Bizi Takip Edin

Amerika

Demokratlar: Trump gelecek seçimlere müdahale hazırlığında

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump’ın 2020 başkanlık seçimlerine ilişkin bazı gizli belgeleri kamuoyuna açıklaması ve yaptığı konuşmanın etkileri devam ediyor. Demokratlar, Trump’ın bu adımlarla gelecek seçimlere müdahale etmek için zemin hazırladığını savunurken istihbarat uzmanları sunulan belgelerin seçim sonuçlarının değiştiğine dair hiçbir kanıt sunmadığını belirtiyor. Federal hükümet ile eyaletler arasında yetki tartışmasına yol açan gelişmede, İç Güvenlik Bakanlığı eyaletlere yönelik baskıyı artıracağını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 2020 başkanlık seçimlerine ilişkin bazı gizli belgeleri seçici bir şekilde kamuoyuna açıklaması, istihbarat topluluğunun “seçimde tek bir oyun bile değiştirilmediği” yönündeki temel tespitini değiştirmedi.

Buna karşılık Demokrat partililer, Trump’ın bu adımlarla gelecek seçimlere müdahale etmenin zeminini açıkça hazırladığını ifade ediyor.

Trump’ın konuşmasında Çin’in 18 eyaletteki seçmen verilerine eriştiğini açıklaması bazı kesimlerce eleştirildi. Siyasi kampanyaların seçmenlere ulaşmak amacıyla bu tür verileri piyasadan yasal olarak sıklıkla satın alabildiği biliniyor.

Demokratlar ise Trump’ın açıklamalarını, gelecek seçimlere yönelik bir müdahale sinyali olarak değerlendiriyor. Temsilciler Meclisi İstihbarat Komisyonunun kıdemli Demokrat üyesi Jim Himes konuya ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Bu gece ne olduğunu iyi anlamak gerekiyor. Başkan bir zemin oluşturuyor. Seçim günü gece yarısı ortaya çıkıp ‘Sizi temmuz ayında Çinlilerin ve Venezuelalıların şunları yapacağı konusunda uyarmıştım, işte bu gece gerçekleşti’ demek için hazırlık yapıyor. Ardından yedi eyalete İç Güvenlik Bakanlığı federal görevlilerini konuşlandırıp oy sandıklarına el koyacaklarını söyleyecek.”

Seçim makineleri ve eyaletlere baskı tartışması

İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, cuma sabahı düzenlediği basın toplantısında, ABD istihbarat kurumlarının raporlarının aksine oy verme makinelerinin hacklenebileceğini ileri sürdü.

Mullin, eyaletlerin seçmen bilgilerini bakanlık ile paylaşması yönünde baskıyı artıracaklarını belirterek yasadışı oyları tespit etmek için “maksimum baskı” uygulayacaklarını kaydetti.

Trump ise ulusa sesleniş konuşmasında, açıkladığı belgelerin seçim altyapısındaki büyük açıkları ortaya koyduğunu savundu.

Trump, “Bu kanıtlar, sahip olduğumuz seçim sisteminin hackleme, istismar ve dış müdahalelere daha önce hiç düşünülmemiş düzeyde açık olduğunu gösteriyor” dedi.

Ancak Trump yönetiminin açıkladığı e-posta, analiz ve raporlardan oluşan belgeler, istihbarat topluluğunun Trump’ın başkanlığı döneminde, 2021 yılında ulaştığı “2020’de hiçbir oy değişmedi” sonucunu çürütecek bir veri sunmadı.

Trump’ın Çin’e dair paylaştığı bilgilerin büyük bölümü, o dönem istihbarat birimleri tarafından gazetecilerle paylaşılan ve Pekin’in diğer ülkelerin etki çabalarını taklit etmeye yeni başladığını belirten raporlarda yer alıyordu.

İstihbarat birimleri o dönem seçimleri etkilemeye çalışan başat aktörlerin Rusya ve İran olduğunu açıklamıştı.

Gizli statüsü kaldırılan belgeler arasındaki bir şemada Çin, Rusya ve İran’ın faaliyetleri karşılaştırıldı. Şema, üç ülkeden yalnızca Rusya’nın ABD seçim süreçlerini doğrudan hedef almaya çalıştığını ortaya koydu.

İstihbarat uzmanlarından “cımbızlama” eleştirisi

İstihbarat uzmanları, Trump yönetimini geniş iddialarda bulunmak için belirli istihbarat verilerini cımbızlayarak kullanmakla eleştirdi.

Trump’ın ilk başkanlık döneminde Ulusal İstihbarat Direktör Yardımcısı olarak görev yapan Sue Gordon, CNN ekranlarında yaptığı değerlendirmede konuşmayı eleştirdi:

“Son derece önemli bir konuda, oldukça şüpheli çözüm önerileri sunan tehlikeli bir konuşmaydı. Başkan istihbarata kesin bir yargı gibi yaklaşıyor ancak istihbarat bir yargı değil, bir sürecin başlangıcıdır. Yeni veriler açıklansa bile bu hiçbir şeyi kanıtlamaz. Niyet eylem değildir, eylem etki yaratmaz ve etki de sonucu belirlemez.”

Eski CIA yöneticisi ve Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Analiz Direktör Yardımcısı Brian O’Neill ise Just Security için kaleme aldığı değerlendirmede, belgelerin Trump’ın iddialarını desteklemediğini kaydetti.

O’Neill, meselenin önceki değerlendirmelerin yanlış olup olmaması değil, yeni istihbaratın Çin veya diğer rakiplerin sadece veri toplamaktan seçim sürecinin kendisine yönelik daha agresif adımlara geçip geçmediğini göstermesi olduğunu belirtti. O’Neill, incelenen belgelerde bu yönde yeni ve koordineli bir istihbarat değerlendirmesinin yer almadığını yazdı.

O’Neill ayrıca, ham istihbarat verilerinin tek başına bir iddianın daha sonra doğrulanıp doğrulanmadığını, reddedilip edilmediğini veya daha geniş bir analize dahil edilip edilmediğini göstermeyeceğini vurguladı.

Ödenekleri kesme tehdidi

Bakan Mullin, anayasaya göre eyaletlerin yetkisinde olan seçim yönetimine federal hükümetin dahil olması gerektiğini savunurken Trump’ın açıkladığı belgeleri buna gerekçe gösterdi.

Eyaletlerin seçmen listelerine erişim taleplerinin daha önce mahkemeler tarafından reddedildiğini hatırlatan Mullin, İç Güvenlik Bakanlığının taleplerine uymayan eyaletlerin federal fonlarını kesme tehdidinde bulundu. Bakanlık, seçmenlerin vatandaşlık durumunu doğrulamak için sosyal yardım programlarında kullanılan tartışmalı bir veri tabanının kullanılmasını talep ediyor.

Mullin gazetecilere yaptığı açıklamada, “Makinelerin güvenli hale getirilmesi ve seçmen kayıt listelerinin temizlenmesi gerektiğini söylüyoruz. Bu konuda maksimum baskı uygulayacağız. Erken oylama sürecini ve seçim sonrasını aktif olarak inceleyeceğiz” dedi.

Mullin, yasadışı oy kullananların peşine düşeceklerini de sözlerine ekledi.

İç Güvenlik Bakanlığı, cuma günü yaptığı açıklamada dört eyaletteki seçmen listelerinde 250 bin kadar ABD vatandaşı olmayan kişinin yer aldığını iddia etti.

Ancak The Hill tarafından yapılan incelemede, bakanlığın kayıtlarındaki yabancılarla sadece 118 bin seçmenin isim ve doğum tarihinin eşleştiği belirlendi.

Siyasi eğilimleri farklı kuruluşların yaptığı araştırmalar, ABD’de son yıllarda vatandaş olmayan kişilerin oy kullandığı vakaların sayısının 30’un altında olduğunu gösteriyor.

Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) Seçim Hakları Projesi Direktörü Sophia Lin Lakin, ABD seçimlerinin güvenli olmasının arkasındaki temel nedenin merkeziyetçi olmayan yapı ve federal müdahalenin bulunmaması olduğunu vurguladı.

Lakin, “Anayasa hiçbir başkana kendi siyasi iradesini seçmenlerin oylarının yerine koyma yetkisi vermez. Seçim görevlileri ve mahkemeler, seçimlerin çok katmanlı güvenceler ve şeffaflık sayesinde güvenli olduğunu uzun süredir kanıtlamıştır” dedi.

Temsilciler Meclisi İdare Komisyonunun kıdemli Demokrat üyesi Joseph Morelle ise Trump’ın bu adımla iki amaca hizmet ettiğini savundu:

“Bence ilk olarak, 2020 seçimlerini kaybettiği gerçeğini duygusal olarak kabullenemiyor ve tüm kanıtlara karşı çıkmanın yollarını arıyor. İkincisi ise ‘Bakın, artık Amerika’daki seçimlere güvenmemelisiniz’ diyebileceği bir ortam yaratmaya çalışıyor. Amerikan halkının seçimlere olan güvenini ne kadar sarsabilirse o kadar kaos yaratır ve bence asıl niyeti de bu.”

Amerika

Amazon ve Google, Anthropic’in hisselerinin neredeyse yüzde 30’una sahip

Yayınlanma

Günümüzün en önemli aktörleri olan Amazon ve Google, Anthropic’in halka arzının ardından şirketin hisselerinin yaklaşık %30’una sahip oldu.

Amazon ve Google, Anthropic henüz halka açık olmayan bir şirketken bu şirkete yatırım yaptı.

Anthropic borsada işlem görmeye başladığında, bu şirketlerin hisseleri oy hakkı olmayan özel bir hisse sınıfına dönüştürüldü.

Bu hafta başında yapılan bir açıklamaya göre, halka arzın ardından Amazon, Anthropic hisselerinin %14,7’sine sahip olacaktı.

Şirket, elindeki diğer tahvilleri şirket hisselerine dönüştürme hakkını da kullanabilir.

Google ise %13,7’sine sahip oldu. Bu oran, halka arzla birlikte gerçekleştirilecek özel bir plasman yoluyla satın alınan 10 milyar dolarlık ek Anthropic hissesini de içeriyor.

Bunlar oy hakkı olmayan hisseler olduğundan, teknik olarak bu durum teknoloji devlerinin etkisini sınırlayacak.

Öte yandan Büyük Teknoloji şirketleri sadece hisse sahibi olmakla kalmıyor. Aynı zamanda Anthropic’e bilgi işlem gücü ve diğer altyapı hizmetleri de satıyorlar.

Bu, Axios’a göre bazı eleştirmenleri rahatsız eden “döngüsel finansman” düzenlemelerinin bir örneği.

“Döngüsel finansman” kapsamında, teknoloji şirketleri, öncü yapay zeka firmalarına sermaye aktarıyor ve bu firmalar da bu sermayenin bir kısmını bulut ve bilgi işlem kapasitesi satın alımları yoluyla geri aktarıyor.

Anthropic’in halka arz prospektüsü de bu karmaşık ilişkilerin beraberinde getirdiği zorlukları kabul ediyor:

“Stratejik ortaklarımızla olan ilişkilerimiz, ister aynı anda hem yatırımcı, hem müşteri, hem dağıtım ortağı hem de rakip olarak rol alan Amazon, Google veya Microsoft ile olsun, ister aynı anda hem tedarikçi hem de kiraya veren olarak rol alan Broadcom ile olsun, tam olarak öngörülmesi veya hafifletilmesi zor olan potansiyel çıkar çatışmalarına yol açıyor.”

Endişe, büyük teknoloji şirketlerinin sahiplik paylarının ve ticari ilişkilerinin rekabeti zayıflatabileceği, tüketici seçeneklerini kısıtlayabileceği, fiyatları yüksek tutabileceği ve yeni kurulan şirketlerin yapay zeka alanına girmesini zorlaştırabileceği.

Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Tim Wu, bu hafta San Francisco’da düzenlenen bir konferansta, “Yapay zeka sektörlerinin ve teknoloji platformlarının birbirleriyle rekabet etmeleri gerekiyor, işbirliği yapmaları değil,” dedi.

Ne var ki, aslında tüm bu şirketler yapay zeka alanında rekabetle karşı karşıya. Sektör özellikle açık kaynaklı modeller ve Çin’den gelen rekabet konusunda endişeli.

Elbette hâlâ bir miktar rekabet var: Örneğin, Claude ve Google Gemini müşteri kazanmak için rekabet ediyor.

Federal Ticaret Komisyonu, eski başkanı Lina Khan’ın önderliğinde, Başkan Donald Trump’ın göreve dönmesinden hemen önce yayınlanan bir raporda, Büyük Teknoloji şirketleri ile Anthropic ve OpenAI arasındaki bağlantılara dikkat çekmişti.

Kurum, yapay zeka firmaları ile Büyük Teknoloji şirketleri arasındaki ortaklıkların, girişimlerin bulut sağlayıcılarını değiştirmesini zorlaştırabileceğini ve teknoloji şirketlerine hassas bilgilere erişim imkânı ile ortaklarının kararları üzerinde etki gücü sağlayabileceğini tespit etmişti.

O dönemde komisyon üyesi olan ve şu anda kurumun başkanlığını yürüten Andrew Ferguson, yaptığı açıklamada şunları söylemişti:

“Yapay zeka, Büyük Teknoloji şirketlerinin hakimiyet kurmalarından bu yana karşılaştıkları en önemli zorluk olabilir.”

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic’in halka arzı teknoloji hisselerini canlandıramadı

Yayınlanma

Anthropic’in alka arzının, son zamanlarda zayıflayan yapay zeka (AI) sektörünü yeniden canlandıramaması üzerine, küresel teknoloji hisseleri düştü.

Güney Kore’nin teknoloji ağırlıklı Kospi endeksi ve Japonya’nın Nikkei 225 endeksi, Asya’daki düşüşlere öncülük etti; her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Avrupa’da ise Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 0,7 geriledi; dünyanın en büyük çip üretim ekipmanı üreticisi ASML ise neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Asya ve Avrupa’daki satış dalgası, Wall Street’te gece boyunca yaşanan düşüşlerin ardından geldi.

Nasdaq 100, Claude’un geliştiricisi Anthropic’in hisselerinin halka arzında yüzde 17 artış kaydetmesine rağmen yüzde 2,2 düşüşle kapandı.

Anthropic’in halka arzı, teknoloji sektörü için çığır açan bir an olarak nitelendirildi ve yatırımcılara, bu teknolojinin dünyanın önde gelen geliştiricilerinden birine yatırım yapma fırsatı sundu.

Silikon Vadisi merkezli grubun başarılı halka arzına rağmen, analistler ve yatırımcılar bunun yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine dair artan endişeleri gidermek için yeterli olmadığını belirtti.

Lotus Asset Management’ın yatırım direktörü Hao Hong, “Normalde en büyük halka arzlar piyasanın dip noktasında değil, zirvesinde gerçekleştirilir,” dedi.

Vadeli işlemler, Wall Street’in cuma günü açılışında Nasdaq endeksinin yüzde 1 daha düşeceğine işaret ediyordu.

Anthropic hisseleri, piyasa kapanış sonrası işlemlerde neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Güney Kore’de, yapay zeka veri merkezlerinde kullanılan bellek çiplerinin üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix, her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ise yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

Tayvan’ın ana borsa endeksi, neredeyse yüzde 18 düşerek piyasa değerinden 500 milyar dolardan fazla kaybedince, 1991’den bu yana en kötü haftasını yaşadı.

Anthropic, Nasdaq’ı Ekim başındaki en son rekor zirvesinden aşağıya iten teknoloji hisselerindeki son dönemdeki zayıflığa rağmen halka arzına devam etti.

Varlık yönetimi şirketi GAM Holding’in grup CEO’su Albert Saporta, Anthropic’in halka arzının “birkaç hafta önceki değerlemelerin yüzde 25 altında fiyatlandırıldığını” belirtti ve “Kimsenin yatırım getirisi konusunda bir fikri olmadığı bu devasa sermaye harcaması çılgınlığı çöküyor,” dedi.

Lombard Odier’in Asya yatırım direktörü John Woods, Asya’daki düşüşlerin, yatırımcıların odağını çip üreticileri gibi donanım tedarikçilerinden Anthropic gibi yapay zeka yazılım geliştiricilerine kaydırdığını gösterdiğini söyledi.

Woods, “Anthropic’in halka arzı oldukça güçlüydü. Asya’daki düşüş, yapay zeka sektörünün olgunlaştığını gösteriyor,” dedi.

Asya’daki düşüşler, 2025 yılının başından bu yana dünyanın en iyi performans gösteren şirketlerinden bazıları için keskin bir tersine dönüş anlamına geliyor.

Jensen Huang’ın Nvidia’dan ani ayrılışı ve ABD’nin çip ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma olasılığı, küresel yapay zeka veri merkezlerinin kurulmasında hayati öneme sahip olan bölgedeki yonga üreticilerine yönelik yatırımcı güvenini zaten sarsmıştı.

BNP Paribas Asset Management’ın kıdemli piyasa stratejisti Ecaterina Bigos, “Bu sektör çok dar ve yüksek kaldıraçlıydı. Şu anda piyasa, elinden geldiğince kaldıraç oranını düşürüyor,” dedi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Venezuela, ABD ile askeri anlaşma imzaladı

Yayınlanma

ABD ve Venezuela, Amerikan güçlerinin Nicolás Maduro’yu kaçırmasının üstünden bir yıl geçmeden askeri ilişkilerini yeniden kurdu.

Maduro’nun eski başkan yardımcısı Delcy Rodríguez’in liderliğindeki geçici hükümet, çarşamba günü ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bir askeri işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşma hakkında şu ana kadar çok az ayrıntı açıklanmış olsa da Hegseth, Venezuela’nın 12 aydan kısa bir sürede “bölgedeki en agresif tehdidimizden, uyumlu bir güvenlik ortağına” dönüştüğünü söyledi.

Rodríguez, anlaşmanın “ortak tehditlerle” mücadeleye yardımcı olacağını savundu.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği, 2005 yılında Hugo Chávez tarafından sonlandırılmıştı.

Chávez, meslektaşlarını eğitmek üzere Venezuela’ya gönderilen ABD’li askeri personelin, hükümeti hakkında aşağılayıcı açıklamalarda bulunduğunu iddia etmişti.

Ayrıca, Venezuela’nın en büyük askeri kompleksi olan Fuerte Tiuna’da bulunan ABD askeri ofisini, “hükümete karşı komplo kuran CIA’nın bir organı” olmakla suçlamıştı.

Chávez’in ölümünün ardından onun yerine geçen Nicolás Maduro döneminde, iki ülke arasındaki ilişkiler daha da kötüleşti.

Maduro ve eşi Cilia Flores, şu anda New York’ta uyuşturucu kaçakçılığı ve işkenceye teşebbüs suçlamalarıyla gözaltında tutuluyor; ikisi de bu suçlamaları reddediyor.

Hegseth, çarşamba günü Caracas’taki ABD Büyükelçiliği’nde yaptığı konuşmada, Maduro’nun yakalanmasından bu yana iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan değişime değindi:

“Bu yüzyılda Venezuela’ya ayak basan ilk ABD Savaş Bakanı olarak burada bulunmak büyük bir onurdur. Bu anın önemini çok iyi anlıyorum. Sadece bir yıl önce, benim burada bulunmam, bizim burada bulunmamız imkansız, neredeyse hayal bile edilemez olarak görülürdü. Tam olarak bir yıl önce bugün, hakkında dava açılmış kaçak uyuşturucu teröristi Nicolás Maduro, on yıldan fazla bir süre boyunca Venezuela’nın sınırlarını ve topraklarını dünyanın dört bir yanından gelen teröristlere teslim eden adam, buradan çok da uzak olmayan bir sahnede durmuş ve alaycı bir şekilde ‘Gelin de yakalayın beni!’ diye bağırmıştı. Eh, biz de o çağrıya cevap verdik.”

Hegseth, 3 Ocak’ta gerçekleştirilen ABD işgalinin sonucunun Maduro’nun öngördüğü gibi olduğunu ekleyerek, kaçırılan liderin şu sözlerini aktardı: “Savaş hayır, barış evet.”

Çarşamba günü kendisi ile Venezuela savunma bakanı arasında imzalanan anlaşmayı, “Amerika Kıtası Kartel Karşıtı Koalisyonu aracılığıyla ABD, Venezuela, Venezuela ordusu ve Batı Yarımküre için yeni bir sayfa” olarak nitelendirdi.

Rodríguez ise anlaşmayı “ikili ilişkilerimiz açısından son derece önemli” olarak nitelendirdi.

Başkanlık sarayında düzenlenen bir toplantıda Hegseth’e hitaben konuşan Rodríguez, “Sayın Bakan, birkaç ay içinde halkımız için çok zor anları, her iki ülkemiz için de işbirliği ve karşılıklı fayda sağlayacak bir alana dönüştürdük,” dedi.

Anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmamış olsa da, Rodríguez konuşmasında “ortak tehditlerle mücadele etmek” amacıyla Venezuela silahlı kuvvetlerinin eğitilmesinden, “operasyonel teçhizatının” iyileştirilmesinden ve yeni teknolojilere erişimin sağlanmasından bahsetti.

Hegseth, ABD büyükelçiliğinde yaptığı konuşmada, bu tehditlerin kimler olduğunu daha açık bir şekilde ifade etti ve “Burayı [Venezuela’yı] sığınak olarak kötüye kullanan uyuşturucu teröristlerine” seslenerek, “Sizi avlayacağız, bulacağız ve öldüreceğiz” diye uyardı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English