ABD Başkanı Trump, Irak’ın tüm petrol gelirlerini New York Merkez Bankası’ndaki hesaplara yönlendiren ve Bağdat’ın kendi ulusal servetine erişimini Washington’ın denetimine bırakan başkanlık kararnamesini kamuoyuna duyurmadan yeniledi. 2003 işgalinden bu yana her yıl “ulusal güvenlik” gerekçesiyle uzatılan uygulama, Tahran’a olan yaklaşık 12 milyar dolarlık enerji borcunun ödenmesini de zorlaştırıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Bağdat’ın tüm petrol gelirlerini Washington’ın denetimi altında tutan başkanlık kararnamesini sessizce yeniledi.

Beyaz Saray’ın konuya ilişkin herhangi bir basın açıklaması yayımlamadığı adım, Washington’ın Irak direnişinin silahsızlandırılması yönündeki baskılarını artırdığı bir döneme denk geldi.

Kamuoyundan gizli yürütülen sürecin ardından Trump, 4 Mayıs 2026 tarihinde kararın uzatılmasına ilişkin Kongre’ye resmi bir bildirim gönderdi.

Mali pranga 23 yıldır sürüyor

Söz konusu 13303 sayılı Başkanlık Kararnamesi, Washington’ın 2003 yılında Irak’ı yasa dışı işgal etmesinin hemen ardından ilk kez imzalanmıştı.

Karar, o tarihten bu yana her yıl düzenli olarak “ulusal güvenlik” gerekçesiyle yenilenmeye devam ediyor.

Kararnamenin yasal yaptırımı gereği, Irak’ın yabancı şirketlere yaptığı petrol satışlarından elde ettiği tüm gelirler Irak’taki herhangi bir banka hesabına değil, doğrudan New York Merkez Bankası’nda bulunan özel bir hesaba yatırılıyor.

Trump’ın Kongre’ye gönderdiği resmi bildirimde, Irak’ın düzenli şekilde yeniden inşasının, ülkede barış ve güvenliğin yeniden tesis edilerek korunmasının, ayrıca siyasi, idari ve ekonomik kurumların geliştirilmesinin önündeki engellerin, ABD’nin ulusal güvenliği ve dış politikası için olağan dışı ve olağanüstü bir tehdit oluşturmaya devam ettiği savunuldu.

Beyaz Saray’dan yapılan bildirimde, kararnamenin bu gerekçelerle 22 Mayıs 2026 sonrasında da yürürlükte kalması gerektiği ileri sürüldü.

Son dönemdeki haberlerde Irak’ın petrol ihracatında büyük artış yaşandığı belirtiliyor.

Rudaw’a konuşan bir kaynak, haziran ortasında Irak’ın son iki ayda Suriye üzerinden yaklaşık 600 bin ton yakıt yağı ihraç ettiğini söyledi.

Analist Hussein Askary, Eylül 2024’te The Cradle için kaleme aldığı analizde ABD’nin Irak’ın petrol gelirlerinin her kuruşunu neden hala elinde tuttuğunu detaylandırmıştı.

Askary bu durumu, Irak’ın egemenliğini doğrudan zayıflatan ve kendi ulusal servetine erişimini engelleyen mali ve ekonomik bir bağımlılık mekanizması olarak nitelendirmişti.

Tahran-Bağdat arasında enerji ve borç çıkmazı

İşgalden bu yana geçen süreçte İran, Irak’ın en önemli temel enerji tedarikçilerinden biri olmayı sürdürdü. Ancak ABD’nin Tahran’a yönelik yaptırımları ve Irak maliyesi üzerindeki mutlak kontrolü, Bağdat yönetiminin Tahran’a olan yüksek enerji borçlarını ödemesini ciddi şekilde zorlaştırıyor.

İki ülke arasındaki bu kronik borcun yaklaşık 12 milyar dolar seviyesinde olduğu belirtilirken, Tahran ve Bağdat yönetimleri sorunun çözümü için sürekli olarak diplomatik görüşmeler yürütüyor.

Diğer taraftan Beyaz Saray, son aylarda Bağdat hükümeti üzerindeki “Irak direnişini tasfiye etme” baskısını da göz görülür biçimde artırdı.

Birkaç Iraklı fraksiyondan oluşan Irak İslami Direnişi, Gazze’deki soykırım sürecinin başlamasının ardından resmi olarak kurulmuştu.

Bu koalisyon, Ketaib Hizbullah ve Saraya Evliya el-Dem gibi İran’a yakın direniş gruplarını da bünyesinde barındırıyor.

Söz konusu askeri koalisyon, soykırım sürecinde Gazze ve Lübnan cephelerine aktif destek verdi. Gruplar ayrıca, Washington ve Tel Aviv’in İran’a dayattığı 40 günlük savaş süresince bölgedeki ABD üslerine karşı onlarca silahlı operasyon düzenledi.

Bu silahlı yapılar, Irak parlamentosunda Koordinasyon Çerçevesi adı verilen siyasi oluşum üzerinden resmi olarak temsil ediliyor ve Halk Seferberlik Güçleri’nin (Haşdi Şabi) en önemli bileşenini oluşturuyor.

İlk olarak 2014 yılında IŞİD’e karşı savaşmak amacıyla İran’ın lojistik desteğiyle kurulan Halk Seferberlik Güçleri, günümüzde resmi statü kazanarak Irak silahlı kuvvetlerinin yasal ve önemli bir parçası haline gelmiş durumda.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkilinin, İsrail’in Lübnan’daki tampon bölgenin bazı kısımlarından çekilmeye başladığı yönündeki iddiası hem Tel Aviv hem de Beyrut yönetimi tarafından yalanlandı. İsrail makamları işgal faaliyetlerini sürdüreceğini bildirirken, Lübnan sahadaki durumun çekilme iddialarının tam tersi olduğunu açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkilinin, Tel Aviv yönetiminin iyi niyet göstergesi olarak Lübnan’da işgal ettiği bazı bölgelerden çekildiğine yönelik açıklamaları, hem İsrail hem de Lübnan tarafından yalanlandı.

Tel Aviv yönetimi, Güney Lübnan’ın bazı bölgelerinden askeri güçlerini çektiğine ilişkin haber ve iddiaların gerçeği yansıtmadığını bildirdi.

İsrail makamları, Tahran’ın Washington üzerindeki diplomatik baskısına rağmen Lübnan’daki işgal faaliyetlerini sürdüreceğini açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili Reuters’a yaptığı açıklamada, Tel Aviv’in bölgedeki askeri varlığını azalttığını ve oluşturulan sözde tampon bölgenin bazı kısımlarından geri çekilmeye başladığını iddia etmişti.

Yetkili, Lübnan’da ateşkes ihlalleri ve karşılıklı saldırılar sürerken İsrail’in bu adımını övmüş; tampon bölgenin bir bölümünden çekilmenin Lübnan’ın meşru hükümetine yönelik önemli bir iyi niyet göstergesi olduğunu savunmuştu.

İsrail askeri kaynakları hükümetten talimat gelmediğini belirtti

İsrailli güvenlik ve askeri kaynaklar The Times of Israel gazetesine yaptıkları açıklamada, İsrail ordusuna siyasi irade tarafından henüz bu yönde bir çekilme talimatı verilmediğini belirtti.

Kaynaklar, Güney Lübnan’daki bazı bölgelerden olası bir çekilme konusunun İsrail ile Lübnan arasındaki doğrudan müzakerelerde masaya yatırıldığını ancak bu hususta henüz hiçbir anlaşmaya varılmadığını ifade etti.

Üst düzey bir İsrailli kaynak da Reuters’a Tel Aviv’in politikasının net olduğunu ve geri çekilmenin söz konusu olmadığını aktardı.

Lübnanlı askeri bir kaynak ise ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisinin iddialarına karşı çıkarak, son günlerde sahada yaşanan gelişmelerin çekilme iddialarının tam tersini gösterdiğini vurguladı.

Kaynak, İsrail güçlerinin, Lübnan ordusu askerleri de dahil olmak üzere tampon bölgeye yaklaşan herkese karşı bu bölge sınırlarını zor kullanarak dayattığını söyledi.

El-Arabi TV’ye konuşan Lübnanlı bir askeri kaynak da İsrail ordusunun Güney Lübnan’da işgal ettiği hiçbir bölgeden çekilmediğini belirtti.

Kaynak, İsrail’in Vezzani ve Ayn Arab’dan çekilmesinin beklendiğini ancak Tel Aviv’in daha sonra bu kararından vazgeçtiğini kaydetti.

Hizbullah İsrail’in ateşkesi ihlal ettiğini açıkladı

Hizbullah tarafından yapılan açıklamada, İsrail’in gerçekleştirdiği ihlallere rağmen ateşkese bağlılığın sürdürüldüğü vurgulanırken, Tel Aviv’in sahadaki tüm eylemlerinin yakından izlendiği ve belgelendiği ifade edildi.

Hizbullah, İsrail ordusunun 48 saatten kısa bir süre içinde ikinci kez, işgal güçlerine tehdit oluşturdukları iddiasıyla Kefr Rumman’daki evlerini kontrol etmeye giden Lübnanlı sivilleri kasten hedef aldığını bildirdi.

Açıklamada, İsrail’e ait bir insansız hava aracıyla (İHA) gerçekleştirilen saldırının iki sivilin ölümüne yol açtığı, bu eylemin direnişin bugüne kadar bağlı kaldığı ateşkesin açık bir ihlali olarak görüldüğü belirtildi.

Hafta sonu boyunca İsrail güçleri ile Hizbullah unsurları arasında şiddetli çatışmalar yaşanmış, bu çatışmalar ancak Tahran’ın Washington üzerindeki baskısıyla Tel Aviv’e dayatılan çatışmaların durdurulması kararıyla neticelenmişti.

İsrailli bakanlardan çekilmeyeceğiz açıklaması

Başbakan Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Israel Katz dahil İsrailli yetkililer, Lübnan’dan çekilme fikrini kamuoyu önünde kesin bir dille reddediyor.

Savunma Bakanı Katz yaptığı açıklamada, Amerikan kanadından talep gelse bile Güney Lübnan’dan çekilmeyeceklerini ve yerinden edilen 200 bin kişinin evlerine geri dönmeyeceğini ifade etti.

Öte yandan CNN, bu hafta içinde yayımladığı bir haberde İsrail’in Güney Lübnan’daki bazı küçük bölgelerden sembolik düzeyde çekilme alternatifini değerlendirdiğini iddia etmişti.

İran’ın Tesnim Haber Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre, İsrail’in Lübnan’dan çekilmeyi reddetmeyi sürdürmesi halinde Tahran ile Washington arasında yürütülen diplomatik görüşmeler tamamen durdurulacak.

İran, Lübnan’ın başkenti Beyrut’a düzenlenen bir saldırıya misilleme olarak İsrail’e yönelik kapsamlı bir balistik füze saldırısı gerçekleştirmişti.

Tahran askeri unsurları, İsrail’i Güney Lübnan’daki saldırılarını tırmandırmaması konusunda uyarırken, İsrail ise bölgede operasyonel hareket serbestisi hakkı bulunduğunu savunmaya devam ediyor.

Irak, ülkedeki mali krizin etkilerini hafifletmek amacıyla petrol üretim kotasının önemli ölçüde artırılmasını talep ediyor. Bağdat yönetimi, bu talebin karşılanmaması durumunda petrol kartelinden ayrılma seçeneği de dahil tüm alternatifleri değerlendireceğini bildirdi.

Irak, petrol ihraç eden ülkeler örgütünün (OPEC) petrol üretim kotasını önemli ölçüde artırmaması halinde örgütten ayrılma olasılığını değerlendiriyor.

Konuya aşina kaynakların Reuters haber ajansına verdiği bilgilere göre, Bağdat yönetimi bu adımla ülkedeki mali krizin etkilerini hafifletmeyi amaçlıyor.

Irak Petrol Bakanlığından üst düzey bir yetkili, Ortadoğu’daki savaş nedeniyle ülkenin derin bir mali krizden geçtiğini belirterek, OPEC içindeki kotalarının ciddi şekilde artırılması talebinin bütünüyle ciddiye alınması gerektiğini ifade etti.

Yetkili, Bağdat’ın OPEC’ten çekilme seçeneğini masaya yatırdığını ancak şu aşamada örgütte kalarak kotayı yükseltmek için mücadele etmeyi planladığını aktardı.

Kaynak, talebin karşılanmaması durumunda Irak’ın “tüm olası seçenekleri değerlendirmek” zorunda kalacağını vurguladı.

OPEC’in beş kurucu üyesinden biri olan Irak’ın şu anki günlük üretim kotası 4,4 milyon varil seviyesinde bulunuyor.

Irak Petrol Bakanı Hayan Abdülgani, geçen yılın ekim ayında yaptığı açıklamada, kotalarının gözden geçirilmesi için OPEC ile müzakereler yürüttüklerini duyurmuştu.

Petrol gelirleri, Ortadoğu’daki çatışmaların ortasında mali krizle mücadele eden Irak’ın bütçe temelini oluşturuyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) kısa süre önce örgütten ayrılmasının ardından, Irak’ın da olası bir çekilme kararı almasının OPEC için ciddi bir jeopolitik ve ekonomik darbe olabileceği belirtiliyor.

BAE, 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve OPEC+ gruplarından resmi olarak ayrıldığını açıklamıştı.

BAE Enerji Bakanı Süheyl el-Mezrui, kararın Hürmüz Boğazı’nın kapatılması sürecinde alındığını ve tamamen ulusal çıkarları koruma amacı taşıdığını ifade etmişti.

BAE’nin ayrılmasının ardından OPEC+ ülkeleri, petrol üretimini günlük 188 bin varil düzeyinde ayarlama kararı almış, benzer bir düzenleme temmuz ayı için de kararlaştırılmıştı.

Reuters’a konuşan kaynaklardan biri, bu kararın OPEC+ grubunun BAE’nin ayrılığından sonra da normal işleyişine devam ettiğinin bir işareti olduğunu kaydetti.