NATO bünyesinde Rusya ile olası bir çatışmaya hazırlık çağrıları sıklıkla dile getirilirken, ittifakın üst düzey yönetiminde Moskova’nın bir saldırı planladığına dair hiçbir işaret görülmediği belirtildi. The Times gazetesinin üst düzey bir NATO kaynağına dayandırdığı haberde, Rusya ile çatışma söyleminin üye ülkelerin savunma harcamalarını artırmak amacıyla kullanıldığı aktarıldı.

The Times gazetesinin üst düzey bir NATO kaynağına dayandırdığı haberine göre, ittifakın askeri ve siyasi liderliği, Rusya’nın 2030 yılında Baltık ülkelerine yönelik olası bir saldırı hazırlığı içinde olduğuna dair herhangi bir kanıt görmüyor.

Gazeteye açıklama yapan üst düzey kaynak, “Rusya’nın NATO ile herhangi bir çatışmaya girmekle ilgilendiğine dair kesinlikle hiçbir işaret görmüyorum” ifadesini kullandı. Yetkili ayrıca, ittifak bünyesindeki bazı görevlilerin yaptığı gibi olası bir çatışmanın tarihine ilişkin spekülasyonlarda bulunma niyetinde olmadığını da sözlerine ekledi.

The Times, NATO ile Rusya arasında 2030 yılında açık bir askeri çatışma başlayabileceğine yönelik söylemlerin, öncelikle ittifak üyesi ülkelerin kaynaklarını harekete geçirmek için kullanıldığına dikkat çekti. Haberde, bu retoriğin üyeleri 2035 yılına kadar gayri safi yurtiçi hasılalarının (GSYİH) yüzde 5’i oranında belirlenen savunma harcaması hedefine ulaşmaya teşvik etmek amacı taşıdığı belirtildi. Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargahı (SHAPE) Sözcüsü Martin O’Donnell, Ankara’daki NATO zirvesinin kulisinde gazeteye yaptığı açıklamada, müttefiklerin üzerinde uzlaşılan kapasiteleri şimdiden geliştirmek için bir “fırsat penceresine” sahip olduğunu ifade etti.

NATO ülkeleri, milyarlarca dolarlık savunma anlaşması açıkladı

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Avrupa’nın askerileşmesi sürecinin, ulusal güvenliği garanti altına almak adına Rusya’nın ek önlemler almasını gerektireceğini belirtmişti.

Gelişmelerin askeri sahaya yansımaları sürerken, Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, 9 Temmuz’da yaptığı açıklamada NATO yönetiminin Baltık ülkelerinin hava sahasını koruma misyonunun yetkisini devriyeden muharebe mandatına dönüştürdüğünü bildirdi.

Bu karardan bir gün önce, Ankara’daki NATO zirvesine katılan liderler ortak bildiride “Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik oluşturduğu uzun vadeli tehdide” işaret etmişti.

NATO daha önce de Rusya ile olası bir çatışmaya ilişkin endişelerini defalarca dile getirmişti. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, üye ülkelere Rusya’dan gelen tehditler konusunda “saf olmamaları” ve savunma harcamalarını artırmaları çağrısında bulunmuştu. Almanya Kara Kuvvetleri Komutanı Christian Freuding de 12 Haziran’da yaptığı açıklamada, ülkesinin 2029 yılına kadar veya daha erken bir tarihte “Rusya’nın saldırısına hazır olması gerektiğini” savunarak, “Savaşa hazır olmalıyız” ifadesini kullanmıştı.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Gruşko ise 22 Haziran’da İzvestiya gazetesine verdiği mülakatta, NATO ve Avrupa Birliği’nin 2030 yılı eşiğinde Rusya ile askeri bir çatışmaya hazırlandığını iddia etti. Gruşko, askeri açıdan NATO ile AB arasında Moskova’ya yönelik agresif emeller noktasında artık çok az fark kaldığını ve ana hedeflerinin Rusya’ya stratejik bir yenilgi yaşatmak olduğunu kaydetti.

Moskova yönetimi, Avrupa’ya saldırmak gibi bir niyetinin olmadığını defalarca vurguladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ittifakla savaşmak için ne jeopolitik, ne ekonomik, ne de askeri bir neden bulunmadığını açıklamıştı. Bununla birlikte Putin, “tüm NATO ülkelerinin Rusya ile fiilen savaştığını” da ifade etmişti.

Geçen yıl NATO ülkelerinin temsilcileri, 2035 yılına kadar askeri harcamaları GSYİH’nin yüzde 5’i seviyesine çıkarma hedefinde mutabık kaldıkları bir bildiriyi onaylamıştı. Bu hedef doğrultusunda harcamaların yüzde 3,5’inin doğrudan askeri bütçeye, yüzde 1,5’inin ise siber güvenlik ve karayollarının modernizasyonu yoluyla dolaylı olarak savunmaya aktarılması öngörülüyor.

ABD’nin NATO serzenişlerinin kısa tarihi

Avrupa Birliği, Çin ile olan ticari bağımlılığı azaltmak ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek amacıyla yeni bir finansal mekanizma hazırlıyor. Bloomberg’in aktardığına göre “dayanıklılık fonu” olarak nitelendirilen bu adım, olası ticari misillemelere karşı Avrupalı şirketlere koruma sağlamayı hedefliyor.

Avrupa Birliği, Çin ile yaşanan ticari dengesizliği gidermek ve kritik sektörlerde Pekin’e olan bağımlılığı azaltmak amacıyla “dayanıklılık fonu” adıyla yeni bir finansal mekanizma üzerinde çalışıyor.

Bloomberg’in konuya vakıf kaynaklara dayandırdığı haberine göre bu mekanizma, Avrupalı şirketlerin tedarik zincirlerini çeşitlendirmelerine destek sağlamayı amaçlıyor.

Diğer yandan projenin, Çin’den gelebilecek olası ticari misillemelere karşı bir güvenlik kalkanı işlevi görmesi öngörülüyor.

Mevcut verilere göre Avrupa Birliği’nin Çin ile olan ticaret açığı 360 milyar avroyu aşmış durumda. Bu açık, birlik üyesi tüm ülkelerin ekonomilerini doğrudan olumsuz etkiliyor.

Üye ülkeler arasında bu alanda en yüksek dış ticaret açığı veren ülke ise Almanya olarak öne çıkıyor.

Bununla birlikte Çin; Avrupa’nın savunma ve otomotiv sanayisi için hayati önem taşıyan nadir toprak elementleri, kritik mineraller ve mikroçipler gibi stratejik kaynakların kontrolünü elinde tutuyor.

Bloomberg’e bilgi veren kaynaklar, Brüksel’in yeni stratejisinin şu başlıkları kapsayacağını ifade ediyor:

• Çin’in Avrupa’dan yaptığı ithalatı artırması yönünde teşvik edilmesi,
• Alternatif tedarikçilerin bulunması için yeni mekanizmalar geliştirilmesi,
• Çin’in devlet sübvansiyonlarına yönelik soruşturmaların daha aktif yürütülmesi,
• Pekin’den gelecek olası ekonomik baskılara karşı tarifeli ve tarifesiz yaptırımların devreye sokulması.

Bununla birlikte, planlanan yeni fon için gereken mali kaynağın net miktarı henüz belirlenmedi.

Tasarının hayata geçirilmesi sürecinde, AB genelinde uygulanan bütçe tasarrufları ve sıkılaştırma politikaları nedeniyle ciddi finansman zorluklarının yaşanabileceği de belirtiliyor.

Müzakerelerde hedef ekim ayı

Brüksel ve Pekin, yürütülen müzakerelerde somut bir ilerleme kaydedilmesi için ekim ayını hedef olarak belirledi. Bu kapsamda, AB Komisyonunun ticaretten sorumlu üyesi Maros Sefcovic’in ekim ayında Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştirmesi bekleniyor.

Bu ziyaretten elde edilecek sonuçlar, Brüksel’de düzenlenecek AB Liderler Zirvesi’nin ana gündem maddelerinden birini oluşturacak.

Geçtiğimiz haziran ayında Financial Times gazetesi, Çin’in AB temsilcileriyle planlanan iki önemli diplomatik görüşmeyi gerekçe göstermeden iptal ettiğini yazmıştı.

Analizlerde, Pekin’in bu tür diplomatik iptalleri genellikle siyasi memnuniyetsizliğini göstermek amacıyla bir taktik olarak kullandığı ifade ediliyor.

Diğer yandan Politico dergisi de AB’nin Çin’e karşı korumacı tedbirleri artırmayı planladığını daha önce sayfalarına taşımıştı. Üzerinde çalışılan seçenekler arasında, ucuz ithalat akınına karşı “özel koruma önlemleri” uygulanacak yeni sektörlerin belirlenmesi yer alıyor.

AB yönetimi, ithalatın yerli sanayiye verdiği zararı analiz ederek gümrük kotası uygulamayı değerlendiriyor. Brüksel, benzer koruma tedbirlerini daha önce çelik ve demir alaşımları ithalatında da devreye sokmuştu.

Avrupa Birliği, mart ayında otomotiv, metalurji ve yeşil teknolojiler gibi stratejik sektörlerde devlet desteği almak isteyen şirketlere belirli oranda yerli parça kullanma zorunluluğu getiren “Avrupa’da Üretildi” yasa tasarısını açıklamıştı.

Bu gelişmenin ardından Pekin yönetimi, Çinli şirketlerin çıkarlarının zedelenmesi durumunda Brüksel’e karşı gerekli karşılığın verileceği konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Almanya’nın güneyinde faaliyet gösteren teknoloji girişimi Helsing, Ukrayna ordusu için yapay zeka destekli insansız hava araçları üretiyor. Güvenlik önlemlerinin en üst düzeyde tutulduğu tesis, olası bir tehdit anında tüm üretim altyapısını bir gün içinde başka bir noktaya taşıyabilecek şekilde faaliyet gösteriyor.

Almanya’nın güneyinde faaliyet gösteren Helsing SE adlı teknoloji girişimi, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri tarafından kullanılan düşük maliyetli ve otonom insansız hava araçları üretiyor.

The New York Times gazetesinin haberine göre şirkete ait üretim tesisi, tamamen gizlilik altında çalışıyor. Binaların üzerinde herhangi bir logo veya tabela yer almazken, uygulanan sıkı güvenlik protokolleri sayesinde olası bir tehdit durumunda tüm üretim altyapısı bir gün içinde tamamen sökülüp başka bir yere taşınabilecek şekilde yapılandırılmış durumda faaliyet gösteriyor.

Fabrikada çalışan personelin ise kapsamlı gizlilik sözleşmeleri imzalayarak görev yaptığı belirtiliyor.

Girişimin ana ürünü, sert köpük malzemeden üretilen, 12 kilogram ağırlığındaki yapay zeka destekli HX-2 tipi vurucu insansız hava aracı olarak öne çıkıyor.

Tek bir cihazın maliyetinin yaklaşık 17 bin 500 avro seviyesinde olduğu, askeri operatörlerin bu araçları kullanabilmesi için ise yalnızca birkaç haftalık bir eğitimin yeterli geldiği aktarılıyor.

Helsing, müzik akış platformu Spotify’ın kurucusu Daniel Ek’e ait girişim sermayesi şirketinin sağladığı fonlarla 2021 yılında kuruldu.

Bünyesinde Tesla, Apple, Meta ve Palantir gibi küresel teknoloji devlerinden gelen uzmanları barındıran şirketin ortak kurucularından Gundbert Scherf, geçmişte Almanya Savunma Bakanlığında danışman olarak görev yapıyordu.

Scherf, şirketin kuruluş amacına ve faaliyetlerine ilişkin değerlendirmesinde, “Durumun aciliyeti ortadaydı, en azından bizim için çok net görünüyordu. Daha fazlasını yapma ihtiyacı vardı” ifadelerini kullandı.

The New York Times, Helsing örneğinin, ülkelerin askeri çatışmalar için ayırdığı bütçeleri kullanma yönteminde yaşanan köklü bir zihniyet değişimini gözler önüne serdiğine dikkat çekiyor.

Geçmişte savunma sanayisi siparişleri hantal ve dev ölçekli savunma şirketlerinin tekelindeyken, günümüzde inisiyatifin daha esnek ve çevik teknoloji şirketlerinin eline geçmeye başladığı vurgulanıyor.

Gazetenin paylaştığı verilere göre, ABD Savaş Bakanlığının gelecek yıl için talep ettiği 1,5 trilyon dolarlık bütçe tasarısının 55 milyar dolarlık kısmı, doğrudan yapay zeka tabanlı yeni insansız hava aracı filolarının geliştirilmesine ayrılmış durumda.

Diğer yandan Rusya Savunma Bakanlığı, nisan ayında yayımladığı raporda Ukrayna ordusuna insansız hava aracı sağladığı tespit edilen 21 yabancı şirketin listesini paylaşmıştı.

Bu şirketlerin İngiltere, Almanya, Danistan, Letonya, Litvanya, Hollanda, Polonya ve Çekya’da faaliyet gösterdiği kaydedilmişti.

Ayrıca Almanya, İspanya, İtalya, Çekya, İsrail ve Türkiye’de de bu araçlar için yedek parça ve bileşen üretimi yapıldığı bildirilmişti.