Bizi Takip Edin

Amerika

Hükümetler, “AI balonu” konusunda tehlikeli bir risk alıyor

Yayınlanma

Yapay zekaya (AI) yönelik yatırımlar hızla sürerken, tahvil piyasalarına hücum ve bu piyasalardaki faiz oranları alarm zillerinin çalmasına neden oluyor.

The Economist’te yer alan analize göre, bu yılki istikrarlı yükselişin ardından, Amerika, Fransa, Japonya ve İngiltere’deki 30 yıllık tahvil faizleri, 2007-09 küresel finans krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere yaklaşmış durumda.

Bu durum, 2022’deki mali panik sırasında kaydedilen en yüksek seviyelerin çoktan geride bırakıldığı İngiltere için özellikle dikkat çekici.

Pandemi sonrasında enflasyon düştüğünde tahvil getirilerinin 2010’lu yılların en düşük seviyelerine geri döneceği düşünülüyordu ama görünen o ki o seviyelere geri dönüş olmayacak.

The Economist’e göre tam aksine, getirilerin daha da yükselme olasılığı yüksek.

Dergiye göre bunun nedenleri arasında enflasyonun tam olarak yenilememesi ve bu durumun merkez bankalarını faiz indiriminden alıkoyması yer alıyor.

ABD’de tahvil getirileri sıçradı, hisse senetleri düştü

Japonya’nın bile, tereddütlü de olsa, gevşek para politikalarını geride bıraktığına işaret eden The Economist, “Zengin ülkelerin devasa bütçe açıklarının anlamlı bir şekilde daralacağına dair pek bir işaret görülmüyor; bu da hükümetlerin nihayetinde merkez bankalarını borçlarını enflasyon yoluyla eritmeye zorlama olasılığını artırıyor,” diye yazıyor.

İran savaşı ve gümrük vergileri gibi jeopolitik çalkantıların, yatırımcıların talep ettiği risk primini artırdığı hatırlatılıyor.

The Economist, tahvil piyasasına özellikle dikkat çekiyor:

“Yüksek tahvil getirileri, borçlu hükümetler için bir sorun. Örneğin, ABD’deki tahvil getirilerindeki her bir yüzde puanlık artış, on yıl içinde yıllık GSYİH’nın %1,3’ü kadar ek faiz ödemesine mal oluyor. Yine de hükümetlerin bu sıkışıklığı telafi etmek için kemerlerini sıkacaklarını ummak giderek zorlaşıyor. Amerika’da her siyasi parti, borç krizi gibi bir sıcak patatesin diğer tarafa düşmesini umuyor gibi görünüyor. Gelecek yıl Fransa’da yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi, aşırı sol ile aşırı sağ arasında bir mücadeleye dönüşebilir. Japonya ise, tuhaf bir şekilde, mali teşvik uyguluyor. Hükümetler ayarlamaları yapmak için ne kadar uzun süre beklerse, bu ayarlamalar o kadar büyük hale geliyor.”

Bu kapsamda hükümetler, faturaları ödemek için giderek daha fazla iktisadi büyümeye bahis oynuyor gibi görünüyor vei bu da günümüzde yapay zekaya (AI) bahis oynamak anlamına geliyor.

The Economist’e göre sorun şu: Normal şartlarda daha hızlı büyüme, yatırımı artırarak genellikle daha yüksek faiz oranları ve daha yüksek tahvil getirileri beraberinde getirir. Bugünlerde ise daha hızlı büyümeden önce piyasa faiz oranları yükseliyor.

Tahvil piyasalarında yapay zeka çılgınlığı

Goldman Sachs tarafından bu yıl 1 trilyon dolar olarak tahmin edilen veri merkezi yatırımlarının muazzam boyutu, sermayeyi kıtlaştırıyor ve tahvil getirilerinin yükselmesine katkıda bulunuyor.

Ne var ki yapay zeka, teknolojinin yaygınlaşmasının tartışmasız en ileri düzeyde olduğu Çin’de bile henüz üretkenliği ölçülebilir bir şekilde artırmış değil.

Dergi, bu artışın gerçekleşmesinin “biraz” zaman alabileceğini kabul ediyor ve elektrik ve bilgi işlem sektörlerinde üretkenlik artışının gözle görülür hale gelmesinin onlarca yıl sürdüğünü hatırlatıyor.

Ayrıca tüm ekonomilerin eşit derecede iyi performans göstermeyeceğine de işaret eden The Economist, “Yapay zeka Amerika’ya daha fazla büyüme getirip küresel faiz oranlarını yukarı çeker fakat eski dünyada katı işgücü piyasaları ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle tıkanırsa, Avrupa’nın mali sıkıntıları daha da kötüleşebilir. Bu, daha fazla büyüme olmaksızın daha pahalı borç anlamına gelir,” diye yazıyor.

Diğer sorun ise istihdamla ilgili. Eğer yapay zekadan kaynaklanan verimlilik artışı, herhangi bir ülkenin mali hesaplamalarını derinden değiştirecek kadar büyükse, “muhtemelen büyük çaplı” bir iş kaybı da yaşanacak ve bu da işsizlere yönelik daha fazla harcama anlamına gelecek. Bu durumda gelir, işgücünden vergilendirmesi daha hafif olan sermayeye de kayabilir.

“Ucuz para dönemi sona erdi”

Yapay zeka bir silahlanma yarışını tetiklerse, ülkelerin savunma harcamalarını da artırması gerekecek. Yapay zeka destekli bilimsel ilerlemelerin beslediği daha uzun yaşam süresi gibi heyecan verici bir olasılık bile, devletin emeklilik harcamalarını artıracak.

Brookings Enstitüsü’nden iktisatçılar, bu faktörlerin yanı sıra yüksek faiz oranlarının, yapay zekanın tetiklediği büyümenin Amerikan bütçe açıkları üzerindeki olumlu etkisini yarıdan fazla azaltabileceğini tahmin ediyor.

Bu kapsamda The Economist, mali açıdan bu kadar “açılmanın” riskli olabileceğine işaret ediyor ve hükümetleri “bütçe açıklarına” karşı uyarıyor:

“Amerika ve İngiltere dahil olmak üzere zengin dünyanın büyük bir kısmının en son bütçe fazlası verdiği dönem, milenyumun başıydı. Bunun için hızlı bir verimlilik artışı gerekiyordu; o dönemde bu artış, bilgisayarlar ve internetin ilk dönemlerinden kaynaklanıyordu. Ancak bütçe açıklarının da azaltılması gerekiyordu. Mali ihtiyatlılık olmadan, tahvillere yatırım yapmak, istikrarsız teknoloji hisselerine bahis oynamak kadar riskli görünen bir yapay zeka bahsidir.”

Amerika

Kolombiya, uyuşturucu çetelerine karşı ABD ile ortak planı reddetti

Yayınlanma

Kolombiya hükümeti, ABD’nin ülkesinde ortak askeri operasyonlar yürütmesine izin verecek bir planı reddetti.

New York Times’a (NYT) konuşan ABD’li yetkililer, sağcı Kolombiyalı lider Abelardo De La Espriella’nın bu hafta Washington’a, uyuşturucu örgütlerini hedef almak için Pentagon ile işbirliği yapmayı desteklediğini ama Kongre’de böyle bir eylemi onaylayacak yeterli oyu bulamadığını söylediğini aktardı.

Kolombiya, bölgenin en büyük ülkelerinden biri olması ve en gelişmiş silahlı kuvvetlerinden birine sahip olması nedeniyle, Pentagon’un Latin Amerika genelinde askeri operasyonlarını genişletme planlarında kilit bir rol oynuyor.

De La Espriella bu yıl iktidara geldiğinde, Donald Trump ile aynı çizgiye gelerek uyuşturucu çetelerine karşı sert bir yaklaşım sergileyeceğine ve Kolombiya’nın birçok bölgesinde yaygın olan şiddete karşı sert önlemler alacağına söz vermişti.

Kolombiya’nın kararı, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in şu anda Latin Amerika’da gerçekleştirmekte olduğu dört ülkeyi kapsayan gezisinin programını değiştirmesine neden oldu.

Başlangıçta, Hegseth’in çarşamba günü başkent Bogotá’da Kolombiyalı yetkililerle bir araya gelerek ikili askeri anlaşmayı görüşmesi bekleniyordu.

Bunun yerine, Hegseth’in Venezuela’nın başkenti Caracas’ta geçici cumhurbaşkanı ve diğer yetkililerle görüştükten sonra, Kolombiyalı yetkililerle bir araya gelmek üzere kısa bir ziyaret düzenleme kararı aldığı belirtildi.

Savunma Bakanı ve geçici Venezuela lideri Delcy Rodríguez, Hegseth’in “güçlendirilmiş savunma ortaklığı”nın bir parçası olarak nitelendirdiği bir anlaşma imzaladı.

“Title 10” olarak bilinen Kolombiya ile yapılan askeri anlaşma, ABD kuvvetlerinin bu ülkede operasyon düzenlemesine ve ortak hava saldırıları ile kara operasyonları gerçekleştirmesine olanak tanıyacaktı.

Bu aksiliklere rağmen, iki ülke arasındaki işbirliği güçlü seyrini sürdürüyor. ABD ve Kolombiya kısa süre önce büyük çaplı bir eğitim tatbikatını tamamladı.

Ayrıca geçen hafta, Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, Bogotá’da Kolombiya’nın üst düzey askeri liderleriyle bir araya geldi.

Hegseth’in Ekvador’u da ziyaret etmesi bekleniyordu. Bu ülkenin muhafazakâr devlet başkanı, ülkesinde ABD ile ortak askeri operasyonlara izin vereceğini daha önce açıklamıştı.

Ocak ayında Amerikan ordusunun Nicolás Maduro’yu kaçırmasından bu yana Venezuela ve ABD’li yetkililer arasında yakınlaşma yaşandı.

De La Espriella’nın Kolombiya’nın işbirliğini sağlayamaması, Pentagon’un bölgeye yönelik planlarına ve bu yılın başlarında duyurulan Amerika Kıtası Kartel Karşıtı Koalisyonu’na gölge düşürüyor.

Mart ayında Başkan Trump, Florida’da sağ eğilimli Latin Amerika liderleriyle bir araya gelmiş ve “bölgemizi rahatsız eden suç kartellerini ortadan kaldırmak” için birlikte çalışacaklarına söz vermişti.

Trump’ın hedefinin merkezinde, Latin Amerika ülkelerini kendi topraklarında ortak operasyonlara izin vermeye ikna etmek yer alıyordu.

Bu strateji, Güney Amerika’dan ayrılan uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı iddia edilen teknelere yönelik Pentagon hava saldırılarının agresif bir şekilde genişletilmesi.

Birçok hukuk uzmanı, bu saldırıların, suç işliyor olsalar bile, acil bir tehdit oluşturmadıkları sürece sivillerin hedef alınmasını yasaklayan uluslararası hukuka göre yasadışı olduğunu belirtiyor.

Kolombiya parlamentosundaki muhalefetin yanı sıra, Kolombiya topraklarındaki ABD askerleri halkın da ciddi direnişiyle karşılaşabilir.

Kolombiya son derece deneyimli bir orduya sahip ve birçok vatandaş böyle bir hamleyi egemenliğe bir hakaret olarak değerlendirebilir.

Okumaya Devam Et

Amerika

Abu Dabi ve Katar, Anthropic’in halka arzının en büyük kazananları arasında

Yayınlanma

Abu Dabi merkezli MGX ve Katar Yatırım Kurumu (QIA), Claude sohbet robotunun üreticisi Anthropic’in halka arzında en büyük kazananlar arasında yer alabilir.

Anthropic Nasdaq’ta bugün işlem görmeye başladı. Halka arzda 100 milyar doların üzerinde kaynak toplayan Anthropic, SpaceX’in Haziran ayındaki rekorunu geçti.

Mubadala ve G42 tarafından kurulan yapay zeka yatırım şirketi MGX, şirketin değerini 380 milyar dolar olarak belirleyen Şubat ayındaki Anthropic’in finansman turuna eş liderlik etmişti.

Şirket,  Mayıs 2026’da 965 milyar dolar değerleme üzerinden gerçekleşen 65 milyar dolarlık Seri H turuna da katıldı.

Anthropic, tarihin en büyük halka arzını yaptı

Katar’ın varlık fonu ise ilk yatırımını Eylül 2025’te yaptı ve bu yıl içinde hisselerini iki kez artırdı.

QIA, Anthropic’e ilk yatırımını 13 milyar dolarlık turda yaptı. Bu tur şirketi 183 milyar dolar değerlemeye taşıdı.

Şubat 2026’da QIA, 30 milyar dolarlık Seri G turunda payını artırdı ve değerleme 380 milyar dolara çıktı.

Mayıs 2026’da ise varlık fonu, arka arkaya üçüncü turda da yer alarak 65 milyar dolarlık yatırıma katıldı. Bu turda Anthropic 965 milyar dolar değerlemeye ulaştı.

Her iki Körfez yatırımcısı da Elon Musk’ın xAI’sına destek verdi ve MGX, ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI’de hisseye sahip.

Okumaya Devam Et

Amerika

Cumhuriyetçi isim Rogers, 350 milyar dolarlık Pentagon bütçe paketine kapıyı kapattı

Yayınlanma

ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonu Başkanı Mike Rogers, Pentagon’un 350 milyar dolarlık ek savunma bütçesi talebinin hayata geçmeyeceğini açıkladı. Rogers, Venezuela ve İran kaynaklı bütçe açığını kapatmak için paketin 100 milyar dolar seviyesine indirilmesi gerektiğini savundu.

ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Mike Rogers, Pentagon’un 350 milyar dolarlık ek savunma bütçesi talebinin hayata geçmeyeceğini söyledi.

Alabamalı Temsilciler Meclisi üyesi Rogers, çarşamba günü Washington’daki Hudson Enstitüsü etkinliğinde konuştu.

Rogers, “Bu arada, 350 milyar dolar hayata geçmeyecek” dedi.

Uzlaşma süreciyle geçirilecek bir yasa tasarısının hala mümkün olduğunu belirten Rogers, şöyle devam etti:

“Her şeyden önce Venezuela ve İran’ın savunma bütçesinde yarattığı açığı kapatmak için paketin küçültülmesi gerekecek.”

Gelecek yıl komisyondaki en kıdemli Cumhuriyetçi olarak kalmak için istisna talebinde bulunmayacak olan Rogers, Trump yönetiminin 350 milyar dolarlık isteği “100 milyar dolar veya o civarda bir rakama” çekmesi halinde bir yol bulunabileceğini ifade etti.

Rogers, bu indirim yapılırsa uzlaşma paketindeki “temel” programların 1,15 trilyon dolar olarak belirlenen ana Pentagon bütçe talebine aktarılmasının kolaylaşacağını kaydetti.

Trump ve Hegseth paketin geçmesi için baskı yapıyor

ABD Başkanı Donald Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth, 350 milyar dolarlık paketin Kongre’den geçmesi için baskı yapıyor.

Söz konusu paket Altın Kubbe (Golden Dome) füze savunma sistemi için 17 milyar dolar, mühimmat üretiminin artırılması için 47 milyar dolar ve kritik mineraller için 48 milyar dolar içeriyor.

Trump bir hafta önce Cumhuriyetçi çoğunluğun Kongre’deki süresinin daraldığına dikkat çekerek Senato’ya bu finansmanı onaylama çağrısı yapmıştı.

Trump mesajında şunları yazmıştı:

“İlk dönemimde ordumuzu yeniden inşa ettim ve bunu YENİDEN, her zamankinden daha büyük ve daha iyi yapıyoruz! Gelecek Kongre’deki Radikal Demokrat Çoğunluk, bir numaralı gündemlerinin ulusal güvenliğimize yönelik bu tarihi yatırımı ENGELLEMEK ve DİRENMEK olduğunu şimdiden açıkça ortaya koydu.”

The Hill’in daha önceki haberine göre Cumhuriyetçi senatörler, Trump’ın 350 milyar dolarlık Pentagon fonunu bütçe uzlaşma süreciyle geçirme ısrarının hükümetin kapanması riskini doğurabileceği uyarısında bulunmuştu.

Hükümetin açık kalması için tanınan süre 11 Aralık’ta doluyor.

Pentagon ise ordunun güçlendirilmesi ve ABD ulusal güvenliğinin korunması için elzem olduğunu savunduğu talebe Kongre’nin onay vermesini istemeyi sürdürüyor.

Senato’daki kapalı toplantılardan sonuç çıkmadı

Bir Cumhuriyetçi kaynağın aktardığına göre Pentagon Bakan Yardımcısı Steve Feinberg, çarşamba günü Senato’daki Cumhuriyetçilerin öğle yemeğine katıldı.

The Hill gazetesine konuşan konuya aşina iki kaynağa göre Feinberg, yemekte 350 milyar dolarlık talebi ele aldı.

Feinberg günün ilerleyen saatlerinde görüşmeleri sürdürmek üzere Senato’nun gizli bilgilerin görüşüldüğü özel bölümünde senatörlerle bir araya geldi ancak bu çabadan sonuç çıkmadı.

Teksaslı Cumhuriyetçi Senatör John Cornyn, parti içi tartışmayı “ortada” olarak nitelendirdi.

Cornyn toplantıdan ayrılırken gazetecilere, “Herkes kapsam ve süreç açısından Temsilciler Meclisi ile Senato’yu uzlaştırmanın çok zorlu bir çaba gerektireceğinin farkında” diye konuştu.

Iowalı Cumhuriyetçi Senatör Chuck Grassley görüşmelerin sürdüğünü ancak kendisinin 350 milyar dolarlık paketin ilerletilmesinden yana olduğunu belirtti.

Wisconsinli Cumhuriyetçi Senatör Ron Johnson ise uzlaşma planları sorulduğunda gazetecilere, “Muhtemelen bu hafta değil ama tekrar ediyorum, bunu masadan tamamen kaldırmıyoruz” yanıtını verdi.

Senato Çoğunluk Lideri Güney Dakotalı John Thune, çarşamba sabahı yaptığı açıklamada Cumhuriyetçilerin öğle yemeği toplantısının ardından Pentagon’u finanse etmek için zaman alıcı bütçe uzlaşma sürecine devam edip etmeyeceklerine karar vermeyi hedeflediğini söylemişti.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English