Bizi Takip Edin

Amerika

Kıyamete beş kala – 1: Thiel, Deccal’i arıyor

Yayınlanma

Papa XIV. Leo, 22 Ağustos günü “dünyanın en eski cumhuriyeti” olarak kabul edilen San Marino’yu ziyaret etti ve burada “hükümdarların ve siyasetçilerin koruyucu azizi” Thomas More’dan övgüyle bahsetti.

İdam edilirken bile inandıklarından vazgeçmeyen More, Leo için özgürlük ve vicdanın cisimleşmiş haliydi. Hakikat arayışında, Tanrı dışında kimseye hesap vermek zorunda hissetmemişti kendini. Krala bile.

San Marino Büyük ve Genel Konseyi’ne hitap eden Papa, devamında, “özgürlük adına ortaya çıkan ama gerçekte putların ve iktidarın kölesi olan siyasi ve iktisadi projeleri kökünden yozlaştıran putperestlik” karşısında yer aldığını ilan ediyordu. Onun inandığı Hristiyan bakış açısına göre, “özgürlük ve komünyon ya birlikte ayakta kalır ya da birlikte çöker”di.

Papa, bu küçük cumhuriyetin mottosunun parçası olan “özgürlük” (libertas) kelimesinin anlamı üzerinde uzun uzadıya durduktan sonra sadede geliyordu:

“Bir halkın ve devletin tarihi bağlamında, bu kelime şüphesiz kendi kaderini tayin etme ve diğer siyasi otoritelere bağımlı olmamaya yönelik arzuyu ifade eder. Kişisel özgürlük olmadan, yani insan onuruna saygı gösterilmeden ve bu onur yüceltilmeden gerçek bir sivil özgürlük olamayacağını vurgulamak isterim. Bu özgürlük nihai olarak, her insanın vicdanında yankılanan sesi olan Tanrı tarafından verilir ve güvence altına alınır.”

Nihayetinde San Marino Cumhuriyeti’ni, “devletin laik yapısından ödün vermeden Katolik sosyal öğretisinin ilkelerinden yararlanmanın mümkün olduğu bir ‘iyi yönetişim laboratuvarı’ olarak takdir ediyordu. Katolik sosyal öğretisi ise “kamu yararının peşinde olma, malların evrensel amacına uygun kullanımı, yetki devri ile dayanışma arasındaki uyum ve sosyal adalet” idi.

Papa XIV. Leo’nun “ilerici” siyasi programının propagandasını itinalı bir biçimde yapan Christopher Hale, Kutsal Makam’ın başının bu sözlerinin, haklı olarak, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de zamanında intisap ettiği “postliberalizme” karşı olduğunu yazıyor. Hale’e göre Papa, Vance’in postliberal Katolisizmini etkisiz hale getiriyordu.

Trump’ın Silikon Vadisi’ndeki adamı Thiel’in antidemokratik distopyası

Katolik hiziplerin ütopya kavgası

Postliberalizme ve JD Vance’e daha sonra geleceğiz. Ama önce, Papa’nın Thomas More göndermesine bir göz atmamız gerekiyor.

Kahramanımız More değil Bacon, ama ikisi arasındaki bağı belli belirsiz dillendiren ise yine ve yeniden Peter Thiel.

Sam Wolfe ile birlikte dokuz ay arayla yazdığı iki makalede Thiel, artık iyi bilinen Deccal ve ahir zaman araştırmalarına devam ediyor. “Dünyanın Sonuna Seyahatler” başlıklı ilk makalede kısa bir More değinisinden sonra esas olarak Francis Bacon’ın Yeni Atlantis kitabını masaya yatırıyor. Novum Organum’daki bilimsel bilgi ile Hıristiyanlık arasındaki güçlü bağ, Yeni Atlantis’e gelindiğinde kopmuştu.

Bacon’ın tasvir ettiği ada ülkesi (Ütopya ile bağı görülüyor) Bensalem, bilim ve teknoloji yoluyla hayli ilerlemiştir. Sert rüzgarlar sonucu kaybolarak tesadüf eseri adaya çıkan Avrupalı Hıristiyanların yaraları Bensalem’in gelişmiş ilaçları ile sarılır. Bensalem’in teknoloji üreten kurumunun adı “Süleyman’ın Evi”dir (Thiel ve Wolfe, kurumun adını “derin devletimsi” [deep state–esque] buluyor). Kurumun “ajanları”, Avrupa’daki yeni bilimsel gelişmeleri çalmaya gönderilir. Göklerdeki ve yerlerdeki her şey araştırma konusudur. Hıristiyan bir rahip ise kaybolmuş denizcileri adanın Hıristiyan olduğu konusunda temin eder. Bununla birlikte Bensalem, çok kültürlü ve çok dilli bir toplum gibi görünmektedir.

Yeni Atlantis’teki denizcilerin (ve geminin papazının) hikâyesi gitgide tuhaflaşır. Avrupalılar, Bensalem’de gördükleri karşısında kelimenin tam anlamıyla büyülenmiş gibilerdir. Süleyman’ın Evi’nin “Babası” da görünür nihayetinde (öncesinde “sünnetli bir Yahudi” olan Joabin’in ardından). Baba’nın anlattığı Bensalem, tam bir tekno-ütopya gibi görünmektedir. Üstelik, aldatmacalı bir ütopya olduğunun gönül rahatlığıyla kabul edildiğini anlarız (duyuları memnun etmek ve aldatmak için “perspektif evleri”, “ses evleri” ve “kokulu evler” vardır). Adanın yönetimi için Süleyman’ın Evi’nin bir işbölümü kurguladığını görürüz. Bürokratik bir makine işlemektedir. Peki Bensalem’in yöneticisi kimdir? Thiel ve Wolfe’u takip edelim:

“Sadece Bensalem’in yönetimini yakından bilen bilge Joabin bu rolü üstlenebilirdi. Bacon’ın bize Joabin hakkında bıraktığı ipuçlarını yeniden gözden geçirdiğimizde, Bensalem’in en karanlık sırrını ortaya çıkarırız: Joabin, İncil’deki Deccal’dir.”

Sünnetli, Yahudi ve… eşcinsel! Joabin’in sünnetli olduğunu ancak eşcinsel olduğunu varsayarsak anlayabilirdik. Joabin’in hem Yahudi hem de eşcinsel olması, Danyal’in kitabındaki (Thiel ve Wolfe Danyal peygamberi “tarihteki ilk tarihçi” olarak selamlıyorlar) Deccal kehanetlerinden ikisini yerine getiriyordu:

“‘Ne atalarının Tanrısını ne de kadınların arzusunu dikkate alacak’ (Dan. 11:37). Ayrıca Joabin’in, Vahiy 7:4–8’de Deccal’e atıfta bulunulan, kayıp bir İsrail kabilesinin soyundan geldiğini de biliyoruz. Pavlus’un anlatımına göre ise Deccal’in ortaya çıkışını müjdeleyen sözler ‘Barış ve güvenlik!’tir (1. Selanikliler 5:3). Hatırlayacağımız üzere, Bensalem’in anlamı ‘barışın oğlu’ ya da ‘güvenliğin oğlu’dur. Ayrıca, Joabin’in Bensalem’in bekâretiyle ilgili tuhaf övünmesini, Deccal’in bir bakireden doğacağına dair Aziz Hieronymus’un [Aziz Jerome] spekülasyonu ışığında da değerlendirmeliyiz. Apokrif ‘Süleyman’ın Vasiyeti’nde Süleyman, iblislere tapınağını inşa etmelerini emretmiştir. Yeniden inşa edilen tapınak olan Süleyman’ın Evi de aynı işgücünü kullanmaktadır.”

Yazarlara göre Bacon’ın anlatısında eksik olan şey sözler değil, eylemlerdi: Yani, “Deccal’in hüküm sürdüğü küresel, teknokratik bir imparatorluğun kurulması.”

Deccal’in kim ya da ne olacağına ilişkin tartışmanın yüzyıllardır sürdüüğünü hatırlatan Thiel ve Wolfe, devamında onun dünyayı hangi yollardan ele geçireceğine ilişkin tartışmayı merkeze alıyordu. Yahudi ve eşcinsel Joabin, empirisizmden imparatorluğa uzanan bir yol hayal etmişti: Bu yol, teknolojiden, özellikle de Bensalem’in makinehanelerindeki denizaltılar ve uçaklardan geçiyordu. Yazarlar, Bensalem’in eski dünyayı işgal edeceğine işaret ediyorlardı.

Tek dünya devleti heyulası

“(…) Bakışlarını yeryüzünde gezdirdi; kendi ülkesinin sınırlarında durmayı reddetti; geleceğe duyduğu coşku, tüm dünyayı kucaklayacak kadar engindi; yabancı ulusların yaşamındaki hareketlilik, sevinçleri ve kederleri, onu kendi halkınınkiler kadar derinden etkiledi. Onunkisi sevgiye dayalı bir emperyalizmdi – milliyet engellerinin üstüne çıkmış heybetli bir zihnin emperyalizmi; özellikle de yüceliği açısından özgürlüğe değer veren bir zihnin. (…)

Uygulamalı bilimin ütopyasını yaratmaya koyulduğunda, burjuva bakış açısı dünya çapında boyutlara genişler; bu bakış açısı, “komünizm”e dönüşür; bu kelimeyi yeterince geniş ve dogmatik olmayan bir anlamıyla ele alır. Bu, ölçülü bir coşkudur. Fakat bugün ihtiyacımız olan şey, duygusal kalıntıların boğucu pençesinde can çekişen bir dünyanın ayılmasıdır. Almanların elli yıl boyunca ‘Gemüt’ [huy, mizaç] kelimesini kullanmasının yasaklanması gerektiğini söyleyen kimdi? Almanya’nın en büyük şairiydi. Orta sınıf insanı, yolunu kaybetmiştir ve yaklaşan çağda bir kenara itilmeye mahkûmdur; elbette, düşüncesini hâlâ yöneten ölümcül duygusallıktan ve yaşam gücünü emen ilkelerden kurtulmayı başaramazsa. Geleceği cesurca benimsemelidir. Aklı hor görmek ve günümüz koşullarında tamamen kör ve anlamsız görünen atavistik duygulara inatla sarılmak boşunadır – bu, bir tür çaresiz, kötücül, ölümcül bir duygusallıktır.

Yeni, toplumsallaşmış dünya, planlama ve işbirliğinin dünyası gelecek; insanlık, zekâya yakışmayan gereksiz acılardan kurtulacak; ve bu, küflü, gerici, küçük burjuva duygusallığa sırtını dönmüş herkesi çoktan bayrağı altına toplayan büyük ve sağduyulu bir çabayla gerçekleştirilecek. Bu dünya gelecek; zira insanlığın aydınlanma sürecinin mevcut aşamasına uygun, rasyonel bir maddi düzen yaratılmak zorundadır; aksi takdirde, en kötü ihtimalle, şiddetli sarsıntılar sonucu ortaya çıkacak. Fakat o zaman kalp, vicdanen rahat bir şekilde haklarını yeniden ortaya koyabilecek. Burjuva çağının büyük oğulları, yani ruhsal gelişim kapasiteleriyle sınıflarının seviyesinin üzerine çıkanlar, burjuva doğasında sonsuz imkânlar, kendini özgürleştirme ve kendini aşma için sınırsız imkânlar olduğunun canlı kanıtıdır. Çağımız, orta sınıfa bu doğuştan gelen güçleri hatırlamasını ve entelektüel ve ahlaki olarak bu güçler üzerine duruşunu sergilemesini talep ediyor. İktidar hakkı, kişinin yerine getirmesi gereken tarihi bir misyonu olduğuna dair inanca bağlı. (…)”

Bu duygu ve coşku dolu sözler, ölümünün yüzüncü yılında, 1932’de, Goethe üzerine düşünen Thomas Mann’a ait. Mann’ın anladığı şekiyle, burjuvazinin içinden kopup gelen ama onun sınırlarını aşan bir çağın bu Alman çocuğu, yeni bir insanlığı da müjdeler. Doruklara tırmanmak ancak burjuvazinin yükselişiyle birlikte olmuştur. Şimdi, bu sınıfın çalışkan çocuklarına düşen, yeni, birleşik ve evrensel bir toplum fikrinin, Mann’da biraz mistife edilmiş haliyle “komünizmin” önünde engel olmamaktır. Zaten, engel olanlar, iktidar olma şanslarını da yitireceklerdir.(1)

Ne kadar da anti-Thiel değil mi! Zaten Thiel ile Wolfe, az önce değindiğim makalenin devamında gerek II. Dünya Savaşı sürerken, gerekse de Soğuk Savaş döneminde yalnızca komünist düşünceye içkin evrensellik arayışının değil, Batıda ama özellikle de ABD’de benzer “tek dünya hükümeti” fikirlerinin yaygınlaştığına işaret ediyor: Birleşmiş Milletler, dünya barışı, nükleer felakete karşı güvenlik arayışı… Hepsi, ikiye bölünmüş dünyada birlik idealinin hâlâ temsil edildiğini gösteriyordu.

İkili Deccal, apokalips ve tek dünya hükümeti arasındaki bağlantıyı kurcalayan başka bazı eserlere (bir çizgi roman, bir manga) da atıf yapıyor. Ama meram açık: Deccal, tıpkı Hıristiyan ilahiyatındaki tartışmalarda olduğu gibi, İsa’ya benzeyecek, görünürde onu övecek; “barış”, “huzur”, “güvenlik” gibi insanlara hoş gelen laflar edecek; makinelerle, teknolojiyle hükmedecek; dünya egemenliğini propaganda edecek.

Ama Thiel ile Wolfe hâlâ üçüncü yolu, Deccal’in gelişini durduracak veya erteleyecek katechon’u arıyor:

“Felsefe açısından, ‘Tek dünya mı, yoksa hiç mi?” sorusunun tek bir cevabı vardır. Ölmektense kızıl olmak yeğdir. İlahiyat ise soruyu şu şekilde yeniden formüle eder: ‘Deccal mi, yoksa Armageddon mu?’ Hristiyan ‘İkisi de değil’ diye cevaplar. Yeni mucizeler, yeni teknolojiler ve tuhaf yeni imkânlar için dua eder.”

Vanity Fair’de çıkan bir makalede, Hıristiyanlığın Silikon Vadisi’nde nasıl popüler hale geldiği anlatılıyor.(2) Burada, Vadi’deki bazı isimler arasında ivme kazanan başka bir fikre de işaret ediliyor: Teknolojinin doğası gereği kötü olmadığı; kötü teknolojinin seküler düşünce tarafından üretildiği fikri. Bu, girişimci Reggie James’in Ekim 2024’te, Founders Fund (Peter Thiel’in risk sermayesi şirketi) tarafından desteklenen ve “yaratıcı muhalifler”e yönelik bir konferans olan Hereticon’da ortaya attığı genel teoriymiş. Hatta aynı etkinlikte Thiel de Deccal’in gelişinden bahsetmiş.

Her neyse, bu etkinlikte James, “seküler” bir bakış açısıyla tasarlanmış “SecuTech” ya da “seküler teknoloji” kavramını ortaya atmış. Mesela sosyal medya: Ona göre sosyal medya “kimlik ve temsil üzerine kavga etme gibi postmodernist değerleri” besliyormuş. Devamını muhabir yazıyor: “Sosyal medyadaki herkes bir kimlik krizi ve bir tür dezenformasyon kampanyasından geçiyor. Bu bir hata değil. Bu, postmodern tasarımın bir özelliği.”

Peki SecuTech’in panzehiri var mı? James göre var ve buna “spiritüel teknoloji” deniyormuş: Bu teknoloji, her ne kadar “mutlaka dini bir çerçeveye” dayanmasa da, “dinler arası değerlerin postmodernist seküler teknoloji değerlerinden farklı olduğu” anlayışıyla inşa edilmiş. Fakat tesadüf mü, tevafuk mu bilinmez, o dönem Vatikan’da yapay zeka konulu bir akşam yemeği düzenleyen Katolik girişimci Luke Burgis, Vanity Fair’e verdiği demeçte, “Hristiyanlığı Silikon Vadisi’nin yaptığı her şeye uydurmaya çalışmanın” tehlike barındırdığını söylüyor ve Silikon Vadisi’ndeki bazı çevrelerin ilgisini çeken –sıkı durun– Yeni Atlantis romanını hatırlatıyor!

“Roman, teknolojik deneyler yoluyla havayı kontrol eden, yaşlanmayı aşan ve yeryüzünde cenneti kuran gizemli, yarı Hıristiyan bir toplumu hayal ediyor. Bu tanrısal çabalar, savunma teknolojisi gibi sektörlerde de devreye giriyor; Burgis, bunun ‘çok zekice bir markalaşma’ olduğunu, çünkü ‘her zaman bu şekilde kullanılmadığını’ belirterek uyarıda bulundu. Fakat Burgis, makinelerin yakında insan zekasıyla rekabet edeceği ve sonunda onun yerini alacağı fikrini içeren yapay süper zeka kavramının da olduğunu ekledi. Burgis, ‘Silikon Vadisi’nde,’ dedi, ‘bir tanrının yerini alacak bir şey yaratmaya çalıştıkları güçlü bir eğilim var.’”

Nasıl olur demeyin. Demek ki herkesin Yeni Atlantis’i kendine… Ama ortak tema, gerek Papa’da gerekse Thiel de, dünyevi egemenliğin reddi gibi görünüyor. Thiel, tek dünya devletinin tiranlığında Deccal’in suretini görüyor; Leo ise büyük oranda Trump’ı ima ederek, akılsız siyasetçilere (tiranlara) başkaldırının Tanrının ve vicdanın emri olduğundan dem vuruyor. Thiel, “barış” ve “güvenlik” arayışının kıyamet alameti olduğuna inanıyor; Papa ise “barış”, “huzur”, “demokrasi” diyor, “seküler” San Marino Cumhuriyeti’ni Katolisizmin beraber yaşayabileceği cennetvari bir şehir-devleti sayıyor.

Thiel, “Deccal dersleri”ne Roma’da devam ediyor

Yoksa Deccal Papa Francis mi?

Thiel, Deccal dersleri kamuoyunda fazlaca gündem olunca kendisini tekrar, ama daha da provokatif bir şekilde ifade etme ihtiyacı duydu.

Deccal’e ilgisinin nedeni çok basitti: Çünkü hiçkimse onun hakkında konuşmuyordu. Oysa Hıristiyanlık tarihi boyunca sayısız din adamı ve düşünür, Deccal’in zuhurunun işaretlerini tartışıp durmuştu. Thiel, Roma’daki Deccal derslerinin de özel bir ilgiyi üzerine çekmeyeceğini düşünmüştü. Yanılmıştı; Vatikan normalden çok daha sert bir tepki göstermişti.

Oysa Thiel, ahir zamanın gelişi söz konusu olduğunda kendine Kutsal Makam’dan şahit bulduğuna inanıyordu. 2013’te görevinden kendi isteğiyle ayrılan Papa XVI. Benediktus, gerek fısıldayarak olsun gerekse de haykırarak, dünyanın sonunun geldiğini söylüyordu. Thiel, bu izi takip ediyordu:

“Benediktus, ahir zamanda yaşadığına inanıyordu. Bu iddia bizi şaşkına çeviriyor; zira Benediktus, hayatının son yıllarına kadar bu konu hakkında açıkça konuşmamayı tercih etmişti; o dönemde papalık görevinden istifa etmişti, müttefikleri Vatikan yönetiminin içinden tasfiye edilmişti ve neredeyse kimse onu dinlemiyordu. Neden beklediğini asla bilemeyeceğiz. Akademik dehasına dayanan otoritesini tehlikeye atmaktan korkmuş olabilir; zira kıyamet vaazları, akademik açıdan saygınlıktan uzak bir şey olarak algılanır. Daha iyi niyetli bir yorumla, Benediktus, kıyametle ilgili öngörülerinin kendi kendini gerçekleştiren kehanetler olacağına ve cemaatini altüst ederek onları Kilise’den uzaklaştıracağına inanmış olabilir.”

Gençlerin iklim değişikliğinin, yapay zekânın, demografik çöküşün ve nükleer silahların “varoluşsal tehlikelerini anladığını” ve bunlardan korktuğunu vurgulayan Thiel’e göre Benediktus, gençlere Kutsal Kitap’taki apokalipsin, ona öncülük eden “totaliter barış” ve “güvenlik” dönemini de dahil olmak üzere hususi yanlarını öğretebilirdi. Ama işler böyle gelişmedi: Benediktus’un halefi Francis olacaktı. 

Ama ölene kadar “emeritus Papa” unvanını kullanan Benediktus bize ipuçları bırakmıştı. Bir olasılık, onun yerine geçen “liberal eğilimli papa” olabilir miydi? Joachim’e göre Deccal, erdemli bir papanın ardından papalığı devralacaktı. Thiel ve Wolfe aktarıyor:

“Birçok Joachimci, Benediktus gibi seksen beş yaşında tahttan çekilen Papa V. Celestine’in bu erdemli papa olduğuna inanıyordu; dolayısıyla onun halefi VIII. Boniface’i Deccal olarak görüyordu. Benediktus, 2009 yılında Tyconius’un ikiye bölünmüş Kilise teorisi üzerine bir konferans verdikten bir hafta sonra, Celestine’in mezarının üzerine papalık palliumunu(3) koyduğunda tüm bunları biliyordu. Acaba Benediktus, Papa Francis’in Deccal olduğuna inanıyor muydu?”

Ama daha iyi bir aday var. Eskatolojiye meraklı Benediktus, henüz ismi Joseph Ratzinger iken yaptığı bir konuşmada, Vladimir Solovyov’un Deccal’in Tarihi adlı eserine atıf yaparak, İsa Mesih’in düşmanının, “Tübingen’de ilahiyat doktorası yapmış olması ve bu alanda öncü olarak kabul edilen bir tefsir eseri kaleme almış olması” ile inananların gözüne girdiğini söylüyordu! Thiel ve Wolfe’a göre Ratzinger’in iması bir kişiye işaret ediyordu: Hans Küng. İsviçreli Küng, “karizmatik bir rahip” ve Tübingen’de Ratzinger’in meslektaşıydı. Küng, otuz dört yaşındayken İkinci Vatikan Konseyi’nde en genç periti’lerden (uzmanlardan) biri olarak görev yapmıştı ve Konsey, Küng’ün önerilerinin çoğunu kabul etti. Vatikan uzmanı Peter Hebblethwaite, “Bir ilahiyatçı bir daha asla bu kadar büyük bir etkiye sahip olamayacak,” diye konuşuyordu. Yazarlar aktarıyor: Küng daha sonra ötenaziyi savunmuş, papanın yanılmazlığı doktrinini reddetmiş, Beyaz Saray’da John F. Kennedy tarafından sıcak bir şekilde karşılanmış, Tony Blair’in Katolikliğe geçme sürecinde ona rehberlik etmiş ve Papa II. John Paul tarafından Katolik ilahiyatı öğretmekten men edilmiş. “O, Kilise üzerinde ortalama bir papadan daha fazla etki yarattı,” diye yazıyor Thiel ve Wolfe.

İsim önemli değil, ama Küng’ün en bilindik tezinin Küresel Etik Projesi (Weltethos) olduğunu hatırlatmam gerek. Projenin internet sitesinde şöyle yazıyor: “Hans Küng, tüm dinlerin ve kültürel geleneklerin belirli temel etik değerleri paylaştığına inanıyordu. On yıllar süren akademik çalışmaları boyunca bu inancını daha da derinleştirdi ve bu çabaları, 1995 yılında Almanya’nın Tübingen kentinde Küresel Etik Vakfı’nın kurulmasına yol açtı.”

Küng’e göre Küresel Etik, dinler ve kültürler arasında geçerli olan temel bir etik uzlaşma anlamına gelir. Tüm büyük dinler ve felsefi gelenekler belirli değerleri paylaşır: İnsanlık ve karşılıklılık; şiddetsizlik ve yaşama saygı; adalet ve dayanışma; dürüstlük ve hoşgörü; eşit haklar ve ortaklık; ekolojik sorumluluk.

Zannediyorum Thiel ile Wolfe’un Küng’ün fikirlerinde Deccal’in izlerini nasıl bulduğu anlaşılmıştır. Yazarlar, Benediktus’un yakın dostu olan Katolik filozof Robert Spaemann’ın, 1996 yılında Weltethos kavramını sert bir dille eleştirdiğini hatırlatıyorlar. Hatırlanacağı üzere Deccal de “barış ve güvenlik” sloganını benimserken, Küng’ün Weltethos’u da dünya barışını hedefliyordu: “Dinler arasında barış olmadan uluslar arasında barış olmaz. Dinler arasında diyalog olmadan dinler arasında barış olmaz.” Thiel ve Wolfe’a göre “barışa olan bu takıntı” Deccal’i Mesih’ten ayıran bir özelliktir: Deccal, “Mesih kılıcı getirdi. Ben ise barışı getireceğim,” der örneğin. Gerisini Thiel ve Wolfe şöyle yazıyor:

“O [Deccal], Mesih’i ‘iyilik ve kötülük kavramlarıyla insanlığı bölmek’ ve ‘Kıyamet Günü ile dünyayı tehdit etmek’ ile suçlar. Spaemann’ın da belirttiği gibi, benzer bir şekilde ‘Küng’ün yumuşak Hıristiyanlık yorumu’ da ahir zamanla ilgili her türlü düşünceyi caydırır. Spaemann şöyle yazar: ‘Kuşkusuz İsa, Mahşer Günü’nden bahsederken… dinleyicilerinden rahat bir gülümseme beklemiyordu.’ Küng ise daha da ileri giderek, sadece kıyameti değil, ‘o günler kısaltılmasaydı, hiçbir canlı kurtulamazdı’ şeklindeki Mesih’in uyarısını da bir kenara atıyor: Yani Küng, bizden Deccal’i ve Büyük Sıkıntı’yı unutmamızı istiyor. Elimizde olan tek şey bu dünya ve onu kurtarmak bize bağlı: Weltethos olmadan hayatta kalmak mümkün değil.”

Liberal konsensüs versus Silikon Vadisi sapkınlığı

Fortune dergisinde çıkan bir değerlendirmede, Thiel’in hakiki bir teolojik ciddiyet ile argümanlarını geliştirdiği, ama Deccal olarak ima ettiği tüm tiplerin, aslında kendisini “regüle etmek” isteyen güçlere işaret ettiğini vurguluyor: Hayırsever bir yönetici; güvenlik, etik ve küresel koordinasyonun dilini konuşan, uyumlu regülasyon sistemleri kuran ve kapsamlı kurumsal yetkiyi meşrulaştırmak için varoluşsal risklere atıfta bulunan bir şahsiyet. Deccal, tek dünya devletini ve bürokrasisini meşrulaştırmak için “varoluşsal risklere” (iklim değişikliği, yapay zeka, nükleer savaş) başvurur. Hristiyanlığa açıkça zulmetmez: Onu bünyesine katar, içselleştirir ve “insanlık adına medeniyetin tehlikelerini yönetmeyi vaat eden teknokratik bir düzen içinde” ona yer açar.

Thiel’in, AI konusunda “regülasyoncu” genelgesi nedeniyle şaka yollu “Çin Komünist Partisi’nin ajanı” olmakla suçladığı Papa Leo da Deccal’in aparatı olur böylece. Düzenleyici devlet aygıtları, ister “iklim değişikliği” korkusuyla olsun, ister AI moratoryumları aracılığıyla, ahir zaman işaretleridir ona göre. 

Zamanında Papa Francis’e AI danışmanlığı da yapan rahip Paolo Benanti, Le Grand Continent’te yazdığı bir makalede Thiel’in Deccal derslerini “teolojik rejim değişikliği” olarak kınamış ve onun dininin Hıristiyanlık değil “sapkınlık” olduğunu savunmuştu. Peki neye karşı sapkınlık? Benanti şaşırtıcı bir açıklıkla yazıyor: “Dolayısıyla Thiel’in tüm bu tutumu, liberal konsensüse karşı uzun soluklu bir sapkınlık eylemi olarak yorumlanabilir: artık modası geçmiş olduğunu düşündüğü sivil bir arada yaşamanın temellerine yönelik bir meydan okuma.” Benanti’ye göre Thiel’in vizyonunu Batı değerlerinin basit bir reddi olarak değil, bu değerlerin rekabet, teknoloji, birey gibi bazı bileşenlerinin “patolojik bir şekilde radikalleşmesi” olarak kavramak gerekiyordu.

Benanti, Thiel’in Fransız antropolog René Girard’dan mülhem “mimetik arzu” ve “mimetik şiddet” kavramını içselleştirdiğini ve kapitalist rekabet fikrinin felaketle sonuçlanacağına inanarak bunu reddedip “benzersiz” icatlarda bulunarak tekelci bir konum elde etmeyi vaaz ettiğini ileri sürüyor. Kârı korumak için rekabeti reddedip tekelci konum elde etmek tek çözümdür.

Trump destekçisi milyarder Thiel’den “Weimar Almanya’sı” göndermesi

Küresel iç savaştan kaçış: Schmitt ve katechon

Yukarıda üçüncü yoldan bahsetmiştik. Tam da bu “apokalipsten kaçış” hevesine oturan bir düşünürü tarihten çekip çıkarmak mümkün.

Thiel’in Nazizmin aşkın hukukçusu Carl Schmitt’ten övgüyle bahsettiğini biliyoruz. Schmitt’in çeşitli vesilelerle öne sürdüğü ve Aziz Pavlus’un Selaniklilere mektubundan aldığı ilhamla kullandığı katechon, Deccal’in ortaya çıkışını engelleyen ve dünyanın sonunu geciktiren bir kişi ya da mekanizmadır. Örneğin Kutsal İttifak’ı kuran Avusturya İmparatoru Franz Joseph bu engele örnektir. Diğer örnek, Çek lider Tomáš Masaryk ile Polonyalı lider Józef Piłsudski’dir: Bu ikili, Ekim Devrimi başarıya ulaşmış, Alman devrimi de hareket halindeyken, Avrupa’yı komünizmin ilerleyişinden kurtarmıştır. Lenin, emperyalist savaşı küresel bir iç savaşa dönüştürme çağrısı yaparak zaten Schmitt’in en korktuğu şeyi tarih sahnesine çıkarmıştır: kardeş kavgası. Çünkü iç savaşta, aynı siyasi entitenin ve aynı hukuki düzenin içinde yer alanlar, birbirlerine karşı topyekûn bir ahlaki üstünlük pozisyonuna geçmiş, biri diğerini yasa dışı ilan etmiştir. Leninist iç savaş çağrısı, Schmitt’in bir başka nefret unsurunu da barındırır: tek dünya devletine doğru giden bir insanlık kavrayışı. Tam da bu korku, Schmitt’in ABD’nin savaşa girmeme ve Avrupa’daki Almanya egemenliğini tanıma umudunu besler; ABD yeni bir katechon olabilirdi. Ama olmadı: ABD savaşa girdi ve SSCB ile gönüllü veya gönülsüz bir antifaşist koalisyona girerek “tek dünya” yönelimini pekiştirdi.

Thiel’in dünya görüşünde de gerek Çin’in dünya sahnesine çıkışı, gerekse ABD içerisinde Çin ile işbirliği yapma heveslilerinin varlığı, katechon beklentisini besliyor. Daha önce değindiğimiz Straussian Moment makalesinde 11 Eylül saldırılarının bir dönüm noktası olduğuna işaret eden Thiel, savaş ideolojisini güzellerken (“savaş tüm şeylerin babasıdır”) Schmitt’çi düşman anlayışına işaret eder ve kendi partikülarizmine destek bulur: “Uzaylıların istilası olmadığı sürece, tüm insanlığı siyasi olarak birleştiren bir dünya devleti asla kurulamaz. Bu, mantıksal olarak imkânsızdır.”

Aydınlanmanın evrensel(ci)liğinin, uluslararası kurumların, demokratik katılımın, parlamenter tartışmaların karşısına istihbarat kurumlarının gizli koordinasyonunu (“Echelon”) koyan Thiel, Palantir’i satabilmek için teolojik bir cila atıyor gibidir adeta. Avusturyalı ilahiyatçı Wolfgang Palaver’in “eşitlik iç savaşı doğurur” tezini hevesle sahiplenir Thiel: farklılık ve düşmanlık dünyanın dengesini sağlar; dayanışmanın olduğu yerde savaş patlak verir. İnsanlığı iç savaşa sürükleyen şey, küreselleşmenin tekdüze düşüncesinin yol açtığı, farklılıkların ortadan kalkmasıydı.

Burada, kapitalist üretim sistemindeki, son 50 yıla yayılan ve 2008 krizinden sonra kronikleşen durgunluk eğilimine tepkinin teo-politik yansımalarını bulmuyor muyuz? Thiel ve hem Silikon Vadisi’ndeki hem de Beyaz Saray’daki dostları, yapay zeka-biyoteknoloji-dijital veri üçgeninde cisimleşen sermaye birikiminin bu durgunluğu aşacak ve ABD’nin ayakları üzerinde tekrar doğrularak Çin ile baş etmesini sağlayacak potansiyele sahip olduğuna inanıyorlar. Jeopolitik mitler de, Schmitt’ten mülhem bir biçimde, ABD’nin Almanya’laştırılmasına hizmet ediyor: “Batı Yarımküre” sevdasının yeni bir Monroe Doktrini ile hortlaması; dünyanın büyük güçler arasındaki etki alanlarına bölünmesi; 19. yüzyıldaki Anglo-Sakson yerleşimcilerin uzun ve kanlı Batıya hücumunun ve “sınır zihniyeti”nin övülmesi; merkezi egemenlik aygıtlarına öfke; finans ve spekülasyon karşısında efsunlanma… Hepsi aynı paketin içinde, çoğunlukla birbirleriyle uyumsuz-çelişkili bir konumlanışta.

Nitekim Thiel, 2011’de yazdığı “Geleceğin Sonu” başlıklı makalede tüm bu çelişkili düşünceler yığınının ilk sinyallerini veriyor. Aşağıdaki alıntının hemen başında, 2008 krizinden sonra gelen “Büyük Resesyon”un sonunun gelmeyecek gibi göründüğünün altını çizerek(4):

“Modern Batı medeniyeti, bilim ve teknolojinin ikiz temelleri üzerinde duruyor. (…)

Çoğumuz bilimi batıl inançtan, teknolojiyi de sihirden ayıramıyor olsak da, derin iktisadi ve mali çukurdan çıkabilmemiz için bilime ve teknolojiye ihtiyacımız var. Kalplerimizde ve zihinlerimizde, umutsuz bir iyimserliğin bizi kurtaramayacağını biliyoruz. İlerleme ne otomatik ne de mekanik bir süreç; o, nadir görülen bir olgu. Nitekim, Batı’nın eşsiz tarihi, binlerce yıldır çoğu insanın doğal olarak acımasız, değişmez ve yoksul bir durumda yaşadığı kuralının istisnasını kanıtlıyor.”

***

İktisadi durgunluk, Batının gerileyişi/çöküşü nosyonu, artık nüfus ile ne yapacağını bilememe, finansal çöküş beklentisi ve savaşın, özellikle de İran savaşının dijital altyapıların kırılganlığını ortaya çıkarması, kıyamet beklentilerini bir kez daha öne çıkarıyor. 

Geçen sene yaptığım yazı dizisinde (1, 2, 3, 4) Silikon Vadisi’nin kıyameti neden çağırdığını ve bu kıyametten kaçış yolları için bulduğu yolları incelemiştim. Şimdi, kapitalizmin miadını doldurduğuna yönelik sağlı sollu tezlerin yeniden yükseldiği bir dönemden geçiyoruz. AI veya Amerikan borçları kaynaklı çöküş senaryolarının yayınlanmadığı bir gün yok. Bu bağlamda bu sefer dünya sistemindeki hizipleri, birbirleriyle ilişkilerini ve kıyamet beklentilerini nasıl karşıladıklarını inceleyeceğiz. Bir sonraki yazıda, yukarıda söz verdiğim üzere, postliberal/MAGA Katolisizmi ile Vatikan arasındaki gizli savaşa değineceğiz.


(1) Mann’ın, 1918’de yazdığı Politik Olmayan Bir Adamın Düşünceleri‘nde savunduğu fikirlerden ne kadar uzak olduğunu fark etmek insanı sarsıyor. I. Dünya Savaşı’nda, ağabeyi Heinrich’in aksine Almanya’yı coşkuyla destekleyen Thomas, ıstırabı ve ulusal hizmeti ön plana çıkardığı bu uzun metninde, Batı’nın “medeniyetine” karşı Almanya’nın “kültürünü” savunuyor, Alman ruhunu demokratikleşmenin karşısına koyuyor, politikadan özgürleşme yolu olarak Wagner-Schopenhauer-Nietzsche çizgisini takip ederek estetiğe methiyeler düzüyordu. Thiel’in 1918’in Mann’ını seveceğine kuşku yok.
(2) Makalenin yazarı Zoë Bernard, Thiel’in şu sözlerine aktarıyor: “Aşkın bir dini inanca sahip olmadığınızda, sonunda sadece etrafınızdaki insanlara bakıp durursunuz. İşte ateist ve liberal dünyamızın sorunu da budur. Bu, sadece kalabalığın çılgınlığıdır.”
Başka tanıklıklar da var: New York Times muhabiri Emma Goldberg, Silikon Vadisi’nde Peter Thiel’e yaklaşmak isteyenlerin bir anda Hıristiyanlık ile “şereflendiğine” işaret ediyor. Michelle Stephens bu kapsamda “ACTS 17 Collective” isimli kâr amacı gütmeyen bir kuruluşa ön ayak olmuş. Geçen sene mayıs ayında San Fransisco’daki ACTS 17 etkinliğinde konuşma yapan Thiel, Hristiyan teolojisinin siyasetine nasıl yön verdiğini ve On Emir’den hangisini en anlamlı bulduğunu anlatmış. “ACTS 17” adı bir kısaltma: Acknowledging Christ in Technology and Society, yani Teknoloji ve Toplumda Mesih’i Tanımak. Ama aynı zamanda, Pavlus’un Atina ve Selanik’i boydan boya dolaşarak İsa’nın mesajını yaydığı İncil bölümüne de atıfta bulunuyor; bu, bugün onun hizmet etmeyi hedeflediği seçkin ve varlıklı kesimi ifade ediyor. İsa’nın mesajının klasik yorumuna (yoksula dostluk) aykırılığı hemen göze çarpıyor. Yeri gelmişken, Thiel’in Protestan olduğunu da geçerken söyleyeyim.
(3) Pallium, Papanın hem kendisinin giydiği hem de düzenli aralıklarla Latin Kiliseleri Piskoposlarına verdiği bir kilise kıyafeti. (y.n.)
(4)
 Thiel makalenin devamında Batı’daki durgunluğun tarihini 1973’e çekiyor. Daha sonra, küreselleşme döneminin vaatleri ile son 40 yılın hakikatleri arasındaki derin uçuruma dikkat çekiyor: Ortalama ücret ile medyan ücret makasının açılması; şirket kârlarının pek de ahım şahım yükselmemesi; küreselleşmenin hayat standardını yükseltirken emeği ve malları ucuzlatması; iktisadi ilerlemenin hiç de bilimsel ve teknolojik gelişmeyi takip etmemesi, vs. Neoliberal vaatler siyasetinin çöküşüne daha sonra tekrar değineceğiz.

Amerika

Guadalajara kartelinin kurucusu Félix Gallardo 80 yaşında öldü

Yayınlanma

ABD’li ajan Enrique Camarena’nın öldürülmesi suçundan hüküm giyen Guadalajara kartelinin kurucularından Miguel Ángel Félix Gallardo 80 yaşında öldü. 37 yıldır cezaevinde tutulan Gallardo’nun çoklu organ yetmezliği nedeniyle Guadalajara’daki bir hastanede öldüğü açıklandı.

Meksika’da Guadalajara kartelinin kurucularından 80 yaşındaki Miguel Ángel Félix Gallardo öldü.

ABD’li uyuşturucuyla mücadele ajanı Enrique Camarena’nın öldürülmesi suçundan hüküm giyen Gallardo 37 yıldır cezaevinde tutuluyordu.

Gallardo 15 Kasım’da yerel saatle 14.00 sularında (Türkiye saatiyle 23.00) Guadalajara’daki özel Country 2000 hastanesinde öldü.

Sağlık durumu kötüleşen Gallardo 13 Kasım’da Puente Grande cezaevi kompleksinden acil olarak bu hastaneye kaldırılmıştı.

Jalisco makamları ölüm nedenini çoklu organ yetmezliği olarak açıkladı.

Mahkeme 2022 yılında sağlık gerekçesiyle Gallardo’nun cezasını evde çekmesine izin vermişti.

Ancak savcılığın itirazı üzerine bu nakil işlemi gerçekleşmedi.

“Patronların patronu”na giden yol

“Patronların patronu” olarak anılmaya başlamadan önce polis teşkilatında görev yapan Gallardo, Sinaloa valisinin korumalığını da üstlenmişti.

Gallardo, Rafael Caro Quintero ve Ernesto Fonseca Carrillo ile birlikte Meksika’nın ilk büyük uyuşturucu kaçakçılığı örgütlerinden birini kurdu.

Örgüt yöneticileri, Pablo Escobar’ın Medellín karteli dahil Kolombiyalı tedarikçilerle bağlantı kurdu.

Reuters haber ajansının aktardığına göre Meksika üzerinden ABD’ye büyük partiler halinde kokain sevk edilirken, kamu görevlilerine verilen rüşvetler kartelin sevkiyat ağını genişletmesini sağladı.

ABD ile diplomatik kriz

ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA) ajanı Enrique “Kiki” Camarena, Guadalajara’daki uyuşturucu kaçakçılarının faaliyetlerini soruşturuyordu.

Camarena 7 Şubat 1985’te eşiyle öğle yemeğine gitmek üzere ofisinden ayrıldığı sırada kaçırıldı.

İşkence gördükten sonra öldürülen Camarena’nın cesedi 5 Mart’ta bulundu.

Aynı dosyada adı geçen Meksikalı pilot Alfredo Zavala Avelar da kaçırılarak öldürüldü.

Washington yönetiminin faillerin tutuklanmasını talep etmesi ve ajanın öldürülmesi iki ülke arasında diplomatik krize yol açtı.

Cezaevi yılları

Nisan 1989’da yakalanan Gallardo, ilk davada uyuşturucu kaçakçılığı, yasa dışı silah bulundurma ve rüşvet suçlarından 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Mahkeme 2017 yılında Camarena ve Zavala cinayetlerinden dolayı Gallardo’ya 37 yıl hapis cezası daha verdi.

El País gazetesinin haberine göre Gallardo’nun bu cezaları art arda çekmesi gerekiyordu.

Gallardo 2021 yılında cezaevinden Telemundo televizyonuna verdiği röportajda ajanın öldürülmesiyle ilgisi olduğu iddiasını reddetti.

Camarena hakkında konuşan Gallardo, “Onu hiç tanımadım” dedi.

O dönemde Netflix’te yayımlanan “Narcos: Mexico” dizisinde Gallardo’yu oyuncu Diego Luna canlandırmıştı.

Yöneticilerinin tutuklanmasının ardından Guadalajara karteli dağıldı.

Kartelin güzergahları ve bölgeleri için mücadele eden gruplardan Sinaloa, Tijuana ve Ciudad Juárez kartelleri doğdu.

Bu mücadelenin halkalarından biri Eylül 1992’de dokuz kişinin öldürülmesi oldu.

Gazeteci Ioan Grillo’nun aktardığına göre Gallardo’nun avukatı Federico Alejandro Livas Vera ve meslektaşları, arama yapılacağı bilgisini alınca uyuşturucu baronunun Meksiko’daki annesinin evine gitti.

Kendilerini federal polis olarak tanıtan silahlı kişiler bu grubu kaçırdı.

Aralarında Gallardo’nun akrabalarının da bulunduğu avukat ve diğer kurbanların cesetleri Guerrero eyaletindeki Iguala yakınlarında bulundu.

Savcılık 2023 yılında bu davayla ilgili olarak Sinaloa kartelinin kurucularından Héctor Palma Salazar’ı yargı önüne çıkarmaya çalıştı.

Mahkeme ise dava zaman aşımı süresinin dolduğuna hükmetti.

Dava ABD yargısında sürüyor

Camarena davası aradan geçen kırk yıla rağmen ABD mahkemelerinde görülmeye devam ediyor.

Meksika Şubat 2025’te Caro Quintero’yu ajanın kaçırılması, işkence görmesi ve öldürülmesiyle bağlantılı suçlamalarla yargılanmak üzere ABD’ye teslim etti.

EFE haber ajansının aktardığına göre Caro Quintero’nun Brooklyn federal mahkemesindeki bir sonraki duruşması 20 Kasım’da yapılacak ve yargılamanın başlangıcı için Mart 2027 tarihi öngörülüyor.

Okumaya Devam Et

Amerika

Bir rehine masalı ve barış tüccarları: Haiti’de neler oluyor?

Yayınlanma

18 Ekim günü Port-au-Prince’in kenar mahallesi Croix-des-Bouquets’deki Santo semtinde zırhlı bir araç durduruldu. Resmi ve ana akım anlatıya göre araçtaki dört kişi, yerel pazardan alışveriş yapıp üslerine dönen Salvadorlu havacılık teknisyenleri ve pilotlarıydı. Önce silahlarla tarandılar, ardından araç patlayıcılarla vurulup alev aldı. Salvador ordusu, dört personelin yanan araçtan çıkmayı başardığını ama hemen sonra izlerinin kaybolduğunu duyurdu. Ön cephe muharibi değillerdi; Birleşmiş Milletler destekli Çete Bastırma Gücü (GSF) bünyesinde yalnızca havacılık desteği ve tıbbi tahliye işlerine bakıyorlardı.

İlk bakışta hikâye, uzak bir Orta Amerika ülkesinin kendi yurttaşlarını kurtarmak için giriştiği cüretkâr bir sınır ötesi operasyondan ibaret görünüyordu. El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele, 21 Ekim’de adamlarının sağ salim iadesini talep ederek askeri harekâtı ilan etti ve çete liderlerini kendi ülkesinde uyguladığı, kendi tabiriyle “ezici güçle” tehdit etti. İlk etapta yaklaşık iki yüz özel kuvvet askeri adaya indirildi; nakliye uçaklarından birini de ABD Dışişleri Bakanlığı’nın ricasıyla bizzat Pentagon tahsis etmişti. Fakat günler ilerledikçe bu “kurtarma” görevinin çapı tuhaf bir hızla şişti. Kiralık kargo uçaklarıyla adaya binin üzerinde asker sevk edildiği haberlerinin ardından, Ekim sonuna gelindiğinde Haiti topraklarındaki Salvador birliği iki bin kişiyi buldu, kısa süre sonra ise iki bin beş yüz civarına tırmandı. Dört teknisyeni aramak için binlerce kilometre öteden iki buçuk tugaylık bir güç yığmak, sıradan bir rehine pazarlığının sınırlarını fazlasıyla aşıyordu.

Her kafadan farklı bir ses çıktı. Salvador ordusu kayıpların akıbetinin meçhul olduğunu açıklarken, ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Güvenlik Konseyi’nde bu kişilerin saldırıdan sağ kurtulduklarını ve çetelerin kontrolündeki bölgede tutulduklarını ileri sürüyordu. Haiti’den bildirenlerse bambaşka bir tablo çiziyordu: Bukele’nin “masum teknisyenler” diye sunduğu şahıslar zaten ABD kurgusu yasadışı bir askeri aygıtın parçası olan paralı askerlerdi ve “dört ya da beş Salvadorlu paralı askerin sözde kaçırılıp öldürülmesi”, Haiti’ye yönelik yeni bir yabancı müdahale dalgasının meşruiyet aracına dönüştürülmüştü.

Burada 1976 yılının meşhur Entebbe baskınıyla kurulan kıyaslama, tam da aradaki uçurumu gösterdiği ölçüde öğretici. Yarım yüzyıl önce İsrail, Uganda’da kaçırılan yüz beş yolcuyu kurtarmak için yüz kadar komandosunu göndermiş, dönemin Uganda lideri İdi Amin’in militanlara arka çıkması üzerine Uganda ordusuyla da çatışmış ve tek kaybını (Binyamin Netanyahu’nun ağabeyi Yonatan’ı) vererek rehineleri alıp dönmüştü. O gün dünya başkentleri, Entebbe baskınını egemen bir devletin toprak bütünlüğüne yönelik açık bir saldırganlık diye kınamıştı. Haiti’ye iki bin beş yüz Salvador askerinin inmesi ise bırakın uluslararası bir skandala yol açmayı, adeta alkışlarla karşılandı. BM Güvenlik Konseyi acil toplanıp rehin almayı kınadı; Mike Waltz Washington’ın kurtarma operasyonuna tam destek vereceğini müjdeledi; uluslararası hukuk kurallarını dilinden düşürmeyen Batılı başkentlerden tek bir itiraz sesi yükselmedi.

Zira Haiti’de itiraz edecek bir devlet bırakılmamıştı. Ülkenin seçilmemiş fiili Başbakanı Alix Didier Fils-Aimé, Salvador askerlerinin gelişini bir işgal olarak değil, ulusal bir lütuf olarak selamladı ve kurtarma operasyonunu uluslararası güçlerle koordine etmek üzere derhal masaya oturdu.

Bu “kurtarma” seferberliğinin askeri bilançosu ise 10 Kasım’da Bukele’nin paylaştığı görüntülerle sahneye kondu. Aslında iki gün önce, 8 Kasım Pazar günü düzenlenen bir helikopter operasyonunda, 2021 yılında on altı Amerikalı ve bir Kanadalıyı kaçırmasıyla uluslararası manşetlere taşınan, silah kaçakçılığı ve haraçla nam salmış 400 Mawozo çetesinin karargâhı ve lideri Wilson Joseph’in (diğer adıyla Lamno Sound Joe) mülkü bombalandı. Bukele’nin yayınladığı videoda helikopterler bir yerleşkenin üzerinde dönerek ateş açıyor, yükselen dumanların arasından insanlar kaçışıyordu. Uluslararası medya yaklaşık yirmi kişinin ölmüş olabileceğini yazsa da bu sayı resmi olarak doğrulanmadı. Çete lideri Wilson Joseph operasyondan sağ salim kurtulmuştu, çünkü o sırada zaten binada değildi. Daha vahimi, dört Salvadorlu teknisyenin nerede olduğu ve yaşayıp yaşamadığı hâlâ bilinmiyordu.

Yani askeri açıdan bakıldığında ortada ne kurtarılmış rehineler ne de yakalanmış bir çete lideri vardı. Ama siyasi zafer çoktan ilan edilmişti. 10 Kasım günü Başbakan Alix Didier Fils-Aimé kürsüye çıkıp Salvador birliklerine teşekkür etti, Bukele’ye övgüler yağdırdı ve Haiti, El Salvador ve GSF’nin aynı kararlılıkla aynı mücadelede birleştiğini, işbirliğinin süreceğini ve çetelere artık rahat yüzü gösterilmeyeceğini ilan etti.

Tam da bu zafer şöleninin ortasında cevapsız kalan üç soru, asıl gerçeği ele veriyor. Birincisi: Haiti’ye yığılan o iki bin beş yüz Salvador askerinin yalnızca küçük bir bölümü BM onaylı GSF bünyesinde yer alıyor; ezici çoğunluğu GSF’nin doğrudan emir-komuta zinciri dışında hareket ediyor. Angajman kuralları, görev süresi, ateş açma yetkisi ve sivil kayıpların hukuki sorumluluğu kamuya açıklanmış değil. Dost ateşi ihtimalinden yargısız infazlara kadar her şey karanlıkta yürüyor. İkincisi: Bir karargâhı helikopterle havaya uçurmak, yerel ağlara gömülü bir silahlı yapıyı dağıtmıyor; aksine misilleme ve sivil kıyımı riskini büyütüyor. Üçüncüsü ve en can alıcısı: Medyaya sızan bilgiler, 8 Kasım baskınını aslında Salvador’un değil, “Salvador desteğiyle hareket eden Haiti polis görev gücünün” yürüttüğünü aktarıyor. İşlevsiz olduğu her fırsatta tekrarlanan Haiti polisinin içinden o “görev gücü” bir anda nasıl çıkıverdi?

El Salvador, Haiti’yi işgal etmeye başladı

Taşeron infazlar: GSF, Vectus Global ve dron savaşı

8 Kasım operasyonunu yürüten o meşum “görev gücü”nün kimlerden oluştuğunu kurcaladığımızda, Bukele’nin kurtarma masalının altından tanıdık bir başka isim çıkıyor: Erik Prince. Eski adı Blackwater olan ve Irak’tan Afganistan’daki cürümleriyle meşhur paralı asker imparatorluğunun kurucusu Prince, yeni şirketi Vectus Global aracılığıyla bir yıldan uzun süredir zaten Haiti’de.

Vectus Global’in yüzlerce paralı askeri, Haiti Ulusal Polisi ile omuz omuza çalışan söz konusu “Görev Gücü”nü doğrudan oluşturuyor ve sahada GSF ile tam bir eşgüdüm içinde hareket ediyor. Üstelik işin ironisi şu ki, Prince’in maaşlı katillerinin önemli bir kısmı da zaten El Salvador’dan devşirilmiş durumda. Başka bir deyişle Bukele’nin kargo uçaklarıyla adaya indirdiği resmi üniformalı Salvador askerleri, çoktan Erik Prince’in bordrosuna yazılmış hemşehrileriyle aynı gökyüzünün altında, aynı savaş makinesinin dişlilerine eklemleniyor.

Bu ortaklığın uzmanlık alanı ise karadaki çatışmalardan ziyade İHA (drone) savaşı. İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) Mart 2026 tarihli raporu, bu sessiz kıyımın boyutlarını belgelerle ortaya koydu. Rapora göre, 1 Mart 2025 ile 21 Ocak 2026 arasındaki yaklaşık on buçuk aylık dönemde, Haiti güvenlik güçleri ve onlarla çalışan özel yüklenicilerin gerçekleştirdiği yüz kırk bir ayrı patlayıcılı drone saldırısında en az 1243 kişi öldü, 738 kişi yaralandı. HRW gibi hiç de radikal sayılmayacak bir kurum bile, bu rakamların suçluları değil yalnızca ölüleri saydığını belirtmek zorunda kaldı ve en az altmış cesedin, aralarında çok sayıda çocuğun da bulunduğu sivillere ait olduğunu doğruladı. Haiti’deki yerel tanıklıklar ise gerçek sivil kaybının bu resmi bilançonun çok üzerinde olduğunu anlatıyor: Sokakta vurulan her gencin cesedine kolaylıkla “çete üyesi” etiketi yapıştırılıyor; BM raporları ise Prince’in paralı askerlerinin dronlarıyla katledilen bu insanları istatistiklere “çete şiddeti kurbanları” diye geçiriyor.

Yabancı bir devletin ordusunun ve Amerikalı bir paralı asker şirketinin başka bir ülkede bu kadar rahat ölüm dağıtabilmesi, tesadüf eseri oluşmuş bir hukuk boşluğunun sonucu değil. Bu boşluk bizzat BM çatısı altında kurumsallaştırıldı.

Salvador askerlerinin resmi şemsiyesi olan Çete Bastırma Gücü (GSF), 2023-2025 yılları arasında Kenya’nın yürüttüğü ve ABD’nin tasarladığı Çokuluslu Güvenlik Desteği (MSS) misyonunun yerini almak üzere kuruldu. ABD ve onun yeni-sömürgeci uşağı Panama tarafından BM’ye sunulan GSF, kâğıt üzerinde beş bin beş yüz kişilik bir kuvvet olarak planlansa da fiilen Bahamalar, Bangladeş, Belize, El Salvador, Guatemala, Jamaika ve Sri Lanka’dan gelen yaklaşık iki bin askerle (ki bunun da bir bölümü destek personeli) ayakta duruyor. Kritik ayrıntı şu: GSF, BM Şartı’nın 7. maddesi (“Chapter 7”) kapsamında konuşlandırıldığı için halka karşı sınırsız ölümcül güç kullanma yetkisine sahip; fakat resmi bir BM barış gücü misyonu sayılmıyor. Haiti hükümetinden ve polisinden “bağımsız” çalışmasıyla övünülen bu kuvvet, hiçbir yerel mahkemeye ya da yasaya tabi değil. Çete üyesi olduğuna kanaat getirdiği herkesi “etkisiz hale getirme” yetkisiyle donatılmış, hukuk dışı bir müdahale aygıtı işlevi görüyor.

Haiti devleti ne oldu da kendi topraklarında yabancı paralı askerlere infaz ruhsatı dağıtan bir hayalete dönüştü? Çöküşü genelde Temmuz 2021’de başlatıyorlar. O yıl ABD’nin iktidara yerleştirdiği Devlet Başkanı Jovenel Moïse kendi konutunda öldürüldü; seçim yapılamadığı için başbakanlık koltuğuna Ariel Henry oturdu. Ardından Viv Ansanm (“Birlikte Yaşıyoruz”) koalisyonu altında birleşen çeteler sahneye ağırlığını koydu. 2024 yılında silahlı gruplar başkentin ve devlet kurumlarının büyük bölümünü ele geçirip hapishanelerin kapılarını açınca, o sırada yurtdışı gezisinde bulunan Henry ülkeye geri dönemedi ve istifa etmek zorunda kaldı. Onun ardından iki yıl boyunca farklı siyasi grupları temsil ettiği söylenen bir Geçiş Başkanlık Konseyi kuruldu, fakat bu konseyin de dağılmasıyla bütün fiili yetki Başbakan Alix Didier Fils-Aimé’nin elinde toplandı.

Bugün geldiğimiz noktada Haiti’de seçilmiş bir başkan ve toplanmış bir meclis yok. Yüksek temyiz mahkemesi daha geçen ay yeniden çalışmaya başlayabildi. Ordu ve polis kağıt üzerinde var ama fiilen işlevsiz. Başkent Port-au-Prince’in neredeyse tamamını ve ülke bölgelerinin yarısını, yolları ve limanları Viv Ansanm ve benzeri çeteler kontrol ediyor; sivillerden zorla vergi topluyor.

Ancak 2021 suikastı bu yıkımın başlangıcı değil, uzun bir tasfiye sürecinin son perdesi. Haiti devletinin omurgası, 1986’da kanlı Duvalier diktatörlüğünün devrilmesinin ardından halkın kazandığı demokratik mevzileri yok etmeye yönelen darbelerle kırıldı. Ülkenin halk oyuyla seçilen ilk başkanı Jean-Bertrand Aristide, 1991’de bir darbeyle devrildi; ikinci başkanlık döneminde ise 2004 yılında ABD, Fransa ve Kanada’nın ortak darbesiyle yerinden edildi. O darbeyi tahkim etmek üzere 2004’ten 2017’ye kadar ülkeyi işgal altında tutan BM misyonu MINUSTAH, on üç yıl boyunca Haiti halkına terör estirdi ve devletin kalan bütün kurumsal yapılarını paramparça etti. Bugün GSF ve Erik Prince’in Vectus Global’i, işte o 2004-2017 işgalinin bıraktığı enkazın üzerinde, ABD’nin uzun zamandır özlemini çektiği o eski sömürgeci kontrolü yeni nesil taşeronlarla ve dronlarla yeniden kuruyor.

G7’den Haiti açıklaması: Şiddet sarmalı tehlikesi artıyor

Barış tüccarları: Reagan’dan OAS’a ve Bukele’ye

Haiti’deki manzaraya dışarıdan bakan bir okur, bir avuç barbar çetenin zavallı bir ada devletini rehin aldığına, uluslararası toplumun ve Bukele gibi “kararlı” liderlerin de çaresiz kalıp imdada yetiştiğine kolayca inanabilir. Fakat 1492’de Kristof Kolomb karaya çıktığından beri bu coğrafyada değişmeyen bir şablon işliyor: Avrupalılar da yerli halkların karşısına önce barış mesajıyla çıkıp sonra onları köleleştirmiş ve topraklarına el koymuştu. Sömürgecileri silahlı bir halk devrimiyle kovarak kurulan Haiti Cumhuriyeti, bugün yine “iyi Samiriyeli” kılığında gelenlerin, “istikrar” ve “medeniyet” nutukları atanların eliyle boğuluyor.

Bu kirli mekanizmanın bugün hangi siyasi hedefe koşulduğunu anlamak için Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) Genel Sekreteri Albert Ramdin’in sözlerine bakmak yeterli. Donald Trump yönetiminin nüfuzu altında hareket eden OAS’ın başındaki Ramdin, 11 Eylül’de düzenlediği basın toplantısında Haiti’de yapılacak olası seçimler için şimdiden vize dağıtmaya koyuldu: “İster başkanlık, ister yerel, ister yasama düzeyinde olsun, tutumum çok açık: Suç örgütleriyle bağlantısı olan hiç kimsenin seçimlere katılmasına izin verilmemeli.”

Ramdin hemen ardından bunun denetiminin sözde Haiti makamlarına ait olduğunu eklese de, kimin siyaset yapıp kimin yapamayacağına Washington adına karar verdiği açıktı. Üstelik sözlerinin devamı tam bir provokasyon mühendisliği örneğiydi: “Bu bilinen bir gerçek. Kimin, nerede, hangilerinin olduğunu söyleyecek konumda değilim. Ancak bunun bir endişe kaynağı olduğu ortada.” Ardından ise zehri siyaset zümresinin içine bırakıyordu: “Ancak bu noktada açık olayım. Doğrudan konuşuyorum ve tüm siyasetçilerden söz etmiyorum. Dolayısıyla bunun ne tüm siyasi adaylarla ne de siyaset zümresinin bütünüyle ilgili olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor.”

Buradaki sinsi hesabı görmemek imkânsız. Neoliberal yıkımın beraberinde, çetelerle şu veya bu biçimde temas kurmamış tek bir kurum ya da parti bırakılmamış durumda; zaten en büyük temas hattı da bizzat ABD’nin elinde. Ramdin isim vermeden “bazıları temiz, bazıları kirli” diyerek, zaten paramparça olmuş bir toplumda güvensizlik ve iç savaş tohumları ekiyor.

Nayib Bukele’nin bu sahneye çıkışı da tam bu noktada anlam kazanıyor. El Salvador’un sağcı, Hıristiyan Siyonist lideri, kendi ülkesinde cinayet oranlarını düşürmek uğruna yargı güvencelerini askıya alıp keyfi tutuklama ve kötü muameleyi kurumsallaştırdığı güvenlik rejimini şimdi dış politikaya ihraç ediyor.

Fakat Haiti, El Salvador değil. Burada silahlı gruplar tabana kök salmış durumda ve karşılarında bu çeteleri ezip yerine koyabilecek işleyen bir devlet mekanizması, mahkeme ya da iktisadi zemin yok. İki bin beş yüz Salvador askeri, Erik Prince’in paralı katilleri ve tepede dolaşan patlayıcılı dronlar sivil halkı terörize edebilir, yıkımları artırabilir ama kalıcı bir düzen kuramaz. Askeri macera uzayıp sivil katliamlar büyüdükçe ve sahadaki diğer uluslararası kuvvetlerle sürtüşmeler baş gösterdikçe, Bukele’nin bugün Başbakan Alix Didier Fils-Aimé’den topladığı o ucuz alkışlar, kendi ülkesi açısından da pahada ağır bir siyasi yüke dönüşecek.

Dominik Başkanı Abinader, Bukele’ye destek verdi

Okumaya Devam Et

Amerika

Jensen Huang’ın istifası sonrası Nvidia’yı bekleyen sigorta riski

Yayınlanma

Financial Times’ın haberine göre Nvidia, yöneticilerinin kişisel varlıklarını 900 milyon dolara kadar sigortalatırken şirketi toplu davalara karşı korumasız bıraktı. Kurucu ortak Jensen Huang’ın istifası ve hissedarların açtığı dava sürecinde Side B ve Side C teminatlarının eksikliği şirkete ek mali yük getirebilir.

Financial Times (FT) gazetesinin kaynaklarına dayandırdığı haberine göre çip devi Nvidia, yöneticilerinin eylemlerinden doğabilecek davalara karşı kendi kurumsal varlıklarını sigortalatmadı.

Şirket, yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerinin kişisel varlıklarını korumak amacıyla 900 milyon dolara kadar sigorta teminatı yaptırdı.

Gazeteye göre Nvidia, sigorta brokeri Aon aracılığıyla yalnızca yöneticilerin ve yönetim kurulu üyelerinin kişisel varlıklarını ve hukuki savunma masraflarını kapsayan Side A türü poliçe satın aldı.

Beazley, AIG ve Chubb gibi sigorta şirketlerinin yer aldığı bu poliçe, doğrudan şirketin mali varlıklarını koruyan Side B ve Side C teminatlarını içermiyor.

Gazete, bu teminatların bulunmamasının şirketin kurucu ortağı ve eski CEO’su Jensen Huang’ın istifası ile hissedarların açtığı toplu dava sürecinde Nvidia için ek mali riskler doğurabileceğini yazdı.

Silikon Vadisi, Huang’ın geri dönmesini istiyor

Hissedarlar Jensen Huang ve şirkete toplu dava açtı

Side B ve Side C korumalarının eksikliği, hisse değerindeki düşüş nedeniyle yöneticilerin yanlış beyanda bulunduğu veya önemli riskleri gizlediği iddiasıyla açılacak toplu davalarda Nvidia’nın tazminat ve yargılama giderlerini kendi bütçesinden ödemesine yol açabilir.

Nvidia hissedarları, bu haftanın başlarında şirkete ve Jensen Huang’a karşı toplu dava açtı.

Davacılar, eski CEO’nun ABD makamlarının Çin istihbaratı adına çalıştığını değerlendirdiği Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile ilişkisi hakkında yanlış ve yanıltıcı açıklamalar yapıldığını öne sürdü.

Jensen Huang, iki evlilik dışı ilişkisi olduğuna dair haberlerin yayılmasının ardından 12 Kasım Perşembe günü görevinden istifa etmişti.

Huang daha önce bir kadınla evlilik dışı ilişki yaşadığını kabul etmişti.

FT’nin aktardığına göre istifanın açıklandığı gün Nvidia hisseleri yüzde 4,3 değer kaybetti ve şirketin piyasa değeri yaklaşık 200 milyar dolar azaldı.

Uzmanlara göre yalnızca Side A poliçesi çok nadir görülüyor

Sigorta brokeri WTW’nin 2018 yılında yaptığı araştırmaya göre, halka açık şirketlerin yüzde 91’i yöneticiler ve üst düzey yetkililer için ayrı sorumluluk sigortası poliçeleri satın alıyor.

Araştırmaya katılanların yüzde 80’inden fazlası Side A, Side B ve Side C teminatlarının üçünü birden yaptırıyor.

Hukuk firması Stewarts’ın sigortalı uyuşmazlıkları birimi yöneticisi Aaron Le Marquer, FT’ye yaptığı açıklamada halka açık şirketlerin genellikle Side A ve Side B teminatlarına sahip olduğunu, büyük ABD şirketlerinin ise çoğunlukla Side C korumasını da aldığını söyledi.

MSIG finansal riskler sigortası birimi yöneticisi Brian Boyle ise büyük ABD şirketlerinin genellikle yüz milyonlarca dolarlık limitlerle üç teminat türünü de yaptırdığını belirtti.

Boyle, yalnızca Side A poliçesi satın alınmasının son derece nadir görüldüğünü ve bunun sigorta maliyetlerinin yüksekliğinden kaynaklanabileceğini sözlerine ekledi.

Elon Musk’tan görevden ayrılan Nvidia CEO’su Jensen Huang’a destek

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English