AB başkentleri, Kanada’nın blokla “benzersiz bir ittifak” kurma girişimine soğuk bir tepki gösterdi.

Bu durum, Başbakan Mark Carney’in “orta güçlerin” ABD ve Çin’e karşı saflarını sıkılaştırması yönündeki çağrısının etkisini azalttı.

Bu hafta Fransa ve Birleşik Krallık’ı ziyaret eden Carney, FT’ye verdiği röportajda, daha önce ülkesine “ortak üyelik” fikrini ortaya attıktan sonra, Avrupa’yı Kanada ile iktisadi ittifakını derinleştirmeye çağırdı.

Fakat görüşmelere katılan beş AB diplomatına göre, Carney’in bu hamlesi, Ottawa’ya tercihli ticaret erişimi sağlamaktan çekinen hükümetleri ikna etmeyi başaramadı.

Diplomatlar, bunun yerine şüphecilerin, Kanada’ya mevcut anlaşmaların daha iyi bir şekilde uygulanmasının sunulabileceğini öne sürdüklerini belirtti.

Ayrıca, bloğun Kanadalı silah üreticileriyle ve kritik maden çıkaran şirketlerle işbirliğini yoğunlaştırması konusunda da bir fikir birliği var.

Bir AB diplomatı şöyle konuştu:

“Kanadalıları seviyoruz ama herkes neyin mümkün neyin mümkün olmadığı konusunda oldukça gerçekçi. ‘Üyelik hariç her şey’ demek kulağa hoş geliyor, ancak pek de iyi düşünülmemiş bir öneri olarak algılandı. Fakat [Carney’in] denediği için onu suçlamıyorum.”

Başka bir diplomat, ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada ile önemli ölçüde güçlendirilmiş bir ilişkiye nasıl tepki verebileceğine dair endişelerin de bazı AB başkentlerini etkilediğini söyledi. 

Üçüncü bir diplomat, Baltık ülkeleri gibi Rus tehditleri karşısında NATO’nun korumasına güvenen ülkelerin özellikle endişeli olduğunu belirtti.

Dördüncü bir diplomat, “Tüm üçüncü ülkeler arasında Kanada, şu anda hepimizin yakınlaşmak istediği birkaç ülkeden biri. Fakat onlarla bile, ticaret erişimi ve tercihli muamele konularını konuşmaya başladığımızda dikkatli olmamız gerektiğini hepimiz biliyoruz,” dedi.

Carney, Trump yönetiminin agresif dış politikası tarafından tehdit edilen çok taraflı kuruluşları korumak amacıyla Batı’daki liberal demokratik işbirliğinin “jeopolitik bir paratoner” rolü üstlendi. 

Kanada, Trump’ın ticaret savaşına yanıt olarak ABD’ye misilleme gümrük vergileri uygulayan Çin ile birlikte sadece iki ülkeden biri.

AB’yi ikna etme kampanyasının bir parçası olarak, Kanada başbakanı çarşamba günü Strazburg’da Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in yıllık Birliğin Durumu konuşmasına katılacak ve perşembe günü Avrupa Parlamentosu’nda kendi konuşmasını yapacak.

Carney, bu Ocak ayında Davos etkinliğinde yaptığı bir konuşmada “orta güçler” terimini ortaya atmış ve Çin ve ABD gibi süper güçlere karşı koymak için birleşmeleri gerektiğini söylemişti. Von der Leyen de genel hatlarıyla aynı kavramı desteklemişti.

Ne var ki, Carney’in ziyaretine hazırlık amacıyla geçen hafta düzenlenen AB üye devletleri büyükelçileri toplantısında, bir büyükelçi, bloğun “bir ‘orta güç’ olmadığını” ve çok daha küçük olan Kanada’nın herhangi bir özel muamele beklememesi gerektiğini belirtti.

Beşinci bir diplomat, “Birçok başkent, biraz gerçekçilik duygusuna ihtiyaç duyulduğunu düşünüyor,” dedi.

Bu diplomat, Fransa ve İtalya da dahil olmak üzere 10 ülkenin, Kanada’nın AB ile imzaladığı 2017 tarihli serbest ticaret anlaşmasını (CETA) henüz onaylamadığını belirtti.

Anlaşma, Kanadalı yatırımcılara hükümetleri dava etme konusunda daha fazla hak tanıyacak ve tarım ürünleri için gümrük tarifelerini düşürecek hükümlere yönelik çeşitli ulusal meclislerin itirazları nedeniyle askıya alınmıştı.

Carney, FT’ye verdiği röportajda beklentilerini belirgin şekilde yumuşatarak, 10 AB ülkesinden CETA’yı onaylamalarını istedi.

Anlaşma geçici olarak yürürlükte; bu da gümrük vergisi indirimleri, gümrük kuralları ve mal ve hizmetlere yönelik pazar erişimi dahil olmak üzere hükümlerinin çoğunun halihazırda geçerli olduğu anlamına geliyor.

Fakat anlaşmanın tam olarak onaylanması giderek daha belirsiz hale geliyor: Fransa’da cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken, İtalya’da Giorgia Meloni’nin gelecek yıl yapılacak genel seçimler öncesinde aşırı sağcı bir milliyetçiyle ittifak kurmak zorunda kalması muhtemel; bu durum, AB’nin en büyük iki üye ülkesinde anlaşmanın onaylanma ihtimalini zayıflatıyor.

Kurallar ve standartlar arasındaki fark da, özellikle ABD pazarının çekiciliği göz önüne alındığında, Kanada ile AB arasında daha yakın bir uyum sağlanması ihtimalini zayıflattı.

AB, Kanada’nın mal ihracatının yüzde 6’sından azını oluşturuyor; bu da daha derin ticari bağlar kurulması imkânını sınırlamaktadır.

Sığır eti buna iyi bir örnek. Kanada, CETA kapsamında düşük gümrük vergili bir kota olmasına rağmen AB’ye hiç sığır eti ihraç etmiyor çünkü üreticileri, AB kuralları uyarınca yasaklanmış büyüme hormonları kullanıyor.

Ticarette birçok sorunlu konu hâlâ devam ediyor. AB, Kanada’nın AB menşeli çelik ve çivi gibi bazı ürünlere uyguladığı gümrük vergilerini kaldırmasını istiyor.

Ayrıca, ithalata karşı yerli üretimi destekleyen “Kanada Malı Satın Al” kurallarının hafifletilmesini de talep ediyor.

Ottawa da, AB’nin önerdiği “Made in Europe” politikasından ve kereste ile alüminyum gibi kritik ihracat ürünlerinin maliyetlerini artıracak çevre düzenlemelerinden benzer şekilde memnun değil.

İki taraf, 29-30 Ekim tarihlerinde Montreal’de yapılacak zirveden önce bir dijital ticaret anlaşması imzalamayı umuyor.

Ancak AB ülkeleri, Kanada’da birçok düzenlemenin eyalet düzeyinde belirlendiğinin farkında; bu da federal hükümetin vaat ettiği değişiklikleri hayata geçirmesini zorlaştırıyor.

Polonya devlet enerji grubu Orlen, Venezuela’dan kripto para aracılığıyla petrol ithal etme girişimi sırasında en az 424 milyon dolar kayba uğradı. İsviçre ve Dubai üzerinden yürütülen operasyonda 230 milyon dolarlık avans aracı şirketlere teslim edilmesine rağmen sevkiyat gerçekleşmedi.

Polonya devlet enerji grubu Orlen, kripto para birimiyle yaklaşık 6 milyon varil Venezuela petrolü satın alma girişimi neticesinde en az 424 milyon dolar kaybetti.

İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times’ın yürüttüğü araştırmaya dayandırdığı haberine göre, aracılar üzerinden aktarılarak USDT cinsine çevrilen fonların ardından petrol sevkiyatı gerçekleşmedi.

Gazetenin ulaştığı verilere göre, Orlen’in İsviçre merkezli ticaret kolu Orlen Trading Switzerland (OTS), Kasım 2023’te Dubai merkezli Hannon International şirketiyle 345 milyon dolarlık Merey 16 tipi ham petrol alımı için sözleşme imzaladı.

İşlemden 25 ila 30 milyon dolar kar sağlamayı hedefleyen OTS, Dubai merkezli aracı kuruluşa 230 milyon dolar avans aktardı.

Venezuela tarafı ödemeyi sadece kripto para birimi USDT ile kabul edeceğini bildirdi. Hannon, para birimini dönüştürmek amacıyla Dubai’deki diğer aracı kuruluşlara transferler gerçekleştirdi.

Bu kuruluşlardan biri 135 milyon dolar tahsil etmesine karşın, Hannon’un verilerine göre satıcıya yalnızca 85 milyon USDT iletti. Farklı bir şirkete gönderilen 30 milyon dolar ise Venezuela’ya hiç ulaşmadı.

Hannon temsilcileri Ocak 2024’te bizzat Venezuela’ya giderek aracılara on milyonlarca USDT erişimi barındıran USB bellekler teslim etti. Bir komisyoncuya önce 60 milyon USDT, ardından 50 milyon USDT daha verildi; ancak petrol yine teslim edilmedi.

Aynı dönemde Orlen’in kiraladığı üç süpertanker, Aralık 2023’te Jose terminaline vardı ve haftalarca yükleme yapılmadan bekledi. Teslimat süresi 19 Aralık’ta dolarken, Orlen gemilerin rıhtımdaki bekleme süresi nedeniyle ilave maliyetlerle karşılaştı.

OTS, Ocak ayında Hannon ile 1 milyon varillik ham petrol için yeni bir mutabakata varmayı denedi ancak ham maddedeki kirlilik sebebiyle anlaşmadan çekildi.

Taraflar daha sonra 1 milyon varil akaryakıt sevkiyatı üzerinde anlaştı. Mart ayında Orlen’in bir gemisi, kararlaştırılan miktarın yarısını oluşturan yaklaşık 500 bin varillik yükü alabildi.

OTS, 28 Mart’ta ilk sözleşmeyi tek taraflı feshetti. Şirket içi hesaplamalara göre Hannon ile yürütülen operasyonların lojistik maliyeti 72 milyon dolara ulaştı.

Financial Times, Orlen’in Hannon’a devrettiği 230 milyon doları tahsil etmek amacıyla tahkim sürecini sürdürdüğünü aktarıyor.

Hannon, OTS’nin doğrudan işlem yapamaması nedeniyle aracı rolü üstlenerek USDT üzerinden petrol temin etmeye çalıştığını savunuyor.

Orlen ise üçüncü tarafların sürece dahil olup olmamasından bağımsız olarak, Hannon’un yükümlülüğünü yerine getirmek zorunda olduğunu belirtiyor.

Varşova Savcılığı, OTS operasyonlarının finanse edildiği 600 milyon dolarlık nakit havuzunun denetiminde ihmal olup olmadığını tespit etmek üzere Orlen’in eski yöneticileri hakkında soruşturma yürütüyor.

OTS’nin eski yöneticisi Samer Awad ve diğer eski idareciler, yöneltilen kötü yönetim suçlamalarını reddediyor.

Sözleşmenin iptalinden sonra, Orlen’in daha önce kiraladığı gemilerden biri yüksek yoğunluklu ağır Venezuela petrolünü yüklemeyi başardı.

Polonya hükümetinin tespitlerine göre Orlen’in toplam zararı en az 1,6 milyar zlotiyi (424 milyon dolar) buluyor.

Hükümet, bu meblağın nakliye, hukuk ve kötü yönetimden kaynaklanan diğer tüm harcama kalemlerini içerdiğini vurguluyor. Olay, Polonya tarihindeki en büyük şirket krizleri arasında yer alıyor.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump Ağustos sonunda Venezuela ile bir anlaşma sağlandığını, söz konusu mutabakatın bu ülkenin 65 milyar varili aşkın petrol rezervinin ABD denetimine geçmesini öngördüğünü duyurmuştu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise mutabakatın Washington yönetimine istikrarlı hammadde arzı ile uygun fiyatlı petrole erişim sağlayacağını; Venezuela tarafına yaklaşık 100 milyar dolarlık özel yatırım çekeceğini, binlerce yüksek ücretli istihdam yaratacağını ve ülke ekonomisinin yeniden toparlanmasını destekleyeceğini kaydetti.

ABD Savaş Bakanlığı denetim raporu, İran savaşının ilk dört ayında Amerikan ordusunun cephane darboğazı yaşadığını ve onlarca hava aracını kaybettiğini ortaya koydu. Bölgedeki diplomatik ve askeri üslerde ağır yıkım meydana gelirken, onarım harici operasyonel maliyet 33,4 milyar dolara ulaştı.

ABD Savaş Bakanlığı Genel Müfettişliği, İran ile yürütülen çatışmalara dair ilk özel denetim raporunu yayımladı. Belgede, ABD ordusuna ait mühimmat stoklarındaki erime, üslerde meydana gelen yıkım ve hava aracı kayıpları resmi verilerle kayıt altına alındı.

Savaşın başladığı 28 Şubat ile 30 Haziran arasındaki dönemi inceleyen çalışma; ABD ve İsrail öncülüğündeki askeri harekatın maliyetini, kapsamını ve operasyonel neticelerini ortaya koyuyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) yetkilileriyle yapılan görüşmelere dayanan raporda, İran’ın Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Irak, Umman ve Ürdün’deki Amerikan üslerini hedef aldığı; yüzlerce bina ve yapıyı yıktığı veya ağır hasara uğrattığı kaydedildi.

Amerikan televizyonları NBC News ve CNN‘in aktardığı raporda, çatışmalar ilerledikçe kritik mühimmat stoklarının azaldığı ve tedarik zincirinde tıkanıklıklar yaşandığı kabul edildi.

Savaş Bakanlığının bu açığı kapatmak amacıyla tedarik ve üretim takvimlerini öne çekmeye, stratejik parça ve cephaneyi önceden depolamaya çalıştığı ifade edildi.

Savaş Bakanı Pete Hegseth, daha önce stokların kritik seviyeye indiği yönündeki iddiaları reddetmişti. ABD Başkanı Donald Trump ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, ülkesinin “tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar çok, üstün nitelikli silah ürettiğini” savundu ve sevkiyatın sürdüğünü dile getirdi.

Trump iki hafta önce de benzer haberlere tepki göstererek mühimmatın “neredeyse sınırsız” olduğunu öne sürmüştü.

Denetim raporuna göre çatışmaların ilk dört ayı ABD bütçesine yaklaşık 33,4 milyar dolarlık doğrudan yük getirdi. Yıkılan askeri altyapının imar masraflarını içermeyen bu faturanın 22,3 milyar dolarını harcanan mühimmat, 3,7 milyar dolarını teçhizat kaybı, 7,4 milyar dolarını ise diğer giderler oluşturdu.

NBC News temmuz ayında, iç hesaplamalara hakim yetkililere dayanarak asıl maliyetin 80 ila 100 milyar doları bulabileceğini aktarmıştı. Pentagon ise aynı dönemde harcamayı 37,5 milyar dolar olarak duyurmuş, ancak bu toplama hava araçlarının ikamesi, üslerin tamiri ve azalan cephanenin yenilenmesi dahil edilmemişti.

Resmi kayıtlarda askeri hava filosunun gördüğü zarar da detaylandırıldı. Dört adet F-15E taarruz uçağı ile bir F-35A savaş uçağının kullanılamaz hale geldiği veya ağır darbe aldığı aktarıldı.

Bir A-10 Warthog, 12 adet KC-135 yakıt ikmal uçağı ve dokuz farklı hava aracı tamamen kaybedildi. Kongre Araştırma Servisi verilerine göre haziran sonuna kadar 30’u aşkın MQ-9 insansız hava aracı da düşürüldü.

İran ve bölgedeki müttefik unsurların saldırıları, CENTCOM’un operasyon merkezlerini, personelini ve ikmal depolarını tahliye etmesine yol açtı.

CNN’in geçtiği ayrıntılara göre ordu, tıbbi tahliye helikopterlerini Irak ve Kuveyt’ten çekmek zorunda kaldı. Hava unsurlarının güvenli hatlara kaydırılmasıyla yaralı nakilleri karayoluna ve bölgedeki yerel ambulanslara devredildi.

Çatışmaların başında 20 bini aşkın askeri ve diplomatik personelin görev yeri değiştirildi; Avrupa üslerinden operasyonları desteklemek için 5 bine yakın uçuş icra edildi.

Tahribat deniz gücünü de etkiledi. İran’ın Bahreyn’deki ana ABD donanma lojistik üssünü insansız hava araçları ve balistik füzelerle vurduğu doğrulandı.

ABD Deniz Kuvvetleri Bakan Vekili Hung Cao merkezin “yerle bir edildiğini” kaydederken, ikmal operasyonları Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia Adası’na taşındı. Bu durum deniz birliklerinin lojistik döngüsünü 14 ila 18 güne çıkardı, posta dahil temel hizmetlerde aksamalar yarattı. CNN’in haberine göre istihbarat ve ordu çevreleri, personelin bölgede kalıcı olarak azaltılması seçeneğini değerlendiriyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) müfettişlerinin katkı sunduğu veriler, diplomatik misyonlardaki fiziki hasarın 184 milyon dolar olduğunu gösterdi.

Durma noktasına gelen inşaat projelerinin yarattığı 25 milyon dolarlık fatura ile hariciyedeki zarar 208 milyon doları aştı.

Riyad Büyükelçiliği mart başında iki insansız hava aracıyla vurulurken, yerleşkede CIA operasyonlarına ayrılan birim hasar gördü.

Dubai Konsolosluğu darbe aldı; faaliyetlerini askıya alan Kuveyt Büyükelçiliği ise acil durum seviyesinde ancak haziran sonunda açılabildi.

Irak’taki tesislere 600’den fazla saldırı gerçekleştiği ve 157 milyon dolarlık hasarla en büyük faturanın bu ülkede çıktığı aktarıldı. Bölgedeki 3 bin 500 diplomatik çalışan ve ailesi zorunlu tahliye protokolüyle tahliye edildi.

Hazırlanan denetim belgesinde, harekatın ilk aşamasında İran’da bir ilkokulun hedef alınmasına değinilmedi.

Ordunun bu bombalamaya ilişkin yürüttüğü iç soruşturma henüz tamamlanmadı.

Askerlerin yıpranma payına yer vermeyen raporda, uzun süreli görevin ardından San Diego’ya dönmek üzere yola çıkan USS Abraham Lincoln uçak gemisindeki koşullar da kapsam dışında kaldı.