Diplomasi
Çin, Trump ile olası bir ticaret savaşı için ‘silahlanıyor’

Financial Times’a konuşan Çinli danışmanlar ve uluslararası risk analistlerine göre Pekin, başkan seçilen Donald Trump’ın dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında ticaret savaşını yeniden alevlendirmesi halinde ABD şirketlerine misilleme yapmak üzere güçlü karşı tedbirler hazırladı.
Çin hükümeti, Trump’ın 2016 seçim zaferi ardından daha yüksek gümrük vergileri, yatırımlar üzerinde daha sıkı kontroller ve Çinli şirketlere yaptırımlar getirmesi karşısında hazırlıksız yakalanmıştı.
Pekin son sekiz yılda yabancı şirketleri kara listeye almasına, kendi yaptırımlarını uygulamasına ve Amerika’nın önemli tedarik zincirlerine erişimini kesmesine olanak tanıyan kapsamlı yeni yasalar çıkardı.
Financial Times’a konuşan Pekin Üniversitesi Küresel İşbirliği ve Anlayış Enstitüsü İcra Direktörü Wang Dong, “Bu iki yönlü bir süreç. Çin elbette Başkan Trump’la her şekilde ilişki kurmaya, müzakere etmeye çalışacaktır,” dedi ve “Ancak 2018’de olduğu gibi görüşmeler yoluyla hiçbir şey elde edilemezse ve savaşmak zorunda kalırsak, Çin’in haklarını ve çıkarlarını kararlılıkla savunacağız” diye ekledi.
Başkan Joe Biden selefinin Çin’e karşı aldığı önlemlerin çoğunu sürdürdü, ancak Trump önemli görevlere Çin şahinlerini atayarak daha da sert bir duruşun sinyallerini verdi.
Çin’in elinde artık diğer ülkeler tarafından alınan önlemlere karşı koymasına olanak tanıyan bir “yabancı yaptırım karşıtı yasa” ve ulusal çıkarlarına zarar verdiğini düşündüğü yabancı şirketler için bir “güvenilmez kuruluşlar listesi” var. Genişletilmiş bir ihracat kontrol yasası, Pekin’in modern teknolojiler için hayati önem taşıyan nadir toprak ve lityum gibi düzinelerce kaynağın tedarikindeki küresel hakimiyetini de vurguluyor.
Control Risks danışmanlık şirketinin Çin analizi başkanı Andrew Gilholm, pek çok kişinin Pekin’in ABD çıkarlarına verebileceği zararı hafife aldığını söyledi.
Gilholm son aylarda atılan “uyarı atışlarına” işaret etti. Bunlar arasında ABD’nin en büyük insansız hava aracı üreticisi ve Ukrayna ordusunun tedarikçisi Skydio’ya uygulanan ve Çinli grupların şirkete kritik bileşenler sağlamasını yasaklayan yaptırımlar da yer alıyor.
Pekin ayrıca, markaları arasında Calvin Klein ve Tommy Hilfiger’ın da bulunduğu PVH’yi “güvenilmezler listesine” dahil etmekle tehdit etti ki bu, giyim şirketinin devasa Çin pazarına erişimini kesebilecek bir hamle.
Gilholm, “Bu buzdağının görünen kısmı,” dedi ve ekledi: “Müşterilerimize sürekli şunu söylüyorum: ‘Jeopolitik riskleri ve ABD-Çin ticaret savaşını fiyatladığınızı sanıyorsunuz ama fiyatlamadınız çünkü Çin henüz ciddi bir misilleme yapmadı’.”
Çin aynı zamanda teknoloji ve kaynak tedarik zincirlerini ABD yaptırımlarından kaynaklanan kesintilere karşı daha dirençli hale getirmek için yarışırken, Washington’a daha az bağlı ülkelerle ticaretini genişletiyor.
Pekin’in bakış açısına göre, Biden’ın başkanlığının sonuna doğru ABD ile ilişkiler daha istikrarlı olsa da, giden yönetimin politikaları büyük ölçüde Trump’ın ilk dönemindeki gibi devam etmişti.
“Herkes zaten en kötüsünü bekliyordu, bu yüzden herhangi bir sürpriz olmayacak. Herkes hazır,” diyor Zhejiang Uluslararası Çalışmalar Üniversitesi’nden dış politika uzmanı Wang Chong.
Yine de Çin, yavaşlayan ekonomik büyüme, tüketiciler ve işletmeler arasındaki zayıf güven ve tarihsel olarak yüksek genç işsizliği göz önüne alındığında, Trump’ın tüm Çin ithalatına yüzde 60’tan fazla genel gümrük vergisi uygulama tehdidini kolayca göz ardı edemez.
Pekin’deki Uluslararası İşletme ve Ekonomi Üniversitesi’nde profesör olan Gong Jiong, müzakerelerin başlaması durumunda Çin’in ABD imalatına daha fazla doğrudan yatırım yapmaya ya da Washington’un kabul edilebilir bulduğu ülkelere daha fazla imalat taşımaya açık olmasını beklediğini söyledi.
Çin, yüzde 5 civarındaki bu yılki resmi büyüme hedefine ulaşabilmek için ekonomiyi canlandırmak üzere mücadele ediyor.
Aktif ABD-Çin anlaşmazlıklarına dahil olduğu için isminin açıklanmasını istemeyen eski bir ABD ticaret yetkilisi, Pekin’in zayıf uluslararası yatırım hissiyatını daha da aşındırmaktan çekindiği için yaptırım silahını kullanırken daha hassas ve hedefli davrandığını söyledi.
Financial Times’a konuşan eski yetkili, “Ancak Trump yönetimi tarafından yüzde 60 gümrük vergisi veya gerçek bir şahin niyet varsa, o zaman bu durum değişebilir” dedi.
Pekin’de bir danışmanlık şirketi olan Trivium’un ABD-Çin ticaret analisti Joe Mazur, Trump’ın daha geniş bir “korumacı çizgisinin” Çin’in lehine çalışabileceğini söyledi. Seçilmiş başkan ABD’ye yapılan tüm ithalata en az %10 gümrük vergisi uygulama sözü verdi.
Mazur, “Diğer büyük ekonomiler ABD’yi güvenilmez bir ticaret ortağı olarak görmeye başlarsa, daha elverişli ihracat pazarları arayışıyla Çin ile daha derin ticari bağlar geliştirmeye çalışabilirler” dedi.
Diplomasi
ABD sınır dışı edilen göçmenler için Liberya’ya 5 milyon dolar ödeyecek

ABD, sınır dışı edilen göçmenlerin kabulü kapsamında Liberya’ya 5 milyon dolar ödeme yapacak. Liberya makamları gelecek bir yıl içinde ABD’den sınır dışı edilen 1200’e kadar göçmeni kabul etmeye hazır olduğunu bildirdi. İlk göçmen kafilesi 20 Ağustos’ta başkent Monrovia’ya ulaştı.
The New York Times (NYT) gazetesinin haberine göre ABD, sınır dışı edilen göçmenlerin kabulüne yönelik anlaşma kapsamında Liberya’ya 5 milyon dolar ödeyecek.
ABD Dışişleri Bakanlığı belgeleri, bakanlığının bu ödemeyi geçen yılın aralık ayında onayladığını gösteriyor. Liberya bu karardan iki ay önce başka ülkelerden gelen göçmenleri kabul etme ihtimalini değerlendirme taahhüdünde bulundu.
Liberya makamları ülkeye gelecek göçmenlerin ırk veya din gerekçesiyle herhangi bir baskı ve takibata maruz kalmayacağı konusunda ABD’ye güvence verdi. Dışişleri Bakanlığı bu taahhütleri güvenilir buldu.
Tahsis edilen mali kaynak Liberya’nın göç sisteminin desteklenmesi ve göçmenlere yardım sağlanması amacıyla kullanılabilir. Bu kapsamda ödenek barınma, beslenme ve mesleki eğitim harcamalarını içeriyor.
NYT’nin aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, doğrudan kendi menşe ülkelerine sınır dışı edilemeyen göçmenleri nakletmek amacıyla başka ülkelerle benzer anlaşmalar imzalıyor.
İnsan hakları örgütleri, göçmenlerin hiç tanımadıkları ve aralarında insan hakları sorunları bulunan ülkelerin de yer aldığı coğrafyalara gönderilmesi nedeniyle bu uygulamaya karşı çıkıyor.
Gazetenin verilerine göre Liberya makamları, gelecek bir yıl içinde ABD’den sınır dışı edilen 1200’e kadar göçmeni kabul etmeye hazır olduğunu bu hafta duyurdu. İlk göçmen grubu 20 Ağustos’ta Liberya’nın başkenti Monrovia’ya ulaştı.
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı yabancılara ait 175 binden fazla vizeyi iptal etti.
Trump, 2024 yılındaki seçim kampanyası sırasında düzensiz göçmenleri milyonlar halinde sınır dışı etme vaadinde bulunmuştu.
NBC’nin aktardığı hesaplamalara göre sınır dışı edilenlerin sayısının yılda en az 1 milyona ulaşabilmesi için her gün 2,7 binden fazla kişinin ülkeden çıkarılması gerekiyor.
Daha önce, nisan ayında Kongo Demokratik Cumhuriyeti de ABD’den sınır dışı edilen üçüncü ülke vatandaşlarını kabul etmek üzere Washington ile anlaşmaya vardı.
İlk sınır dışı edilen kafile 17 Nisan’da Kinşasa’ya ulaştı; bu kişiler Kolombiya, Peru ve Ekvador vatandaşlarından oluşuyordu.
Anlaşma çerçevesinde Kongo’ya kaç kişinin gönderilebileceğine ilişkin toplam sayı kamuoyuna açıklanmadı.
Göçmenlerin barınması amacıyla Kinşasa yakınlarında tesisler hazırlandı ve sınır dışı işlemlerine dair maliyetleri ABD üstlendi.
Diplomasi
Blackwater kurucusu Prince abonelikli hava savunma şirketi kurdu

Paralı asker şirketi Blackwater’ın kurucusu Erik Prince, hava savunma sistemlerini ücretli abonelik modeliyle sunan Vectus Air Defense Systems adlı yeni bir şirket kurdu. Ukraynalı yazılım firması Swarmer ortaklığıyla hayata geçirilen girişim, kritik tesisleri ucuz insansız hava aracı saldırılarına karşı korumayı hedefliyor. Sistemlerin ABD, Ukrayna ve İsrail teknolojilerini bir araya getireceği açıklandı.
Günümüzde Academi adıyla faaliyet gösteren paralı asker şirketi Blackwater’ın kurucusu Erik Prince, ürettiği hava savunma sistemlerinde ücretli abonelik modelini uygulayan Vectus Air Defense Systems adlı yeni bir şirket kurdu.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre yeni şirket, yazılım aboneliğine dayalı “hizmet olarak hava savunma” prensibiyle çalışacak; çok katmanlı hava savunma sistemlerini çok yıllık sözleşmeler kapsamında tasarlayacak, kuracak ve bakımlarını üstlenecek.
Şirket, geliştirdiği hava savunma sistemlerini Ortadoğu’daki çatışmalarda ucuz insansız hava araçlarına karşı kullanılan Patriot tipi füzesavar sistemlerine kıyasla daha ekonomik bir alternatif olarak konumlandırıyor.
Vectus ürünleri; sensörler, elektronik harp araçları, önleme dronları ve yüksek atım hızına sahip ağır makineli toplar dahil olmak üzere ABD, Ukrayna, İsrail ve diğer ülkelerin teknolojilerini bir araya getirecek.
Şirket, Ukraynalı insansız hava aracı yazılım geliştirme grubu Swarmer ortaklığıyla kuruldu. Vectus’un kurucu yatırımcıları arasında yer alan Swarmer, şirkette yüzde 20 hisseye sahip bulunuyor.
FT, iki şirketin sensörler ve sürü sistemleri dahil olmak üzere dron savar teknolojileri alanında işbirliği yapacağını bildirdi. Habere göre Prince, halihazırda Swarmer’ın icracı olmayan yönetim kurulu başkanlığı görevini yürütüyor.
Prince, Axios’a yaptığı açıklamada, “Tehdidin hızla evrildiği açık ve özel sektörün bu yöndeki çözümlere talebi çok yüksek. Savunma maliyetlerini sert biçimde düşürmemiz ve müşterilerin kritik tesislerin korunmasını kendi ellerine almalarına imkan tanımamız gerekiyor” dedi.
Prince’in bir temsilcisi, ünlü girişimcinin son bir yılı Ukrayna, Ortadoğu, Afrika ve Latin Amerika’daki teknoloji tedarikçileri ve potansiyel müşterilerle görüşerek geçirdiğini bildirdi.
Temsilciye göre geliştirilen hava savunma sistemleri, güvenliğini tamamen devlete emanet etmek istemeyen ya da edemeyen büyük ticari ve sivil tesisler için en uygun çözümü sunuyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefiki olan Prince, savunma sektörünün uzun süredir içinde yer alıyor.
Özel güvenlik şirketini 1997 yılında kuran Prince’in Blackwater şirketi, 1997 ile 2010 yılları arasında ABD Dışişleri Bakanlığı personelinin korunması dahil olmak üzere 2 milyar dolarlık kamu güvenlik sözleşmesi imzaladı.
Şirket, George W. Bush ve Barack Obama yönetimleri döneminde yaklaşık 100 bin görev icra etti.
Blackwater’ın yürüttüğü bazı operasyonlar ise sert eleştirilere hedef oldu.
Şirket çalışanlarının Eylül 2007’de Bağdat’taki Nisur Meydanı’nda kalabalığın üzerine ateş açarak 17 Iraklı sivili öldürdüğü ve 20 kişiyi ağır yaraladığı olay büyük tepki topladı.
ABD mahkemeleri 2014 ve 2019 yıllarında üç çalışanı 15 ayrı kasıtsız adam öldürme suçundan mahkum etti.
Prince, Blackwater döneminin ardından gelişmekte olan pazarlarda 75’ten fazla hava aracıyla faaliyet gösteren küresel taşımacılık şirketi Presidential Airways’i ve doğal kaynak projelerine odaklanan özel yatırım firması Frontier Resource Group’u kurdu.
Bu yatırım firmasının temel faaliyet alanlarından birini, Afrika’nın uzak ve tehlikeli bölgelerindeki petrol ile madencilik şirketlerine lojistik sağlamak oluşturdu.
Prince, 2014 yılında Avusturyalı havacılık şirketi Airborne Technologies’in yüzde 25 hissesini satın aldı.
Prince’e bağlı yapılar, Thrush 510G tipi zirai ilaçlama uçaklarını gözetleme ekipmanları, makineli tüfekler, zırh ve roket podlarıyla donatarak modifiye etmeye çalıştı.
The Guardian, geçen yılın eylül ayında Prince’in Ukraynalı bir insansız hava aracı üreticisini satın almayı planladığını duyurmuştu. Blackwater kurucusu o dönemde Kiev’de yerel dron üreticileriyle temas kurarken görülmüştü.
Gazete, Prince’in Ukrayna’ya ilgisinin eskiye dayandığını, 2020 yılında kendi özel güvenlik şirketi üzerinden Donbass’taki krizin çözümüne yönelik milyarlarca dolarlık bir plan sunduğunu ancak bu anlaşmanın hayata geçmediğini hatırlattı.
Daha sonra The Guardian’ın aktardığı üzere Prince, otonom dron sürüsü yönetimi alanında uzmanlaşan Ukraynalı girişim Swarmer’ın yönetim kuruluna girdi.
Blackwater kurucusu, şirketi “modern muharebenin potasında doğmuş bir girişim” olarak nitelendirdi.
Diplomasi
Küresel gıda sistemini ayakta tutan üç temel sütun tehlikede

New York Times gazetesi, küresel gıda güvenliğini sağlayan kesintisiz ticaret, erişilebilir enerji ve istikrarlı iklim koşullarının aynı anda tehlikeye girdiğini yazdı. Sıcak hava dalgaları ile kuraklık buğday rekoltesini düşürürken çatışmalar ve su yollarındaki tıkanıklıklar taşımacılık maliyetlerini yükseltiyor.
Küresel gıda sistemi kesintisiz ticaret, erişilebilir enerji ve istikrarlı iklim olmak üzere üç temel koşula dayanıyor. The New York Times gazetesinin haberine göre bu üç şartın tamamı mevcut süreçte ciddi bir tehdit altına girdi.
Dünya gıda sistemini inceleyen Guelph Üniversitesi profesörlerinden Evan Fraser, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Bugün gelinen noktada bu koşulların hiçbirinin yerine getirilmediği görülüyor” dedi.
Gıda tedariki açısından öne çıkan başlıca risklerden birini buğday hasadındaki düşüş oluşturuyor. Gazetede yer alan bilgilere göre aşırı sıcaklar ve kuraklık, son yarım yüzyılın en kötü rekoltesini alması beklenen ABD dahil olmak üzere en büyük üretici ülkeleri olumsuz etkiledi.
Bunun da gıda ithalatına bağımlı olan yoksul ülkeler başta olmak üzere fiyatları daha da yukarı çekebileceği öngörülüyor.
Buğday üretimindeki düşüşe paralel olarak tahıl lojistiği de zorlaşıyor. Karadeniz’in çatışma bölgesi olmayı sürdürmesi ve Kızıldeniz’deki Husi saldırıları nedeniyle taşımacılık şirketleri Güney Afrika çevresinden dolaşan daha uzun rotayı kullanmak zorunda kaldı.
Financial Times gazetesi ise kuraklığın Ren ve Tuna nehirlerindeki su seviyesini düşürdüğünü, güçlenen El Nino hava olayının da Panama Kanalı üzerinden yapılan deniz taşımacılığı için ilave risk oluşturduğunu aktardı.
Dünya gıda sisteminin kırılganlığı, üretimin sınırlı sayıda tedarikçiye bağımlı olmasından da kaynaklanıyor. Küresel buğday ihracatının önemli bir bölümünü Rusya, Kanada, ABD, Ukrayna ve Avrupa Birliği karşılarken ana alıcı konumunda ithalata bağımlı düşük gelirli ülkeler yer alıyor.
Ekmek fiyatının sahip olduğu siyasi etkiye işaret edilen haberde, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre buğday fiyatlarının temmuz ayında son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştığı belirtildi.
Öte yandan Financial Times, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonunun başlamasının ardından Ortadoğu’daki savaşın küresel ölçekte gübre kıtlığına yol açabileceğini ve gıda krizini tetikleyebileceğini yazdı.
Saldırılar en yaygın azotlu gübre olan karbamit (üre) üretimini aksatırken doğalgaz açığı Güney Asya’daki üreticilerin üretimi kısmasına neden oldu.
Küresel karbamit ihracatının yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanması ise tablonun daha da ağırlaşmasına yol açtı.
ABD Gübre Enstitüsü kıdemli ekonomisti Veronika Nigh, çatışmanın uzaması halinde doğacak sonuçların 2022 yılındakinden daha ağır olabileceği uyarısında bulundu.
Azotlu gübreler dünya gıda üretiminin yaklaşık yarısının sağlanmasında kritik rol oynuyor.
Dünya Basını2 hafta önceThe Jerusalem Post: Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan savunma anlaşması İsrail’e tehdit
Ortadoğu2 hafta önceMısır, üçlü pakta neden katılmadı?
Diplomasi2 hafta önce‘İslami NATO’ mu? Yeni savunma paktı Hindistan’ı neden tedirgin ediyor?
Diplomasi2 hafta önceUkrayna, Türkiye’den 70 ATACMS ve diğer ABD menşeli silah satın aldı
Dünya Basını6 gün önceThe Economist, Daron Acemoğlu’nu yerden yere vurdu: “Sığ ve inandırıcılıktan uzak”
Rusya1 hafta önceDört AB ülkesi daha Rus pasaportlarına kısıtlama getiriyor
Amerika3 gün önceSteve Jobs’ı iflastan kurtaran gizli CIA anlaşması gün yüzüne çıktı
Asya2 hafta önceVietnam, yerli üretim en büyük denizaltı savunma gemisinin inşasına başladı








