Bizi Takip Edin

Diplomasi

Dünyanın en büyük bankalarından fosil yakıt şirketlerine 906 milyar dolarlık finansman taahhüdü

Yayınlanma

Yeni bir rapora göre, dünyanın en büyük bankaları geçen yıl fosil yakıt sektörüne 906 milyar dolarlık finansman sağladı.

Yeni analizin arkasındaki çevre grupları koalisyonuna göre, 2024’e göre 64 milyar dolar veya yaklaşık %8 artış gösteren yeni fosil yakıt kredilerindeki bu artış, dünyanın en büyük 65 bankasının, yükselen küresel sıcaklıkları sınırlamak için yapılan uluslararası anlaşmalarla bağdaşmayan kararlar aldığını gösteriyor.

Yıllık Banking on Climate Chaos raporuna göre, geçen yıl 2024’e göre %13 artışla sektöre 58 milyar dolar aktaran JPMorgan Chase, yine dünyanın önde gelen fosil yakıt finansörü oldu.

Bank of America geçen yıl fosil yakıtlara en büyük ikinci tutarı ayırdı. Onu Japon bankaları MUFG ve Mizuho Financial izledi.

Bir başka ABD bankası olan Citigroup ilk beşi tamamlarken, sekizinci sırada yer alan Barclays en üst sıradaki İngiliz bankası oldu.

Raporu hazırlayan gruplardan biri olan Rainforest Action Network’ün politika analisti Caleb Schwartz, “Geçen yıl, tarihsel rakamlarda sürekli bir düşüş görmeyi umduğumuz ilk yıldı ama aslında bir artış gördük ve bu artış bu yıl da devam ediyor. Bu yüzden bu endişe verici bir eğilim,” dedi.

Fosil yakıt kredileriyle ilgili yorum istenen JPMorgan Chase sözcüsü şunları söyledi:

“Dünyanın en büyük enerji finansörlerinden biri olarak, güvenilirlik, uygun fiyat, güvenlik ve uzun vadeli dayanıklılığa odaklanarak tüm enerji çözümlerini ve teknolojilerini destekliyoruz. Verilerimizin, üçüncü tarafların tahminlerinden daha kapsamlı ve doğru bir şekilde faaliyetlerimizi yansıttığına inanıyoruz.”

2015 yılında ülkeler, Paris iklim anlaşması kapsamında, endüstri devrimi öncesine kıyasla küresel ısınmanın 1,5 °C’yi aşmamasını sağlamak için çaba göstermeyi kabul etmişlerdi.

Böyle bir eşiğin aşılmaması için fosil yakıt üretiminden kaynaklanan gezegeni ısıtan emisyonların neredeyse tamamen ortadan kaldırılması gerekiyor. 

Fakat Paris anlaşmasından bu yana, dünyanın en büyük bankaları daha fazla kömür, petrol ve gaz çıkarmak için fosil yakıt endüstrisine 8,7 trilyon dolar aktardı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısının ardından küresel petrol ve gaz maliyetleri yükseldi; dünyanın en büyük fosil yakıt şirketlerinden birçoğu bu yıl kârlarının hızla arttığını bildirdi.

Bu yılki raporu düzenleyen iklim ve enerji uzmanı Niko Lusiani, “Fosil yakıt sektöründeki mevcut aktörler sessizce sahneden çekilmeyecek. Giderek daha kırılgan, güvenilmez ve riskli hale gelen enerji sistemini genişletmek için çaba sarf ediyorlar,” dedi.

Yeni rapora göre, fosil yakıt kredileri belirli büyük kurumlar arasında daha da yoğunlaşıyor. Çevre gruplarının “kirli on iki” olarak adlandırdığı bu kurumlar, tüm sektör finansmanının %40’ından sorumlu.

Fosil yakıt finansmanının neredeyse tamamı altı ülkeden geliyor: ABD, Kanada, Japonya, Çin, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği.

En büyük 65 bankadan toplam 26’sı geçen yıl fosil yakıt finansmanını azalttı. Avrupa bankaları BNP Paribas, UBS ve La Caixa bu azalmalarda başı çekiyor.

Bununla birlikte, büyük petrol ve gaz şirketleri nakit sıkıntısı çekmedi. En büyük bankalar geçen yıl mevcut fosil yakıt tesislerinin genişletilmesi için 508 milyar dolarlık finansman taahhüdünde bulundu; bu rakam 2024’e göre %27’lik bir artışa tekabül ediyor.

Üç ABD’li petrol ve gaz şirketi –Venture Global, Enbridge ve Energy Transfer– 2025 yılında borçlanılan fonların en büyük alıcıları oldu.

Birkaç büyük banka, daha önce emisyonlarını azaltma ve kömür gibi özellikle kirli enerji türlerine kredi vermeyi kısıtlama hedeflerini açıklamıştı. 

Fakat iklim krizini “saçmalık” olarak nitelendiren ve fosil yakıtların sınırsız çıkarılmasını talep eden Donald Trump’ın siyasi olarak yeniden yükselişe geçmesiyle, bankalar önceki çevresel taahhütlerine sırt çevirdi.

Geçen yıl, bankaların kredi faaliyetlerini 2050 yılına kadar net sıfır emisyon senaryosuyla uyumlu hale getirmeyi amaçlayan BM destekli bir girişim olan Net-Zero Banking Alliance, üyelikten ayrılan bir dizi yüksek profilli ismin ardından dağıldı.

Yorum talebine yanıt olarak, Bank of America sözcüsü, bankanın “yenilenebilir ve geleneksel enerji sektörlerindeki çok çeşitli müşterileri desteklediğini, onlara hedeflerine ulaşmaları için sermaye ve danışmanlık sağladığını söyledi.

Citi’nin bir sözcüsü ise, şirketin “bugün güvenli, uygun fiyatlı ve güvenilir enerjiye olan gerçek ihtiyacı kabul ederken, düşük karbonlu geçiş sürecinde müşterileri desteklediğini” söyledi.

Sözcü, “2050 yılına kadar net sıfır finanse edilmiş emisyon hedefine ulaşmaya ve 1 trilyon dolarlık sürdürülebilir finansman hedefimizi ilerletmeye kararlıyız; bu süreçte, geçişi küresel enerji dayanıklılığı ile dengelemeye odaklanıyoruz,” dedi.

Diplomasi

Ermenistan, yeni Anayasa taslağına AB üyeliği hükmünü eklemedi

Yayınlanma

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmünün yer almadığını ve Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.

Ermenistan yönetimi, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmüne yer vermedi.

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, bazı siyasi güçlerin böyle bir düzenleme önerdiğini ancak Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.

Petros Kazaryan’a verdiği röportajda konuyu değerlendiren Simonyan, “Böyle bir hüküm yok ve şu anda böyle bir normu anayasaya koymaya gerek olmadığını düşünüyorum. Anayasa reformlarının amacı bu değil” dedi.

Simonyan, Ermenistan’ın ortaklarıyla ilişkilerini bağımsız biçimde kurmayı hedeflediğini ve “Moskova’yı Brüksel, Washington ya da Paris ile değiştirmeyeceğini” kaydetti.

Grigoryan, AB sürecinin Rusya pazarına erişimi riske atacağını yazdı

Simonyan’ın açıklamaları, selefi Armen Grigoryan’ın “AB Üyeliği İllüzyonu” başlıklı makalesine yanıt niteliği taşıyor.

Grigoryan, bu makalede Anayasa Konseyi’nin, Cumhuriyet Partisi’nin Ermenistan’ın AB üyeliğini temel yasaya ekleme önerisini tartıştığını yazmıştı.

Üyelik perspektifini gerçekçi görmeyen Grigoryan, AB ile uzun süreli yakınlaşma sürecinin Rusya pazarına ve ucuz enerji kaynaklarına erişimi tehlikeye atabileceği uyarısını yaptı.

Grigoryan’ın değerlendirmesine göre, yaşanabilecek aksaklıkların sonunda Erivan’ın Moskova’ya bağımlılığı daha da artabilir.

Erivan ile Brüksel arasındaki süreç ayrı yasayla ilerliyor

Ermenistan’da AB’ye katılım sürecinin başlatılmasını öngören ayrı bir yasa halihazırda yürürlükte.

Parlamentonun 26 Mart 2025’te kabul ettiği ve Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan’ın 4 Nisan’da imzaladığı yasa, Erivan’ın bu süreci başlatma kararını kayda geçiriyor.

Adaylık statüsünün verilmesi ve üyelik müzakerelerinin açılması ise AB’nin alacağı ayrı kararları gerektiriyor.

Ermenistan ile AB arasındaki pratik işbirliği, 2021’den bu yana yürürlükteki Kapsamlı ve Genişletilmiş Ortaklık Anlaşması’na dayanıyor.

Taraflar Aralık 2025’te ekonomik kalkınma ve güvenliği kapsayan yeni stratejik gündem üzerinde uzlaşırken Mayıs 2026’da Erivan’da ilk Ermenistan-AB Zirvesi düzenlendi.

Yeni Anayasa taslağı gelecek hafta yayımlanıyor

Başbakan Nikol Paşinyan, Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı yeni Anayasa taslağının ön metninin gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu.

Yetkililer, metni yayımladıktan sonra kamuoyunun tartışmasına açmayı ve gelecek önerileri değerlendirmeyi planlıyor.

Hükümet son hali verilen taslağı parlamentoya sunacak; Paşinyan kasım ayı başında yeni Anayasanın referanduma götürüleceğini de ifade etmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Bakan Bolat’tan “Made in Europe” çağrısı

Yayınlanma

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’yi “Made in Europe” kuralları dışında tutmanın Avrupa otomotiv endüstrisine zarar vereceğini savundu.

Avrupa Birliği, rekabet gücünü artırmak ve yerel sanayiyi düşük maliyetli ithalatlardan korumak amacıyla bir dizi sanayi önlemi paketi hazırlıyor.

Bu önlemler, bölgenin elektrikli araçlara geçişiyle birlikte popülerliği artan Çin yapımı otomobilleri de kapsıyor.

AB’nin üçüncü büyük araç ihracat pazarı ve Ford gibi otomobil üreticileri için önemli bir üretim merkezi olan Türkiye, Fransa ve Almanya’nın 27 AB üye devletini kapsayan ve İngiltere’ye özel statü tanıyan bir “Made in Europe” tanımını benimsemesi nedeniyle dışarıda bırakılma riskiyle karşı karşıya.

Bolat, Berlin’de düzenlenen bir sektör etkinliğinde şunları söyledi:

“Türkiye’yi ‘Made in EU’ çerçevesinin dışında bırakan bir senaryo, Türkiye’ye yapılacak yeni yatırımların azalması, Avrupalı tedarikçiler ve otomobil üreticileri için pazarın daralması ve son otuz yılda geliştirilen entegre değer zincirlerinin kademeli olarak zayıflaması anlamına gelir.”

Bolat, AB’yi, Türkiye’nin blokla uzun süredir devam eden gümrük birliği de dahil olmak üzere, bir ticaret ortağı olarak “benzersiz konumunu” tanımaya çağırdı.

Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) yönetim kurulu üyesi Zeki Şafak Ozan, hedefin yıl sonuna kadar AB müzakerelerini sonuçlandırmak olduğunu ama bunun gerçekçi görünmediğini belirterek, bunun yerine önümüzdeki yılın başlarını işaret etti.

Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci de Reuters’a verdiği demeçte, “Elimizden gelen hemen hemen her kapıyı çalıyoruz,” dedi.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Pentagon stratejisti Colby Brüksel’deki Ukrayna zirvesini terk etti

Yayınlanma

ABD Savaş Bakanlığı yetkilisi Elbridge Colby, Brüksel’deki Ramstein görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.

ABD Savaş Bakanlığının (Pentagon) politikadan sorumlu müsteşar yardımcısı Elbridge Colby, Brüksel’de 17 Kasım Salı günü düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu (Ramstein formatı) görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.

İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre mevcut ABD Ulusal Savunma Stratejisi’nin yazarı olan Colby, görüşmeler sırasında Rusya’nın iç kesimlerine yönelik saldırı taktiğine karşı çıktı.

Kapalı oturumda mevkidaşlarına rapor sunan Ukrayna Savunma Bakanı Hmara’nın hitabı öncesinde salondan çıkan Colby’nin ayrılışını ABD tarafı resmi olarak uçağa yetişme zorunluluğuyla açıkladı.

Toplantıda ABD’yi temsilen ülkenin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker kaldı.

The Telegraph’a konuşan Almanya hükümeti kaynakları, Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerine düzenlediği saldırıları eleştiren ABD’li yetkilinin açıklamalarından “endişe” duyduklarını söyledi.

Alman kaynakların aktardığına göre Colby, bu taktiği “askeri değeri düşük” ve çatışmanın sonunu “yaklaştırmayan” bir yöntem diye nitelendirdi.

Gazeteye konuşan muhataplar, bu gelişme üzerine Donald Trump yönetiminin “Rusya’nın tarafına geçmesi” ihtimaline dair kaygılarını dile getirdi.

İngiliz gazetesine bilgi veren bir kaynak da sürece dair şu ifadeleri kullandı:

“Colby, Ramstein toplantısının halka açık bölümünde ABD’nin derinliklere yönelik saldırılara karşı olduğunu ve bunlarda hiçbir askeri fayda görmediğini söyledi. Toplantıya katılanların çoğu bu yorumlar karşısında şaşkınlık yaşadı.”

Elbridge Colby kimdir?

Cumhuriyetçi siyasetçi Colby, Nisan 2025’ten bu yana Pentagon’da politikadan sorumlu müsteşar yardımcılığı görevini yürütüyor ve Trump’ın ilk başkanlık döneminde de benzer bir görev üstlenmişti.

Kariyerinin başında ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisinde çalışan Colby, 1970’li yıllarda Merkezi Haberalma Teşkilatına (CIA) başkanlık eden William Colby’nin torunu.

Pentagon’un bu yılın ocak ayında açıkladığı ve 46 yaşındaki Colby’nin başyazarı olduğu Ulusal Savunma Stratejisi, Rusya’yı “yönetilebilir bir tehdit” olarak tanımlarken ülkenin “büyük askeri ve endüstriyel güç rezervlerini” koruduğunu ve “ulusal kararlılık sergilediğini” öngörüyordu.

ABD’nin bu stratejisinin yazarları Ukrayna ile Avrupa’nın savunulması sorumluluğunu Avrupalı ortaklara yüklüyordu.

Pentagon’un temel çalışma alanları arasında Çin’in dizginlenmesini gösteren Colby’nin, geçmişte de ABD’nin bu ülkeyle rekabetini Ukrayna ve Ortadoğu hatlarına kıyasla öncelikli gördüğü biliniyor.

Mart ayında Kongre’de yeni stratejiye ilişkin düzenlenen oturumlarda konuşan Colby, belgenin “esnek realizm” ilkelerine yanıt verdiğini savunmuştu.

ABD’li yetkili o oturumda şöyle konuşmuştu:

“Bu, sıradan Amerikalıların somut çıkarlarını pratik ve gerçekçi bir şekilde ilerletme ve koruma girişimidir. Bu stratejinin merkezinde, belgede de açıkça ifade edildiği üzere ‘değerlendirme, ayıklama ve önceliklendirme’ yer almaktadır.”

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English