleten kararnamesinin ardından geldi. Washington, uluslararası iş ortaklarına 5 Haziran’a kadar GAESA ve FINCIMEX ile ilişkilerini sonlandırmaları için süre tanıdı ve aksi halde ABD finans sistemine erişimlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilecekleri uyarısında bulundu.

Söz konusu banka anlaşmadan çekilmeyi tercih etti. Bunun ardından Küba, kart işlemlerini teknik olarak yürütme imkanını kaybetti ve yabancı bankalara ait kartların kabulünü resmen durdurdu.

The Wall Street Journal’ın haberine göre adadaki varlığını azaltan şirketler arasında büyük otel işletmecileri de bulunuyor. İspanyol Iberostar ve Meliá çok sayıda tesisin yönetiminden çekiliyor.

Meliá 15 oteli, Iberostar ise 12 oteli kapatma kararı aldı. Şirketler bu kararı enerji sorunları, talepteki düşüş ve uluslararası düzenleyici ortamda yaşanan değişikliklerle gerekçelendirdi.

Kanadalı Royalton Hotels & Resorts da turist sayısındaki düşüşü gerekçe göstererek faaliyetlerini tamamen durdurdu. Bir diğer önemli gelişme ise, Küba’nın doğusunda 30 yılı aşkın süredir nikel ve kobalt çıkaran Kanadalı Sherritt International’ın operasyonlarını askıya alması ve personelini geri çekmesi oldu. Şirketin, GAESA ile bağlantıları nedeniyle ikincil yaptırım risklerinden endişe duyduğu belirtildi.

ABD’den Küba’ya yeni yaptırımlar

Amerikan Üniversitesi’nde görev yapan Kübalı ekonomist Ricardo Torres, The Wall Street Journal’a yaptığı değerlendirmede yaşananları “bir dönüm noktası” ve “zaten zayıflamış durumdaki ekonomi için ciddi bir darbe” olarak nitelendirdi.

Durumu ağırlaştıran bir diğer unsurun yakıt krizi olduğu belirtilirken, havacılık yakıtı sıkıntısı nedeniyle bazı büyük hava yolu şirketlerinin Küba seferlerini iptal ettiği aktarıldı.

ABD’nin baskısı son aylarda artmaya devam etti. Donald Trump mayıs ayında GAESA’yı hedef alan bir kararname imzaladı. Ardından 4 Haziran’da Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, ailesinin üyeleri ve çeşitli kuruluşlar hakkında yaptırım kararı aldı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise yaptırım uygulanan kişi ve kuruluşlara hizmet veren şirketlerin de kısıtlamalarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

The Wall Street Journal’a göre bu gelişmelerin yaşandığı dönemde Küba ekonomisindeki sorunlar da derinleşiyor. Yüz binlerce Kübalı adadan ayrılırken, toplu taşıma sisteminde aksamalar yaşanıyor. Çiftçiler ürünlerini taşımakta güçlük çekiyor, elektrik kesintileri sıklaşıyor ve Küba pesosunun gayriresmi piyasa kuru dolar karşısında 620 seviyesine gerilemiş durumda.

Küba uzmanı Ted Henken, “Bunu çifte darbe olarak nitelendirebiliriz. Trump yönetiminin kademeli fakat istikrarlı şekilde uyguladığı bir boğma politikası söz konusu” değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka şirketlerinin sermayelerinden halka pay devretmesini öngören OpenAI teklifine destek verdi. Financial Times’ın haberine göre şirket hisselerinin hükümet yerine doğrudan vatandaşlara verilmesini içeren projenin detayları bu hafta Beyaz Saray’da ele alınacak.

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka şirketlerinin hızlı teknolojik dönüşümün yarattığı toplumsal kaygıyı azaltmak amacıyla sermayelerinden Amerikan halkına pay devretmesini içeren OpenAI önerisine destek verdi.

Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre, başlangıçta ilerici sol kesimin marjinal bir tezi olarak görülen bu fikir, Senatör Bernie Sanders’ın yapay zeka laboratuvarlarına yüzde 50 oranında vergi uygulanması teklifinin ardından ivme kazandı. Söz konusu vergi önerisi, sağ popülist çevrelerden de şartlı destek buldu.

Gelişmelerin ardından OpenAI nisan ayında, her bir vatandaşa yapay zeka şirketlerinin büyümesinden pay verilmesini sağlayacak bir Kamu Refahı Fonu kurulmasını resmi olarak teklif etti. Gazete, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın da bu girişimle yakından ilgilendiğini bildirdi.

OpenAI tarafından hazırlanan tasarıya göre fon, egemen servet fonları model alınarak yapılandırılacak.

Yapay zeka şirketlerinin fona küçük oranlarda hisse devretmesi öngörülürken, toplanan kaynaklar Alaska’da uygulanan ve sakinlerin petrol gelirlerinden pay almasını sağlayan sisteme benzer bir yöntemle doğrudan ABD vatandaşlarına dağıtılacak.

Şirketlerin projeye katılımının gönüllülük esasına dayanması ve bu sürece OpenAI şirketinin öncülük etmesi en güçlü senaryo olarak değerlendiriliyor.

Alaska sakinleri, 1982 yılından bu yana Alaska Daimi Fonu (Alaska Permanent Fund) aracılığıyla her yıl düzenli ödeme alıyor.

Eyalet yönetimi, petrol üretiminden elde edilen gelirlerin bir kısmını bu fona aktarıyor ve fonun yatırımlarından elde edilen kar tüm sakinlere eşit olarak paylaştırılıyor.

Bu kapsamda geçen yıl kişi başına yaklaşık 1000 dolar tutarında ödeme yapıldı.

Şirketin planları hakkında bilgi sahibi olan bir kaynak, kurulması planlanan sistemin, Trump yönetiminin çip üreticisi Intel firmasına sağladığı 9 milyar dolarlık kaynak karşılığında şirketten pay almasını içeren geçen yılki anlaşmadan farklı olacağını belirtti. Yapay zeka şirketlerine yönelik projede, hisseler hükümete değil, doğrudan vatandaşların mülkiyetine geçecek.

The Washington Post gazetesi ise, yapay zeka alanında faaliyet gösteren tüm büyük ABD şirketlerinin yöneticilerinin, hükümetin yapay zeka şirketlerinden pay edinmesi fikrini müzakere etmek üzere bu hafta Beyaz Saray’da bir araya geleceğini yazdı.

Trump daha önce konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Bu durum pratik olarak Amerikan kamuoyu ile bir ortaklığa dönüşüyor” ifadesini kullanmıştı.

ABD Başkanı ayrıca, Amerikan halkının yapay zekanın başarısından fayda sağlayabileceğini ve bu sayede bu teknolojiyi daha çok benimseyeceğini dile getirmişti.

Diğer taraftan OpenAI, mayıs ayında ABD liderliğinde ve Çin’in de katılımıyla yapay zekayı yönetecek ve denetleyecek küresel bir yapının kurulması çağrısında bulunmuştu.

OpenAI Küresel İlişkilerden Sorumlu Başkan Yardımcısı Chris Lehane, kurulması teklif edilen bu organizasyonun tasarım ve işlevsellik bakımından Uluslararası Atom Enerjisi Ajansına (UAEA) benzeyebileceğini kaydetmişti.

Tüm bu gelişmelerle birlikte Financial Times, ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka alanındaki 725 milyar dolar değerindeki yatırım stratejisinin, şirketlerin mevcut kaynaklarını tüketmeye başladığına dikkat çekti.

Gazete; Amazon, Alphabet (Google), Microsoft ve Meta şirketlerinin elinde bulunan serbest nakit varlıklarının bu yıl, son 10 yılın en düşük seviyesine gerilediğini aktardı.